|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Pjesë nga romani i parë i Rifat Haxhijajt

Jetë e ndalur

25 dhjetor 2003 / TN

- I -    Shtresë e parë e borës kishte mbuluar qytetin e Pëjës. Kishte filluar të ndahet dita nga nata. Zymtësi dhe qetësi e rëndë shtrihej mbi Rrafshin e Dukagjinit. Retë e dendura përplotë borë nuk lejonin të shfaqen rrezet e diellit, nuk i lejonin që ato të puthnin tokën e ftohët të asaj ane. Edhe një ditë tjetër pa diell, një ditë e re pa dashuri. E tërë Kosova ishte akoma në gjumë.   Disa kilometra në dalje të qytetit, në drejtim të Grykës së Rugovës, mbi një shkëmb buzë lumit qëndronte Dafina. Fluskat e ftohta të borës që binin mbi fytyrën e saj të bukur, rëndonin edhe më shumë sytë e saj të përgjumur. Aty ajo kishte kaluar tërë natën. Dridhjet nga të ftohtit nuk i ndiente fare. Ato ishin shumë të vogla në krahasim me dridhjet dhe tërmetin që i kishte shkaktuar asaj jeta. Luftonte me vetëveten, luftonte me jetën dhe vdekjen. Kishte një kohë të gjatë që Dafina nuk ndihej me të gjallët. Kishte vite që jeta e saj ishte ndalur. Ngjarjet e hidhura që kishte përjetuar që nga dita kura ajo humbi më të dashurit e saj, e kishin bërë atë që të humbë dëshirën, vullnetin, harenë, energjinë dhë të gjitha ato virtyte që do të duhej ti kishte një vajzë e moshës saj.

- Përse o Zot më dënove që të jetoj ! ? Përse nuk më more edhe mua ? Ndosha në atë Botë do të kaloja më mirë, nuk do të kisha brenga. Do të isha pranë atyre që nuk do të më braktisnin sikurse më braktisën të gjithë rreth meje ! Më braktisën e më dëshpruan të gjithë ata në cilët llogaritja më së shumti. Tani e kuptoj pse thuhet se kjo jetë është e rrejshme. Jo vetëm aq, por ajo është plot gënjeshtra, tradhëti dhe egoizma!

Përpara Dafinës ndodhej kanioni prej disa dhjetra metrash, vdekja e saj. Edhe pse niveli i ujit ishte rritur si zakonisht gjatë dimrit, shkëmbinjtë e mprehtë që ndodheshin në të dy anët e lumit nuk ishin mbuluar krejtësisht. Disa metra pas saj ishte rruga nëpër të cilën ajo kishte ardhur në këmbë nga qyteti i Pejës. Dimrit, kalimtarët aty ishin të rrallë edhe gjatë ditës. Kthim prapa për Dafinën nuk kishte. Me një shpejtësi të madhe nëpër mendjen e saj kalonin të gjitha ato që Dafina kishte përjetuar me vite. Ditët e mira, fitoret, gëzimet edhe pse ishin të pakta ishin të fuqishme sa edhe humbjet e dështimet, vuajtjet, të cilat e kishin përcjellë jashtë çdo mase, pothuaj çdo ditë dhe në çdo hap që nga kthimi i saj në Kosovë. Dilema dhe dyluftime mendjen e saj.

Nëpër kokë i silleshin humbja e prindërve dhe motrës, humbja e dashurit dhe e djalit të saj. Ju kujtua puthja e parë në një lëndinë plotë lule afër burimit të Drinit, dridhjet e ëmbla të gjunjëve të cilat nuk krahasoheshin me asgjë tjetër. Nxehtësi e këndëshme ia përshkoj trupin kur iu kujtua hera e parë kur bëri dashuri. Ishte e vërtëtë se ajo do të kishte preferuar se një gjë e tillë të mos kishte ndodhur në veturën e një shoku të dashurit të saj, por në një dhomë të bukur, në një shtrat të gjërë, mbi mbulesa të mëndafshta ngjyrë vjollcë, nën tingujt e ndonjë muzike të lehtë të Eros Ramazzotit. Edhe në ato kushte, ishte ai njëri ndër momentet më të mira që ajo kishte përjetuar. Kësaj radhe nuk pati forcë të qante as kur ju kujtua edhe lindja e djalit dhe vaj i parë i tij. Vaj të cilin e ndëgjonte kudo që shkonte dhe çkado që bënte, vaj i cili nuk e lente të qetë ndjenjat e saja, zemrën e saj të stërvuajtur. Lindjen e Adit e bëri fshehurazi, në një qytet tjetër të Kosovës, për të mos rënë ndesh me normat e prapambetura morale në rrethin ku ajo jetonte.

- Të gjitha të mirat që i kisha mi mori Zoti, por Adin e dhash me duartë e mija. Mu thafshin këto duar! Desha të bëhem mirë të tjerët, duke e lënë anash frytin e dashurisë time të vetme, dashurisë së jetës sime!

            Ju kujtuan edhe fjalët e fundit, amaneti i babait të saj. Disa vite më parë, pak para se ai të ndërronte jetë, kishte kërkuar nga Dafina që të kthehet në Kosovë dhe të martohet me një kosovar. Jeta në gyrbet, i kishte thënë ai është jetë e zbrazët, pa emocione, jetë pa ngjyra.

- Po babi, po bëjë ashtu siç kërkove, por në pamundësi ta plotësoj kushtin tënd në tërësi, po martohem me vdekjen kosovare.

Një kamion i madh transporti që qarkullonte rrugës në ato momente, për të evituar një bishë që kalonte rrugën, i ra borisë. Dafina e trishtuar nga boria, humbi drejtëpeshimin. Trupi i saj pasi që u përplasë disa herë nëpër shkëmbinjë, u fundosë në thellësi të lumit.

- Mami, babi, Meli, më pritni se erdha! Prap do të jemi së bashku, prap do të jemi një familje e hareshme siç ishim më parë, pikërisht ashtu siç ishit në ëndrrat dhe mendjen time! Do të jemi një familje ideale, një familje që ti babi gjithmonë e dëshirove por kurrë nuk e pate. Më falë Adi im i dashur! Më fal, se po të braktisë për të dytën herë…

            Për një çast Dafinës i pushuan të gjitha dhembjet, dhembje të cilat kishin shkatërruar brendësinë e shpirtit të saj.

- II -

Dita kishte zbardhur. Ulërima ujqësh ndëgjoheshin nga bjeshkët. Edhe pse reshjet kishin pushuar, rrugët e qytetit të Pejës ishin përplot borë. Mirëmbajtësit e rrugëve kishin filluar ti pastronin vetëm ato rrugë rreth qendrës së qytetit, aty ku lëvizjet e qytetarëve ishin më të shpeshta. Në pjesët tjera të qytetit, secili që merrte rrugë rrezikonte që të vonohej në destinacion.

Dy Pejanë të rraskapitur, shtyenin një veturë të tipit Fiat duke dashur që të vëjnë motorin e saj në levizje. Disa herë tentuan dhe kur u bindën se gjasat ishin të vogla, për një çast u ndaluan. Edhe pse ata nuk kuptonin në mekanikën e tij, hapën kapakun e motorit me qëllim të gjetjes së arsyes së fikjes të veturës. Një kamion i madh transporti nuk u ndalua përkundër kërkesës së tyre duke i dhënë shenjë me dorë, duke kërkuar ndihmë nga shoferi i tij. Kamioni vazhdoj rrugën për në qytet.

- Po ç’dreq me gjeti të marr rrugë me ty në këtë kiamet! i bërtiste Dani Agimit. Edhe këtë veturë sikur ta kishe nxjerrë nga muzeu kombëtar do të ishte në gjendje më të mirë!

- Thuaj çfarë të duash, por e di se dje së bashku ishim te mekaniku dhe ai më garantoj se për një kohë të gjatë nuk do të kam probleme, ia ktheu Agimi.

- Mekanik mi thua atij gjeldeti ti? Të tregova unë se ku duhet ta dërgosh veturën por mendove se do të të kushtoj shumë shtrenjët. Tani e di se të vije mërzi të më thuash se pata të drejtë por fërko duart dhe kësaj radhe unë do të futem brenda në veturë e ti do të më shtyesh.

- Jo, jo assesi, kundërshtoj Agimi. Mendoj se motori i veturës nuk do të rifilloj. E sheh se gomat rreshqasin në rrugën e ngrier dhe se është e kotë që ta provojmë sërish.

- Tani thua e kotë kur të erdhi radha ty! Burrë i thua vetes? bërtiste Dani nga paknaqësia.

- E bëjmë një punë? E lëmë veturën këtu dhe kthehemi në pranverë, atëherë nuk do të ketë borë dhe do të provojmë të startojmë motorin. Po do që edhe unë të lodhem sikurse ti deri tani? Ti do të futesh brenda dhe unë do të të shtyej deri në Grykë të Rugovës nëse ke dëshirë, ia ktheu Agimi duke u qeshur me zë të lartë.

- Po e lëmë veturën këtu dhe nuk po e marrim fare. Do të shofish se askush me vite nuk do ta levizë nga vendi. Ose, ndoshta ndonjë shputak ka nevojë për kotec pulash dhe do të vijë ta heq veturën tënde nga rruga. Të bënë mirë ty sepse nuk do të lëshë tërë rrogën duke e rreguluar herë një pjesë herë një tjetër, por i bënë mirë edhe qytetit sepse prej kur nuk po punojnë fabrikat je i vetmi që ndotë ajrin me të veturën tënde shaktërraqe.

- Lëri shakatë se u ngriva nga të ftohtit- E lëmë peshkimin për një ditë tjetër!

- Si ore t’a lëmë, i premtova gruas se do të drekojmë mish peshku dhe ku guxoj tani që të kthehem në shtëpi me duar të thata, kundërshtoj Dani. Mund të peshkojmë edhe këtu pa u larguar më shumë nga qyteti. Lumin e kemi shumë afër.

- Assesi, dëshiron ti kemi policinë në qafë. Më mirë është t’i durosh disa fjalë këqija të gruas se të na zë policia e të na dërgojë në birucë. Ti e di se as nuk është sezona e peshkimit dhe as që kemi lejë për pëshkim.

- Unë të thash se nuk guxoj të kthehem në shtëpi pa peshq. Nuk e njef ti gruan time! Një gjysh i një kushëririt tim kur ishte i gjallë thoshte se të gjitha gratë janë shkina, por Hyla e tij ishte shtatë fishë shkinë. Me duhet se kjo e imja e tejkalon Hylën e tij disa herë. Nuk kemi shumë gjëra me veti dhe mund të dalim në këmbë nga qyteti dhe më pas do të gjejmë diku ndonjë vend të fshehur ku mund të peshkojmë pa na diktuar askush. E shef që në këtë kohë vetëm të zellshmit dhe të çmendurit si unë e ti kan dalë në rrugë.

- Na quan të zellshëm ti neve!?

- Jo, më më vije keq të futem në një thes me ty por jemi ata tjerët. Jemi larg nga të zellshmit, jemi të çmendur e të çoroditur fare.

- Mos më thuaj se jemi të çmendur sepse nga ata friksohem shumë. E di se në qytetin tonë ka mjaftë të tillë, ia ktheu Agimi. Ecim pra deri te Patriakana dhe aty në afërsi të saj do të gjuajmë. Aty nuk rrezikojmë të na shof dikush pos ndonjë shkine plakë që ka mbetur e mbyllur atje me vite.

- Lufta na la pasoja, pasoja të rënda shëndetësore, i tha Dani Agimit duke fërkuar ballin e tij të djersitur. Ti je një shembull tipik.

- Nuk jam dakord me ty. Na çmendi paslufta!

            Ashtu duke u ngacmuar me fjalë nga vetura nxorën tërë materialin që kishin përgaditur për peshkim. Mbyllën dyerët e veturës me çelës, u nisën kah dalja e qytetit. Nuk u larguan shumë nga qyteti dhe dredhuan majtas dhe ranë në breg të lumit. Duke ecur me kujdes që të mos rrëshqasin në borë, zunë pozitat mbi shkëmbinjë, afër disa lisave të moçëm.

- Ke të drejt kur thua se jemi të çmendur dhe ta dish se unë jam jo vetëm i çmendur por edhe gomar kur në këtë ditë marrë rrugë me një dreq si ti, dhe të besoj se do të gjuajmë peshk. Në këtë ngricë edhe peshqit janë fshehur diku në thellësi të lumit dhe presin pranverën. Edhe ata në atë kokën e tyre të vogël kanë mend më shumë sesa ne, përfundoi Agimi.

            Dani dhe Agimi njifeshin që nga fëmijëria dhe ishin shokë të pandarë. Para disa vitesh ata nuk i kishte ndarë as lufta dhe nuk kishin pranuar ta lëshojnë qytetit pa njëri tjetrin. Ishin ato kohëra të vështira, kohëra kur disa nga fëmijët braktisnin edhe prindërit e moshuar me qëllim që të largohen sa më parë nga Kosova duke ikur nga terrori i ushtrisë dhe policisë okupatore. Nëse dikush i ndëgjonte ata duke biseduar krijonte bindjen se janë dy armiq të përbetuar. E verteta ishte se ata kurrë nuk hidhëroheshin në mes veti dhe pothuaj kurrë nuk bënin bisedë serioze.

- Unë nga këtu nuk do të lëvizi. Kam përshtypjen se të gjithë peshqët jo vetëm të këtij lumi, por edhe të lumejve të tjerë do të do të vdesin nga dëshira që të kapen nga një peshkatar i madh si unë, tha Agimi.

            Agimi pasi që pështyu herë njërën e herë tjetërne dorë të tij, filloi ti fërkoj ato nga dëshira e flaktë që kishte për të pëshkuar. Me kujdes të veçantë, por edhe me shpejtësi të madhe filloi të përgatis paisjet për të peshkuar.

- Ha, ha, ha! Edhe peshkatar u bëre! Mendoj se më mirë do të ishte të kthehesh me shpinë nga lumi që peshqit mos t’a shofin sorratin se do të trishtohen dhe do të ikin lumit përpjetë. Të vëjmë bast? Nëse unë zë peshk i pari, ti do të bërtasësh si gomari në qendër të qytetit!

- Po, por një gjë e tillë të vlej edhe për ty. Shih, më duket se dikush paska humbur palltën!

            Trupi i Dafinës rrëshqiste ngadalë mbi lum duke goditur nëpër shkëmbnjët që i delnin përpara. Sa më shumë që trupi afrohej vërehej se nuk ishte fjala për ndonjë palltë të gjuajtur.

- Nuk me duket sikurse palltë por si njeri, tha Dani i shqetësuar. Të bëjmë diç dhe t’ia zëmë pritën se ndoshta edhe do t’a nxjerrim!

- Të lagemi thua për një trup të pajetë?! Ti me të vertëtë qenke çmendur sot! Kemi ardhur në peshkim apo të konkurojmë për ndonjë çmim humanitar duke nxjerr kufoma nga lumi.

            Agimi i cili bante syza nuk i dallonte mirë gjërat në largësi. Ishte i bindur se ishte në pyetje vetëm ndonjë teshë e gjajtur në lum. Kur trupi i Dafinës u afrua dhe ai vërejti se me të vetretë ishte trup njeriu, pa u hamendur kaloj nëpër shkëmbijë dhe doli më afër bregut, andej kah vinte trupi i Dafinës. U zgjatë duke u mbajtur me njërën dorë për rrënjë të lisave të moçëm që ndodheshin në breg të lumit, dhe me tjetrën dorë kapi trupin që notonte. Rrënjët ishin bërë akull dhe atij i rrëshqiti dora. Agimi së bashku me trupin e Dafinës ra në lum.

- Dan, më ndihmo se vdiqa! Uji qenka shumë i ftohët, më zgjat dorën!

            Valët e shpejta të ujit shtyenin trupin e Agimit dhe Dafinës teposhtë lumit me një shpejtësi të madhe duke i larguar edhe nga bregu. Dani duke vrapuar në drejtim të tyre bëri përpjekje mbinjerzore dhe kur valët e lumit i afruan sërish ata afër bregut ai zgjati shkopin e peshkimit në drejtim të Agimi i cili arriti që të kapet për të. Së bashku me Dafinën u afruan prap në breg. Së pari nxorrën nga uji Dafinën e më pas doli edhe Agimi i cili dridhej nga të ftohtit, nga lagështia e teshave të tij por edhe nga shqetësimi.

- Vajzë qenka e gjora!? Athua cili zemërkeq e paska hedhur në lum të ndjerën, pyeste Dani Agimin i cili me të dalë nga lumi hoqi disa tesha të lagura nga trupi?

- Lëre të vdekurën me të vdekur dhe më jep ndonjë teshë tëndën nëse nuk do të kesh punë me dy të vdekur? Si do të na bartësh që të dyve deri në qytet? Ngutu të më japësh të paktën xhaketën tënde! Humba edhe syzat, e pa to nuk shoh asgjë në largësi.

Dani hoqi xhaketën e tij dhe i dha Agimit dhe më pas rrotulloi trupin gjysmë të ngrirë të Dafinës duke e vënë kokën mbi gjoksin e saj. Deshi të bindet se është e vdekur. Iu duk se po ndëgjonte të rrahura të rralla të zemrës. Kapi dorën e saj dhe mati pulsin. Dafina ishte ende në jetë. Kur e shiqoj më mirë fytyrën e saj, u befasua.

- Agim, nuk qenka e vdekur! Më duket se këtë vajzë e kam parë dikund! Në të vertetë, vajza i përngjan njërës nga spikeret në televizion.

- Lëri ore shakatë, çfarë bëjnë spikeret në këtë mëngjes në lum!? Kam ndëgjuar se të jesh spiker do të thotë të jeshë njeri i respektuar dhe me privilegje të mëdha, kurse ti më thua spikerja në lum! Cila spikere thua, se tani kemi shumë kanale televizive dhe ti e di që mua nuk më pëlqejnë lajmet nga lufta. Jam inatosur qysh atëherë kur gazetarët raportonin nga Ulqini e thonin se ishin në vijën e parë të frontit së bashku me luftëtarët tanë trima.

- I përngjan asaj që jap lajmet e mbrëmjes në TV5. Pikërisht për këtë arsye duhet t’a ketë hedhur dikush në lum. Do t’a ketë bërë dikush nga xhelozia. Ose, dikush e ka plaçkituir të gjorën dhe më pas ka dashur që ta mbysë. Je i lagur dhe nëse rri në vend do të ngrihesh edhe ti. Vrapo në drejtim të qytetit dhe kërko ndihmë!

- Po ku dreqi nuk e mora telefonin e dorës me vete sot?! Mbrëmë nuk pati rrymë dhe pasi bateria e tij nuk ishte e mbushur mendova se nuk do të më duhet. Thonë se një njeri e paska bartur tërë jetën pushkën në krahë dhe ditën kur pati nevojë për të nuk e pati me vete. Edhe mua po më ndodh kështu me telefononin e dorës. Nga ai nuk ndahem as ditë as natë dhe tani kur më duhet më së shumti nuk e kam me vete.

- Del në rrugë dhe nisu në drejtim të qytetit, mbase dikush do të bije rrugës me veturë ose me telefon dore dhe thirrni ndihmën e shpejtë të spitalit!

- Ndihmën e shpejt!? u befasua Agimi. Më parë do ta bartim ne të dy deri në spital sesa të vije ndihma e shpejtë.

- Nuk bën ta bartim se paska lëndime të mëdha. Kam frikë se mund të keqësojmë gjendjen e saj. Bile do të ishte mirë që të mos e lëvizim fare se mund të ketë edhe kurrizin e lënduar. Kam ndëgjuar se në raste të tilla duhet të kujdesemi gjatë transportit të lënduarit, sepse ai mund të rrezikon që tërë jetën të mbetet i hendikepuar.

            Agimi u nis me vrap në drejtim të qytetit kurse Dani rrinte afër Dafinës pa e ditur se si mund ta ndihmonte. Merrte herë njërën herë tjetrën dorë të saj dhe e fërkonte me qëllim që ta nxej atë sado pakë. Ishte e kotë sepse Dafina ishte krejtësisht e lagur, gjysmë e ngrier. Dani kishte frikë se deri në kthimin e Agimit do të jetë vonë për vajzën e cila përpos të rrahurave të rralla të zemrës nuk jepte asnjë shënjë tjetër të jetës.

            Me të dalë në rrugë, për fatin e të gjithëve Agimi takoj në fshatar që ishte nisur për në qytet, për treg. Shkonte për të shitur leshin e deleve. Fshatari në fillim nuk besoj në tregimin e Agimit për vajzën e gjetur në lum por kur vërejti dridhjet e tij dhe teshat e tij të lagura u bindë. Mori batanien të vjetruar me të cilën kishte mbuluar këmbët për t’i mbrojtur nga të ftohtit dhe u nisën në drejtim të bregut të lumit. Me një kujdes të madh vendosën Dafinën në batanie dhe e bartën deri në qerre. Aty e mbështollën mirë me leshin e deleve që ishte në qerre dhe u nisën për në spital. Agimi tani kishte harruar të ftohtit që i përshkonte trupin. Mendjen dhe tërë fuqinë e kishte përqëndruar rreth asaj që Dafina të mbrrijë e gjallë në spital. Nuk u deshën as dhjetë minuta dhe arritën te oborri i spitalit. As rrugët në oborrin e tij nuk ishin pastruar nga bora gjë që e vështirësonte lëvizjen e qerres deri sa e kaloj kodrën te hyrja, në bllokun e ambulancave.

            Kishte kaluar ora shtatë e mëngjesit. Në brendësi të spitalit nuk dukeshin shumë drita. Me të arritur te dera ata provuan që të futen brenda por ajo ishte e mbyllur me çelës.

- Si është e mundur që dera e spitalit të jetë e mbyllur! bërtiti Agimi nga paknaqësia.

- E provojmë se mos ka ndonjë hyrje tjetër, propzoj Dani derisa kërkonte rreth derës ndonjë zile ma anë të cilës do të lajmronte ardhjen e tyre.

- Jo, nuk mund të futemi askund përpos këtu në hyrjen kryesore dhe këtu normalisht duhet të këtë edhe kujdestar. Bjeri derës se ndoshta dikush do të na ndëgjon dhe do vije t’a hapë!

            Fillimish Dani i binte derës ngadalë nga frika që mos të pengojë pacientët e tjerë të cilën kishte mundësi të ishin në gjumë. Kur e pa se askush nuk përgjejgjej, ai filloj të rrahë dërën secilën herë e më shumë.

- Erdha, erdha! u ndëgjua një zë femre nga brendësia e objektit.

Ishte një infirmiere e moshuar, e plotë, me zë dhe pamje të vrazhdët. Asaj sikur nuk i ngutej dhe me hapa të ngadalshëm u afrua deri te dera, shiqoj diçka dhe u kthye prapa. Infirmierja kishte humbur tërë familjen në luftë dhe bashkë me ta kishte humbur edhe ndjenjat e veta. Edhe shiqimi i saj ishte i hytuar, i zbrazët.

- Hej, hej shoqe, hape derën se është në pytje jeta e kësaj vajze që e kemi në qerre, bërtiste Dani duke filluar sërish ti bije derës.

- Nuk jam shoqe! reagoi infirmierja derisa fytura behej gjithnjë e më e zbehtë. Nuk e ke kuptuar se ka disa vite, që nga paslufta na thonë zonja?

- Zonjë apo shoqe, të them unë si të duash, por të lutem hape derën se kam frikë se do të bëhet vonë për këtë të gjorën që sollëm.

- Ore zotëri, nuk po e shef se nuk ka çelës në derë? Rojtari e paska nxjerrë çelësin nga dera dhe me siguri ka shkuar të pij kafe për mëngjes. Do të përpiqem që ta gjej atë sa më parë.

            Nuk vonoj shumë dhe një djalë i ri i veshur me tesha të kaltërta erdhi duke vrapuar. Në tubën e madhe të çelsave kërkonte atë të përshtatshmin dhe kur e gjeti e hapi derën. Ashtu me batanie, kapën Dafinën dhe e futën brenda deri në sallën e urgjencës e cila ndodhej në anën e majtë të koridorit. E vendosën mbi një shtrat te koka e të cilit kishte aparate të ndryshme medikale. Balli i saj tani ishte i djersitur dhe fytyra i ishte bërë kuq si gjaku.

- Paskeni gjetur kohën e përshtatshme që të vini i spital! iu drejtua atyre rojtari me një zë mjaft të lartë. Tani është koha kur përfundon ndërrimi i natës dhe fillon ndërrimi i ditës. Të gjithë punëtorët ndodhen në kafeteri duke pirë kafen e mëngjesit. Mendoj se së shpejti do të vije dikush nga mjekët këtu në urgjencë.

Në sallën e urgjencës e para erdhi infirmierja që disa çaste më parë ishte te dera. Asaj edhe më tutje nuk i shpejtohej. Pasi që mori disa dokumente, u ul në tavolinë dhe filloi t’i plotësoi ato. Mendjen nuk e kishte aty.

- Si e ka emrin vajza? pyeti më në fund infirmierja.

- Ku e dimë ne se si quhet ajo! E gjetëm në lum dhe e sollëm këtu. Të them të drejtën mendova se këtu në spital jeni më të shpejtë dhe angazhoheni më shumë për të shpëtuar njërëz, përfundoj Dani i hidhëruar.

            Agimin e kishte kapliuar nervoza. Shetitei nga njëri skaj i korridorit në tjetrin. Herë herë futej edhe në dhomën e urgjencës. Me vështirësi përmbahej që të mos reagoj ngaj gjakftohtësisë së tepruar të infirmjeres. Merrte frymë thellë dhe lutej për vajzën.

- Në këtë kohë e gjetët në lum? Është e pamundur. Një gjë të tillë nuk kam ndëgjuar kurrë më parë. Si të mbushi unë formularët për pranimin e saj në shërim nëse nuk e di emrin e saj? Po ju, rojtar lumi jeni?

- Shoqe, më fal zonjë! Mendoj se jemi në spital e jo në polici. Çfarë janë të gjitha këto pyetje absurde që na i shtroni? më në fund reagoi Agimi.

            Nga larg, diku nëpër korridor, ndëgjoheshin hapa të përsonave që ecnin. Ishin mjeku që merrte kujdestarinë ditore në urgjencë me dy infirmiere të reja. Kur ata u futën në sallë infirmierja e moshuar që ishte e ulur në tavolin dhe plotësonte dokumentet, mbeti e shtangur. Ajo më pas u ngrit në këmbë, por nuk dinte nga t’ia mbante.

- Ç’bëjnë të gjithë këta njërëz këtu brenda, iu drejtua mjeku infirmieres?

- Zotëri mjek, këta përsona kanë sjellë këtë vajzë për të cilën thonë se e kan gjetur në lum para disa çastesh. Ata nuk e dinë as emrin e saj dhe unë nuk pata mundësi të bëjë dosjen e saj.

- Nuk ka rëndësi emri! ishte kategorik mjeku. Më tregoni shkurtimisht për gjendjen e saj shëndetësore, temperaturën, pulsin, presionin e gjakut?

- Më falni por ajo tani sa erdhi dhe nuk pata kohë të bëjë asnjë nga këto gjëra…

- Nuk është e vërtetë që posa erdhëm, ndërhyri prap Agimi. Ka më shumë se dhjetë minuta që jemi brenda dhe kjo zonja siç duket nuk është e interesuar të bëjë diçka më shumë për të shpëtuar vajzën që e sollëm!

- Po Ju kush jeni? Juve nuk Ju pyeta asgjë dhe Ju lutem që të delni nga dhoma e urgjencës, filloj t’i qortoj ata mjeku. Edhe ju zonjë mund të largoheni se nuk kam nevojë për ndihmën Tuaj, vazhdoi mjeku duke e qortuar edhe infirmieren për mospunën e bërë. Për sjellen Tuaj ndaj pacientit do të bisedojmë më gjatë në zyrën e drejtorit të spitalit. Shpejt tani të bëjmë kyçjen e vajzës në aparate!

            Mjeku i cili u prezantua me Albert fliste me një shqipe të pastër dhe krijohej përshtypja se ai vinte nga Shqipëria. Në kohën kur pushteti okupues serb mbylli shkollat dhe fakultetet në Kosovë shumë studentë morën botën në sy. Disa prej tyre vazhduan studimet në Shqipëri apo edhe në ndonjë shtet tjetër. Pas luftës pjesa më e madhe e tyre u kthyen në Kosovë. Infirmierja e skuqur dhe e djersitur nga inati, u largua e para. Gati u rrëzua për toke kur me krah goditi kapakun e derës duke u larguar. Goditja e marrë i shkatoj dhembje por ajo nuk bërtiti nga inati. U largua me hapa të ngadalshëm.

Agimi, Dani dhe fshatari dolën në koridor dhe u ulën në njërën nga dy bankat e gjata që ndodheshin aty. Asnjëri nga të tre nuk deshi të polemizoj më gjatë më mjekun. Ata dëshironin që t’i lenin atij më shumë kohë që të merrej me Dafinën. Më pas fshatari u largua për në treg. Agimi i cili dridhej i tëri edhe nga mosknaqësia e pritjes së tyre në spital por edhe nga lagështia e trupit, kërkonte diku ndonjë radiator që të mbështetet për të dhe shpejtoj terjen e teshave. I tillë nuk kishte mundësi që të largohej nga spitali. Të telefononte në shtëpi dhe të kërkonte nga dikush që t’i sillnin tesha, kishte frikë nga reagimet e tyre kur t’ju tregoj se thërret nga spitali.

Me një shpejtësi të madhe mjeku me të dy infirmieret e kyqen Dafinën në aparatin e oksigjeni, prenë teshat e saja dhe ia hoqën ato krejtësisht. Derisa njëra nga infirmieret bënte matjen e pulsit dhe shtypjes së gjakut tjetra vuri një aparat në veshin e pacientes për të matur temperaturën e saj. Mjeku bënte ekzaminimin e trupit të saj duke tentuar që të lokalizoj të gjitha lëndimet që dukeshin në trupin e Dafinës.

- Pulsin e ka njëqind e dhjetë, kurse shtypjen njëqind e nëntëdhjetë me njëqind e tridhjetë, tha njëra nga infirmieret duke mos larguar sytë nga Dafina.

- Temperaturën e ka dyzet e një me pesë, reagoi tjetra infirmiere.

- Të kontaktohet salla e operacionit që të përgaditen për një operacion të shumfishtë. Vajza ka frakturë të këmbës së majtë, frakturë të hapur të dorës së djathtë, lendime në boshtin kurrizor dhe kam frikë të ketë lëndime të trurit. Lendimet e shumta në fytyrë janë sipërfaqësore. Të kontaktohet urgjentisht Skënderi në ortopedi, sepse ai është më së i nevojshëm. Na duhet mendimi i tij e ndoshta edhe operimi i kurrizit të vajzës.

Skënderi njihej si njëri ndër mjekët më të mirë të spitalit të Pejës. Ai ishte përgjegjës në repartin e ortopedisë.

- Kërkoj që në sallë patjetër të vije edhe një internist, një urolog dhe një kirurg, vazhdoj mjeku duke i diktuar njërës nga infirmieret. Të lajmërohet edhe policia ligjore!

            Më pas të gjitha gjërat rrjedhën me një shpejtësi dhe precizitet të madh. Dafina u dërgua në sallën qëndrore të operacionit. Pasi që e bën skanimin e trupit të saj ajo iu nënshtrua operacionit. Mjekët e ndërroheshin njëri pas tjetrit duke lëshuar sallën të djersitur por edhe të lodhur. Operacion zgjati plotë gjashtë orë dhe më në fund mjekët u lehtësuan kur vërejtën se pulsi i Dafinës kishte shënuar një rënje të vogël, por edhe shtypja e gjakut ishte stabilizuar. Temperatura e saj ishte gjithmonë e lartë. Nën përcjellje të mjekut kujdestar dhe një infirmierje Dafina u dërgua në sallën për reanimim, me shpresë se asaj do t’i kthehet vetëdija. Disa orë pas operacionit arriti edhe policia ligjore për të bërë hetimet e para. Policët nuk ishin shumë të rryer në punë dhe sipërfaqësisht shiquan Dafinën. Në trupin e saj nuk gjetën asnjë shënjë të agresesionit fizik ndaj saj. Policët para se të largoheshin i thanë infirmieres kryesore të repartit se do të bëjnë shënimin zyrtar dhe një kopje do t’a dërgojnë edhe në spital.

Në sallën për reanimim Dafina u mbajt deri të nesërmen në mëngjes por rezultatet nuk ishin të kënaqshme. Gjendja e saj ishte stabile, por nuk kishte përmirësime. Ajo ishte gjithnjë në komë. Diku kah mesdita Dafina u transferua në repartin për shërim intenziv. Infirmierja e cila e pranoj atë quhej Emine. Ishte e gjatë, paksa e plotë, me sy tërheqës dhe me një ngrohtësi të madhe shpirtërore. Eminja vinte nga Istogu, por me vite të tëra, që nga punësimi i saj në spital, jetonte në Pejë. Kurrë nuk ishte martuar sepse mendonte se mëshkujt kosovar janë tepër egoist por edhe që asnjëri nga ta nuk kishte arritur të fitoj zemrën e saj. Secili pacient që i dorëzohej asaj ishte në duar të sigurta. Ajo ishte emotive dhe mjerish ishte njëra ndër të rrallat në spital që kujdesej për pacinentët sikurse të ishin të familjes së saj.

- Çfarë i ka ndodhur të gjorës! u tmerrua Eminja kur pa pacienten e shtrirë në shtrat.

- E njef ti këtë vajzën, e pyeti Eminen infirmierja tjetër deri sa shtyente shtratin e Dafinës me kujdes, duke ruajtur që të mos vije deri te çkyqja e aparateve që ishin të lidhura për trupin e Dafinës.

            Eminja për një çast u ndalua duke i futur të duatrtë e saja thellë në xhepa. Ajo sikur kërkonte diçka në memorjen e saj.

- Jo, jo nuk e njoh ia ktheu asaj Eminja, duke kapur me një dorë dosjen e cila ndodhej te kembët e shtratit. Më përngjan në dikë, por nuk është e logjikshme të jetë ajo! Nuk paska emër të shënuar? Kush është ai analfabet që e ka mbushur këtë letër pa shënuar emrin e saj, u habit Eminja.

- Nuk e dimë emrin e saj. Dy persona e kishin gjetur trupin e saj në lum dhe e kanë sjellë atë në spital. As ata nuk e dinin emrin e saj.

- Po teshat e saj ku janë. Duhet të ketë pasë të paktën ndonjë dokument të saj! vazhdoj Eminja gjithnjë e befasuar.

- Teshat e saj duhet të janë në sallën e urgjencës nëse dikush nga pastruesit nuk i ka hedhur ato. Ajo është sjellë dje në mëngjes.

            Eminja pasi që u bindë edhe një herë që të gjitha aparatet ishin të kyqura si duhet u nis drejt sallës së urgjencës. Ajo kishte dëshirë të bindej në identietetin e pacientes së saj. Dëshironte nga e gjithë zemra që të mos ishte Dafina. Që nga koha kur Dafina lexonte lajmet në emisionin qëndror të TV5, Eminja i shiqonte ato me rregull. Jo për atë që ishte e interesuar të dinte se ç’kishte të re në politikë, por ajo ishte adhuruese e flaktë e Dafinës. Emijna në luftë kishte humbur motrëne e saj të vetme, Emën. Dafina i përngjante shumë asaj dhe kjo ishte ndër arsyet kryesore që Eminja ishte lidhur aq shumë për Dafinën. Emines i pëlqente gjithashtu edhe eleganca e Dafinës, stili, veshja dhe vendoshmëria e saj para kamerave televizive. Kur arriti te salla e urgjencës mësoj se teshat e Dafinës ishin dërguar në pastrim. Mënjëherë shkoj atje dhe pastruesja ia gjeti ato. Ajo shiqoj çdokund nëpër gjepat e saj dhe gjeti një letër të vetme. Letra mezi lexohej, pasi që ishte larë në lavatriçe së bashku me tesha. Nuk kishte kohë ta lexonte letrën, kërkonte emër apo diçka që do t’a ndihmonte në gjetjen e identitetit. Letra fillonte me “Zemra ime” dhe përfundonte me “I yti deri në vdekje”. Nuk kishte asnjë emër në të. Kur ajo e dëshpruar mbylli letrën, vërejti një numër dhe një emër mbi të. Ishte numri i telefonit dhe emri i Venerës. Numri i dytë dhe ai i fundit me radhë nuk dukeshin mirë.

- III -

Eminja e shqetësuar u kthye në zyrën e saj dhe filloj të marrë radhazi me telefon, duke ndërruar numrat që nuk dukeshin mirë. Secilën herë kërkonte të bisedonte me Venerën. Pas gjashtë-shtatë telefonatave më në fund ia doli.

- Venera, urdhëroni! u ndëgjua nga ana tjetër e telefonit.

            Venera ishte e gjatë, e dobët me flokë ngjyrë gështënjë e sy të kaltër si qielli. Ishte e ndieshme dhe për çkado prekej. Nuk i duronte padrejtësitë qofshin ato ndaj saj apo ndaj dikujt që ajo e kishte të afërt. E adhuronte garderobën dhe veshej me shije. Muzika, e në veçanti këngëtarja Gili për të kishin vend të posaçëm në jetë. Për një koncert të Gilit ajo ishte në gjendje t’i lërë të gjitha. Të mbante Gili ndonjë koncert në Kosovë e Venera të mos merrte pjesë, ishte e pamundur.

- Më fal nëse Ju pengoj, por kam nevojë të madhe të bisedoj me Ju! tha Eminja.

- Ju lutem më tregoni së pari kush jeni? Në bazë të zërit Tuaj nuk mund të vije në përfundim se a njihemi apo jo. Fundja është e natyrshme që të prezentohemi kur i telefonojmë dikujt!

- Keni të drejtë! Më falni që nuk u prezantova, por sot jam e lodhur, e hutuar, arsyetohej Eminja. Quhem Emine dhe po Ju telefonoj nga spitali i qytetit. Dje në mëngjes disa përsona kanë sjellë një vajzë e cila është në gjendje të vështirë shëndetësore. Në teshat e saj nuk kemi gjetur asgjë nga dokumentet përpos një letër dashurie dhe një numër telefoni. Numri nuk dukej mirë por afër tij qëndronte edhe emri Venera. Për këtë arsye edhe po telefonoj. Desha që t’Ju lus që të vini në spital dhe të shohni se mos ndoshta e njeh këtë vajzë. Në të vërtëtë më përngjan në dikë por pasiqë nuk jam e sigurtë, më mirë është të mos e them emrin e saj.

- Tani posa erdha nga puna dhe jam shumë e lodhur. Kam për të punuar edhe pas dite. A ka mundësi që të vije nësër? Jam e bindur se është ndonjë gabim sepse nuk kam shumë shoqe dhe me të gjitha jemi takuar mbrëmë kur ishim së bashku në koncertin e Gilit këtu në Pejë. Një shoqe e vetme që nuk ishte me ne, shoqja ime më e mirë. Edhe atë para dy ditësh e përcolla deri në stacionin e autobusëve. Ajo është në pushim dhe shkoi për të vizituar hallën e saj në Prizren.

- Si quhet ajo shoqja yte?

- Ju lutem, nuk kam shumë kohë për të biseduar. Kam edhe shumë punë për të bërë para se të kthehem në punë. Jam më se e bindur se vajza për të cilën po më tregoni nuk është dikush nga shoqet e mia. Pasi që po insistoni, do të vij nësër para dite që të shohë vajzën, të bindemi që të dyja. Në cilin repart gjindeni?

- Jam në atë për shërim intenziv. Më kërkoni në recepsion dhe vijë e të Ju marr. Këtu nuk janë të lejuara vizitat dhe nuk mund të futeni pa praninë time. Mirupafshim!

- Mirupafshim nesër.

            Eminja ia mori inatin vetes. Ajo nuk ishte e kënaqur me bisedën. Kishte përshtypje se kishte gabuar që nuk i tregoi Venerës se vajza në spital i përngjante Dafinës nga TV5. Një gjë e tillë ndoshta do të shpejtësonte gjetjen e emrit dhe të vërtetës mbi pacienten.

            Trupin e Venerës e kishin kapluar dridhura. Ajo filloj edhe një herë të mendohet dhe me radhë të numroj shoqet që kishin numrin e saj të telefonit. Në bazë të llogarisë që bëri, dje në mbrëmje ishte parë me të gjitha.

- Nuk është e mundur të jetë dikush që me njeh! Letër dashurie me tha?!Asnjëra nga shoqet e mia nuk është dashuruar rishtazi dhe as që ka dikë larg për t’i shkruar letër dashurie. Përse nuk e pyeta për përmbajtjen e saj. Ndoshta ndonjë emër nga letra do të më ndihmonte më shumë për të kuptuar me shumë, mendohej Venera. Ndoshta Dafina!? Jo nuk është e mundur. Dafina nuk është e dashuruar në dikë, ose të paktën nuk më ka thënë. Ajo bile nuk ka arsye që të ketë shkruar numrin e telefonit tim në letër. Dafina tani duhet të jetë te halla e saj Merita, në Prizren.

            Venerën mezi e mbanin këmbët derisa u kthye te telefoni dhe filloj të shtyp numrat e tekfonit të dorës të Dafinës. Shpresonte se shoqes saj më të afërt nuk i kishte ndodhur asgjë.

- “Vala 900, përsoni që keni kërkuar momentalisht nuk ka çasje në rrjetë, ju lutem…”! u ndëgjua nga ana tjetër e telefonit.

Venera nuk pati durim të ndëgjoj më gjatë. Atë e kaploi paniku kur kuptoj se telefoni i Dafinës ishte jashë funksionit. Nuk kishte numrin e hallës së saj dhe u detyrua që të telefonoj në shtëpin e axhës së Dafinës. Shabani ishte përsoni i fundit me të cilin ajo kishte dëshirë që të bisedonte pas tërë atyre të ligave që i kishte bërë ai Dafinës, por zgjedhje tjetër nuk kishte.

- Hallo, u ndëgjua një zë i vrazhdët gruaje në anën tjetër të telefonit.

            Ishte Ganimeti, gruaja e Shabanit. Me trup ishte e shkurtër, e trashë dhe e shëmtuar. Sytë i kishte të futur thellë në grupë dhe kishte një shiqim të ftohët. Nëse dreqi ekzistote diku, ai ishte i vendosur në trupin e Ganimetes. Ajo kurrë nuk bënte diçka për të mirën e dikujt. Në të kundërtën, knaqej kur dikujt i bënte ndonjë të ligë. Kënaqej kur kuptonte se dikush nga fqinjët e saj kishte ndonjë probem apo vështirësi. Ishte tepër xheloze.

- Më falni zonjë, jam një shoqe e Dafinës…

- Nuk ka këtu kurrëfarë Dafine, e ke gabuar numrin! ia ktheu ajo me rigorozitet.

- Në rregull, Ju kuptoj zonjë. E di që Dafina tashmë nuk banon aty por kam një porosi për të dhe më duhet t’i telefonoj në Prizren te halla e saj. Mendova se te Ju mund t’a marr numrin e telefonit. Ju lutem zonjë, është shumë shumë me rëndësi. Më ndihmoni!

- Me rëndësi për mua thua!?

            Venera nga gjendja e vështirë në të cilën ndodhej, pa dashje filloj të hajë thonjët në dorën e saj. Kishte bërë luftë të madhe që të harroi këtë shprehi të keqi dhe tani pa dashje ajo e rifillo atë, pas shumë vitesh. Kur me në fund realizoj se kishte filluaj të përtypë the¨njët një djrsë e ftohet ia përshkoi trupin. U hidhërua edhe me veten dhe filloi të belbëzoi.

- Jo…jo zo…zonjë, është me rëndësi për Da...Dafinën.

- Aq më bënë mua kur ka diçka me rëndësi për të. Për atë që e desha si vajzën time. Për atë që na ktheu shpinën të gjithëve.

- Të lutem zonjë më ndihmo!

Venera nuk kishte fuqi e as durim që të replikoj me Ganimeten. Asnjë replikë e saj nuk do ta ndryshonin të kaluarën dhe vujatjet që Dafina kishte përjetuar në familjen e axhës së saj Shaban, pas kthimit të saj nga Lugano. Venerës i dukej qesharake që Ganimeti lavdërohei se kinse kishte ndihmuar Dafinën. Ajo e dinte se e vërteta ishte ndryshe. Dafina i kishte treguar Venerës se nga ajo shtëpi kishte vetëm kujtime të hidhura.

- Prit vetëm pak deri sa t’a gjej numrin, tha më në fund Ganimeti. Por, një gjë duhet ta dish. E bëjë këtë për ty e jo për Dafinën. Për të nuk do të lëvizja nga vendi. Në Prizren e paska thyer qafën shtriga, thoshte ajo duke përshpëritur me gjysmë zëri!

- Me falni, nuk Ju ndëgjova! reagoi Venera.

- Jo, jo asgjë u përgjijgj Ganimeti duke i diktuar numrin e telefonit të hallës së Dafinës, Meritës. Të lutem mos më shqetëso prapë për gjëra të parëndësishme si kjo! Nëse je shoqe e saj atëherë ajo me siguri të ka treguar për dhembjet që i ka shkaktuar familjes sime, në veçanti burrit tim Shabanit. Na e mori fytyrën kur deshi që të martohet me atëfarë rrugaqin, me atë fikanin, Edmondin. E tërë Peja pati qeshë me ne.

- Paskan edhe fytyrë ata, tha Venera vetmevete duke lëshuar ndëgjuesen me forcë!

            Venera menjëherë telefonoi në Prizren, por askush nuk përgjigjej. Frika e saj shtohej. La telefonin dhe u nis drejtë kuzhinës. Edhe pse kishte uri, për një çast ajo e humbi apetitin. Pasi që e hapi derën e frigoriferit, e mbylli atë sërish dhe nuk nxori asgjë për të ngrënë.

- Me siguri se kanë dalë për shëtitur apo blerë diçka, thoshte ajo vetmevete duke mos dashur të humbë të gjitha shpresat. Ose, ndoshta halla e Dafinës është e sëmurë dhe kanë shkuar për vizitë te mjeku. Kot merakosem, kot merakosem pëshpëriste Venera duke u sjellë vërdallë.

Ajo prapë mori telefonin. Kësaj radhe kishte frikë që të shtypte numrat. Duke u hamendur ia arriti. Telefoni cingërroi disa herë dhe më në fund dikush u përgjigj.

- Merita, urdhëroni!

- Mirëdita. Më falni zonjë, më falni nëse Ju shqetësoj! Po Ju thërras nga Peja dhe jam një shoqe e Dafinës…

- Çfarë, i ka ndodhur diçka asaj, e ndërpreu atë Merita duke mos patur durim për ta ndëgjuar atë deri në fund? Të gjitha ato ëndërra që i pashë mbrëmë, e kam ditur se diçka e keqe ka për të ndodhë! O Zot, çfarë tmerri!

- Jo zonjë, nuk ka ndodhë asgjë e keqe. Nuk po telefonoj për ndonjë lajm. Desha të lë një porosi për Dafinën. Pasi që telefoni i saj i dorës ishte i mbyllur, mendova se ndoshta ka ardhë për t’ju vizituar. Më fani edhe një herë. Ditën e mirë!

            Merita mbeti e shtangur. Ajo asgjë nuk kuptoj. Nuk e dinte të paktën se kush e mori në telefon. Pasi që piu një gotë uji, u ul në kolltuk duke u menduar. Mendja i shkoi të telefonoj në Pejë të i vëllai Shabani. Inati që ajo kishte ishte më i madh se frika. Vite të tëra kishin kaluar që kur ajo ishte përlarë me vëllain e saj të vetëm për Dafinën, dhe që nga atëherë vetëm një herë i kishte shkelur pragun e derës. E rëndë ishte jeta e Meritës, e sëmurë dhe pa familje. E rëndë ishte pleqëria dhe sëmundja pa ia hapur askush derën nga familja e saj më e ngushtë. Të vetmën shpresë, të vetmen dritë e kishte Dafinën. Merita sa herë që takohej me Dafinën mundohej të ishte sa më pozitive. Nuk dëshironte që Dafinës t’ia shtoi vuajtjet duke i treguar për ato të vetat, për vetminë, për vështirësitë që kishte dy herë në javë kur shtrihej në spitalin e qyetetit për të bërë dializën e gjakut.

            Venerës iu duk se e zuri shtëpia. As aty nuk e gjeti. Me shpejtësi të madhe rrëmbeu palltën e saj dhe doli nga banesa. Zbriti shkallëve tatpjetë duke mos patur durim që të priste ashensorin. Kur doli në rrugë, me sy kërkonte ndonjë taksi i cili do t’a shpiente deri në spital. U nis në drejtim të spitalit me shpresë se ndonjë veturë do të ndalohet për ta marrë atë. Veturat kalonin por askush nuk ndalohej edhe përkundër kërkesës së Venerës. Më në fund një taksi i vjetruar u ndalua.

- Shpejtë për në spital! iu drejtua ajo shoferit me zë të mërzitur.

- Më fal zonjë, por e kam princip që të mos bartë përsona të sëmurë. Para një viti mora një grua për ta dërguar në spital dhe ajo më vdiq gjatë rrugës. Që nga atëherë jam betuar se nuk do të barti të sëmurë.

Shoferi i taksisë ishte i moshuar. Mbi kokë mbante një kapelë të zezë që nuk i përshtatej fare me mustaqet e tij të gjata e të thinjura. Cigarja që e kishte në gojë tymote me vrull.

- Nuk jam unë e sëmurë, por shkoj të vizitoj dikë atje, vazhdoi Venera.

- Dëshiron edhe të më mashtrosh! vazhdoj shoferi i taksisë duke qeshur. Tani ka kaluar koha e vizitave. Në spital pacientët mund të vizitohen vetëm nga ora 11.00 deri në orën 12.00. Tani është tepër vonë.

- Të lutem më dërgo atje se ndoshta një shoqe e imja gjindet në gjendje kritike.

- Ndoshta thua!? Kjo vajzë qenka e krisur, tha shoferi vetmevete, duke pranuar të bartë Venerën deri në spital. Futu brenda! i bërtiti ai Venerës.

            Nuk kaluan as pesë minuta dhe vetura u ndalua para spitalit të qytetit. Nga ajo doli Venera si rrufeja duke i lëshuar në dorë shoferit dhjetë euro. Derisa shoferi i taksisë nxori kuletën për ti kthyer asaj kusurin, Venera ishte ngjitur shkallëve përpjetë dhe kishte arritur te dera e hyrjes kryesore të spitalit.

- Vajzë, vajzë, vetëm dy euro kushton! Ja merre kusurin, bërtiste shoferi.

            Venera as nuk u kthye kah ai por vetëm i bëri me dorë duke treguar mos interesimin e saj për fjalët e shoferit.

- Kjo me të vertetë qenka e çmendur, tha shoferi i cili u ndalua për një çast për të ndezur edhe një cigare para se të dredhonte veturën për t’u kthyer mbrapa në qytet.

            Dera e spitalit ishte e mbyllur si zakonisht. Venera u detyrua që të pres për një çast deri sa rojtari nuk erdhi në drejtim të saj.

- Koha e vizitava ka kaluar, tha ai nga ana tjetër e derës, nëpërmes xhamit. Tani nuk ka mundësi që të futesh brenda!

- Ju lutem, me duhet patjetër që të takoj një infirmjere, Eminen.

- Këtu kemi shumë Emine dhe nuk mund të të ndihmoj. E di mbiemerin e saj?

- Jo, e di vetëm se ajo punon në repartin për shërim intenziv. Ajo më telefonoi para disa çastesh dhe kërkoi që të vije këtu për të parë njërën nga pacientet, emrin e të cilës nuk ia dinte. Kam ardhë vetëm për identifikim e jo për vizitë.

            Rojtari e lejoj Venerën që të futet brenda dhe e vendosi në njërën prej ulëseve të drurit që ishin në korridor. Asnjëra nga tri ulëset e gjata nuk kishin mbështetëse. Higjiena në korridor nuk ishte në nivel. Nëpër skaje, pranë radiatorëve kishte edhe mbeturina. Kaloj më shumë se gjysmë ore deri sa u shfaq Eminja.

- Ja kjo vajza këtu, tha që të kërkon, i tha Emines rojtari i spitalit duke bërë me dorë në drejtim të Venerës e cila kishte mbështetur kokën në shuplakat e duarve dhe mendohej.

- Mua po më kërkoni? Keni diçka për mua? iu drejtua asaj Eminja duke menduar se është fjala për dikë që kishte ardhur për ti sjellë ndonjë porosi për ndonjërin nga pacientët e shumte që ishin në shërimin intenziv?

- Jo, nuk kam porosi por vij me kërkesën tënde. Më telefonove në mesditë dhe kërkove që të vij në spital për të parë dikë.

- Ah, je Venera! Më fal se u vonova. Isha e zënë me një pacient. Më sollën një djalë rreth shtatë vjeçar. Ai ishte plagosur rëndë me një bombë të cilën e kishte gjetur derisa po ruante lopët. Isha e bindur se do të vije nësër në mëngjes, siç më the në telefon.

- Pata një grimë kohë të lirë dhe vendosa që të vij sot. Ku e di unë, nesër mund të jem edhe më e zënë me punë, i tha asaj Venera duke e fshehur realitetin dhe frikën e saj për fatin e Dafinës, për të cilën tashmë nuk dinte asgjë.

- Mirë pra, eja pas meje!

            Kaluan korridorit të gjatë dhe dredhuan majtas për të arritur para një derë të madhe, xhamat e së cilës ishin ngjyrosur me të bardhë. Venera e cila kurrë më parë nuk kishte qenë në spitalin e qytetit u befasua nga papastërtia dhe mungesa e gjërave më elementare aty. U futën në një dhomë e cila kishte dy shtretër, njëri prej të cilëve ishte i zbrazët. Në shtratin afër dritares ndodhej Dafina e shtrirë. Koka e saj ishte e mbështjellë me fasha. Futyrën e kishte të lënduar në disa vende, buzët e çara e të përgjakura dhe hundën poashtu të mbështjellur me një mbrojtës nga plasika. Në gjendjen në të cilën ishte, askush nuk do të mund ta identifikonte. Në dorën e majtë të saj ishte i ngjitur aparati me ushqim artificial, kurse në gojë kishte maskën e oksigjenit. Pasi që Venera u afua dhe e vështoj një çast.

- Nuk është shoqja ime, dhe nuk e di sesi ka arritur deri te numri im i telefonit. Bile, nuk ka dy javë që mora një numër të ri telefoni. Një numër shumë i vogël njerzish kanë numrin tim të ri.

- Je e sigurtë në këtë që thua? e pyeti atë sërish Eminja duke mos fshehur knaqësinë që kishte gabuar kur kishte menduar se ishte Dafina nga TV5.

- Jam më se e sigurtë dhe e bindur tërësisht.

            Në atë moment Venerës i shkuan sytë në drejtim të dorës së majtë të Dafinës dhe kur vërejti një unazë në gishtin e saj, ra për toke e alivanosur. Eminja e cila nuk kuptoj arsyen vrapoj dhe mori një gotë uji dhe duke e mbështeur Venerën për trupin e saj, ia lagu buzët dhe filloj t’ia fërkoj qafën derisa Venera hapi sytë përsëri.

- Jo, jo! Nuk është e mundur.Unaza, unaza! thoshte Venera me gjysmë zëri.

- Çfarë unaze thua, ç’të gjeti kështu? Je e sëmurë?

- Është Dafina, shiqo dorën e saj të majtë! Paska unazën që e mbanë qysh kur ishte në gjimnaz, ka më shumë vite. Atë ia kishte dhuruar Edi në të cilin ishte e dashuruar marrëzisht. Kjo unazë është njëri ndër kujtimet më të mira që ajo kishte në jetë.

            Eminja e ndihmoi Venerën që të ngritet. E vendosi atë në një karrigë afër Dafinës. Venera e shiqonte Dafinën me vëmendje dhe sikur nuk u besonte syve të vetë. Fytyra e bukur e Dafinës ishte e shkatërruar dhe kishte marrë formën e e shpirtit të saj të mjerë. Në atë gjendje pakë kush do t’a njihte. Venera u përkulë drejtë shtratit. Duke e ledhatuar ngadalë kokën e Dafinës, iu drejtua asaj.

- Përse e bëre këtë? Përse nuk më tregove sikurse edhe me tregoje për problemet tjera. Kështu nuk rregullohen gjërat. Nuk guxon të dorëzohesh tani kur gjërat filluan të shkojnë më mirë, tani kur fillove një jetë të re!

Ndërkohë Eminja u largua për tu kthyer vetëm pas pak çastesh me dy kafe.

- Merre se është e mirë dhe të rregullon tensionin e gjakut pas këtij shoku që përjetove.

- Të faleminderit.

- Ka shumë kohë që njihesh me Dafinën? Që nga momenti i parë kur e pashë, dyshova se është ajo, por nuk dëshiroja të besoja. E adhuroj atë që nga dita e parë kur filloj të japë lajmet e mbrëmjes në TV5. Fillimisht mendova se dikush kishte dashur ta mbyste atë në lumë, por kontrolli i policisë ligjiore nuk nxori kurrëfarë argumenti që do të tregonte implikimin e ndonjë përsoni tjetër. Mendimi i tyre ishte se Dafina kishte bërë tentativë vetëvrasje. Tani që je këtu ndoshta mund të më tregosh diçka më shumë për të gjorën. A është e mundur që ajo të ketë dashur t’ia marrë jetën vetes?

- E njoh që nga viti i katërt i shkollës së mesme. Një vit më parë Dafina ishte kthyer nga Lugano e Zvicrës. Ajo atje kishte kaluar fëmijërinë së bashku me prindër dhe motrën e saj. Prindët dhe motra i vdiqën në një aksident komunikacioni në një tunel në Zvicër.

- Oh, sa keq! E ka dikë tjetër në jetë?

- Ka vetëm shoqe dhe një hallë në Prizren. Halla e saj është munduar ta ndihmoi sa mundi Dafinën vitet e fundit. Edhe vetë e gjora është e sëmurë. Është në dializë dhe më shumë kohë kalon në spital sesa në shtëpinë e saj. Që nga fillimi, kur u njoftuam për herë të parë ishim të afërta. Jam përpjekur ti ndihmoj aq sa kam mundur. Dafina kishte jetuar më parë jashtë Kosovë dhe shumë gjëra këtu te ne nuk i kuptonte.

- Përse u kthye nga Lugano kur nuk paska askënd këtu në Pejë!?

- Në të vërtetë, kthimi i saj në Kosovë, ishte dëshira e fundit e babait të saj. Ajo erdhi me qëllim të fillimit të një jete të re. Babai i saj kishte ndërtuar një shtëpi të mirë derisa ishte gjallë por ajo u bë pronë e të vëllait, axhës së Dafinës. I di edhe ti ligjet tona të vjetra, ku vajza nuk ka të drejtë trashëgimi. Edhe në ato kushte Dafina kishte pranuar të jetoj tek axha i saj. Ajo kishte nevojë për mbrojtje të dikujt. Kishte nevojë të ketë familje. Por ai, Shabani, filloj ta pengoi dhe t’a ndaloi atë për të bërë tërë atë që ajo dëshironte. Dafina me vështirësi pranonte të gjitha urdhërat e tij. Edhe rrethi filloj ta përbuzë dhe përqeshë Dafinën, kryesish nga inati. Dafina ishte vajza më e bukur në gjimnaz. Kishte suksesin më të mirë por edhe kishte ide përparimtare.

- Isha e bindur se ajo ishte e martuar. Në të vërtëtë një bukuroshe si kjo, më duket e pakuptimtë të mos jetë e martuar dhe të mos ketë familje, tha Eminja duke e rrotulluar filxhanin pasi që kishte pirë kafen.

            Venera ishte ehde më tutje e zbehur në fytyrë. Një plogështi i kishte kapluar trupin dhe mendjen e saj. Sigurisht se po të ishte në gjendje normale kurrë dhe askujt nuk do ti tregonte të gjitha ato që i tregoi Emines për Venerën. Biseda disi rrëshqiste jashtë kontrollit të saj.

- Ajo vetëm një herë ka dashuruar që nga kthimi i saj në Kosovë. Në atë kohë të gjithë ishin kundër asaj dashurie, bile edhe unë. Duke u nisur nga mentaliteti jonë, isha e bindur se një dashuri e tillë ishte e gjykuar të dështoj. Ajo nuk dorëzohej dhe mendonte se dashuria është më e fortë se të gjitha. Thoshte se me kohën të gjithë do të pajtohen, por nuk u bë ashtu.

- Po çfarë ndodhi, përse u nda nga i dashuri!

- Herën e parë një gjë e tillë iu imponua nga axha i Dafinës, nga rrethi dhe nga shoqëria. Për të dytën herë, pas disa vitesh, u takua me të dashurin në Prishtinë gjatë studimeve. Atë kohë kishite pasur ndryshime të mëdha në shoqërinë kosovare. Viktimat e regjimit komunist u bënë heronj. U takuan vetëm disa herë para se të ndahen përfundimisht. Dafina pa dëshirë mbeti edhe shtatëzanë dhe mezi priste ta njoftoi të sahurin e saj. Një ditë, pasi që ajo kuptoj një lajm të hidhur, iku nga Prishtina dhe për disa muaj jetoi te halla e saj në Prizren. Atje edhe lindi.

- Çfarë lajmi të hidhur mori? I vdiq i dashuri?!

- Jo ai nuk vdiq realisht. Ai vdiq vetëm për Dafinën.

- Nuk po të kuptoj asgjë!

- Më fal por më shumë nuk mund të tregoj.

- Po me foshnjën e saj çfarë ndodhi! Jeton me hallën e saj në Prizren?

- Jo, ajo ia fali atë një familje që nuk kishte fëmijë. Kur filloj lufta ata janë larguar në Maqedoni e më pas sipas të gjitha gjasave në ndonjë shtet Përëndimor. Kryesorja, Dafina humbi të gjitha gjurmët dhe deri sot kurrë nuk e ka kuptuar se ku e ka djalin. Ajo harroj të gjitha brengat e tjera. Fajësonte veten për humbjen e djalit. Shpesh herë më thoshte se të gjitha të mirat që i kishte në jetë ia kishte marrë Zoti, por më të mirën dhe më të shtrenjtën, djalin, e dha me duartë e veta. Atë gabim kurrë nuk mundi t’ia falë vetes. Kot mundohesha ta bindë se në atë kohë nuk kishte zgjedhje më të mirë. Ajo humbi besimin se një ditë do të ketë një jetë normale, një jetë çfarë ajo e kishte ëndërruar.

- Përse atëherë ajo u kthye që të jetoj në Pejë?!

- Disa herë i propozova që të kthehet në Lugano por Dafina ishte kategorikisht kundër. Këtu në Pejë i ka të varrosur prindët dhe motrën. Dafina më thoshte se gjysma e zemrës dhe e shpirtit të saj ndodheshin këtu nën tokën kosovare, kurse për gjysmën tjetër, djalin, nuk e dinte se ku e kishte. Assesi nuk mundë ta paramendonte jetën larg varrezave të më të dashurve të saj. Kur ishte në Pejë, gati çdo ditë në drekë shkonte dhe vizitonte varrezat. Bisedonte me ta. Po ta ndëgjonte dikush nga larg, krijonte përshtypjen se ajo ishte e çmendur. Në të vërtetë, ajo derisa ishte në Zvicër ishte shumë e lidhur me prindër. Në kohën kur ishte në studime në Prishtinë kursente nga kafshata e gojës vetëm për të ardhur një herë në javë në Pejë për të vizituar varrezat e tyre. Kur i vdiqën prindërit, zbrazëtinë që i krijuan në zemër, askush nuk mundi t’ia plotësoj.

- Si ndodhi që filloi të punoj në TV5?

- Para shumë vitesh babai im punonte në televizionin e Kosovës. Kur pushteti okupues syprimoj të gjitha organet kosovare, mbylli shkollat, televizionin dhe spitalet, babai im mbeti i papunë. Hapi një dyqan të vogël këtu në qytet dhe ëndrra e tij më e madhe ishte që të hapë një TV private. Pas luftës, shoqata të ndryshme botërore filluan të investonin në Kosovë. Babai im pati fat, ia dhuruan paisjet dhe hapi TV5. Në fillim kishte vetëm program zbavitës, por me kohë programi u rritë edhe në atë informativ dhe dokumentar. Pasi që në TV5 kishim nevojë për një spiker, unë i propozova babait që të angazhoj Dafinën. Jo vetëm për atë që ishte shoqja ime por pse isha e bindur se në Pejë nuk kaishte kush që do ta kryente atë punë më mirë. Më e vështira ka qenë t’a bindim Dafinën që të pranoj postin, pasi që ajo mendonte se kishim bërë një hap të tillë nga dhembja që kishim për të. Që nga fillimi kemi punuar së bashku. Unë bëja redaktimin e lajmeve, kuse ajo i lexonte ato.

- Venera, harrove punën? Nuk prishet asgjë nëse nuk shkon sot në punë? pyeti Eminja.

- Do të gjindet dikush që të më zëvendësoj. Nuk do të largohem nga këtu pa Dafinën. Të paktën do të rri me të deri sa të jetë në gjendje të bisedoi, derisa t’a kaloi krizën në të cilën ndodhet. Më ka shoqë dhe mendoj se një gjë të tillë ia kam borxh.

- Zakonisht nuk lejojmë askë që të futet dhe qëndroj në repartin për shërim intenziv, por pasi që është në pyetje Dafina, do të përpiqem që të mundësoj qëndrimin tënd këtu. Sonte, po deshe, do të rri edhe unë me ty, edhe pse në darkë përfundoj ndërrimin.

            Eminja ishte larguar për të vizituar edhe pacientët e tjerë ndërkohë që Venera nuk ndahej nga dora e Dafinës.

- Të lutem Dafinë, mbledhë forcën dhe hapi sytë! Dafinë nëse më ndëgjon, më jep ndonjë shënjë! Duhet të jetosh, për hir të atyre që i deshe më së shumti. Ata jetojnë në trupin tënd. Dafinë…!

Dafina lëshoj një pshertimë të vogël dhe më pas provoj që të hapi sytë. Nuk arriti që t’i hapë që të dy. Syri i majtë i ishte enjtur për së tepërmi. Ashtu sikurse nëpër mjegull ajo vështroj murin përballë. Muri i bardhë e bëri atë që të mendoj se ishte në Botën tjetër.

- Meli, ku janë mami dhe babi, tha ajo me zë të shterrur?

            Venera nuk u besonte veshëve, iu duk se po ëndërron. Ngriti kokën dhe fërkoj sytë. Nga sytë e saj filluan të rrjedhin lotë.

- Meli, ku janë babi dhe mami, përsëri pyeti Dafina? por kësaj radhe me zë edhe më të ulët.

- Dafina, a më ndëgjon? Jam Venera. Jemi në spital. Ke pasur një fatkeqësi. Mbledh forcën se do t’ia dalim së bashku!

            Dafina prapë i mbylli sytë. Nga shqetësimi i saj, fytyra i ishte djersitur. Venera shtypi pullën e urgjencës për të kërkuar ndihmë. Në dhomë erdhi Eminja duke vrapuar.

- Çfarë ka ndodhë, e pyeti ajo Venerën?

- Dafina hapi sytë dhe tha disa fjalë, përmendi emrin e motrës së vet. Më pas ajo ra prapë në gjumë.

- Po shumë mirë qenka bërë. Është shënjë e mirë. Kjo do të thotë se ajo lufton, ajo ka forcë dhe vullnet. Me siguri se Dafinës tani i kujtohen gjëra nga e kaluara. Shpresojmë se do të zgjohet së shpejti. Eminja mori aparatatet dhe mati tensionin e gjakut të Dafinës. Mati edhe temperaturën. Të dyjat kishin shënuar një rënje të vogël.

- Nëse gjendja vazhdon kështu, pritet që brenda disa ditësh, Dafinës t’i kthehet vetëdija.

            Para se të bie muzgu Venera i telefonoi babait të vet në televizion dhe njoftoj atë për rastin e Dafinës. Njoftimi për fatkeqësinë e saj u emetua gjatë lajmeve të mbrëmjes në televizion. Në mungesë të rrymës elektrike atë natë lajmet në TV5 nuk pati mundësi ti shiqoi një numëri madh banorësh të Dukagjint, e ndër ta ishte edhe Edmondi. Venera qëndroj tërë natën afër shoqes. Për t’i shoqëruar ato mbeti edhe Eminja e cila harroj lodhjen nga puna që kishte bërë plot dymbëdhjetë orë me radhë. Të dyat biseduan për shumë gjëra derisa nuk u lodhën dhe i zuri gjumi.

- Po ti Emine, e martuar je? Ke fëmijë!

- Jo, nuk jam dhe nuk kam qenë kurrë e martuar. Tani kur më tregove për rastin e Dafinës jam më se e bindur se nuk gabova që nuk u martova. Disa vite me radhë kisha presion të madh nga prindët e mi. Ata dëshironin që të më fejonin për dikë në fshat, por unë nuk pranova. E di që ua theva zëmrën, por mendoj se nuk pata zgjedhje tjetër.

- Përse atëherë nuk gjetë dikë që të përshtatej?

- E gjeta por ai më braktisi! Në Istog përfundova dy vite të shkollës së mesme. Aty edhe u njofova më atë beterin, emrin e të cilit nuk ma zë goja fare. Kur unë shkova për të vijuar shkollën e medicinës në Prishtinë, ai u pajtua dhe më tha se dy vite do të kalojnë shpejt. Jetonim larg njëri tjetrit dhe shiheshim shumë rrallë. Një ditë, kur unë mora diplomën e infirmjeres, fluturoja nga gëzimi dhe mezi prisja që të takohem më të. Ai nuk erdhi fare në takim. Mendova se i kishte ndodhur ndonjë e papritur. Më vonë kuptova se ishte fejuar me një vajzë që jetonte në Gjermani dhe pikërisht një javë para se unë të diplomoja ai kishte ikur nga Kosova.

- Si, nuk të tregoj fare për fejesën!?

- Nuk mu lajmërua fare me vite të tëra. Unë tërë natën qaja kurse tërë ditën lutesha që ta shohë vetëm edhe një herë. Një vit para se të filloj lufta në Kosovë u takuam rastësisht.

- Të foli ai? Të tregoi përse e kishte bërë një tradhëti të tillë?

- Jo, unë nuk e lejova. Ishte me gruan dhe djalin e vet. Ishte i mjerë dhe në bazë të qëndrimit, të shiqimit të tij, dukej i pafat. Për një çast urrejta çdo mendim që pata për të, çdo ëndërr që e pashë për ne. Ai nuk më kishte merituar. Nuk desha ta bëjë të lumtur e as krenar duke i treguar për dhembjet dhe vuajtjen që më shkaktoj.

- Po ka mjaftë djem të bukur, të mençur dhe besnik në Kosovë:

- E di! Ndoshta të duket qesharake por unë më pas të gjithë meshkujt i pash me një sy. I fajsoj të gjithë për atë që më bëri beteri im i mjerë.

- Më frikëson me këtë tregim. Jeta dhe vuajtjet e Dafinës si dhe përjetimet tuaja me bëjnë që të frikësohem për të ardhmen time. Në të vërtetë ndiej dhembje por jam e bindur se Toli im kurrë nuk do të më braktisë. Ai më thotë se më do më shumë se jetën e vet.

            Venerën e zuri gjumi duke u menduar për të dashurin e saj, për shiqimin e tij plotë shpresë, për fjalët dhe premtimet e tij shpresëdhënëse.

- IV -

            Të nesërmen në mëngjes gazetarët e ” Zërit” ishin të parët që arritën para spitalit të Pejës. Më pas erdhën edhe të tjerët. Turma e njerëzve para spitalit shtohej. Gazetarët kërkonin që të futen brenda dhe të marrin fotografi apo të bënin ndonjë reportazh për Dafinën. Drejtori i spitalit ishte kategorik. AI nuk lejoj askënd që të futet brenda. Më vonë drejtori autorizoj njërin nga mjekët, i cili rreth orës tetë doli para derës kryesore dhe u përgjigj shkurtimisht në disa nga pyetjet e gazetarëve. Gazetarët dëshironin të dinin për gjendjen e Dafinës, për plagët, motivet e asaj fatkeqësie e për shumë gjërat e tjera të cilat as vetë mjeku nuk i dinte.

- Mund të na tregoni më shumë se kush e gjeti Dafinën në lum? pyeti njëri nga gazetarët.

- Disa peshkatarë, u pëgjigj mjeku. Ata dëshirojnë që të mebeten anonim.

- Cila është gjendja e saj shëndetësore në këtë moment?

- Nuk ka vetëdije, por mendimi im është se ajo tani është jashtë rrezikut. Kolegët e mi janë duke bërë çmos që Dafinës t’i kthehet sa më parë vetëdija.

- A dihen motivet e agresionit ndaj saj, pyeti një gazetarë nga fundi i turmës?

- Sipas policisë Dafina nuk ka qenë e sulmuar nga askush. Pra, në bazë të informacioneve dhe në bazë të mjekëbvë që kontrolluan atë, nuk mund të flitet për agersion fizik ndaj saj. Për informata të tjera mund të drejtoheni në stacionin qëndror të policisë. Ditën e mirë!

- Zotëri mjek, zotëri mjek, bërtitnin gazetarën nga pakënaqësia.

Mjeku u shqetësuar nga turma e gazetarëve, hyri në objetin e sipitalit me hapa të shpejtë. Duarët i drisheshin dhe iu duk se kaloi një ditë e tërë derisa ai nuk zbërthej pullat e këmishës së ti të bardhë që i shtërngonin fytin. Hoqi edhe kravatën.

            Gazetarët e ndaluar nga rojtarët e spiatalit, të dëshpëruar, filluan të shpërndahen duke sharë nga paknaqësia. Ata kishin pritur më shumë informacione për rastin e Dafinës.

            Ishte dita e dytë që Venera qëndronte pranë shoqes së saj Dafinës. Kot ajo shpresonte se Dafinës do t’i kthehet vetëdija. Mjekët dhe infirmjerët që vinin për të vizituar Dafinën ndërroheshin. Disa vinin me detyrë, për të parë gjendjen e saj shëndetësore, për t’i dhënë ndonjë medikament apo për të bërë ekzaminimin e saj. Kishte edhe të tillë që nga vinin nga repartet e tjera, nga kurreshtja. Venera priti tërë ditën dhe në mbrëmje e dëshpëruar vendosi që të kthehet në studion e televizionit. Ajo nuk kishte forcë që edhe më tutje të qëndronte në spital. Heshtja e Dafinës e mundonte pafund. Kur hyri në ndërtesën e televizionit, iu duk se i ra ndërtesa mbi supe. Ajo realizoi se në studio nuk do t’a gjej Dafinën. Vullneti i saj për punë ra në tërësi, por Venera u detyrua që t’i marrë lajmet e përgadituar ditore dhe t’ua hedhë një shiqim para se ato të lexoheshin në edicionin qëndror të lajmeve.

            Në të gjitha gazetat kosovare ishte rasti i Dafinës dhe misteri rreth gjetjes së trupit të saj në lum. Për qytetarët e Pejës ky lajm ishte edhe më i ftohët se acari që bënte atje ditët e fundit. Në orët e hershme të mëngjesit të gjitha gazetat ditore u shitën. Nuk mbahej mend një interesim kaq i madh për shtypin që nga koha e luftës në Kosovë.

            Në anën tjetër të qytetit, në rrugën e Logjës, në një shtëpi të vogël, Edmondi së bashku me nënën dhe Dianën e vogël ishin ulur rreth tavolinës për mëngjes. Edhe në këtë shtëpi sikurse edhe në shumicën e shtëpive kosovare vëreheshin gjurmët e luftës së fundit. Edhe pse kishin kaluar me shumë se tri vite nga lufta, në mes të oborrit ishin akoma mbeturinat e shtëpisë së djegur. Për të evakuar ato dhe për të ndërtuar një shtëpi të re, Edmondi tani nuk kishte as vullnet por as mjete financiare. Të ardhurat e tij mujore mezi plotësonin nevojat e familjes së vogël tre antarëshe që kishte mbijetuar luftën. Ata momentalisht jetonin ne një kasollë të vogël e cila nuk ishte e rrugulluar si duhet. Ai di dhe nëna e tij kishin harruar si duket Edi fizikisht nuk kishte ndryshuar shumë. Flokët e tij që kishin filluar të zbardhën i jepnin atij një bukuri edhe më të madhe, e bënin edhe më serioz. Secila qime e tij e zbardhur, prapa vetes fshehte një hidhërim, një mërzi apo një dëshprim të Edit. Forca, vullneti dhe e ardhmja e tij mbështeshën në vajzën e tij të bukur, në shpirtin e tij, Dianën

- Shpirti i babit, pije qumështin më shpejt sa nuk është ftohur! i tha Dianës Edmondi duke ia përkdhelur flokët.

- Po babi, unë u ngopa! Nuk mundem më, arsyetohej voglushja.

- Të lutem pije se do të rritesh dhe do të bëhesh me e bukura në tërë Kosovën!

- A do të bëhem e bukur si mami? pyeti vajza ndërkohë që sytë e saj ishin mbushur lot.

            Diana ishte lezetëshme dhe shumë e mençur për moshën që kishte. Kishte fokë të zeza dhe sy ngjyrë geshtënje. Nuk i kujtohej fare nëna e saj. E kishte parë vetëm në fotografi. Kur Diana kishte vetëm dhjetë muaj, barbarët ia kishin vrarë nënën. Tani që ajo rritej dhe fillonte ta ndiente mungesën e nënës, nga dita në ditë kërkonte të dinte më shumë për Anitën. Diana nuk e kuptonte pse nëna saj është larguar pa vetëdëshirë dhe tashmë nuk kishte të holla për të blerë një biletë për tu kthyer në shtëpi. Kështu asaj i kishte thënë babai, por edhe gjyshja e saj. Sa herë dikush asaj i falte ndonjë euro, Diana gëzohej pa masë dhe në vend që të blente ndonjë ëmbëlsirë sikurse edhe fëmijët e tjerë të lagjes, ajo i ruante nën jastakun e saj. Një ditë ajo mallëngjej deri në lot Edmondin kur e pyeti duke ia treguar dhjetra monedha.

- Babi, a mjafojnë këto që të blejmë një bilëtë aeroplani për të kthyer mamin në shtëpi!?

- Mami më kurrë nuk do të kthehet, u përgjegj ai. Askush nuk mund të ketë aq të holla për ta kthyer atë në këtë Botë.

- Ti më ke premtuar se ajo nuk ka të holla dhe se një ditë do të kthehet. Si t’ja bëjë unë pa mamin? Unë e dua atë, tha Diana. Më ke mashtruar, më ke mashtruar, pëshpëriste Diana duke qarë, ndërkohë rrëke lotësh rrjedhnin nga sytë e saj të bukur.

            Edmondi hezitoj një çast dhe më pas vendosi që edhe një kohë të mos i tregoj Dianës të vërtetën për nënën e saj. Ai ishte i bindur se Diana ishte e vogël që të kuptonte se nënën e kishte të vrarë dhe se ajo kurrë më nuk do ta shihte atë.

- Erdhi koha të iki, do të vonohem në punë, iu drejtua ai nënës. Kujdesu për këtë bukuroshe!

- Shko pa asnjë brengë dhe mos më hidhëro me këshillat tuaja buadallaqe. Unë