|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Pjesë nga romani i parë i Rifat Haxhijajt

Jetë e ndalur

25 dhjetor 2003 / TN

- I -    Shtresë e parë e borës kishte mbuluar qytetin e Pëjës. Kishte filluar të ndahet dita nga nata. Zymtësi dhe qetësi e rëndë shtrihej mbi Rrafshin e Dukagjinit. Retë e dendura përplotë borë nuk lejonin të shfaqen rrezet e diellit, nuk i lejonin që ato të puthnin tokën e ftohët të asaj ane. Edhe një ditë tjetër pa diell, një ditë e re pa dashuri. E tërë Kosova ishte akoma në gjumë.   Disa kilometra në dalje të qytetit, në drejtim të Grykës së Rugovës, mbi një shkëmb buzë lumit qëndronte Dafina. Fluskat e ftohta të borës që binin mbi fytyrën e saj të bukur, rëndonin edhe më shumë sytë e saj të përgjumur. Aty ajo kishte kaluar tërë natën. Dridhjet nga të ftohtit nuk i ndiente fare. Ato ishin shumë të vogla në krahasim me dridhjet dhe tërmetin që i kishte shkaktuar asaj jeta. Luftonte me vetëveten, luftonte me jetën dhe vdekjen. Kishte një kohë të gjatë që Dafina nuk ndihej me të gjallët. Kishte vite që jeta e saj ishte ndalur. Ngjarjet e hidhura që kishte përjetuar që nga dita kura ajo humbi më të dashurit e saj, e kishin bërë atë që të humbë dëshirën, vullnetin, harenë, energjinë dhë të gjitha ato virtyte që do të duhej ti kishte një vajzë e moshës saj.

- Përse o Zot më dënove që të jetoj ! ? Përse nuk më more edhe mua ? Ndosha në atë Botë do të kaloja më mirë, nuk do të kisha brenga. Do të isha pranë atyre që nuk do të më braktisnin sikurse më braktisën të gjithë rreth meje ! Më braktisën e më dëshpruan të gjithë ata në cilët llogaritja më së shumti. Tani e kuptoj pse thuhet se kjo jetë është e rrejshme. Jo vetëm aq, por ajo është plot gënjeshtra, tradhëti dhe egoizma!

Përpara Dafinës ndodhej kanioni prej disa dhjetra metrash, vdekja e saj. Edhe pse niveli i ujit ishte rritur si zakonisht gjatë dimrit, shkëmbinjtë e mprehtë që ndodheshin në të dy anët e lumit nuk ishin mbuluar krejtësisht. Disa metra pas saj ishte rruga nëpër të cilën ajo kishte ardhur në këmbë nga qyteti i Pejës. Dimrit, kalimtarët aty ishin të rrallë edhe gjatë ditës. Kthim prapa për Dafinën nuk kishte. Me një shpejtësi të madhe nëpër mendjen e saj kalonin të gjitha ato që Dafina kishte përjetuar me vite. Ditët e mira, fitoret, gëzimet edhe pse ishin të pakta ishin të fuqishme sa edhe humbjet e dështimet, vuajtjet, të cilat e kishin përcjellë jashtë çdo mase, pothuaj çdo ditë dhe në çdo hap që nga kthimi i saj në Kosovë. Dilema dhe dyluftime mendjen e saj.

Nëpër kokë i silleshin humbja e prindërve dhe motrës, humbja e dashurit dhe e djalit të saj. Ju kujtua puthja e parë në një lëndinë plotë lule afër burimit të Drinit, dridhjet e ëmbla të gjunjëve të cilat nuk krahasoheshin me asgjë tjetër. Nxehtësi e këndëshme ia përshkoj trupin kur iu kujtua hera e parë kur bëri dashuri. Ishte e vërtëtë se ajo do të kishte preferuar se një gjë e tillë të mos kishte ndodhur në veturën e një shoku të dashurit të saj, por në një dhomë të bukur, në një shtrat të gjërë, mbi mbulesa të mëndafshta ngjyrë vjollcë, nën tingujt e ndonjë muzike të lehtë të Eros Ramazzotit. Edhe në ato kushte, ishte ai njëri ndër momentet më të mira që ajo kishte përjetuar. Kësaj radhe nuk pati forcë të qante as kur ju kujtua edhe lindja e djalit dhe vaj i parë i tij. Vaj të cilin e ndëgjonte kudo që shkonte dhe çkado që bënte, vaj i cili nuk e lente të qetë ndjenjat e saja, zemrën e saj të stërvuajtur. Lindjen e Adit e bëri fshehurazi, në një qytet tjetër të Kosovës, për të mos rënë ndesh me normat e prapambetura morale në rrethin ku ajo jetonte.

- Të gjitha të mirat që i kisha mi mori Zoti, por Adin e dhash me duartë e mija. Mu thafshin këto duar! Desha të bëhem mirë të tjerët, duke e lënë anash frytin e dashurisë time të vetme, dashurisë së jetës sime!

            Ju kujtuan edhe fjalët e fundit, amaneti i babait të saj. Disa vite më parë, pak para se ai të ndërronte jetë, kishte kërkuar nga Dafina që të kthehet në Kosovë dhe të martohet me një kosovar. Jeta në gyrbet, i kishte thënë ai është jetë e zbrazët, pa emocione, jetë pa ngjyra.

- Po babi, po bëjë ashtu siç kërkove, por në pamundësi ta plotësoj kushtin tënd në tërësi, po martohem me vdekjen kosovare.

Një kamion i madh transporti që qarkullonte rrugës në ato momente, për të evituar një bishë që kalonte rrugën, i ra borisë. Dafina e trishtuar nga boria, humbi drejtëpeshimin. Trupi i saj pasi që u përplasë disa herë nëpër shkëmbinjë, u fundosë në thellësi të lumit.

- Mami, babi, Meli, më pritni se erdha! Prap do të jemi së bashku, prap do të jemi një familje e hareshme siç ishim më parë, pikërisht ashtu siç ishit në ëndrrat dhe mendjen time! Do të jemi një familje ideale, një familje që ti babi gjithmonë e dëshirove por kurrë nuk e pate. Më falë Adi im i dashur! Më fal, se po të braktisë për të dytën herë…

            Për një çast Dafinës i pushuan të gjitha dhembjet, dhembje të cilat kishin shkatërruar brendësinë e shpirtit të saj.

- II -

Dita kishte zbardhur. Ulërima ujqësh ndëgjoheshin nga bjeshkët. Edhe pse reshjet kishin pushuar, rrugët e qytetit të Pejës ishin përplot borë. Mirëmbajtësit e rrugëve kishin filluar ti pastronin vetëm ato rrugë rreth qendrës së qytetit, aty ku lëvizjet e qytetarëve ishin më të shpeshta. Në pjesët tjera të qytetit, secili që merrte rrugë rrezikonte që të vonohej në destinacion.

Dy Pejanë të rraskapitur, shtyenin një veturë të tipit Fiat duke dashur që të vëjnë motorin e saj në levizje. Disa herë tentuan dhe kur u bindën se gjasat ishin të vogla, për një çast u ndaluan. Edhe pse ata nuk kuptonin në mekanikën e tij, hapën kapakun e motorit me qëllim të gjetjes së arsyes së fikjes të veturës. Një kamion i madh transporti nuk u ndalua përkundër kërkesës së tyre duke i dhënë shenjë me dorë, duke kërkuar ndihmë nga shoferi i tij. Kamioni vazhdoj rrugën për në qytet.

- Po ç’dreq me gjeti të marr rrugë me ty në këtë kiamet! i bërtiste Dani Agimit. Edhe këtë veturë sikur ta kishe nxjerrë nga muzeu kombëtar do të ishte në gjendje më të mirë!

- Thuaj çfarë të duash, por e di se dje së bashku ishim te mekaniku dhe ai më garantoj se për një kohë të gjatë nuk do të kam probleme, ia ktheu Agimi.

- Mekanik mi thua atij gjeldeti ti? Të tregova unë se ku duhet ta dërgosh veturën por mendove se do të të kushtoj shumë shtrenjët. Tani e di se të vije mërzi të më thuash se pata të drejtë por fërko duart dhe kësaj radhe unë do të futem brenda në veturë e ti do të më shtyesh.

- Jo, jo assesi, kundërshtoj Agimi. Mendoj se motori i veturës nuk do të rifilloj. E sheh se gomat rreshqasin në rrugën e ngrier dhe se është e kotë që ta provojmë sërish.

- Tani thua e kotë kur të erdhi radha ty! Burrë i thua vetes? bërtiste Dani nga paknaqësia.

- E bëjmë një punë? E lëmë veturën këtu dhe kthehemi në pranverë, atëherë nuk do të ketë borë dhe do të provojmë të startojmë motorin. Po do që edhe unë të lodhem sikurse ti deri tani? Ti do të futesh brenda dhe unë do të të shtyej deri në Grykë të Rugovës nëse ke dëshirë, ia ktheu Agimi duke u qeshur me zë të lartë.

- Po e lëmë veturën këtu dhe nuk po e marrim fare. Do të shofish se askush me vite nuk do ta levizë nga vendi. Ose, ndoshta ndonjë shputak ka nevojë për kotec pulash dhe do të vijë ta heq veturën tënde nga rruga. Të bënë mirë ty sepse nuk do të lëshë tërë rrogën duke e rreguluar herë një pjesë herë një tjetër, por i bënë mirë edhe qytetit sepse prej kur nuk po punojnë fabrikat je i vetmi që ndotë ajrin me të veturën tënde shaktërraqe.

- Lëri shakatë se u ngriva nga të ftohtit- E lëmë peshkimin për një ditë tjetër!

- Si ore t’a lëmë, i premtova gruas se do të drekojmë mish peshku dhe ku guxoj tani që të kthehem në shtëpi me duar të thata, kundërshtoj Dani. Mund të peshkojmë edhe këtu pa u larguar më shumë nga qyteti. Lumin e kemi shumë afër.

- Assesi, dëshiron ti kemi policinë në qafë. Më mirë është t’i durosh disa fjalë këqija të gruas se të na zë policia e të na dërgojë në birucë. Ti e di se as nuk është sezona e peshkimit dhe as që kemi lejë për pëshkim.

- Unë të thash se nuk guxoj të kthehem në shtëpi pa peshq. Nuk e njef ti gruan time! Një gjysh i një kushëririt tim kur ishte i gjallë thoshte se të gjitha gratë janë shkina, por Hyla e tij ishte shtatë fishë shkinë. Me duhet se kjo e imja e tejkalon Hylën e tij disa herë. Nuk kemi shumë gjëra me veti dhe mund të dalim në këmbë nga qyteti dhe më pas do të gjejmë diku ndonjë vend të fshehur ku mund të peshkojmë pa na diktuar askush. E shef që në këtë kohë vetëm të zellshmit dhe të çmendurit si unë e ti kan dalë në rrugë.

- Na quan të zellshëm ti neve!?

- Jo, më më vije keq të futem në një thes me ty por jemi ata tjerët. Jemi larg nga të zellshmit, jemi të çmendur e të çoroditur fare.

- Mos më thuaj se jemi të çmendur sepse nga ata friksohem shumë. E di se në qytetin tonë ka mjaftë të tillë, ia ktheu Agimi. Ecim pra deri te Patriakana dhe aty në afërsi të saj do të gjuajmë. Aty nuk rrezikojmë të na shof dikush pos ndonjë shkine plakë që ka mbetur e mbyllur atje me vite.

- Lufta na la pasoja, pasoja të rënda shëndetësore, i tha Dani Agimit duke fërkuar ballin e tij të djersitur. Ti je një shembull tipik.

- Nuk jam dakord me ty. Na çmendi paslufta!

            Ashtu duke u ngacmuar me fjalë nga vetura nxorën tërë materialin që kishin përgaditur për peshkim. Mbyllën dyerët e veturës me çelës, u nisën kah dalja e qytetit. Nuk u larguan shumë nga qyteti dhe dredhuan majtas dhe ranë në breg të lumit. Duke ecur me kujdes që të mos rrëshqasin në borë, zunë pozitat mbi shkëmbinjë, afër disa lisave të moçëm.

- Ke të drejt kur thua se jemi të çmendur dhe ta dish se unë jam jo vetëm i çmendur por edhe gomar kur në këtë ditë marrë rrugë me një dreq si ti, dhe të besoj se do të gjuajmë peshk. Në këtë ngricë edhe peshqit janë fshehur diku në thellësi të lumit dhe presin pranverën. Edhe ata në atë kokën e tyre të vogël kanë mend më shumë sesa ne, përfundoi Agimi.

            Dani dhe Agimi njifeshin që nga fëmijëria dhe ishin shokë të pandarë. Para disa vitesh ata nuk i kishte ndarë as lufta dhe nuk kishin pranuar ta lëshojnë qytetit pa njëri tjetrin. Ishin ato kohëra të vështira, kohëra kur disa nga fëmijët braktisnin edhe prindërit e moshuar me qëllim që të largohen sa më parë nga Kosova duke ikur nga terrori i ushtrisë dhe policisë okupatore. Nëse dikush i ndëgjonte ata duke biseduar krijonte bindjen se janë dy armiq të përbetuar. E verteta ishte se ata kurrë nuk hidhëroheshin në mes veti dhe pothuaj kurrë nuk bënin bisedë serioze.

- Unë nga këtu nuk do të lëvizi. Kam përshtypjen se të gjithë peshqët jo vetëm të këtij lumi, por edhe të lumejve të tjerë do të do të vdesin nga dëshira që të kapen nga një peshkatar i madh si unë, tha Agimi.

            Agimi pasi që pështyu herë njërën e herë tjetërne dorë të tij, filloi ti fërkoj ato nga dëshira e flaktë që kishte për të pëshkuar. Me kujdes të veçantë, por edhe me shpejtësi të madhe filloi të përgatis paisjet për të peshkuar.

- Ha, ha, ha! Edhe peshkatar u bëre! Mendoj se më mirë do të ishte të kthehesh me shpinë nga lumi që peshqit mos t’a shofin sorratin se do të trishtohen dhe do të ikin lumit përpjetë. Të vëjmë bast? Nëse unë zë peshk i pari, ti do të bërtasësh si gomari në qendër të qytetit!

- Po, por një gjë e tillë të vlej edhe për ty. Shih, më duket se dikush paska humbur palltën!

            Trupi i Dafinës rrëshqiste ngadalë mbi lum duke goditur nëpër shkëmbnjët që i delnin përpara. Sa më shumë që trupi afrohej vërehej se nuk ishte fjala për ndonjë palltë të gjuajtur.

- Nuk me duket sikurse palltë por si njeri, tha Dani i shqetësuar. Të bëjmë diç dhe t’ia zëmë pritën se ndoshta edhe do t’a nxjerrim!

- Të lagemi thua për një trup të pajetë?! Ti me të vertëtë qenke çmendur sot! Kemi ardhur në peshkim apo të konkurojmë për ndonjë çmim humanitar duke nxjerr kufoma nga lumi.

            Agimi i cili bante syza nuk i dallonte mirë gjërat në largësi. Ishte i bindur se ishte në pyetje vetëm ndonjë teshë e gjajtur në lum. Kur trupi i Dafinës u afrua dhe ai vërejti se me të vetretë ishte trup njeriu, pa u hamendur kaloj nëpër shkëmbijë dhe doli më afër bregut, andej kah vinte trupi i Dafinës. U zgjatë duke u mbajtur me njërën dorë për rrënjë të lisave të moçëm që ndodheshin në breg të lumit, dhe me tjetrën dorë kapi trupin që notonte. Rrënjët ishin bërë akull dhe atij i rrëshqiti dora. Agimi së bashku me trupin e Dafinës ra në lum.

- Dan, më ndihmo se vdiqa! Uji qenka shumë i ftohët, më zgjat dorën!

            Valët e shpejta të ujit shtyenin trupin e Agimit dhe Dafinës teposhtë lumit me një shpejtësi të madhe duke i larguar edhe nga bregu. Dani duke vrapuar në drejtim të tyre bëri përpjekje mbinjerzore dhe kur valët e lumit i afruan sërish ata afër bregut ai zgjati shkopin e peshkimit në drejtim të Agimi i cili arriti që të kapet për të. Së bashku me Dafinën u afruan prap në breg. Së pari nxorrën nga uji Dafinën e më pas doli edhe Agimi i cili dridhej nga të ftohtit, nga lagështia e teshave të tij por edhe nga shqetësimi.

- Vajzë qenka e gjora!? Athua cili zemërkeq e paska hedhur në lum të ndjerën, pyeste Dani Agimin i cili me të dalë nga lumi hoqi disa tesha të lagura nga trupi?

- Lëre të vdekurën me të vdekur dhe më jep ndonjë teshë tëndën nëse nuk do të kesh punë me dy të vdekur? Si do të na bartësh që të dyve deri në qytet? Ngutu të më japësh të paktën xhaketën tënde! Humba edhe syzat, e pa to nuk shoh asgjë në largësi.

Dani hoqi xhaketën e tij dhe i dha Agimit dhe më pas rrotulloi trupin gjysmë të ngrirë të Dafinës duke e vënë kokën mbi gjoksin e saj. Deshi të bindet se është e vdekur. Iu duk se po ndëgjonte të rrahura të rralla të zemrës. Kapi dorën e saj dhe mati pulsin. Dafina ishte ende në jetë. Kur e shiqoj më mirë fytyrën e saj, u befasua.

- Agim, nuk qenka e vdekur! Më duket se këtë vajzë e kam parë dikund! Në të vertetë, vajza i përngjan njërës nga spikeret në televizion.

- Lëri ore shakatë, çfarë bëjnë spikeret në këtë mëngjes në lum!? Kam ndëgjuar se të jesh spiker do të thotë të jeshë njeri i respektuar dhe me privilegje të mëdha, kurse ti më thua spikerja në lum! Cila spikere thua, se tani kemi shumë kanale televizive dhe ti e di që mua nuk më pëlqejnë lajmet nga lufta. Jam inatosur qysh atëherë kur gazetarët raportonin nga Ulqini e thonin se ishin në vijën e parë të frontit së bashku me luftëtarët tanë trima.

- I përngjan asaj që jap lajmet e mbrëmjes në TV5. Pikërisht për këtë arsye duhet t’a ketë hedhur dikush në lum. Do t’a ketë bërë dikush nga xhelozia. Ose, dikush e ka plaçkituir të gjorën dhe më pas ka dashur që ta mbysë. Je i lagur dhe nëse rri në vend do të ngrihesh edhe ti. Vrapo në drejtim të qytetit dhe kërko ndihmë!

- Po ku dreqi nuk e mora telefonin e dorës me vete sot?! Mbrëmë nuk pati rrymë dhe pasi bateria e tij nuk ishte e mbushur mendova se nuk do të më duhet. Thonë se një njeri e paska bartur tërë jetën pushkën në krahë dhe ditën kur pati nevojë për të nuk e pati me vete. Edhe mua po më ndodh kështu me telefononin e dorës. Nga ai nuk ndahem as ditë as natë dhe tani kur më duhet më së shumti nuk e kam me vete.

- Del në rrugë dhe nisu në drejtim të qytetit, mbase dikush do të bije rrugës me veturë ose me telefon dore dhe thirrni ndihmën e shpejtë të spitalit!

- Ndihmën e shpejt!? u befasua Agimi. Më parë do ta bartim ne të dy deri në spital sesa të vije ndihma e shpejtë.

- Nuk bën ta bartim se paska lëndime të mëdha. Kam frikë se mund të keqësojmë gjendjen e saj. Bile do të ishte mirë që të mos e lëvizim fare se mund të ketë edhe kurrizin e lënduar. Kam ndëgjuar se në raste të tilla duhet të kujdesemi gjatë transportit të lënduarit, sepse ai mund të rrezikon që tërë jetën të mbetet i hendikepuar.

            Agimi u nis me vrap në drejtim të qytetit kurse Dani rrinte afër Dafinës pa e ditur se si mund ta ndihmonte. Merrte herë njërën herë tjetrën dorë të saj dhe e fërkonte me qëllim që ta nxej atë sado pakë. Ishte e kotë sepse Dafina ishte krejtësisht e lagur, gjysmë e ngrier. Dani kishte frikë se deri në kthimin e Agimit do të jetë vonë për vajzën e cila përpos të rrahurave të rralla të zemrës nuk jepte asnjë shënjë tjetër të jetës.

            Me të dalë në rrugë, për fatin e të gjithëve Agimi takoj në fshatar që ishte nisur për në qytet, për treg. Shkonte për të shitur leshin e deleve. Fshatari në fillim nuk besoj në tregimin e Agimit për vajzën e gjetur në lum por kur vërejti dridhjet e tij dhe teshat e tij të lagura u bindë. Mori batanien të vjetruar me të cilën kishte mbuluar këmbët për t’i mbrojtur nga të ftohtit dhe u nisën në drejtim të bregut të lumit. Me një kujdes të madh vendosën Dafinën në batanie dhe e bartën deri në qerre. Aty e mbështollën mirë me leshin e deleve që ishte në qerre dhe u nisën për në spital. Agimi tani kishte harruar të ftohtit që i përshkonte trupin. Mendjen dhe tërë fuqinë e kishte përqëndruar rreth asaj që Dafina të mbrrijë e gjallë në spital. Nuk u deshën as dhjetë minuta dhe arritën te oborri i spitalit. As rrugët në oborrin e tij nuk ishin pastruar nga bora gjë që e vështirësonte lëvizjen e qerres deri sa e kaloj kodrën te hyrja, në bllokun e ambulancave.

            Kishte kaluar ora shtatë e mëngjesit. Në brendësi të spitalit nuk dukeshin shumë drita. Me të arritur te dera ata provuan që të futen brenda por ajo ishte e mbyllur me çelës.

- Si është e mundur që dera e spitalit të jetë e mbyllur! bërtiti Agimi nga paknaqësia.

- E provojmë se mos ka ndonjë hyrje tjetër, propzoj Dani derisa kërkonte rreth derës ndonjë zile ma anë të cilës do të lajmronte ardhjen e tyre.

- Jo, nuk mund të futemi askund përpos këtu në hyrjen kryesore dhe këtu normalisht duhet të këtë edhe kujdestar. Bjeri derës se ndoshta dikush do të na ndëgjon dhe do vije t’a hapë!

            Fillimish Dani i binte derës ngadalë nga frika që mos të pengojë pacientët e tjerë të cilën kishte mundësi të ishin në gjumë. Kur e pa se askush nuk përgjejgjej, ai filloj të rrahë dërën secilën herë e më shumë.

- Erdha, erdha! u ndëgjua një zë femre nga brendësia e objektit.

Ishte një infirmiere e moshuar, e plotë, me zë dhe pamje të vrazhdët. Asaj sikur nuk i ngutej dhe me hapa të ngadalshëm u afrua deri te dera, shiqoj diçka dhe u kthye prapa. Infirmierja kishte humbur tërë familjen në luftë dhe bashkë me ta kishte humbur edhe ndjenjat e veta. Edhe shiqimi i saj ishte i hytuar, i zbrazët.

- Hej, hej shoqe, hape derën se është në pytje jeta e kësaj vajze që e kemi në qerre, bërtiste Dani duke filluar sërish ti bije derës.

- Nuk jam shoqe! reagoi infirmierja derisa fytura behej gjithnjë e më e zbehtë. Nuk e ke kuptuar se ka disa vite, që nga paslufta na thonë zonja?

- Zonjë apo shoqe, të them unë si të duash, por të lutem hape derën se kam frikë se do të bëhet vonë për këtë të gjorën që sollëm.

- Ore zotëri, nuk po e shef se nuk ka çelës në derë? Rojtari e paska nxjerrë çelësin nga dera dhe me siguri ka shkuar të pij kafe për mëngjes. Do të përpiqem që ta gjej atë sa më parë.

            Nuk vonoj shumë dhe një djalë i ri i veshur me tesha të kaltërta erdhi duke vrapuar. Në tubën e madhe të çelsave kërkonte atë të përshtatshmin dhe kur e gjeti e hapi derën. Ashtu me batanie, kapën Dafinën dhe e futën brenda deri në sallën e urgjencës e cila ndodhej në anën e majtë të koridorit. E vendosën mbi një shtrat te koka e të cilit kishte aparate të ndryshme medikale. Balli i saj tani ishte i djersitur dhe fytyra i ishte bërë kuq si gjaku.

- Paskeni gjetur kohën e përshtatshme që të vini i spital! iu drejtua atyre rojtari me një zë mjaft të lartë. Tani është koha kur përfundon ndërrimi i natës dhe fillon ndërrimi i ditës. Të gjithë punëtorët ndodhen në kafeteri duke pirë kafen e mëngjesit. Mendoj se së shpejti do të vije dikush nga mjekët këtu në urgjencë.

Në sallën e urgjencës e para erdhi infirmierja që disa çaste më parë ishte te dera. Asaj edhe më tutje nuk i shpejtohej. Pasi që mori disa dokumente, u ul në tavolinë dhe filloi t’i plotësoi ato. Mendjen nuk e kishte aty.

- Si e ka emrin vajza? pyeti më në fund infirmierja.

- Ku e dimë ne se si quhet ajo! E gjetëm në lum dhe e sollëm këtu. Të them të drejtën mendova se këtu në spital jeni më të shpejtë dhe angazhoheni më shumë për të shpëtuar njërëz, përfundoj Dani i hidhëruar.

            Agimin e kishte kapliuar nervoza. Shetitei nga njëri skaj i korridorit në tjetrin. Herë herë futej edhe në dhomën e urgjencës. Me vështirësi përmbahej që të mos reagoj ngaj gjakftohtësisë së tepruar të infirmjeres. Merrte frymë thellë dhe lutej për vajzën.

- Në këtë kohë e gjetët në lum? Është e pamundur. Një gjë të tillë nuk kam ndëgjuar kurrë më parë. Si të mbushi unë formularët për pranimin e saj në shërim nëse nuk e di emrin e saj? Po ju, rojtar lumi jeni?

- Shoqe, më fal zonjë! Mendoj se jemi në spital e jo në polici. Çfarë janë të gjitha këto pyetje absurde që na i shtroni? më në fund reagoi Agimi.

            Nga larg, diku nëpër korridor, ndëgjoheshin hapa të përsonave që ecnin. Ishin mjeku që merrte kujdestarinë ditore në urgjencë me dy infirmiere të reja. Kur ata u futën në sallë infirmierja e moshuar që ishte e ulur në tavolin dhe plotësonte dokumentet, mbeti e shtangur. Ajo më pas u ngrit në këmbë, por nuk dinte nga t’ia mbante.

- Ç’bëjnë të gjithë këta njërëz këtu brenda, iu drejtua mjeku infirmieres?

- Zotëri mjek, këta përsona kanë sjellë këtë vajzë për të cilën thonë se e kan gjetur në lum para disa çastesh. Ata nuk e dinë as emrin e saj dhe unë nuk pata mundësi të bëjë dosjen e saj.

- Nuk ka rëndësi emri! ishte kategorik mjeku. Më tregoni shkurtimisht për gjendjen e saj shëndetësore, temperaturën, pulsin, presionin e gjakut?

- Më falni por ajo tani sa erdhi dhe nuk pata kohë të bëjë asnjë nga këto gjëra…

- Nuk është e vërtetë që posa erdhëm, ndërhyri prap Agimi. Ka më shumë se dhjetë minuta që jemi brenda dhe kjo zonja siç duket nuk është e interesuar të bëjë diçka më shumë për të shpëtuar vajzën që e sollëm!

- Po Ju kush jeni? Juve nuk Ju pyeta asgjë dhe Ju lutem që të delni nga dhoma e urgjencës, filloj t’i qortoj ata mjeku. Edhe ju zonjë mund të largoheni se nuk kam nevojë për ndihmën Tuaj, vazhdoi mjeku duke e qortuar edhe infirmieren për mospunën e bërë. Për sjellen Tuaj ndaj pacientit do të bisedojmë më gjatë në zyrën e drejtorit të spitalit. Shpejt tani të bëjmë kyçjen e vajzës në aparate!

            Mjeku i cili u prezantua me Albert fliste me një shqipe të pastër dhe krijohej përshtypja se ai vinte nga Shqipëria. Në kohën kur pushteti okupues serb mbylli shkollat dhe fakultetet në Kosovë shumë studentë morën botën në sy. Disa prej tyre vazhduan studimet në Shqipëri apo edhe në ndonjë shtet tjetër. Pas luftës pjesa më e madhe e tyre u kthyen në Kosovë. Infirmierja e skuqur dhe e djersitur nga inati, u largua e para. Gati u rrëzua për toke kur me krah goditi kapakun e derës duke u larguar. Goditja e marrë i shkatoj dhembje por ajo nuk bërtiti nga inati. U largua me hapa të ngadalshëm.

Agimi, Dani dhe fshatari dolën në koridor dhe u ulën në njërën nga dy bankat e gjata që ndodheshin aty. Asnjëri nga të tre nuk deshi të polemizoj më gjatë më mjekun. Ata dëshironin që t’i lenin atij më shumë kohë që të merrej me Dafinën. Më pas fshatari u largua për në treg. Agimi i cili dridhej i tëri edhe nga mosknaqësia e pritjes së tyre në spital por edhe nga lagështia e trupit, kërkonte diku ndonjë radiator që të mbështetet për të dhe shpejtoj terjen e teshave. I tillë nuk kishte mundësi që të largohej nga spitali. Të telefononte në shtëpi dhe të kërkonte nga dikush që t’i sillnin tesha, kishte frikë nga reagimet e tyre kur t’ju tregoj se thërret nga spitali.

Me një shpejtësi të madhe mjeku me të dy infirmieret e kyqen Dafinën në aparatin e oksigjeni, prenë teshat e saja dhe ia hoqën ato krejtësisht. Derisa njëra nga infirmieret bënte matjen e pulsit dhe shtypjes së gjakut tjetra vuri një aparat në veshin e pacientes për të matur temperaturën e saj. Mjeku bënte ekzaminimin e trupit të saj duke tentuar që të lokalizoj të gjitha lëndimet që dukeshin në trupin e Dafinës.

- Pulsin e ka njëqind e dhjetë, kurse shtypjen njëqind e nëntëdhjetë me njëqind e tridhjetë, tha njëra nga infirmieret duke mos larguar sytë nga Dafina.

- Temperaturën e ka dyzet e një me pesë, reagoi tjetra infirmiere.

- Të kontaktohet salla e operacionit që të përgaditen për një operacion të shumfishtë. Vajza ka frakturë të këmbës së majtë, frakturë të hapur të dorës së djathtë, lendime në boshtin kurrizor dhe kam frikë të ketë lëndime të trurit. Lendimet e shumta në fytyrë janë sipërfaqësore. Të kontaktohet urgjentisht Skënderi në ortopedi, sepse ai është më së i nevojshëm. Na duhet mendimi i tij e ndoshta edhe operimi i kurrizit të vajzës.

Skënderi njihej si njëri ndër mjekët më të mirë të spitalit të Pejës. Ai ishte përgjegjës në repartin e ortopedisë.

- Kërkoj që në sallë patjetër të vije edhe një internist, një urolog dhe një kirurg, vazhdoj mjeku duke i diktuar njërës nga infirmieret. Të lajmërohet edhe policia ligjore!

            Më pas të gjitha gjërat rrjedhën me një shpejtësi dhe precizitet të madh. Dafina u dërgua në sallën qëndrore të operacionit. Pasi që e bën skanimin e trupit të saj ajo iu nënshtrua operacionit. Mjekët e ndërroheshin njëri pas tjetrit duke lëshuar sallën të djersitur por edhe të lodhur. Operacion zgjati plotë gjashtë orë dhe më në fund mjekët u lehtësuan kur vërejtën se pulsi i Dafinës kishte shënuar një rënje të vogël, por edhe shtypja e gjakut ishte stabilizuar. Temperatura e saj ishte gjithmonë e lartë. Nën përcjellje të mjekut kujdestar dhe një infirmierje Dafina u dërgua në sallën për reanimim, me shpresë se asaj do t’i kthehet vetëdija. Disa orë pas operacionit arriti edhe policia ligjore për të bërë hetimet e para. Policët nuk ishin shumë të rryer në punë dhe sipërfaqësisht shiquan Dafinën. Në trupin e saj nuk gjetën asnjë shënjë të agresesionit fizik ndaj saj. Policët para se të largoheshin i thanë infirmieres kryesore të repartit se do të bëjnë shënimin zyrtar dhe një kopje do t’a dërgojnë edhe në spital.

Në sallën për reanimim Dafina u mbajt deri të nesërmen në mëngjes por rezultatet nuk ishin të kënaqshme. Gjendja e saj ishte stabile, por nuk kishte përmirësime. Ajo ishte gjithnjë në komë. Diku kah mesdita Dafina u transferua në repartin për shërim intenziv. Infirmierja e cila e pranoj atë quhej Emine. Ishte e gjatë, paksa e plotë, me sy tërheqës dhe me një ngrohtësi të madhe shpirtërore. Eminja vinte nga Istogu, por me vite të tëra, që nga punësimi i saj në spital, jetonte në Pejë. Kurrë nuk ishte martuar sepse mendonte se mëshkujt kosovar janë tepër egoist por edhe që asnjëri nga ta nuk kishte arritur të fitoj zemrën e saj. Secili pacient që i dorëzohej asaj ishte në duar të sigurta. Ajo ishte emotive dhe mjerish ishte njëra ndër të rrallat në spital që kujdesej për pacinentët sikurse të ishin të familjes së saj.

- Çfarë i ka ndodhur të gjorës! u tmerrua Eminja kur pa pacienten e shtrirë në shtrat.

- E njef ti këtë vajzën, e pyeti Eminen infirmierja tjetër deri sa shtyente shtratin e Dafinës me kujdes, duke ruajtur që të mos vije deri te çkyqja e aparateve që ishin të lidhura për trupin e Dafinës.

            Eminja për një çast u ndalua duke i futur të duatrtë e saja thellë në xhepa. Ajo sikur kërkonte diçka në memorjen e saj.

- Jo, jo nuk e njoh ia ktheu asaj Eminja, duke kapur me një dorë dosjen e cila ndodhej te kembët e shtratit. Më përngjan në dikë, por nuk është e logjikshme të jetë ajo! Nuk paska emër të shënuar? Kush është ai analfabet që e ka mbushur këtë letër pa shënuar emrin e saj, u habit Eminja.

- Nuk e dimë emrin e saj. Dy persona e kishin gjetur trupin e saj në lum dhe e kanë sjellë atë në spital. As ata nuk e dinin emrin e saj.

- Po teshat e saj ku janë. Duhet të ketë pasë të paktën ndonjë dokument të saj! vazhdoj Eminja gjithnjë e befasuar.

- Teshat e saj duhet të janë në sallën e urgjencës nëse dikush nga pastruesit nuk i ka hedhur ato. Ajo është sjellë dje në mëngjes.

            Eminja pasi që u bindë edhe një herë që të gjitha aparatet ishin të kyqura si duhet u nis drejt sallës së urgjencës. Ajo kishte dëshirë të bindej në identietetin e pacientes së saj. Dëshironte nga e gjithë zemra që të mos ishte Dafina. Që nga koha kur Dafina lexonte lajmet në emisionin qëndror të TV5, Eminja i shiqonte ato me rregull. Jo për atë që ishte e interesuar të dinte se ç’kishte të re në politikë, por ajo ishte adhuruese e flaktë e Dafinës. Emijna në luftë kishte humbur motrëne e saj të vetme, Emën. Dafina i përngjante shumë asaj dhe kjo ishte ndër arsyet kryesore që Eminja ishte lidhur aq shumë për Dafinën. Emines i pëlqente gjithashtu edhe eleganca e Dafinës, stili, veshja dhe vendoshmëria e saj para kamerave televizive. Kur arriti te salla e urgjencës mësoj se teshat e Dafinës ishin dërguar në pastrim. Mënjëherë shkoj atje dhe pastruesja ia gjeti ato. Ajo shiqoj çdokund nëpër gjepat e saj dhe gjeti një letër të vetme. Letra mezi lexohej, pasi që ishte larë në lavatriçe së bashku me tesha. Nuk kishte kohë ta lexonte letrën, kërkonte emër apo diçka që do t’a ndihmonte në gjetjen e identitetit. Letra fillonte me “Zemra ime” dhe përfundonte me “I yti deri në vdekje”. Nuk kishte asnjë emër në të. Kur ajo e dëshpruar mbylli letrën, vërejti një numër dhe një emër mbi të. Ishte numri i telefonit dhe emri i Venerës. Numri i dytë dhe ai i fundit me radhë nuk dukeshin mirë.

- III -

Eminja e shqetësuar u kthye në zyrën e saj dhe filloj të marrë radhazi me telefon, duke ndërruar numrat që nuk dukeshin mirë. Secilën herë kërkonte të bisedonte me Venerën. Pas gjashtë-shtatë telefonatave më në fund ia doli.

- Venera, urdhëroni! u ndëgjua nga ana tjetër e telefonit.

            Venera ishte e gjatë, e dobët me flokë ngjyrë gështënjë e sy të kaltër si qielli. Ishte e ndieshme dhe për çkado prekej. Nuk i duronte padrejtësitë qofshin ato ndaj saj apo ndaj dikujt që ajo e kishte të afërt. E adhuronte garderobën dhe veshej me shije. Muzika, e në veçanti këngëtarja Gili për të kishin vend të posaçëm në jetë. Për një koncert të Gilit ajo ishte në gjendje t’i lërë të gjitha. Të mbante Gili ndonjë koncert në Kosovë e Venera të mos merrte pjesë, ishte e pamundur.

- Më fal nëse Ju pengoj, por kam nevojë të madhe të bisedoj me Ju! tha Eminja.

- Ju lutem më tregoni së pari kush jeni? Në bazë të zërit Tuaj nuk mund të vije në përfundim se a njihemi apo jo. Fundja është e natyrshme që të prezentohemi kur i telefonojmë dikujt!

- Keni të drejtë! Më falni që nuk u prezantova, por sot jam e lodhur, e hutuar, arsyetohej Eminja. Quhem Emine dhe po Ju telefonoj nga spitali i qytetit. Dje në mëngjes disa përsona kanë sjellë një vajzë e cila është në gjendje të vështirë shëndetësore. Në teshat e saj nuk kemi gjetur asgjë nga dokumentet përpos një letër dashurie dhe një numër telefoni. Numri nuk dukej mirë por afër tij qëndronte edhe emri Venera. Për këtë arsye edhe po telefonoj. Desha që t’Ju lus që të vini në spital dhe të shohni se mos ndoshta e njeh këtë vajzë. Në të vërtëtë më përngjan në dikë por pasiqë nuk jam e sigurtë, më mirë është të mos e them emrin e saj.

- Tani posa erdha nga puna dhe jam shumë e lodhur. Kam për të punuar edhe pas dite. A ka mundësi që të vije nësër? Jam e bindur se është ndonjë gabim sepse nuk kam shumë shoqe dhe me të gjitha jemi takuar mbrëmë kur ishim së bashku në koncertin e Gilit këtu në Pejë. Një shoqe e vetme që nuk ishte me ne, shoqja ime më e mirë. Edhe atë para dy ditësh e përcolla deri në stacionin e autobusëve. Ajo është në pushim dhe shkoi për të vizituar hallën e saj në Prizren.

- Si quhet ajo shoqja yte?

- Ju lutem, nuk kam shumë kohë për të biseduar. Kam edhe shumë punë për të bërë para se të kthehem në punë. Jam më se e bindur se vajza për të cilën po më tregoni nuk është dikush nga shoqet e mia. Pasi që po insistoni, do të vij nësër para dite që të shohë vajzën, të bindemi që të dyja. Në cilin repart gjindeni?

- Jam në atë për shërim intenziv. Më kërkoni në recepsion dhe vijë e të Ju marr. Këtu nuk janë të lejuara vizitat dhe nuk mund të futeni pa praninë time. Mirupafshim!

- Mirupafshim nesër.

            Eminja ia mori inatin vetes. Ajo nuk ishte e kënaqur me bisedën. Kishte përshtypje se kishte gabuar që nuk i tregoi Venerës se vajza në spital i përngjante Dafinës nga TV5. Një gjë e tillë ndoshta do të shpejtësonte gjetjen e emrit dhe të vërtetës mbi pacienten.

            Trupin e Venerës e kishin kapluar dridhura. Ajo filloj edhe një herë të mendohet dhe me radhë të numroj shoqet që kishin numrin e saj të telefonit. Në bazë të llogarisë që bëri, dje në mbrëmje ishte parë me të gjitha.

- Nuk është e mundur të jetë dikush që me njeh! Letër dashurie me tha?!Asnjëra nga shoqet e mia nuk është dashuruar rishtazi dhe as që ka dikë larg për t’i shkruar letër dashurie. Përse nuk e pyeta për përmbajtjen e saj. Ndoshta ndonjë emër nga letra do të më ndihmonte më shumë për të kuptuar me shumë, mendohej Venera. Ndoshta Dafina!? Jo nuk është e mundur. Dafina nuk është e dashuruar në dikë, ose të paktën nuk më ka thënë. Ajo bile nuk ka arsye që të ketë shkruar numrin e telefonit tim në letër. Dafina tani duhet të jetë te halla e saj Merita, në Prizren.

            Venerën mezi e mbanin këmbët derisa u kthye te telefoni dhe filloj të shtyp numrat e tekfonit të dorës të Dafinës. Shpresonte se shoqes saj më të afërt nuk i kishte ndodhur asgjë.

- “Vala 900, përsoni që keni kërkuar momentalisht nuk ka çasje në rrjetë, ju lutem…”! u ndëgjua nga ana tjetër e telefonit.

Venera nuk pati durim të ndëgjoj më gjatë. Atë e kaploi paniku kur kuptoj se telefoni i Dafinës ishte jashë funksionit. Nuk kishte numrin e hallës së saj dhe u detyrua që të telefonoj në shtëpin e axhës së Dafinës. Shabani ishte përsoni i fundit me të cilin ajo kishte dëshirë që të bisedonte pas tërë atyre të ligave që i kishte bërë ai Dafinës, por zgjedhje tjetër nuk kishte.

- Hallo, u ndëgjua një zë i vrazhdët gruaje në anën tjetër të telefonit.

            Ishte Ganimeti, gruaja e Shabanit. Me trup ishte e shkurtër, e trashë dhe e shëmtuar. Sytë i kishte të futur thellë në grupë dhe kishte një shiqim të ftohët. Nëse dreqi ekzistote diku, ai ishte i vendosur në trupin e Ganimetes. Ajo kurrë nuk bënte diçka për të mirën e dikujt. Në të kundërtën, knaqej kur dikujt i bënte ndonjë të ligë. Kënaqej kur kuptonte se dikush nga fqinjët e saj kishte ndonjë probem apo vështirësi. Ishte tepër xheloze.

- Më falni zonjë, jam një shoqe e Dafinës…

- Nuk ka këtu kurrëfarë Dafine, e ke gabuar numrin! ia ktheu ajo me rigorozitet.

- Në rregull, Ju kuptoj zonjë. E di që Dafina tashmë nuk banon aty por kam një porosi për të dhe më duhet t’i telefonoj në Prizren te halla e saj. Mendova se te Ju mund t’a marr numrin e telefonit. Ju lutem zonjë, është shumë shumë me rëndësi. Më ndihmoni!

- Me rëndësi për mua thua!?

            Venera nga gjendja e vështirë në të cilën ndodhej, pa dashje filloj të hajë thonjët në dorën e saj. Kishte bërë luftë të madhe që të harroi këtë shprehi të keqi dhe tani pa dashje ajo e rifillo atë, pas shumë vitesh. Kur me në fund realizoj se kishte filluaj të përtypë the¨njët një djrsë e ftohet ia përshkoi trupin. U hidhërua edhe me veten dhe filloi të belbëzoi.

- Jo…jo zo…zonjë, është me rëndësi për Da...Dafinën.

- Aq më bënë mua kur ka diçka me rëndësi për të. Për atë që e desha si vajzën time. Për atë që na ktheu shpinën të gjithëve.

- Të lutem zonjë më ndihmo!

Venera nuk kishte fuqi e as durim që të replikoj me Ganimeten. Asnjë replikë e saj nuk do ta ndryshonin të kaluarën dhe vujatjet që Dafina kishte përjetuar në familjen e axhës së saj Shaban, pas kthimit të saj nga Lugano. Venerës i dukej qesharake që Ganimeti lavdërohei se kinse kishte ndihmuar Dafinën. Ajo e dinte se e vërteta ishte ndryshe. Dafina i kishte treguar Venerës se nga ajo shtëpi kishte vetëm kujtime të hidhura.

- Prit vetëm pak deri sa t’a gjej numrin, tha më në fund Ganimeti. Por, një gjë duhet ta dish. E bëjë këtë për ty e jo për Dafinën. Për të nuk do të lëvizja nga vendi. Në Prizren e paska thyer qafën shtriga, thoshte ajo duke përshpëritur me gjysmë zëri!

- Me falni, nuk Ju ndëgjova! reagoi Venera.

- Jo, jo asgjë u përgjijgj Ganimeti duke i diktuar numrin e telefonit të hallës së Dafinës, Meritës. Të lutem mos më shqetëso prapë për gjëra të parëndësishme si kjo! Nëse je shoqe e saj atëherë ajo me siguri të ka treguar për dhembjet që i ka shkaktuar familjes sime, në veçanti burrit tim Shabanit. Na e mori fytyrën kur deshi që të martohet me atëfarë rrugaqin, me atë fikanin, Edmondin. E tërë Peja pati qeshë me ne.

- Paskan edhe fytyrë ata, tha Venera vetmevete duke lëshuar ndëgjuesen me forcë!

            Venera menjëherë telefonoi në Prizren, por askush nuk përgjigjej. Frika e saj shtohej. La telefonin dhe u nis drejtë kuzhinës. Edhe pse kishte uri, për një çast ajo e humbi apetitin. Pasi që e hapi derën e frigoriferit, e mbylli atë sërish dhe nuk nxori asgjë për të ngrënë.

- Me siguri se kanë dalë për shëtitur apo blerë diçka, thoshte ajo vetmevete duke mos dashur të humbë të gjitha shpresat. Ose, ndoshta halla e Dafinës është e sëmurë dhe kanë shkuar për vizitë te mjeku. Kot merakosem, kot merakosem pëshpëriste Venera duke u sjellë vërdallë.

Ajo prapë mori telefonin. Kësaj radhe kishte frikë që të shtypte numrat. Duke u hamendur ia arriti. Telefoni cingërroi disa herë dhe më në fund dikush u përgjigj.

- Merita, urdhëroni!

- Mirëdita. Më falni zonjë, më falni nëse Ju shqetësoj! Po Ju thërras nga Peja dhe jam një shoqe e Dafinës…

- Çfarë, i ka ndodhur diçka asaj, e ndërpreu atë Merita duke mos patur durim për ta ndëgjuar atë deri në fund? Të gjitha ato ëndërra që i pashë mbrëmë, e kam ditur se diçka e keqe ka për të ndodhë! O Zot, çfarë tmerri!

- Jo zonjë, nuk ka ndodhë asgjë e keqe. Nuk po telefonoj për ndonjë lajm. Desha të lë një porosi për Dafinën. Pasi që telefoni i saj i dorës ishte i mbyllur, mendova se ndoshta ka ardhë për t’ju vizituar. Më fani edhe një herë. Ditën e mirë!

            Merita mbeti e shtangur. Ajo asgjë nuk kuptoj. Nuk e dinte të paktën se kush e mori në telefon. Pasi që piu një gotë uji, u ul në kolltuk duke u menduar. Mendja i shkoi të telefonoj në Pejë të i vëllai Shabani. Inati që ajo kishte ishte më i madh se frika. Vite të tëra kishin kaluar që kur ajo ishte përlarë me vëllain e saj të vetëm për Dafinën, dhe që nga atëherë vetëm një herë i kishte shkelur pragun e derës. E rëndë ishte jeta e Meritës, e sëmurë dhe pa familje. E rëndë ishte pleqëria dhe sëmundja pa ia hapur askush derën nga familja e saj më e ngushtë. Të vetmën shpresë, të vetmen dritë e kishte Dafinën. Merita sa herë që takohej me Dafinën mundohej të ishte sa më pozitive. Nuk dëshironte që Dafinës t’ia shtoi vuajtjet duke i treguar për ato të vetat, për vetminë, për vështirësitë që kishte dy herë në javë kur shtrihej në spitalin e qyetetit për të bërë dializën e gjakut.

            Venerës iu duk se e zuri shtëpia. As aty nuk e gjeti. Me shpejtësi të madhe rrëmbeu palltën e saj dhe doli nga banesa. Zbriti shkallëve tatpjetë duke mos patur durim që të priste ashensorin. Kur doli në rrugë, me sy kërkonte ndonjë taksi i cili do t’a shpiente deri në spital. U nis në drejtim të spitalit me shpresë se ndonjë veturë do të ndalohet për ta marrë atë. Veturat kalonin por askush nuk ndalohej edhe përkundër kërkesës së Venerës. Më në fund një taksi i vjetruar u ndalua.

- Shpejtë për në spital! iu drejtua ajo shoferit me zë të mërzitur.

- Më fal zonjë, por e kam princip që të mos bartë përsona të sëmurë. Para një viti mora një grua për ta dërguar në spital dhe ajo më vdiq gjatë rrugës. Që nga atëherë jam betuar se nuk do të barti të sëmurë.

Shoferi i taksisë ishte i moshuar. Mbi kokë mbante një kapelë të zezë që nuk i përshtatej fare me mustaqet e tij të gjata e të thinjura. Cigarja që e kishte në gojë tymote me vrull.

- Nuk jam unë e sëmurë, por shkoj të vizitoj dikë atje, vazhdoi Venera.

- Dëshiron edhe të më mashtrosh! vazhdoj shoferi i taksisë duke qeshur. Tani ka kaluar koha e vizitave. Në spital pacientët mund të vizitohen vetëm nga ora 11.00 deri në orën 12.00. Tani është tepër vonë.

- Të lutem më dërgo atje se ndoshta një shoqe e imja gjindet në gjendje kritike.

- Ndoshta thua!? Kjo vajzë qenka e krisur, tha shoferi vetmevete, duke pranuar të bartë Venerën deri në spital. Futu brenda! i bërtiti ai Venerës.

            Nuk kaluan as pesë minuta dhe vetura u ndalua para spitalit të qytetit. Nga ajo doli Venera si rrufeja duke i lëshuar në dorë shoferit dhjetë euro. Derisa shoferi i taksisë nxori kuletën për ti kthyer asaj kusurin, Venera ishte ngjitur shkallëve përpjetë dhe kishte arritur te dera e hyrjes kryesore të spitalit.

- Vajzë, vajzë, vetëm dy euro kushton! Ja merre kusurin, bërtiste shoferi.

            Venera as nuk u kthye kah ai por vetëm i bëri me dorë duke treguar mos interesimin e saj për fjalët e shoferit.

- Kjo me të vertetë qenka e çmendur, tha shoferi i cili u ndalua për një çast për të ndezur edhe një cigare para se të dredhonte veturën për t’u kthyer mbrapa në qytet.

            Dera e spitalit ishte e mbyllur si zakonisht. Venera u detyrua që të pres për një çast deri sa rojtari nuk erdhi në drejtim të saj.

- Koha e vizitava ka kaluar, tha ai nga ana tjetër e derës, nëpërmes xhamit. Tani nuk ka mundësi që të futesh brenda!

- Ju lutem, me duhet patjetër që të takoj një infirmjere, Eminen.

- Këtu kemi shumë Emine dhe nuk mund të të ndihmoj. E di mbiemerin e saj?

- Jo, e di vetëm se ajo punon në repartin për shërim intenziv. Ajo më telefonoi para disa çastesh dhe kërkoi që të vije këtu për të parë njërën nga pacientet, emrin e të cilës nuk ia dinte. Kam ardhë vetëm për identifikim e jo për vizitë.

            Rojtari e lejoj Venerën që të futet brenda dhe e vendosi në njërën prej ulëseve të drurit që ishin në korridor. Asnjëra nga tri ulëset e gjata nuk kishin mbështetëse. Higjiena në korridor nuk ishte në nivel. Nëpër skaje, pranë radiatorëve kishte edhe mbeturina. Kaloj më shumë se gjysmë ore deri sa u shfaq Eminja.

- Ja kjo vajza këtu, tha që të kërkon, i tha Emines rojtari i spitalit duke bërë me dorë në drejtim të Venerës e cila kishte mbështetur kokën në shuplakat e duarve dhe mendohej.

- Mua po më kërkoni? Keni diçka për mua? iu drejtua asaj Eminja duke menduar se është fjala për dikë që kishte ardhur për ti sjellë ndonjë porosi për ndonjërin nga pacientët e shumte që ishin në shërimin intenziv?

- Jo, nuk kam porosi por vij me kërkesën tënde. Më telefonove në mesditë dhe kërkove që të vij në spital për të parë dikë.

- Ah, je Venera! Më fal se u vonova. Isha e zënë me një pacient. Më sollën një djalë rreth shtatë vjeçar. Ai ishte plagosur rëndë me një bombë të cilën e kishte gjetur derisa po ruante lopët. Isha e bindur se do të vije nësër në mëngjes, siç më the në telefon.

- Pata një grimë kohë të lirë dhe vendosa që të vij sot. Ku e di unë, nesër mund të jem edhe më e zënë me punë, i tha asaj Venera duke e fshehur realitetin dhe frikën e saj për fatin e Dafinës, për të cilën tashmë nuk dinte asgjë.

- Mirë pra, eja pas meje!

            Kaluan korridorit të gjatë dhe dredhuan majtas për të arritur para një derë të madhe, xhamat e së cilës ishin ngjyrosur me të bardhë. Venera e cila kurrë më parë nuk kishte qenë në spitalin e qytetit u befasua nga papastërtia dhe mungesa e gjërave më elementare aty. U futën në një dhomë e cila kishte dy shtretër, njëri prej të cilëve ishte i zbrazët. Në shtratin afër dritares ndodhej Dafina e shtrirë. Koka e saj ishte e mbështjellë me fasha. Futyrën e kishte të lënduar në disa vende, buzët e çara e të përgjakura dhe hundën poashtu të mbështjellur me një mbrojtës nga plasika. Në gjendjen në të cilën ishte, askush nuk do të mund ta identifikonte. Në dorën e majtë të saj ishte i ngjitur aparati me ushqim artificial, kurse në gojë kishte maskën e oksigjenit. Pasi që Venera u afua dhe e vështoj një çast.

- Nuk është shoqja ime, dhe nuk e di sesi ka arritur deri te numri im i telefonit. Bile, nuk ka dy javë që mora një numër të ri telefoni. Një numër shumë i vogël njerzish kanë numrin tim të ri.

- Je e sigurtë në këtë që thua? e pyeti atë sërish Eminja duke mos fshehur knaqësinë që kishte gabuar kur kishte menduar se ishte Dafina nga TV5.

- Jam më se e sigurtë dhe e bindur tërësisht.

            Në atë moment Venerës i shkuan sytë në drejtim të dorës së majtë të Dafinës dhe kur vërejti një unazë në gishtin e saj, ra për toke e alivanosur. Eminja e cila nuk kuptoj arsyen vrapoj dhe mori një gotë uji dhe duke e mbështeur Venerën për trupin e saj, ia lagu buzët dhe filloj t’ia fërkoj qafën derisa Venera hapi sytë përsëri.

- Jo, jo! Nuk është e mundur.Unaza, unaza! thoshte Venera me gjysmë zëri.

- Çfarë unaze thua, ç’të gjeti kështu? Je e sëmurë?

- Është Dafina, shiqo dorën e saj të majtë! Paska unazën që e mbanë qysh kur ishte në gjimnaz, ka më shumë vite. Atë ia kishte dhuruar Edi në të cilin ishte e dashuruar marrëzisht. Kjo unazë është njëri ndër kujtimet më të mira që ajo kishte në jetë.

            Eminja e ndihmoi Venerën që të ngritet. E vendosi atë në një karrigë afër Dafinës. Venera e shiqonte Dafinën me vëmendje dhe sikur nuk u besonte syve të vetë. Fytyra e bukur e Dafinës ishte e shkatërruar dhe kishte marrë formën e e shpirtit të saj të mjerë. Në atë gjendje pakë kush do t’a njihte. Venera u përkulë drejtë shtratit. Duke e ledhatuar ngadalë kokën e Dafinës, iu drejtua asaj.

- Përse e bëre këtë? Përse nuk më tregove sikurse edhe me tregoje për problemet tjera. Kështu nuk rregullohen gjërat. Nuk guxon të dorëzohesh tani kur gjërat filluan të shkojnë më mirë, tani kur fillove një jetë të re!

Ndërkohë Eminja u largua për tu kthyer vetëm pas pak çastesh me dy kafe.

- Merre se është e mirë dhe të rregullon tensionin e gjakut pas këtij shoku që përjetove.

- Të faleminderit.

- Ka shumë kohë që njihesh me Dafinën? Që nga momenti i parë kur e pashë, dyshova se është ajo, por nuk dëshiroja të besoja. E adhuroj atë që nga dita e parë kur filloj të japë lajmet e mbrëmjes në TV5. Fillimisht mendova se dikush kishte dashur ta mbyste atë në lumë, por kontrolli i policisë ligjiore nuk nxori kurrëfarë argumenti që do të tregonte implikimin e ndonjë përsoni tjetër. Mendimi i tyre ishte se Dafina kishte bërë tentativë vetëvrasje. Tani që je këtu ndoshta mund të më tregosh diçka më shumë për të gjorën. A është e mundur që ajo të ketë dashur t’ia marrë jetën vetes?

- E njoh që nga viti i katërt i shkollës së mesme. Një vit më parë Dafina ishte kthyer nga Lugano e Zvicrës. Ajo atje kishte kaluar fëmijërinë së bashku me prindër dhe motrën e saj. Prindët dhe motra i vdiqën në një aksident komunikacioni në një tunel në Zvicër.

- Oh, sa keq! E ka dikë tjetër në jetë?

- Ka vetëm shoqe dhe një hallë në Prizren. Halla e saj është munduar ta ndihmoi sa mundi Dafinën vitet e fundit. Edhe vetë e gjora është e sëmurë. Është në dializë dhe më shumë kohë kalon në spital sesa në shtëpinë e saj. Që nga fillimi, kur u njoftuam për herë të parë ishim të afërta. Jam përpjekur ti ndihmoj aq sa kam mundur. Dafina kishte jetuar më parë jashtë Kosovë dhe shumë gjëra këtu te ne nuk i kuptonte.

- Përse u kthye nga Lugano kur nuk paska askënd këtu në Pejë!?

- Në të vërtetë, kthimi i saj në Kosovë, ishte dëshira e fundit e babait të saj. Ajo erdhi me qëllim të fillimit të një jete të re. Babai i saj kishte ndërtuar një shtëpi të mirë derisa ishte gjallë por ajo u bë pronë e të vëllait, axhës së Dafinës. I di edhe ti ligjet tona të vjetra, ku vajza nuk ka të drejtë trashëgimi. Edhe në ato kushte Dafina kishte pranuar të jetoj tek axha i saj. Ajo kishte nevojë për mbrojtje të dikujt. Kishte nevojë të ketë familje. Por ai, Shabani, filloj ta pengoi dhe t’a ndaloi atë për të bërë tërë atë që ajo dëshironte. Dafina me vështirësi pranonte të gjitha urdhërat e tij. Edhe rrethi filloj ta përbuzë dhe përqeshë Dafinën, kryesish nga inati. Dafina ishte vajza më e bukur në gjimnaz. Kishte suksesin më të mirë por edhe kishte ide përparimtare.

- Isha e bindur se ajo ishte e martuar. Në të vërtëtë një bukuroshe si kjo, më duket e pakuptimtë të mos jetë e martuar dhe të mos ketë familje, tha Eminja duke e rrotulluar filxhanin pasi që kishte pirë kafen.

            Venera ishte ehde më tutje e zbehur në fytyrë. Një plogështi i kishte kapluar trupin dhe mendjen e saj. Sigurisht se po të ishte në gjendje normale kurrë dhe askujt nuk do ti tregonte të gjitha ato që i tregoi Emines për Venerën. Biseda disi rrëshqiste jashtë kontrollit të saj.

- Ajo vetëm një herë ka dashuruar që nga kthimi i saj në Kosovë. Në atë kohë të gjithë ishin kundër asaj dashurie, bile edhe unë. Duke u nisur nga mentaliteti jonë, isha e bindur se një dashuri e tillë ishte e gjykuar të dështoj. Ajo nuk dorëzohej dhe mendonte se dashuria është më e fortë se të gjitha. Thoshte se me kohën të gjithë do të pajtohen, por nuk u bë ashtu.

- Po çfarë ndodhi, përse u nda nga i dashuri!

- Herën e parë një gjë e tillë iu imponua nga axha i Dafinës, nga rrethi dhe nga shoqëria. Për të dytën herë, pas disa vitesh, u takua me të dashurin në Prishtinë gjatë studimeve. Atë kohë kishite pasur ndryshime të mëdha në shoqërinë kosovare. Viktimat e regjimit komunist u bënë heronj. U takuan vetëm disa herë para se të ndahen përfundimisht. Dafina pa dëshirë mbeti edhe shtatëzanë dhe mezi priste ta njoftoi të sahurin e saj. Një ditë, pasi që ajo kuptoj një lajm të hidhur, iku nga Prishtina dhe për disa muaj jetoi te halla e saj në Prizren. Atje edhe lindi.

- Çfarë lajmi të hidhur mori? I vdiq i dashuri?!

- Jo ai nuk vdiq realisht. Ai vdiq vetëm për Dafinën.

- Nuk po të kuptoj asgjë!

- Më fal por më shumë nuk mund të tregoj.

- Po me foshnjën e saj çfarë ndodhi! Jeton me hallën e saj në Prizren?

- Jo, ajo ia fali atë një familje që nuk kishte fëmijë. Kur filloj lufta ata janë larguar në Maqedoni e më pas sipas të gjitha gjasave në ndonjë shtet Përëndimor. Kryesorja, Dafina humbi të gjitha gjurmët dhe deri sot kurrë nuk e ka kuptuar se ku e ka djalin. Ajo harroj të gjitha brengat e tjera. Fajësonte veten për humbjen e djalit. Shpesh herë më thoshte se të gjitha të mirat që i kishte në jetë ia kishte marrë Zoti, por më të mirën dhe më të shtrenjtën, djalin, e dha me duartë e veta. Atë gabim kurrë nuk mundi t’ia falë vetes. Kot mundohesha ta bindë se në atë kohë nuk kishte zgjedhje më të mirë. Ajo humbi besimin se një ditë do të ketë një jetë normale, një jetë çfarë ajo e kishte ëndërruar.

- Përse atëherë ajo u kthye që të jetoj në Pejë?!

- Disa herë i propozova që të kthehet në Lugano por Dafina ishte kategorikisht kundër. Këtu në Pejë i ka të varrosur prindët dhe motrën. Dafina më thoshte se gjysma e zemrës dhe e shpirtit të saj ndodheshin këtu nën tokën kosovare, kurse për gjysmën tjetër, djalin, nuk e dinte se ku e kishte. Assesi nuk mundë ta paramendonte jetën larg varrezave të më të dashurve të saj. Kur ishte në Pejë, gati çdo ditë në drekë shkonte dhe vizitonte varrezat. Bisedonte me ta. Po ta ndëgjonte dikush nga larg, krijonte përshtypjen se ajo ishte e çmendur. Në të vërtetë, ajo derisa ishte në Zvicër ishte shumë e lidhur me prindër. Në kohën kur ishte në studime në Prishtinë kursente nga kafshata e gojës vetëm për të ardhur një herë në javë në Pejë për të vizituar varrezat e tyre. Kur i vdiqën prindërit, zbrazëtinë që i krijuan në zemër, askush nuk mundi t’ia plotësoj.

- Si ndodhi që filloi të punoj në TV5?

- Para shumë vitesh babai im punonte në televizionin e Kosovës. Kur pushteti okupues syprimoj të gjitha organet kosovare, mbylli shkollat, televizionin dhe spitalet, babai im mbeti i papunë. Hapi një dyqan të vogël këtu në qytet dhe ëndrra e tij më e madhe ishte që të hapë një TV private. Pas luftës, shoqata të ndryshme botërore filluan të investonin në Kosovë. Babai im pati fat, ia dhuruan paisjet dhe hapi TV5. Në fillim kishte vetëm program zbavitës, por me kohë programi u rritë edhe në atë informativ dhe dokumentar. Pasi që në TV5 kishim nevojë për një spiker, unë i propozova babait që të angazhoj Dafinën. Jo vetëm për atë që ishte shoqja ime por pse isha e bindur se në Pejë nuk kaishte kush që do ta kryente atë punë më mirë. Më e vështira ka qenë t’a bindim Dafinën që të pranoj postin, pasi që ajo mendonte se kishim bërë një hap të tillë nga dhembja që kishim për të. Që nga fillimi kemi punuar së bashku. Unë bëja redaktimin e lajmeve, kuse ajo i lexonte ato.

- Venera, harrove punën? Nuk prishet asgjë nëse nuk shkon sot në punë? pyeti Eminja.

- Do të gjindet dikush që të më zëvendësoj. Nuk do të largohem nga këtu pa Dafinën. Të paktën do të rri me të deri sa të jetë në gjendje të bisedoi, derisa t’a kaloi krizën në të cilën ndodhet. Më ka shoqë dhe mendoj se një gjë të tillë ia kam borxh.

- Zakonisht nuk lejojmë askë që të futet dhe qëndroj në repartin për shërim intenziv, por pasi që është në pyetje Dafina, do të përpiqem që të mundësoj qëndrimin tënd këtu. Sonte, po deshe, do të rri edhe unë me ty, edhe pse në darkë përfundoj ndërrimin.

            Eminja ishte larguar për të vizituar edhe pacientët e tjerë ndërkohë që Venera nuk ndahej nga dora e Dafinës.

- Të lutem Dafinë, mbledhë forcën dhe hapi sytë! Dafinë nëse më ndëgjon, më jep ndonjë shënjë! Duhet të jetosh, për hir të atyre që i deshe më së shumti. Ata jetojnë në trupin tënd. Dafinë…!

Dafina lëshoj një pshertimë të vogël dhe më pas provoj që të hapi sytë. Nuk arriti që t’i hapë që të dy. Syri i majtë i ishte enjtur për së tepërmi. Ashtu sikurse nëpër mjegull ajo vështroj murin përballë. Muri i bardhë e bëri atë që të mendoj se ishte në Botën tjetër.

- Meli, ku janë mami dhe babi, tha ajo me zë të shterrur?

            Venera nuk u besonte veshëve, iu duk se po ëndërron. Ngriti kokën dhe fërkoj sytë. Nga sytë e saj filluan të rrjedhin lotë.

- Meli, ku janë babi dhe mami, përsëri pyeti Dafina? por kësaj radhe me zë edhe më të ulët.

- Dafina, a më ndëgjon? Jam Venera. Jemi në spital. Ke pasur një fatkeqësi. Mbledh forcën se do t’ia dalim së bashku!

            Dafina prapë i mbylli sytë. Nga shqetësimi i saj, fytyra i ishte djersitur. Venera shtypi pullën e urgjencës për të kërkuar ndihmë. Në dhomë erdhi Eminja duke vrapuar.

- Çfarë ka ndodhë, e pyeti ajo Venerën?

- Dafina hapi sytë dhe tha disa fjalë, përmendi emrin e motrës së vet. Më pas ajo ra prapë në gjumë.

- Po shumë mirë qenka bërë. Është shënjë e mirë. Kjo do të thotë se ajo lufton, ajo ka forcë dhe vullnet. Me siguri se Dafinës tani i kujtohen gjëra nga e kaluara. Shpresojmë se do të zgjohet së shpejti. Eminja mori aparatatet dhe mati tensionin e gjakut të Dafinës. Mati edhe temperaturën. Të dyjat kishin shënuar një rënje të vogël.

- Nëse gjendja vazhdon kështu, pritet që brenda disa ditësh, Dafinës t’i kthehet vetëdija.

            Para se të bie muzgu Venera i telefonoi babait të vet në televizion dhe njoftoj atë për rastin e Dafinës. Njoftimi për fatkeqësinë e saj u emetua gjatë lajmeve të mbrëmjes në televizion. Në mungesë të rrymës elektrike atë natë lajmet në TV5 nuk pati mundësi ti shiqoi një numëri madh banorësh të Dukagjint, e ndër ta ishte edhe Edmondi. Venera qëndroj tërë natën afër shoqes. Për t’i shoqëruar ato mbeti edhe Eminja e cila harroj lodhjen nga puna që kishte bërë plot dymbëdhjetë orë me radhë. Të dyat biseduan për shumë gjëra derisa nuk u lodhën dhe i zuri gjumi.

- Po ti Emine, e martuar je? Ke fëmijë!

- Jo, nuk jam dhe nuk kam qenë kurrë e martuar. Tani kur më tregove për rastin e Dafinës jam më se e bindur se nuk gabova që nuk u martova. Disa vite me radhë kisha presion të madh nga prindët e mi. Ata dëshironin që të më fejonin për dikë në fshat, por unë nuk pranova. E di që ua theva zëmrën, por mendoj se nuk pata zgjedhje tjetër.

- Përse atëherë nuk gjetë dikë që të përshtatej?

- E gjeta por ai më braktisi! Në Istog përfundova dy vite të shkollës së mesme. Aty edhe u njofova më atë beterin, emrin e të cilit nuk ma zë goja fare. Kur unë shkova për të vijuar shkollën e medicinës në Prishtinë, ai u pajtua dhe më tha se dy vite do të kalojnë shpejt. Jetonim larg njëri tjetrit dhe shiheshim shumë rrallë. Një ditë, kur unë mora diplomën e infirmjeres, fluturoja nga gëzimi dhe mezi prisja që të takohem më të. Ai nuk erdhi fare në takim. Mendova se i kishte ndodhur ndonjë e papritur. Më vonë kuptova se ishte fejuar me një vajzë që jetonte në Gjermani dhe pikërisht një javë para se unë të diplomoja ai kishte ikur nga Kosova.

- Si, nuk të tregoj fare për fejesën!?

- Nuk mu lajmërua fare me vite të tëra. Unë tërë natën qaja kurse tërë ditën lutesha që ta shohë vetëm edhe një herë. Një vit para se të filloj lufta në Kosovë u takuam rastësisht.

- Të foli ai? Të tregoi përse e kishte bërë një tradhëti të tillë?

- Jo, unë nuk e lejova. Ishte me gruan dhe djalin e vet. Ishte i mjerë dhe në bazë të qëndrimit, të shiqimit të tij, dukej i pafat. Për një çast urrejta çdo mendim që pata për të, çdo ëndërr që e pashë për ne. Ai nuk më kishte merituar. Nuk desha ta bëjë të lumtur e as krenar duke i treguar për dhembjet dhe vuajtjen që më shkaktoj.

- Po ka mjaftë djem të bukur, të mençur dhe besnik në Kosovë:

- E di! Ndoshta të duket qesharake por unë më pas të gjithë meshkujt i pash me një sy. I fajsoj të gjithë për atë që më bëri beteri im i mjerë.

- Më frikëson me këtë tregim. Jeta dhe vuajtjet e Dafinës si dhe përjetimet tuaja me bëjnë që të frikësohem për të ardhmen time. Në të vërtetë ndiej dhembje por jam e bindur se Toli im kurrë nuk do të më braktisë. Ai më thotë se më do më shumë se jetën e vet.

            Venerën e zuri gjumi duke u menduar për të dashurin e saj, për shiqimin e tij plotë shpresë, për fjalët dhe premtimet e tij shpresëdhënëse.

- IV -

            Të nesërmen në mëngjes gazetarët e ” Zërit” ishin të parët që arritën para spitalit të Pejës. Më pas erdhën edhe të tjerët. Turma e njerëzve para spitalit shtohej. Gazetarët kërkonin që të futen brenda dhe të marrin fotografi apo të bënin ndonjë reportazh për Dafinën. Drejtori i spitalit ishte kategorik. AI nuk lejoj askënd që të futet brenda. Më vonë drejtori autorizoj njërin nga mjekët, i cili rreth orës tetë doli para derës kryesore dhe u përgjigj shkurtimisht në disa nga pyetjet e gazetarëve. Gazetarët dëshironin të dinin për gjendjen e Dafinës, për plagët, motivet e asaj fatkeqësie e për shumë gjërat e tjera të cilat as vetë mjeku nuk i dinte.

- Mund të na tregoni më shumë se kush e gjeti Dafinën në lum? pyeti njëri nga gazetarët.

- Disa peshkatarë, u pëgjigj mjeku. Ata dëshirojnë që të mebeten anonim.

- Cila është gjendja e saj shëndetësore në këtë moment?

- Nuk ka vetëdije, por mendimi im është se ajo tani është jashtë rrezikut. Kolegët e mi janë duke bërë çmos që Dafinës t’i kthehet sa më parë vetëdija.

- A dihen motivet e agresionit ndaj saj, pyeti një gazetarë nga fundi i turmës?

- Sipas policisë Dafina nuk ka qenë e sulmuar nga askush. Pra, në bazë të informacioneve dhe në bazë të mjekëbvë që kontrolluan atë, nuk mund të flitet për agersion fizik ndaj saj. Për informata të tjera mund të drejtoheni në stacionin qëndror të policisë. Ditën e mirë!

- Zotëri mjek, zotëri mjek, bërtitnin gazetarën nga pakënaqësia.

Mjeku u shqetësuar nga turma e gazetarëve, hyri në objetin e sipitalit me hapa të shpejtë. Duarët i drisheshin dhe iu duk se kaloi një ditë e tërë derisa ai nuk zbërthej pullat e këmishës së ti të bardhë që i shtërngonin fytin. Hoqi edhe kravatën.

            Gazetarët e ndaluar nga rojtarët e spiatalit, të dëshpëruar, filluan të shpërndahen duke sharë nga paknaqësia. Ata kishin pritur më shumë informacione për rastin e Dafinës.

            Ishte dita e dytë që Venera qëndronte pranë shoqes së saj Dafinës. Kot ajo shpresonte se Dafinës do t’i kthehet vetëdija. Mjekët dhe infirmjerët që vinin për të vizituar Dafinën ndërroheshin. Disa vinin me detyrë, për të parë gjendjen e saj shëndetësore, për t’i dhënë ndonjë medikament apo për të bërë ekzaminimin e saj. Kishte edhe të tillë që nga vinin nga repartet e tjera, nga kurreshtja. Venera priti tërë ditën dhe në mbrëmje e dëshpëruar vendosi që të kthehet në studion e televizionit. Ajo nuk kishte forcë që edhe më tutje të qëndronte në spital. Heshtja e Dafinës e mundonte pafund. Kur hyri në ndërtesën e televizionit, iu duk se i ra ndërtesa mbi supe. Ajo realizoi se në studio nuk do t’a gjej Dafinën. Vullneti i saj për punë ra në tërësi, por Venera u detyrua që t’i marrë lajmet e përgadituar ditore dhe t’ua hedhë një shiqim para se ato të lexoheshin në edicionin qëndror të lajmeve.

            Në të gjitha gazetat kosovare ishte rasti i Dafinës dhe misteri rreth gjetjes së trupit të saj në lum. Për qytetarët e Pejës ky lajm ishte edhe më i ftohët se acari që bënte atje ditët e fundit. Në orët e hershme të mëngjesit të gjitha gazetat ditore u shitën. Nuk mbahej mend një interesim kaq i madh për shtypin që nga koha e luftës në Kosovë.

            Në anën tjetër të qytetit, në rrugën e Logjës, në një shtëpi të vogël, Edmondi së bashku me nënën dhe Dianën e vogël ishin ulur rreth tavolinës për mëngjes. Edhe në këtë shtëpi sikurse edhe në shumicën e shtëpive kosovare vëreheshin gjurmët e luftës së fundit. Edhe pse kishin kaluar me shumë se tri vite nga lufta, në mes të oborrit ishin akoma mbeturinat e shtëpisë së djegur. Për të evakuar ato dhe për të ndërtuar një shtëpi të re, Edmondi tani nuk kishte as vullnet por as mjete financiare. Të ardhurat e tij mujore mezi plotësonin nevojat e familjes së vogël tre antarëshe që kishte mbijetuar luftën. Ata momentalisht jetonin ne një kasollë të vogël e cila nuk ishte e rrugulluar si duhet. Ai di dhe nëna e tij kishin harruar si duket Edi fizikisht nuk kishte ndryshuar shumë. Flokët e tij që kishin filluar të zbardhën i jepnin atij një bukuri edhe më të madhe, e bënin edhe më serioz. Secila qime e tij e zbardhur, prapa vetes fshehte një hidhërim, një mërzi apo një dëshprim të Edit. Forca, vullneti dhe e ardhmja e tij mbështeshën në vajzën e tij të bukur, në shpirtin e tij, Dianën

- Shpirti i babit, pije qumështin më shpejt sa nuk është ftohur! i tha Dianës Edmondi duke ia përkdhelur flokët.

- Po babi, unë u ngopa! Nuk mundem më, arsyetohej voglushja.

- Të lutem pije se do të rritesh dhe do të bëhesh me e bukura në tërë Kosovën!

- A do të bëhem e bukur si mami? pyeti vajza ndërkohë që sytë e saj ishin mbushur lot.

            Diana ishte lezetëshme dhe shumë e mençur për moshën që kishte. Kishte fokë të zeza dhe sy ngjyrë geshtënje. Nuk i kujtohej fare nëna e saj. E kishte parë vetëm në fotografi. Kur Diana kishte vetëm dhjetë muaj, barbarët ia kishin vrarë nënën. Tani që ajo rritej dhe fillonte ta ndiente mungesën e nënës, nga dita në ditë kërkonte të dinte më shumë për Anitën. Diana nuk e kuptonte pse nëna saj është larguar pa vetëdëshirë dhe tashmë nuk kishte të holla për të blerë një biletë për tu kthyer në shtëpi. Kështu asaj i kishte thënë babai, por edhe gjyshja e saj. Sa herë dikush asaj i falte ndonjë euro, Diana gëzohej pa masë dhe në vend që të blente ndonjë ëmbëlsirë sikurse edhe fëmijët e tjerë të lagjes, ajo i ruante nën jastakun e saj. Një ditë ajo mallëngjej deri në lot Edmondin kur e pyeti duke ia treguar dhjetra monedha.

- Babi, a mjafojnë këto që të blejmë një bilëtë aeroplani për të kthyer mamin në shtëpi!?

- Mami më kurrë nuk do të kthehet, u përgjegj ai. Askush nuk mund të ketë aq të holla për ta kthyer atë në këtë Botë.

- Ti më ke premtuar se ajo nuk ka të holla dhe se një ditë do të kthehet. Si t’ja bëjë unë pa mamin? Unë e dua atë, tha Diana. Më ke mashtruar, më ke mashtruar, pëshpëriste Diana duke qarë, ndërkohë rrëke lotësh rrjedhnin nga sytë e saj të bukur.

            Edmondi hezitoj një çast dhe më pas vendosi që edhe një kohë të mos i tregoj Dianës të vërtetën për nënën e saj. Ai ishte i bindur se Diana ishte e vogël që të kuptonte se nënën e kishte të vrarë dhe se ajo kurrë më nuk do ta shihte atë.

- Erdhi koha të iki, do të vonohem në punë, iu drejtua ai nënës. Kujdesu për këtë bukuroshe!

- Shko pa asnjë brengë dhe mos më hidhëro me këshillat tuaja buadallaqe. Unë kujdesëm për kukullën time edhe pa më thënë ti! u hihdërua nëna e Edit. Diana është zemra e gjyshes.

- Po nënë, por vetëm ju të dyja më keni mbetë!

- Ik se u bë vonë, tha ajo duhe lëshuar një psherëtimë të vogël, duke dashur që të evitoj bisedën për familjen e saj të humbur para tri vitesh.

            Me të arritur në shkollë Edmondi vërejti një atmosferë të çuditshme. Edhe aty, në mesin e mësuesve të shkollës tëmë qëndrore ishte Dafina.

- Kam ndëgjuar e parë shumë çka, por të ndodhë kjo çudi edhe në qytetin tonë, kurrë nuk kisha besuar! tha Azemi, njëri ndër puntorët me të moshuar të shkollës!

- Pse çfarë paska ndodhë kësaj radhe, ndërhyri Edmondi!

            Qëllimi i Edit ishte t’ua ndërroj temën e bisedës. Ai nuk i duronte thashethëmet e Azemit i cili shpesh herë ua merrte tërë kohën e pushimit duke u treguar për gjëra të kota, të pa rëndësishme.

- Nuk paske ndëgjuar për spikeren e TV5?

- Ndëgjuar çka, për cilën spikere?

- Për Dafinën! Mbrëmë në lajme por edhe sot në gjitha gazetat lajmi për të ishte temë qëndrore! Dikush kishte dashur ta mbys atë në lum, por ajo kishte shpëtuar dhe tani ishte në spital. Ja lexoje gazetën.

            Edmondi mori gazetën dhe filloj të lexoj artikullin për fatkeqësinë e Dafinës. Ai nuk u besonte syve e as veshëve. Ishin bërë gati katër vite që nuk ishte parë me Dafinë, por dashuria që ai ndiente për të nuk ishte zbehur aspak. Në të kundërtën dashuria për të vetëm ishte rritur. Edmondi disa herë kishte tentuar që të bie në kontakt me të, por Dafina nuk kishte pranuar. Ai urrente vetëveten për padrejtësinë që kishte bërë ndaj Dafinës. Në të vërtetë, ai kurrë nuk kishte insistuar që ti tregoj Dafinës që gjatë luftës kishte humbur babain dhe gruan e tij. Kishte frikë se këtë gjë Dafina do ta kuptonte si propozim të tij për të mbuluar zbraztësinë që e kishte krijuar humbja e gruas. Në të njëjtën kohë Edi mendonte se një gjë e tillë do të ishte e padrejtë edhe ndaj vajzës së tij, kujtimit të vetëm që atij i kishte mbetur nga martesa me Anitën.

- Nuk po shkruan se dikush ka dashur ta mbys? tha Edmondi duke iu drejtuar Azemit.

- Nuk po shkruan aty, po kështu po flitet në qytet.

            Edmondi mezi përmbante lotët. Ai nuk dëshironte që para kolegëve të tij të tregoj ndjenjat dhe dhimbjen që ndiente për Dafinën. Askush nga shokët e tij në punë nuk e dinte për të kaluarën e tij, për raportet që ai kishte me Dafinën para luftës në Kosovë. Edmondi u kujtua pak dhe u ngrit në këmbë si i tërbuar.

- Unë sot erdha vetëm sa për t’ju njoftuar se nuk mund të qëndroj në mësim. Kërkoj që dikush të më zëvendësoj se në shtëpi lash nënën dhe vajzën e sëmurë. Nuk ka kush të kujdeset për to, tha ai duke shprehur atë që në kokë i erdhi e para.

            Për Edmondin ishte hera e parë që shërbehej me një të pavërtetë dhe për këtë arsye nuk ndihej mirë. Në realitet ai dëshironte që të shkoi në spital te Dafina. Dëshironte të ishte pranë saj. Nuk kishte dëshirë që ta humbëte prapë atë, siç e kishte humbur në Prishtinë. Hapi derën dhe pa u përshëndetur doli nga salla e mësimdhënsve. Kolegët e tij të befasuar mbetën pa fjalë. Ishte hera e parë që Edmondi kërkonte që dikush ta zëvendësonte. Ishte kjo mungesa e tij e parë që kur kishte filluar të punoi në atë shkollë.

            Me hapa të ngadalshëm Edi doli nga oborri i shkollës dhe u fut në një rrugicë afër parkut të Madh. U kthye prapa dhe kur u bind se askush nuk e sheh, filloj të vrapoj në drejtim të spitalit. Evitonte rrugët e frekuentuara nga frika se dikush nga kolegët apo nxënësit e tij mund ta vërente atë duke vrapuar dhe të mendonte se ishte çmendur. Sa më shumë që vraponte i dukej vetja më larg spitalit. Kaloj afër xhamisë së kuqe. U ndalua para derës së saj. Deshi të futet brenda, por disi e ndali veten.

- Zoti i Madh, tha ai duke mbështetur dy duartë e tij për derën e ftohtë. Më ndihmo kësaj radhe. Nuk e meritoj ndoshta sepse nuk jam besimtar ashtu siç e kërkon feja. Besoj se ka Zot por besoj edhe në dashuri. Shpëtoje Dafinën për mua. Lëre atë që të jetoj. Mos ia merr jetën, mos e ndaj prej meje. E pranoj, nuk kam kryer obligimet e mija fetare dhe mendoj se kam paguar mjaft në jetën time, kam paguar me humbjen e më të dashurëve që i pata. Mjaftë më dënove me babain tim për të cilin nuk e di bile as ku e ka varrin. Më dënove kur më ndave nga Dafina. Më dënove kur më more gruan time, Anitën. Të lutem Zoti i Madh mos më merr edhe atë që e dua më së shumti, mos më merr Dafinën time.

- Djalo, nuk është koha me u falë tani! Po deshe mund të futesh brenda, u ndëgjua një zë i burri të moshuar.

            Ishte hoxha i xhamisë që rastësisht kalonte andej pari.

- Jo, jo, nuk desha të falem, por isha i lodhur dhe u mbeshteta një moment. Më fal se shkova.

            Edmondi vazhdoi rrugën me hapa të shpejtë. Kaloj afër kinos së qytetit, duke kaluar mbi urën e Zallit doli në anën tjetër. Në largësi dukej spitali. Atij i humbi fuqia. Ishte afër katedralës, afër shtëpisë tjetër të Zotit. U ndalua edhe para saj dhe u lutë për jetën e Dafinës.

- Shtëpi a Zotit, më jep fuqi të arrijë deri te spitali. Më jap fuqi ta shofë edhe njëherë Dafinën e gjallë. Më jep fuqi por edhe shpresë  të kutoj se Dafina nuk e bëri këtë nga dëshprimi që e pati. Më jap shpesë se unë nuk jam pjesa më e madhe e dëshprimit të saj.

Kur arriti te dera e spitalit mezi merrte frymë nga lodhja dhe nga shqetësimi.

- Ore zotëri, nuk bënë të futesh tani se nuk është koha e vizitave, iu drejtua rojtari duke e ndaluar Edmondi te dera.

- Kam ardhur të shof Dafinën! Duhet që ta shofë atë patjetër!

- Assesi, drejtori i ka ndaluar të gjitha vizitat për të. Gazetar je ti? Dëshiron të bëhesh i madh me fatkeqësinë e të tjerëve?!

- Nuk jam gazetar, por jam një shok i saj…

Eminja që fillonte punën në ora nëntë, në atë kohë futej në spital. Kur ndëgjoj bisedën që zhvillohej para hyrjes u ndalua afër tyre. Asaj iu kujtuan fjalët e Venerës dhe tregimi i saj për jetën e Dafinës, për djalin që ia kishte thyer zemrën. Eminja e urrei Edmondin që nga shiqimi i parë. Fajësoi atë për fatkeqësinë e Dafinës.

- Jeni Ju Edmondi! tha ajo me një zë të vrazhdët duke ju drejtuar të dyve.

- Po unë jam, ku më njihni Ju?

- Nuk Ju njoh por kam ndëgjuar për Ju. Mund të vini me mua sepse unë punoj në repartin ku Dafina është e shtrirë.

            Rojtari nuk e kundërshtoj Eminen dhe lejoj Edmondin që të futet. Në heshtje që të ty u nisën drejt dhomës ku ishte e shtrirë Dafina. Edmondin mezi e mbanin këmbët nga pikëllimi. Zemra a tij qante kurse goja i ishte terur nga emocionet. Ecte prapa Emines pa shiquar fare rrugën. Caku i tij i vetëm ishte të takoj edhe njëherë Dafinën, të shtërngoj dorën e saj, ta puthë në ballë si dikur, t’i puthë buzët e saj të ëmbla

            Në dhomë Edi pa Dafinën e shtrirë, të mbështjellë me fasha e të kyqur në aparate të shumta. Nga trishimi Edmondi harroj që të afrohet, ta puthë atë si dikur. Kuke fërkuar sytë kaloj në anën tjetër të shtratit, andej kah Dafina kishte dorën e lirë. Përmbajti lotët edhe një herë! Me duarë etij të forta mbahej për shtratin ku Dafina ishte e shtrirë.

- Burri nuk qan me lotë, ai qanë me zemër, tha Edi vetmevete derisa u afrua edhe më afër saj.

            U gjunjëzua pranë saj dhe me dy duart e tij kapi dorën e Dafinës, e puthi atë ngadalë.

- Të lutem Dafinë jeto! Mos më braktis edhe një herë! Të kujtohet kur më thoje se zemra yte rrah vetëm për mua! Mos e lejo që të ndalohet, unë jam këtu dhe më kurrë nuk do të largohem. Tërë këto vite kam jetuar me dëshirë që të të shoh. Kam jetuar me dëshirë që një ditë do të kem mundësi të afrohem përsëri pranë teje.Në jetë më mbajti shpresa se prapë do të jemi së bashku, prapë do të jemi të lumtur ashtu siç ishim më parë. Edhe pse nuk isha me ty, zemra, shpirti dhe mendimet e mia ishin gjithmonë pranë teje. Nuk kam ëndërruar që do të takohemi në rrethana të tilla. Nuk të lejoj të ikësh. Dafina kthehu të lutem! Dafina kthehu!

            Dafina rrinte edhe më tutje shtrirë si e pajetë. Në dorën e saj ajo ndjente prekjen e Edmondit por një peshë e rëndë ia kishte rënduar trupi, një peshë që nuk e lente të lëvizte. Mendja e Dafinës kishte ikur diku larg, disa vite më parë, atëherë kur Dafina ndihej mirë. Atëherë kur ajo kishte familje, kur kishte me kë dhë për kë të gëzohej. Atëherë kur ajo shijonte jetën e saj.

- V -

- Dafina kthehu! Je larguar shumë nga bregu, bërtiste Sinani i shqetësuar. Po nuk u ktheve menjëherë, do të hidhërohem. Nëse vazhdon kështu tjerave ditë nuk do të vijmë fare te liqeni!

- Lëre ore vajzën rehat, i ka mbushur pesëmbëdhjet vjet. Nuk është fëmijë! reagoi Merveti.

- Është dhe koha që të drekojmë, dhe do të ishte mirë që ajo të kthehet.

- Nga dita në ditë, po bëhesh më frikacak! Tani e di se Dafina di shumë mirë të notoj, bile edhe nuk është larguar aq shumë sa ti thua.

- Mirë pra, nëse asaj i ndodh diçka, mbetet në përgjegjësinë tënde.

            Sinani ato ditë ndihej i lodhur psiqikisht. Kishte një kohë të gjatë ai me Merveten kishin bërë vizita dhe konsulta të ndryshme mjekësore. Tani kur ai priste rezultatet e tyre, ishte shumë i ndieshëm. Kishte frikë se edhe ky rast do të dështoi.

            Meli, vajza e dytë e tyre edhe pse kishte tetë vjet, preferonte të rrinte gjithëmonë afër prindëve. Ajo edhe kur lahej në liqe apo edhe kur delnin në park për të shetitur, kurrë nuk largohej, duke mbajtur gjithnjë shiqimin drejtë prindëve të saj. Edhe në shtëpi kur ishte me ta shpesh herë delte nga dhoma e saj për të parë se ku ishin ata, çka bënin. Meli kishte frikë se ata do të humbin dikund dhe ajo do të mebetet e vetmuar.

            Sa herë që familja Mali kishte ditë të lirë gjatë verës, shkonte te liqeni Ceresio i Luganos për të kaluar kohën, për të përfituar më mirë nga jeta. Ishte fundi i qërshorit dhe në Lugano bënte vapë shumë e madhe. Temperatuara ditore ishte mbi 32 gradë celzius. Kishin mbetur vetëm edhe dy javë deri në pushimin veror të shkollës. Sinani i kishte mbushur dyzet e një vit kurse gruaja e tij Merveti kishte pesë vite më pak se ai. Sinani ishte i gjatë, i shëndoshë, me flokë krejtësisht të thinjura. Merveti ishte zeshkane. Kishte sy të gjelbërt. Në fillim kur ajo erdhi në Lugano, të gjithë mendonin që në sytë e saj kishte vënë thjerrëza. Edhe pse kishte lindur dy herë silueta e trupit të saj kishte mbetur sikurse kur ajo ishte vajzë. Ishte pedante dhe veshej me shije. Kishte shtatëmbëdhjetë vite që të dy së bashku jetonin në Zvicër. Në fillim, kur ata arritën në Lugano Sinani punonte punë të ndryshme të rënda fizike në ndërtimtari, kurse Merveti pastronte. U deshën disa vite që ata ta mësojnë mirë italishten dhe gjetjen e punës më të lehtë, punë që ndërkohë ishte e paguar më mirë. Tani Sinani punonte në Farmacia Internazionale Bordoni SA në Piazza della Riforma. Ai ishte përgjejgës i saj. Merveti qysh para lindjes së Melit ishte punësuar në Manor, në Piazza Dante Aligeri. Ajo punonte në rejonin e konfeksionit në katin e dytë, në njërën nga arkat. Dy muajt e fundit ishte në pushim mjekësor. Në familje atmosfera ishte përmirësuar dukshëm dhe gati ishte të bëhej e mrekullueshme sikur ishte pas lindjes së Dafinës. Të gjithë ndihmoheshin dhe këshilloheshin në mes veti, por fjala e Sinanit ishte përfundimtare.

Kur Sinani u martua me Merveten, disa vite me radhë nuk patën fëmijë. Ata hoqën të zitë e ullirit duke kërkuar ndihmë te mjekët, te hoxhallarët te priftërinjët dhe kudo që ndëgjonin se mund ti ndihmonte ata. Kur Sinani kuptoj se më në fund Merveti mbeti shtatzanë, organizoj një festë të madhe e cila u mbajt mend në Lugano. Festa zgjati një vikend i tërë. Fillimisht për të nuk ishte me rëndësi gjinia e fëmiut. Me rëndësi ishte ta ketë një. Për këtë arsye as ai e as Merveti nuk u intersuan fare për gjininë e fëmiut, deri në lindjen e Dafinës. Dita e lindjes afrohej dhe shqetësimi dhe frika e të dyve shtohej. Sipas gjinekologut që kujdesej për Mervetin, fëmiu duhej të lindëte në javën e fundit të marsit. Kaloi muaji mars por Merveti nuk lindi. Dy herë atë e dërguan në spital pas dhembjeve të mëdha që kishte dhe të dy herët atë e liruan pa lindë. Kaluan edhe dy javë të tjera dhe Merveti nuk lindi. Ajo ndiente gjithnjë dhembje të mëdha. Mjekët pasi u konsultuan edhe me gjinekologun e Mervetit vendosën që t’i propozojnë asaj një prerje cazariane, për të shpëtuar fëmiun. Edhe pse të frikësuar jashtë çdo mase, Sinani e Merveti më në fund u pajtuan me operim. Lindja u bë pa praninë e Sinanit. Ai për tri orë, sa zgjati operacioni, nga stresi që kishte mori më shumë se dhjetë kafe nga aparati që ishte i vendosur pikërisht përballë me derën e sallës së bllokut operativ. Derisa mjekja kujdestare afrohej për ti dhënë lajmin për operacionin e suksesshëm, Sinani dridhej i tëri. Nga shqetësimi i ishin djersitur edhe shuplakat e duarve.

- Urime zotëri Mali! Keni një vajzë të bukur dhe të shëndoshë.

- Po Merveti, si kaloj. Është mirë ajo tani?

- Ejani pas meje Ju lutem. Keni mundësi për t’a parë vajzën dhe brenda një ore mund ta shihni edhe gruan. Ajo tani është në sallën për reanimim.

Sinani fluturonte nga gëzimi. Brenda në dhomë kishte disa foshnje, por ai i udhëhequr nga nga instikti i prindit u nisë drejtë shtratit ku ndodhej Dafina.

- U rritësh sa malet Dafina Mali. Të priftë e mbara dhe paq jetë të lumtur, jetë me prindër!i tha Sinani Dafinës kur për herë të parë e mori në duar dhe e ngriti lartë.

Sinani e kishte planifikuar për emrin e fëmiut të tij qysh kur kuptoi se Merveti ishte shatëzanë. Kur Sinani e mori Dafinën në duar iu duk se të dy së bashku fluturuan, të dy së bashku prekën retë e bardha, mendoj se i preku yjet. Sa i lumtur që ndihej! Mezi realizonte që ëndrra e tij e kahmotëshme ishte plotësuar. Krijesë më të bukur kurrë nuk kishte parë. Falënderoi Zotin me mijëra herë për dhuratën më të mirë që i dha. Nuk harroj të falënderoi as Merveten për vajzën e shëndoshë dhe të bukur që lindi. Pas pesë ditësh në spital, Merveti u kthye në banesë. Ishte e lodhur nga lindja. Plaga shërohej me ritëm të mjaftueshëm. Nga një banësë e vogël në periferi të qytetit, familja Mali kaloi në Via Trevano 38. Sinani kishte porositur dhomën për Dafinën enkas në njërin ndër butiqet më të njohuratë qytetit, në Chicco, në Via al Forte. Ditën kalonin dhe jeta në familje kishte ndyshuar thelbësisht, ishte zbukuruar, kishte marrë një ritëm dhe një dinamizëm si kurrë më parë. Vaji i Dafinës i mallëngjente që të dy deri në lotë. Në mbrëmje, Sinani e Merveti bënin gara se kush do ta mbaj më gjatë Dafinën në prehër, para se ta vendosnin atë në dhomën e saj. Vetëm një kollitje e vogël a Dafinës dhe që të dy i kapte paniku. Menjëherë drejtoheshin te pediatri i saj Gianluca, në Via Monte Boglia. Disa herë e dërguan Dafinën te mjeku pa kurrëfarë arsye derisa një herë pediatri përqeshi ata për së tepërmi. Që nga ai rast të dy mateshin para se të telefononin për të marrë takim te mjeku i Dafinës. Dhuratat më të bukura i blenin për Dafinën. Ato porositeshin në butiqet më prestigjioze në Zvicër. Sinani shumë herë shkonte vetëm në butikun Emporio Armani në Via Nassa dhe blente tesha ndër më të bukurat për Dafinën, por nuk harronte as Merveten. Secili gjest që e bënte Dafina ata të dy e komentonin me orë të tëra. Kur Dafina bëri hapat e parë Sinani e Merveti nuk mundën t’i ndalën lotët e gëzimit. Ngjarjet e bukura në jetën e tyre shtoheshin. Dhëmbi i parë i Dafinës, fjala e saj e parë, vjersha e saj e parë, kënga e parë etj. Kur Dafina mubshi tri vjet, familja Mali rifilloi të bëjë pikniqe me miqët e tyre, të shkoi në restorane, në qendrën sportive. Vendi më i preferuar për Sinanin ishte restorani Federale në Piazza Della Riforma, por Dafina nuk i donte vendet e mbyllura. Ajo preferonte që të dalin në parkun Ciani, në breg të liqenit. Aty kishte lojëra të ndryshme të cilat asaj i pëlqenin pa masë. Sa hërë që ata ktheheshin pas orëve të tëra të kaluara në park, Dafina qante nga hidhërimi. Ajo adhuronte drunjët e lartë të gështënjave.

- Kur të rritem e të bëhem sa babi, do të hypë në majë të gështënjës, i tha ajo nënës së saj.

- Të ndihmoj unë edhe tani po deshe! Eja.

            Merveti ia bëri asaj qejfin duke u përpjekur kinse e ndihmote për tu ngjitur në njërën nga gështënjëat e gjata. Dafina u përpoq disa minuta dhe kur u bind se një gjë e tillë ishte e pamundur, u dorëzua.

- E lëmë për një herë tjetër se tani kam uri, u arsyetua ajo.

- Si të duash zëmër! Ke dëshirë që të kthehemi në shtëpi?

- Jo të lutem mami, të rrimë edhe pak. Babi mund të shkoj të na blej diçka derisa unë të lozë edhe pakë me shoqe. Ato do të më hidhërohen nëse ne ikim menjëherë, arsyetohej Dafina.

            Sinani u ngritë dhe pas disa çastesh u kthye me çantë përplot ushqime. Ai e dinte se Dafinës nuk i pëlqente ushqimi dhe për këtë arsye kishte marrë nga disa lloje. Edhe në shtëpi derisa ata uleshin rreth tavolinës për të ngrënë, duhej një kohë të gjatë ta lusin e ta bindin Dafinën se duhet ngrënë.

            Kur Dafina mbushi katër vite filloi shkollën. Ishte edhe një ngjarje tjetër me rëndësi të veçantë për familjen Mali. Ata ftuan miqë e dashamirë, përgaditën drekë, dhe me anë të video-kamerës rexhistruan Dafinën deri në oborrin e shkollës.

            Të gjithë të ftuarit u larguan. Merveti ishte ulur në skaj të dhomës së saj dhe kishte vënë kokën mbi shuplakat e duarve. Kur e pa Sinani u brengos pa masë. Kishte vite që nuk e kishte parë Merveten të mërzitur.

- Të dhemb koka? Mos të ofendoj dikush nga miqët? e pyeti ai i shqetësuar.

- U rritë vajza, ia ktheu ajo.

- Shumë mirë, duhet të jemi të kënaqur. Këtë ditë edhe e kemi pritur!

- Po, por më duket se u rritë shumë shpejt. Do të kisha dëshirë ta mbaja kështu të vogël. Ta mbajë në prehrin tim, kurrë të mos e lëshojë që të më largohet.

- Duhet të pajtohesh më këtë. Tani e tutje secilën ditë e më pakë do të jetë me ne. Nga dita në ditë Dafina do të bëhet me e pavarur. Duhet ta ndihmojmë dhe këshillojmë, në veçanti ti, sepse këtu fëmija edukohet më vështirë. Këtu nuk ka axhallarë dhe kushërinjë. Këtu nuk kemi shumë të familjes. Po nuk e ndihmuam ne, Dafina do të ndihet e vetmuar. Nëse ajo dëshprohet në fëmijëri nuk do të ketë një të ardhëme të mirë. Nuk jam për atë që të jemi rigoroz dhe t’ia ndalojmë këta apo atë, por duhet të paktën t’ia ndajmë të mirat nga të këqiat. Atëherë, kur ajo i di të gjitha, vendimet do ti marrë vetë, me plot përgjegjësi.

- Mjaft se më çmende! Nga fjalëte tua po na del sa ajo ka njëzet e jo vetëm katër vite!

- Jo e dashur, mos më keqkupto. Vetëm mundohem të të tregoj se çka mund të na arrijë. Do të shohësh edhe vetë se shpejt do të kaloj koha. Mua më duket se dje dole nga materniteti me Dafinën në duar, dhe ja sot, e dërguam në shkollë. Mos mendo se unë e kam lehtë. Edhe mua po më mungon Dafina. Një orë pa të po me duket sa një shekull, por duhet të adaptohemi në situatën e re. Kryesorja është se je ti pranë meje. Së bashku të gjitha do t’i përballojmë.

- Nuk di se çfarë të them. Jam shumë e lumtur që kam Dafinë, bile nuk mund ta paramendoj jetën pa të. Por, një zbraztësi po e ndiej thellë në shpirtin tim. Zbraztësi që nuk e kisha as kur nuk kishim fare fëmijë. Më duket vetja se kam filluar të çmendem.

- Mendo për gjërat e bukura! Mendo për fatin që patëm! Mendo për të ardhmen tonë të përbashkët, dhe të lutem, insisto që të jesh pozitive. Shiqoje pjesën e bukur të jetës, pjesën më të madhe të saj. Nuk ke arsye që të mërzitesh pa kurrëfarë kuptimi!

- Çfarë do të bëja po të mos kisha ty. Ti je forca ime. Këshillat e tuaja janë gjithmonë një lehtësim i madhe për mua. Jam krenare që jam gruaja yte.

            Meveti u ngrit nga kolltuku ku ishte ulur dhe u ul në prehër të Sinanit. E puthi në buzë derisa me duar e shtërngonte rreth belit. Lotët e saj rrëshqitën nëpër faqe e ranë në krahun e Sinanit. Ai filloj të ledhatoj flokët e Mervetes, të puth qafën e saj të gjatë. Nuk pati durim të hapi pullat e këmishës së saj një nga një. Me tërë forcën që pati e grisi atë. U rreqeth i tëri kur me trupin e tij preku trupin i njomë i Mervetit. Sinani u përkul dhe e mori Mervetin në duar. E dërgoi në dhomën e fjetjes. Një ditë që duhej të ishte ndër më të gjatat dhe më monotonet për ta, u shëndrrua në njërin nga kujtimet më të mira të tyre. Dita kaloj se çelë e mbyllë sytë!

            Sa herë që ata kishin ditë të lirë, kurse Dafina ishte në shkollë ndiheshin shumë të vetmuar. Të dy dinin njërën nga mënyrat për të kalur kohën më shpejt. Dikur edhe atyre ditëve të tyre të lira ju humbi origjinaliteti. Kërkonin burimin e monotonisë së tyre. Shpeshë herë ata bënin edhe biseda të gjata duke treguar edhe për përvojat e të tjerëve që kishin fëmijë të vogël, dhe kishin kaluar nëpër ato rrugë ku ata tani kalonin. Një ditë Merveti mblodhi guximin dhe hapi një temë të re.

- Sinan, çfarë thua, e nisim edhe një fëmijë?

- Mrekulli! Nuk desha që të propozoj i pari. Pata frikë nga reagimi yt pas të gjitha atyre vështirësive që i pate gjatë lindjes së Dafinës. Por tani kur ti thua, e pranoj me gjithë dëshirë. Kësaj radhe do të më lindësh një djalë të shëndosh dhe të bukur si Dafinën.

- Të lutem Sinan, mos e tepro! Pse më thua këtë, nuk je i knaqur me vajzën?

            Sinani e kafshoi buzën me dhëmbë.

- Jam i knaqur e i stërknaqur, por do të dëshiroja edhe një djalë. Do të ishim familje ideale. Dafinën e kam yll, e kam diell, por ti e di se për ne kosovarët, të mos kesh djalë do të thotë të mos kesh trashëgimtar, të mos keshë shtyllën e shtëpisë!

- Tani po jetojmë në Zvicër e jo në Kosovë. Lëri ato budallallëqet e vjetra!

- Mirë atëherë, për gjininë po i’a lëmë Zotit. Nuk mund të them që nuk kam dëshirë t’a kem një djalë dhe një vajzë më parë se ti kem dy vajza.

- Nuk dua që të më prishësh knaqësinë e shtatzanisë së re me këto gjëra dhe tani po mendoj sinqerisht se ndoshta është më mirë të mebetemi vetëm me Dafinën.

- Jo të lutem, të premtoj se më kurrë nuk do t’a përmendi djalin. Me rëndësi është që fëmiu ynë i ardhëshëm të jetë i shëndosh, të rritet më nënë dhe babë. T’i ofrojmë një familje të mirë, një edukatë të plotë, një të ardhëme të qartë.

            Kaluan disa muaj dhe Merveti nuk mbeti shtatzanë. Kaloj një vit i tërë. Sinani e Merveti vendosën që të rifillojnë terapinë e tyre mjekësore në Luzern. Vetëm disa javë më vonë dhe mrekullia ndodhi. Sinani kishte parandjenjë se fëmiu i tij ardhëshëm do të jetë djalë. Ai tregohej edhe më i kujdesshëm për Merveten. Nuk e lente atë të prekë punë me dorë. Kur barku i saj filloj rritej e të dallohej, Sinanii afronte veshin dhe ndëgjonte lëvizjet foshnjes.

- Hajt djali i babit, më bjerë me këmbë njëherë! thoshte ai vetmevete duke mos guxuar të përmend fjalën djalë para Mervetes.

            Edhe Merveti ndihej me krenare. Në muajin e gjashtë të shatatzanisë vendosi të ndërprej punën. Ajo tani nuk bënte punë tjetër përveç që dërgonte dhe merrte Dafinën nga shkolla. Dafina nuk u gëzua shumë kur kuptoi se mami i saj do të lindë edhe për të dytën herë. Ajo tani kishte mbushur gjashtë vite. Nga fjalët e saj dukej sikur të ishte dukshëm më e moshuar. Nuk kishte dëshirë që të ndante prindët e saj me dikë tjetër.

- Jam e sigurtë se nuk do të më doni fare pas që të lindësh motrën time, tha jo me lot në sy.

- Kush të tha ty se është motër!? e qortoj atë Sinani me zë mjaftë të lartë. Mund të jetë edhe vëlla! Nuk ke dëshirë të kesh një vëlla?

- Nuk dua! Më bërtet tani kur ende nuk ka lindur. Po më vonë, çfarë do të bëhet!? Ajo do t’a merr dhomën time, lodrat, mamin… do ti merr të gjitha.

- Të thash edhe një herë se ndoshta nuk është motër por vëlla!

            Fjalët e Sinanit tingëlluan shumë keq në veshin e Mervetit. Ajo u përpoq të përmbahet por nuk ia doli. Ishte e sigurtë se Sinani e provokonte atë me qëllim.

- Sinan, ke harruar premtimin? reagoi Merveti. Lëre vajzën të qetë të lutem! Dafina shpirti i mamit, për ty do të jetë më mirë të kesh edhe dikë në shtëpi. Do të kesh mundësi të luash më të. Do të ndihesh më pakë e vetmuar. Tani je rritur dhe ke lojëra të cilat nuk janë për ty. Të premtoj se askush nuk do të guxon të futet në dhomën tënde e as të prekë lojërat tua. Më vonë ti vetë vendosë nëse ke dëshirë t’i falësh bebës ndonjë nga lodrat tuaja.

- Nuk dua, nuk dua, bërtiste Dafina nga paknaqësia. Ju kam juve. Ju kam juve dhe kjo më mjafton, bërtiste Dafina e cila u largua me vrap dhe u mbyll në dhomën e saj.

            Sinani i skuqur nga inati doli nga banesa pa u përshëndetur dhe pa treguar se ku po shkonte. Ngadalë, duke u hamendur u nis drejtë lumit Cassarate. Në bregun e këtij lumi ai shpeshë herë ndalej. Aty ai i rrëfehej vetëvetes sa herë që kishte ndonjë brengë në shpirtin e tij. Gurgullimi e ujit të pastër, lulet dhe lisat në të dy anëte lumit dhe cicërima e zogjëve ishin vendi më ideal për endërra dhe projekte të Sinanit. Ai imagjionoi veten me fëmiun e tij të ardhëshëm, me djalin e tij, duke u shetitur bregut të Cassarate. Në endrrën e tij Sinani ishte shumë krenar. I dukej vetja fare i lehtë, nuk shkelte fare nëpër tokë. Nga dëshira e zjarrtë që kishte për t’a parë fëmiun e vet, sa herë kthente kokën në drejtim të tij, diçka i errtësonte shiqimin, nuk i lejonte atij që të shifte fyrtyrën e imagjinuar të djalit të vet. Sinani u shetit më shumë se një orë. I qetësuar u kthye prapë në banesë.

- Mervete, më fal se nuk u shpreha si duhet! kërkoi falje Sinani. Nuk pata dëshirë që të ofendoj ty e as ta mërziti Dafinën. Të kam thënë edhe më parë se preferoj një djalë!

- Në rregull, por të lutem të kesh kujdes tani e tutje.

            Jeta në familjen Mali vazhdonte me ritëm të njëjtë. Sinani punonte, Dafina shkonte në shkollë. Monotonia u rritë në muajin korrik kur Dafina përfundoi vitin shkollor. Kishte ardhur koha e pushimeve por pasiqë Merveti ishte në muajin e tetë të shtatëzanë, e tërë familja ishte e bllokuar. Për pushime në Kosovë apo diku në bregdeti as që flitej. Ishte vera e parë që Dafina nuk kishte mundësi që të kalonte ditët as në bregun e liqenit të Luganos.

            Ishte mëngjes i bukur shtatori kur Meveti telefonoi në barnatore dhe kërkoj të bisedoj me Sinanin. Në zërin e saj vërehej shqetësimi.

- Jam e sëmurë, të lutem a mund të vish në shtëpi!

- Je e sëmurë?! Po ç’të mirën ke! Tani duhet të jesh e fortë, sepse je futur në javën e fundit.

- Jo në javën, por në momentin e fundit, dhe po nuk u shpejtove do të lindë këtu në shtëpi.

- Ah, po i trullosur që jam! Mendova që në të vërtetë je e sëmurë. Po telefonoj në urgjencë që t’a dërgojnë një ambulancë për të marrë e më vonë takohemi në spital. Të dua!

- Edhe unë ty të dua, u përgjegj Merveti me gjysmë zëri.

            Merveten e kishin vendosur në dhomën e lindjes kur erdhi Sinani në spital. Atij i veshën një mantel të bardhë dhe i vunë një kapelë në kokë, para se ta lejonin që të futet në dhomën ku ndodhej Merveti. Ishte hera e parë që ai asistonte gjatë lindjes. Po të kishte zgjidhje ai nuk do të vinte fare. Ishte shumë rëndë për mashkull që të shihte gruan me gjithë ato dhimbje. Dhembjet e Mervetes sa vinin e shtoheshin. Ajo ishte aq e djersitur sa krijohej përshypja se ajo së bashku me shtratin ku ndodhej, ishte nxjerrë nga banjo. Diku rreth mesditës Merveti lindi. Kësaj radhe nuk pati nevojë për operim.

- Po e shof kokën e foshnjës, shtyjë edhe pak se ia dole, bërtiti infirmierja e cila qëndroj tërë kohën pranë Mervetit, pa u larguar asnjë moment.

- Edhe pakë e dashur se u bë, vazhdoi Sinani derisa e mbante Merveten për dore.

- Qenka vajzë, e bukur dhe e shëndoshë. Urime dhe të jetoj sa malet, tha infirmierja. Keni vendosur për emrin?

- Vajzë!? Meli, u përgjegj Sinani duke iu dridhur buza.

            Sinanin e zuri qielli, e përbiu toka. Një hije e zezë sikur ia mbuloi shiqimin, e verboi atë. U mbajtë për cepin e shtratit dhe merri frymë thellë duke u përpjekë që nga infirmierje por edhe nga Merveti të fshehë atë që ndiente në ato momente.

            Melin së pari e vendosën mbi trupin e Mervetes. Sinani nuk e kuptonte përse bënë një gjë të tillë. Ai nuk u durua dhe pyeti mjekun i cili i shpegoi se një gjë e tillë bëhet që fëmiu me të ndëgjuar të rrahuarat e zemrës të nënës së tij të kuptoj se edhe pse nuk gjendet në barkun e saj nuk është shumë larg. Më pas Melin, ashtu pa e pastruar fare, e veshën me tesha ngjyrë vjollcë dhe ia dhanë Sinanit në dorë. E ndihmuan Merveten që të ngritet dhe e dërguan që të bëjë një dush. Sinani kishte mbetur në dhomë me Melin.

- Përse o Zot nuk më plotësove dëshirën! Nuk të kërkova shumë! Një djalë në vend të kësaj…

            Edhepse të gjithë kishin frikë se Dafina do të shprehë paknaqësinë e saj ndaj Melit, ajo u tregua krejtësisht ndryshe. Bërtiti nga gëzimi kur e pa Melin aq të vogël.

- Kam qenë edhe unë kaq e vogël dhe e lezetëshme? e pyeti ajo Merveten.

- Po zemër, edhe ti ke qenë e vogël por ishe disa herë me e bukur dhe e lezetëshme, u përgjegj Merveti duke dashur t’ia bëjë qefin vajzës së saj.

Qëllimi i Mervetit ishte të zvogëloj xhelozinë e Dafinës ndaj motrës saj të vogël.

Derisa Merveti ishte e shtrirë në spital Sinani dhe Dafina vizituan disa shitore mobiljesh dhe më në fund, ata në vend që të blejnë dhomën për Melin, e blenë një tjetër për Dafinën. Në atë të Dafinës duhej të vendosej Meli. Për ardhjen e Melit në shtëpi nuk u bë ndonjë festë e veçantë. Një festë modeste familjare ku nuk kishte askush përpos anëtarëvë të familjes Mali. Një tortë, disa pije. Bile as muzikë nuk u ndëgjua atë ditë në banesën e tyre. Merveti edhe pse ndihej e lodhur nga qëndrimi i saj në spital, kishte dëshirë që të shihte befasinë që Sinani dhe Dafina e kishin përgatitur për Melin, dhomën e saj. Kur ajo kuptoi se Meli do të marrë dhomën e Dafinës, sa nuk u tërbua nga hidhërimi.

- Ti je çmendur krejtësisht, edhe këtë e ke vajzë! Të kam thënë qysh në fillim se më mirë do të ishte të mos lindi më fare. Ti më mashtrove, më gënjeve! Gënejshtarë!

- Të lutem Mervete mos u ngut. Unë mendova…

- Ti nuk mendove fare, ti nuk ke kokë për të menduar. Edhe Melin e mbajta nëntë muaj në bark. Që të dyja i kam vajza!

            Merveti ishte tërbuar e tëra. Ajo nuk arrinte të kontrollohej dhe as të mendoj para se të fliste. Sytë i nxjerrnin tym e goja gjak.

- Të lutem mos bërtit se mund të na ndëgjoj Dafina!

- Dafina, Dafina! Nuk ju besoj veshëve. Burri nuk duhet të gënjej. Me pate thënë se asgjë nuk do të ndryshoj nëse lindi vajzë apo djalë.

- Qetësohu e dashur se asgjë nuk ka ndryshuar. Je e lodhur dhe ke nevojë për pushim. Bisedojmë më vonë. Ti e di se unë të dua shumë!

- Ti nuk më do fare, ti nuk e do veten, nuk e do fjalën tënde. Ti nuk meriton dashurinë time. Je një askush, ja pa karakter.

- Nuk bëra asnjë të keqe. Unë mendove se edhe ty do të pëlqej kjo zgjedhje!

- Mendova, mendova! Ti nuk ke kokë për të menduar. Sa vite dhe energji humbëm duke shkuar nëpër mjek vetëm që të kemi një fëmijë tjetër, e tani nuk e do, nuk e pranon.

- Nuk është e vërtetë që nuk e dua. Ju dua që të trijave. Krenohem me juve!

- Gënjeshtar, ti nuk e di se çka është dashuria! Ti nuk e di se çka është familja.

            Sinani nuk deshi që të replikoi më gjatë. Kurrë më parë nuk e kishte parë Merveten aq të tërbuar. Ishte hera e parë që ata përlaheshin që nga ardhja e tyre në Lugano. Merveti ndihej fajtore dhe e dëshpruar. Edhe ajo do të kishte dëshirë të kishte lindur djalë. Ishte e bindur se Sinani do t’ia lehtësonte asaj dhembjen, do ta këshillonte si gjithnjë më parë.

            Disi kaoj një vit. Meli filloj të ecë por asgjë e parëndomtë në familjen Mali. Të gjithë së bashku shkuan për pushime në Kosovë. Tashmë Dafina kishte shtatë vjet dhe ajo vërente dallimin në mes të Pejës dhe Luganos. Në Kosovë i pëlqente më shumë. Kishte më shumë fëmijë. Të gjithë në lagje e donin Dafinën. Axha i saj, Shabani, asnjëherë nuk kthehej nga qyteti pa blerë ndonjë dhuratë për të. Dafina ishte në qendër të vemendjes.

            Kthimi i tyre në Zvicër pas katër javë pushim në Kosovë ishte i dhimbëshëm. Axha me të dy fëmijët e tij kishin dalë për ti përcjellë ata në aeropotin e Prishtinës. Të gjithë qajtën me zë kur ata Sinani me familje kaloi doganën dhe u nisë për tu futur në aeroplan. Gjatë rrugës Merveti pyeste Dafinën për shumë gjëra me qëllim që asaj sa më parë t’i kaloj mërzia, por Dafina hërë u bënte se nuk ndëgjonte e herë-herë përgjigjej shkurt me jo.

            Në familjen Mali filloj të bie disponimi nga dita në ditë. Nga familja ideale që Sinani e kishte ëndërruar, ata u shndërruan në familje mesatare, me punë, obligime dhe monotoninë e së përditëshmes. Kaloj edhe një vit. Kaloj edhe një vit tjetër, asgjë e re. Merveti ndiente paknaqësinë e Sinanit, por nuk e kuptonte atë. Që të dy evitonin bisedën rrëth ndonjë fëmiu të ardhëshëm. Nuk dëshironin që të përtrijnë plagët e vjetra.

            Meli mbushi katër vjet dhe erdhi koha që ajo të filloj shkollën. Asgjë e pa rëndomtë. Nuk u festua dita e parë e shkollës së saj. Nuk i’u blenë tesha të reja për atë ditë. Nuk u ftua e as nuk u njoftua askush për këtë ngjarje. Në familje nuk kishte ngrohtësi si më parë. Krijohej përshtypja se Sinani dhe Merveti secili ecnin rrugës së vetë, në mënyrë paralele, jo edhe aq larg nga njëri tjetri, por asnjëherë nuk preknin temën e cila më se shumti i mundonte. Edhe mysafirët e rrallë që vinin në familjen Mali kuptonin se diçka ka ndryshuar. Sinani filloj të humbë edhe vullnetin për punë. Edhe kursimet nuk ishin sikur vitet më parë. Herë pas here ai në shtëpi sillte lloje të ndryshem alkoholi. Në kafeteri kurrë nuk shkonte nga frika se vetmia që ndiente do ta largonte edhe më tepër nga familja dhe drejtonte më shumë kah alkoholi. Kishte frikë se gjëra të tilla do ti kalonin në shprehi.

            Dafina a Meli kalonin shumë mirë në mes veti. Ato ndihmoheshin dhe luanin së bashku. Të dyja ndienin se diçka i mungonte familjes së tyre.

- VI -

Në Lugano bënte vapë e madhe vere. Me javë të tëra nuk kishte rënë shi. Sinani, Dafina dhe Meli ishin ulur në terrasën e restoranit Federale, në Piazza della Rifoma. Ata pritnin Merveten e cila në duhej të kthehei nga puna. Sinani ju kishte premtuar vajzave se do ti dërgoj në Suisse Miniature në Melide. Kur Dafina ishte më e vogël para lindjes së Melit, ata të gjithë së bashku, disa herë kishin vizituar atë vend të bukur. Tani kur Meli ishte rritur dhe kuptonte gjërat më mirë, Dafina insisitonte që edhe motra e saj ta shohë Meliden. Një burrë i moshuar nga Kosova pasi që e njohu Sinanin u afrua dhe u përshëndet me ta.

- Tungjatjeta, a je ti Sinani?

            Samiu kishte veshur tesha ngjyrë të zezë. Flokët e palara që i bienin mbi sy i mbulonin rrudhat që i kishte në ballë. Dukej i lodhur dhe i mërzitur.

- Po unë jam dhe të them të drejtën, më vije keq nuk po të njoh fare!

- Jam nga Peja sikurse ti. E kuptoj se nuk më njeh, u bë n jë kohë e gjatë që nuk jeton në Kosovë. Unë kam punuar me babain tënd të ndjerë në postën kryesore të Pejës. Në të vërtetë ne punuam vetëm dy vite së bashku, sepse ai më pas iku në pension.

- Ah, tani po më kujtohet! Je Samiu? Ti punoje si shofer në postë.

- Dy vajza paske? Shumë mirë, u rritshin! Po ta kishe të paktën edhe një djalë!

            Sinanit nuk i mbeti fije gjaku në fytyrë. Komenti i Samiut e goditi thellë në zemër. Nuk kishte fuqi që t’i rrëfehet Samiut për dëshirën e tij që të kishte edhe për një djalë. Fundja, Samiu aty nuk kishte çfarë të ndihmonte. Në atë çast erdhi kamarieri i cili mori porosinë. Sinani shfrytëzoj rastin për të ndërruar temën.

- Çfarë e mirë të sjellë këtu në Lugano? Jeni në vizitë!?

- Jo more çfarë vizite, kam ardhur që të gjej punë. Ka katër vite kur serbët na nxorën nga puna dhe të them të drejtën po të mos ishin ndihmat e shoqatës “Nëna Terezë” nuk e di sesi do ta kaloja muajin. Kam edhe dy djemë në studime. Nuk jetohet me ndihma.

- Po punë a ke gjetur?

- Ka disa ditë që jam duke bredhur. Kam shumë premtime por deri tani nuk ka asgjë konkrete.

- Unë më parë, pra ca vitesh, kam punuar në ndërtimtari dhe kam kontakte të mira me pundhënsin ku isha. Nëse nuk të duket puna e vështirë, mund t’a kontaktoj atë dhe t’a lusë nëse është i intersuar për punëtorë.

- Nuk ka punë të vështirë për mua. Më duhet të mbaj familjen. Nuk jam në pozitë të zgjedhë.

- Nuk po të premtoj asgjë, por do ta provoj se çka mund të bëjë.Sido që të jetë, do të gjejmë diçka. Më telefono sonte në banesë dhe të njoftoj.

            Pasi e piu kafen Samiu u ngritë dhe u largua. Ai falënderoi edhe një herë Sinanin për ndihmën dhe përkujdesjen e tij. Sinani i dha Samiut edhe numrin e telefonit në mënyrë që ai të jentë në kontakt direkt. Merveti u vonua gati gjysmë ore pas orarit të punës. Më të arritur ajo përqafoj të dy vajzat por ajo harroi ta përqafoi Sinanin. Edhe pse kishin kaluar disa vite nga dita kur ata ishin përlarë pas lindje së Melit, një iceberg i vogël kishte mbetur në mesin e tyre. Gjthësesi se edhe mosha e tyre dhe kurbeti e kishin bërë të veten. As njëri e as tjetri nuk bënin asgjë që raportet e tyre të ishin më të nxehta.

- Po ku mbete mori grua që u vonove? pyeti Sinani. U bëmë merak të tre!

- U bllokua një arkë ne Manor dhe u desh të rri deri sa nuk erdhi kujdestari përgjegjës i informatikës. Nuk e kemi agjë për ngutë. Do ta zëmë mjaftë. Melide nuk është larg nga këtu, është vetëm disa kilometra.

- E di që e zëmë mjaftë, por vajzat u bënë merak për ty. Bile Meli edhe filloj të qaj nga frika se mos ke humbur diku.

- Ke filluar të brengosesh edhe për Melin! i tha Mervetja duke dashur ta provokoj atë.

            Merveti rrinte në këmbë. Edhe pas insistimit të Sinanit që të ulet dhe të freskohet me një pije, ajo nuk pranoi. Me njërn dorë u mbeshtet për karrigën ku ishte e ulur Meli.

- Unë gjithmonë jam brengosur dhe brengosem për ju.

- Lëre mjaft se të njohë unë. I bëmë shumë vite së bashku, që kur u martuam! Shpresoj se veturën nuk e keni lënë shumë larg!

- Mervete, nuk do të besosh! Para disa çastesh takova një ish kolegë të punës të babait tim, iu drejtua Sinani asaj.

- Qenka edhe ai këtu në Lugano?!

- Kishte ardhur nga Kosova para disa ditësh dhe po kërkonte punë. Të gjorin, e kishin larguar nga puna dhe ishte detyruar që të marrë botën në sy. Kishte dy djemë në studime dhe nuk donte që ata shkaku i kushteve financiare të ndërprejnë shkollën. Kam dëshirë që ti ndihmoj. Ulu këtu për disa çaste me vajzat, pusho pakëz e unë po shkoj deri në barnatore. Atje kam numrin e telefonit tëish pronarit të kompanisë për të cilën punoja më parë. Jam i bindur se ai ka nevojë për një puntorë.

- Mirë, po të presim por shpejto se do të na bëhet vonë!

            Sinani u largua për t’u kthyer vetëm disa minuta më vonë. Fytyra i qeshej nga gëzimi.

- U bë mirë, pronari i GTL Gravesano, Marco pranoj ta marrë në punë nga java e ardhëshme. Më tha se kishte nevojë për një punëtorë vetëm për disa ditë. Kështu thotë ai gjithmonë, por nëse Samiu punon mirë, ai do t’a angazhoi përgjithmonë.

            Të gjithë se bashku shkuan në këmbë në drejtim të veturës së tyre të parkuar afër Mc Donaldsit, në via Gicondo Albertoli dhe u nisën në drejtim të Melides. Vajzat u ulën prapa në veturë dhe nga vapa e madhe që ishte, posa u nisën i kapëloi djersa. Nga knaqësia e vizitës, nuk bënin fjalë e as nuk ankoheshin nga vapa. Në Melide kishte shumë vizitorë që pritnin para hyrjes së Suisse Miniature.

- Mund të prisni këtu nën hije derisa unë shkoj e i marr biletat! ju propozoi atyre Sinani.

- Babi, a mund të vij edhe unë me ty? Nuk e kam fare nxehtë. Tani jam e madhe dhe mund të të shoqëroj kudo po ti deshe, tha Meli duke ngitur duarët e saja të vogla lartë me dëshirë që të tregoj se sa ajo ishte e rrritur. Ajo në fund të verës duhej ti mbushte shtatë vjetë.

- Eja atëherë, eja zemra e babit, u përgjegj Sinani.

            Merveti u befasua nga sjellja dhe kujdesi i Sinanit. Zakonisht Sinani ishte i vrazhdët me Melin. Shpeshë herë ai sillej me të sikurse të mos ishte vajza e tij.

            Menjëherë pas hyrjes në Suisse Miniature dukej maketa numër dy, një pjese të qytetit të Baselit. Meli posa e pa trenin e vogël të mbushur me pasagjerë vrapoj në drejtim të Sinanit duke e lutur që edhe ajo të hypë në të. Të gjithë hypën në tren përveç Merveti e cila nuk pranoj të udhëtoi me ta. Nuk kaluan as pesë minuta dhe treni u kthye në të njëjtin vend. Meli e shqetësuar dukëshëm bërtiste dhe kërcente nga gëzimi.

- Mami, pse nuk erdhe me ne? pyeti Meli me keqardhje. E kemi bërë një xhiro rreth Zvicrës. Kemi parë qytetet dhe objektet më të bukura atje.

- Budallaqe, nuk e kemi vizituar Zvicrën, por vetëm kemi parë maketat e disa nga objektet më të njohura, ndërhyri Dafina.

- Ti je budallaqe dhe gënjeshtare. Me këta sy të mi pashë të gjitha qytetet e tani më thua se paskemi parë masketat.

- Jo masketat, por maketat, ha-ha-ha! qeshej Dafina me zë të lartë.

- Dafina, lëre Melin rehat. Po deshe të kesh punë me njerëz të mençur ja ku e ke babin, tha Mervetja duke folë me zë mjaft ngucakeq.

            Sinani nuk reagoi fare. Ai ishte thelluar në mendime, përgadiste planin. Kishte frikë se reagimi i Mervetes do të ishte negativ dhe pasojat do të hetoheshin në mardhënjet familjare. Vendosën që ta bëjnë një vizitë në këmbë, të kenë mundësi që ngadalë të vështrojnë edhe një herë më shumë se njëqind objektet. Edhe pse kishin qenë më parë, ata dirigjoheshin me anë të një hartë në të cilën lexonin emrat e objekteve që nuk i njihnin. Suisse Miniature kishte një sipërfaqe prej 3500 metra katror dhe në të kishte më shumë se njëqind maketa të ndryshme. Shëtinë e filluan me Parkun Olimpik të Laussanës, duke kaluar afër Pallatin Federal në Bernë. Me pas kaluan afër katedralës së Shën Pjetrit në Gjeneve, aeroporti i Zürichut, pushimores së Davosit e kështu me radhë. Në fund kaluan afër një pishine të improvizuar. Aty mundë të huazoheshin anjet e vogla të gomës. Meli dhe Dafina morën nga një anije dhe qëndruan më shumë se një orë në to. Sinani e Merveti nuk komunikonin fare në mes veti. Herë herë ata shiqoheshin, vetëm atëherë kur reagonin në ndonjë gjest qesharak të vajzave të tyre.

- Darkojmë këtu apo në Lugano? i pyeti më në fund Sinani.

- Hani ju ku të doni, se unë nuk dua! reagoi Merveti. Kam nevojë që të dobësohem pakëz. Edhe këtë vit sikurse edhe viteve të tjera, gjatë pushimit në Kosovë shtova disa kilogram. Është koha që të filloj ti heq ato. Teshat më të bukura që i kam nuk po arrij që ti veshi.

- Fillo qysh nga nesër e jo nga sot! e luti atë Sinani.

- Mami, të lutem mos na prish qefin. Po darkojmë këtu së bashku dhe pjesën që ti nuk mund ta hashë e ndajmë unë dhe babi, shtoi Dafina!

- Thash jo, dhe do të mbetet jo. Mos më lodhni më për gjëra të tilla.

            Mertveti kishte ngulë këmbë dhe nuk e ndryshoi mendjen. Morën veturën dhe u nisën në drejtim të qytetit. Në një pizzeri afër qytetit Sinani u ndalua dhe pa folë asnjë fjalë doli nga vetura. U kthye me dy pizza në dorë. Dafina dhe Meli filluan ta puthin atë nga gëzimi.

- Falëminderit babi, i tha Dafina.

- Grazie babi, i tha edhe Meli. Ti je babi më i bukur në botë!

- Meli të kam thënë se me ne duhet të flasish vetëm në gjuhën shqipe, e qortoj atë Merveti. Po ti Sinan nuk more asgjë për vete? vazhdoi ajo. Ke filluar që të plakesh. Më duket se po të dhimben të hollat për vete.

- Jo, nuk me dhimben të hollat për vete e as për juve! As unë nuk kam uri. Dua edhe unë që të heq ndonjë kilogram, përfundoj ai me ironi.

- Mi marrësh të ligat! u përgjigj Merveti. Për ty është bërë vonë të ruhesh. Nuk e sheh veten si je bërë! Nuk i sheh flokët si të janë thinjur!?

            Sinani heshti duke mos dashur të pranoj bisedën. Vajzat ishin të rraskapituara. Kur arritën në banesë, ato mezi arritën që të pastrohen para se ato t’i zëjë gjumi para televizionit. Sinani i mori herë njërën e herë tjetrën dhe i dërgoi nëpër dhomat e tyre. U kthye dhe ufut në kuzhinë. Mori shishen me whiskey, shishen me coca-cola dhe dy gota. Dikur kjo ishte pija më e preferuar e të dyve, dikur në kohërat e tyre më romantike. Pasi që ato i vendosi në tavolinën e sallonit u ul pranë saj. Duke ia vënë dorën mbi supe, me zë të butë iu drejtua Mervetit

- E pimë nga një gotë së bashku?

- Nuk mundem, kam dhembje koke!

- Të kalon, vetëm harroje se të dhemb…

- Ore, disi po më dukesh tepër i kujdesshëm sot! Mos ke ndonjë lajm të keq për të më thënë dhe më sillesh kështu me rrotulla?!

            Merveti ishte shtrirë në koltuk. Me njërin sy shiqonte televizionin, kurse tjetrin e mbante të mbyllur. Këmisha e hollë e natës që ajo kishte veshur, zbulonte siluetën e trupit të saj dhe rriste epshin e Sinanit.

- Unë nuk kam kurrë lajme të këqia, vetëm të mira mbajë. Ti e di se nuk jam shpendëkeqe!

- Atëherë, paskemi fituar në lotto! u gëzua Merveti dhe u ul.

            Sinani pasi që u ul afër Mefvetit, mbushi gotat, njërën ia dha asaj. Ngritën gotat dhe duke e shiquar njëri tjetrin në sy i cakërruan ato.

- Gëzuar!

- Jo bre çfarë lotto! Në të vërtëtë nuk është lajm por kërkesë! Kam menduar që të sa mirë do të ishte nëse kemi edhe një fëmijë!?

- Fëmijë?! Me mua, apo me dikë tjetër?! u befasua Merveti. Assesi!

- Të lutem Mervete mos bënë shaka. Unë njëherë jam martuar dhe asnjëherë nuk jam penduar që të zgjodha ty për grua. Kuptoj se jeta i ka edhe problemet e veta, por jam i bindur se ne së bashku mundemi më shumë. Viteve të fundit më duket se ke humbur vitalitetin. Kur të shoh kështu më humbë vullneti për të punuar, më humbë vullneti që në mbrëmje të kthehem në shtëpi. E ndiej veten fajtor për gjendjen tënde dhe nuk e di se si mund të të ndihmoj. Kam dëshirë që të jesh më e hapur dhe të më tregosh për të gjitha, sikurse dikur.

- Mua më fajson ti për të gjitha?!

            Merveti u skuq në fyrtyrë. U pendua që pranoi propozimin e Sinanit për të pirë nga një gotë së bashku. Deshi të ngritet dhe të largohet, të fshehet nga Sinani por edhe nga vetëvetja.

- Nuk të fajsoj vetëm ty! Fajin e kemi të dy. Nuk kam harruar se vetëm para disa vitesh ishim çifti më i lumtur në botë. Çfarë ndodhi që u prishë tërë ajo lumturi. Vetëm njëherë u fjalosëm dhe…

- Nuk u fjalosëm, por ti nuk e mbajte fjalën!

- Të lutem mos më ndërprej! Edhe nëse nuk e mbajta fjalën nuk bëra asgjë në dëmin tënd. Mendoja se kisha të drejtë që të kujdesem më shumë për ne dhe të kërkoj më shumë nga jeta. Të lutem mendo edhe një herë dhe nëse do më jep përgjejgjen nesër apo një ditë tjetër.

- Të mendoj! Nuk kam çfarë për të menduar.Të tregova njëherë e përgjithmonë që jam e kënaqur me vajzat që i kemi. Përsonalisht ndihem mirë edhe pa djalë.

- Jam i bindur se nuk po e thua të vërtetën. Mendoj se frikë të ballafaqohesh me realitetin. Sa herë që shkojmë në pushime në Kosovë, ti rri e mbyllur në shtëpi dhe nuk ke dëshirë që të dalim askund. Ke frikë se dikush do të rëndoj me ndonjë fjalë. Deshe apo nuk deshe, edhe pse jetojmë këtu, në kosovarë jemi.

- Çfarë do të thuash më ketë, nuk të kuptoj! Mendon se kam harruar se jemi nga Kosova?

- Jo, por mendoj se bëhesh kinse ke harruar traditat tona. Mendoj se edhe ti vuan dhe ke nevojë, ndoshta edhe më shumë se unë, që të kemi një djalë.

- E pranoj që më pengon situata në të cilën jemi dhe më mungon një djalë! Jam pajtuar me fatin. Është e kotë që të lodhemi e vuajmë më këtë. Dhembjet tona vetëm do të shtohen.

- Fatin duhet kërkuar e jo pritur duarkryq. E dashur, më vije mirë që për herë të parë pas disa vitesh hap zemrën dhe më thua të vërtetën!

            Sinani u afrua edhe më afër Mervetes. Mbështeti kokën në gjoksin e saj. Ndëgjonte të rrahurat e shpeshta të zemrës së Mervetit. Ajo ishte shqetësuar nga frika e shtatëzanisë së re, ishte shqetësuar dhe mendonte se çfarë do të bëhej nëse edhe fëmiu i tretë do të jetë vajzë.

- Po nëse nuk lindi djalë, çfarë do të bëjmë atëherë. Do të vazhdojmë kështu edhe më tutje. Do të kërkosh të lindi edhe dhjetë apo më shumë fëmijë të tjerë, derisa më në fund të jetë djalë? pyeti Merveti e hutuar.

- Assesi, tani po të jap besën se kurrë më nuk do të kërkoj ndonjë fëmijë tjetër dhe se do të pajtohem me gjininë e tij.

- Besa yte?! Edhe një herë më pate premtuar, por nuk u durove!

            Sinani u afrua edhe më afër Mervetes. Ai sikur kërkonte mëshirë, sikur kërkonte falje. Me dy duartë e tij e mori dorën e Mervetit dhe pasi qeë e shtërngoj atë, filloj që ta ledhatoi në drejtim të krahërorit.

- Të lutem mos e tepro. Nuk kam dëshirë e as fuqi që edhe një herë të filloj me shpjegime. As atëherë e as kurrë nuk të rëndova me fjalë. Nuk kërkova të pamundurën nga ti. Kisha dhe kam të drejtë të ëndërroj. Kisha dhe kam dëshirë që të bëjë projekte, qofshin ato edhe ireale. Për mendjen time nuk është gabim nëse unë i bisedoj me ty të gjitha.

- Më premto se do t’i kushtosh më shumë rëndësi Melit!

- Më kupto Mervete! Në rast që ti mbetesh shtatëzanë edhe njëherë, kjo gjë do të jetë një lehtësim shpirtëror për të dy. Do të jemi më të qetë dhe do t’ju kushtojmë më shumë kohë vajzave, por edhe neve, mirëqenjes tonë. Jemi të ri akoma dhe kemi shumë gjëra përpara.

- Ha, ha, ha, të ri thua! Paska kohë të gjatë që nuk shiqohesh në pasqyrë!

- Lëri shakatë të lutem. Më plotëso edhe këtë dëshirë dhe të premtoj se do të jem skllav, rob i yti. Të gjitha tjerat do ti bëjmë ashtu si mendon ti.

- Ti edhe tani je rob i imi, rob i dashurisë tonë. Mirë atëherë, pajtohem.

- Sa mirë u bë. Të lumtë! Të dua shumë.

- Këto ditë kam lexuar në revistën Kosovarja një shpallje ku thuhej se kinse paska dikush që me anë të një terapie po u përcaktojka gjininë e fëmiut, vazhdoi Merveti.

- Mos thuaj kinse, e qortoj atë Sinani. Duhet të kësh besim nëse dëshiron të kemi rezultate. Ti e di se për ne ndoshta do të jetë dyfish më vështirë. Të dy shtatzanitë e para na u zgjatën me vite. Të shpresojmë se kësaj radhe punët do të ecin më shpejtë dhe më mirë.

            Sinani u zgjatë për të marrë gotën në tavolinë. U ndalua dhe pasi që mendoi pakëz, atë e vendosi prap mbi tavolinë. E kapi Merveten për beli dhe e shtërngoj fort. Në sytë e tij shihejj knaqësia. Me në fund edhe tyre ju kthye shkëlqimi. Filloj që ta puthë ngadalë në qafë Merveten, e më pas edhe në buzë. Kishte një kohë që të dy kishin harruar epshin e puthjeve të zjarrta. Nata për Sinanin dhe Merveten zgjati vetëm disa minuta.

            Të nesërmen në mëngjes atmosferë krejtësisht tjetër në familjen Mali. Sinani derisa pastrohej në banjo dhe përgaditej për punë, këndonte në zë. Vajzat u befasuan. Kur ato u nisën për në shkollë dhe Sinani për në punë, të gjithë radhazi iu afruan Mervetes për ta puthë atë dhe për ti dëshiruar ditë të mirë. Sinani u afrua i fundit dhe e puthi Merveten në dy faqe e më pas edhe në buzë.

- Të dua e dashur! Ditën e mirë.

- Ha, ha, ha u buzëqesh me të madhe Meli. Babi puthi mamin sikurse ata që puthen në televizion! I tha që e do, iu drejtua ajo Dafinës, duke mos fshehur knaqësinë e saj.

- Budallaqe, është krejtësisht e rëndomtë që babi ynë puthë mamin dhe që i thotë asaj se e do.

- Edhe ti do ta puthesh burrin tënd kështu, do t’i thuash atij që e do!?

Dafina e skuqur nga turpi nuk u përgjigj fare. Ajo nuk priti ashensorin, por zbriti shkallëve vetëm. Ajo nuk kuptoi reagimin e Melit. Kur Dafina ishte fëmijë, puthjet dhe fjalët e ëmbla të prindëve të saj ishin të përditëshme. Ato filluan të zbehen pas lindjes së Melit dhe dikur me vonë humbën fare.

            Diku pas orë nëntë e mëngjesit telefoni Samiu. Zëri i tij dridhej.

- Mirëdita zonjë. Jam Samiu. Dje u takova me burrin Tuaj dhe ai më dha numrin që t’ju telefonoj sot për të parë se ndoshta një mik i tij kishte nevojë për punëtorë.

- Më ka treguar Sinani për ty. Urime! Që nga e hëna do të fillosh punën.

- Faliminderit zonjë, faliminderit shumë! Shpresoj t’ua kthej me të mirë këtë ndihmë që ma bëtë. Pata humbur krejtësisht shpresat për punë.

- Më porositi Sinani që të ftoj sonte për darkë. Mendoj se ai ka dëshirë që t’i japë edhe disa këshilla në lidhje me punën e re.

- Jo, jo! Ju lutem, nuk mund të vij. Nuk kam dëshirë që t’ju pengoj. Keni bërë mjaftë për mua.

- Duhet patjetër të vish, insistoi Merveti. Sinani do të hidhërohet po nuk erdhe. Mirupafshim sonte, përfundoj ajo duke e lëshuar ndëgjuesen.

            Në mbëmje pasi që zilja cingërroj, derën e hapi Dafina.

- Mirëmbrëma vajzë! Sinani është në shtëpi?

            Kësaj radhe Samiu kishte veshur një kostum ngjyrë hiri.

- Babi është ai kosovari që e takuam dje në Federale, bërtiti Dafina duke mos e përshëndetur fare Samiun.

- Fute brenda! u ndëgjua nga ana tjetër e banesës.

- Më falni se erdha kështu duarthatë, arsyetohej Samiu derisa u përshëndet me Merveten.

- Lëri ore ato fjalë. Nuk duhet as të mendosh një gjë të tillë.

- Mirë se erdhe Sami, i tha Sinani duke ia zgjatur dorën!

- Mirë se të gjeta Sinan. Më ke bërë nder, më ke ndihmuar. Të them të drejtën më vije keq sepse unë tani e ndoshta edhe një kohë të gjatë nuk do të mund të bëjë një favor për ty.

- Mos e tepro Sami. Nuk e bëra namin. Një gjë të tillë do ta bëja për cilindo kosovar e lëre më për ty që je nga Peja, për ty që ponove me babain tim të ndjerë.

            Në fillim të bisedës Samiu ndihej si i huaj. Dikur ai u hap dhe filloi të tregoj për shumë gjëra që kishin ndodhë në Pejë gjatë kohës së fundit. Tregoi për demonstratat në tërë Kosovën në përkrahje të intelektualëve dhe liderëve politik kosovar të burgosur nga policia serbe. Tregoi edhe për pasojat e manifestimeve, për kosovarët e dëbuar nga puna.

- Me qindra ushtarë e policë janë stacionuar në Kosovë, tha Samiu me një zë të mërzitur.

- Mos u brengos Sami se i ka ardhë fundi komuniznit. Janë këto goditjet e fundit që shteti artificial jugosllav po jap. Jam i mendimit se do të dalim nga kjo krizë si qimja prej dhjamit.

- Dhashtë Zoti e u bëftë ashtu!Nuk duhet harruar sa të pashpirtë janë shkiet. Të gjitha ato forca policore dhe ushtarake nuk i sjellën ata kotë në Kosovë. Kam frikë se do të na masakrojnë apo shpërngulin nga trojet tona si në vitiet e pesëdhjeta, por edhe shumë herë më parë gjatë historisë.

- Edhe ne jemi të fortë! Nuk na zhduku turku për pesë shekuj me radhë, e nuk do të na zhdukë as shkau për një shekull. Jemi nipat e Skënderbeut e nuk dorëzohemi lehtë, jo.

- Eh, more Sinan. Jemi të fortë në mes veti ne! Dy policë na nxorën të gjithë punëtorëve nga posta. Ne ishim më shumë se pesëdhjetë. Askush nga ne nuk reagoj e lerë më të kundërvihet.

- Nuk ka ardhur koha ende. Do të shofish ti nëse ne i rrokim armët. Do t’i dëbojmë okupatorët përtej Danubit. Do ta shfarosim farën e tyre të keqe.

- E di se këto i thua nga dëshira, por një kohë të gjatë nuk je në Kosovë. Ti vije atje vetëm për pushime dhe nuk mund ti shohish të gjitha gjërat. Nuk jemi trima e as të bashkuar siç ishim.

- Mos u brengos se do të bëhet mirë! përfundoi Samiu.

            Biseduan deri në orët e vona të mbrëmjes. Temat që ata preknin ishin ndër më të ndryshmet. Diku rreth mesnatës Samiu i kënaqur nga biseda por edhe nga lajmi i mirë për punësim, u largua nga banesa e familjes Mali.

            Tri ditë më vonë, pasi që u konsultuan me mjekun shtëpiak, Sinani dhe Merveti filluan terapinë e tyre. Fillimisht përdornin disa barëra e më pas edhe bënin kontrollë mjekësore, një herë në muaj. Edhe pse mjeku në të cilin kishin më se shumti besë dhe shpresë ishte në Luzern, mbi 150 kilometra larg, ata vendosën që kontrollin e tyre t’a bëjnë atje. Ai mjek ju kishte ndihmuar edhe dy herë më parë, në shtatëzaninë e Mervetes me Dafinën dhe me Melin.. Zakonisht kontrollimet i bënin të mërkurën e dytë në muaj. Meli të mërkurave nuk kishte shkollë. Ajo udhëtonte me prindë për dallim nga Dafina e cila tashmë ishte në kolegj dhe kishte mësime edhe të mërkuarve para dite.

            Kaloi java e parë, muaji, kaloj edhe viti i parë. Nuk kishte rezultate. Shpresa e Sinanit e as e Mervetes nuk zbehej. Ata kishin besim të plotë te mjekët. Duhej vetëm kohë. Ndërkohë Sinani disa herë udhëtoj për Kosovë. Filloj ndërtimin e një shtëpie të re.

- Nuk i kuptoj të gjitha këto shpenzime që po i bënë për shtëpinë tonë në Kosovë! i tha atij një ditë Merveti. Nuk më ke thënë gjë, mos e ke ndër mend që të kthehemi atje?

- Jo, nuk mendoj të kthehemi edhe disa vite, por jam lodhur të jem mysafir në shtëpinë time. Sa herë që shkojmë për pushime jemi të detyruar të rrimë te vëllai. Tani edhe fëmija janë rritur dhe kanë nevojë që të kenë shtëpinë e tyre.

- Fëmia apo vajzat thua?

- Edhe vajzat janë fëmijë , u përgjigj Sinani duke dashur të largohet nga tema.

- Sinan, të them të drejtën kam filluar të humbë shpresën se do t’ia dalim. Tani më duket se jam unë ajo që e dëshiron një djalë më shumë se askush në botë.

            Sinani u përmallua. Duke dashur ti fshehë lotët u afrua më afër Mervetit, e përqafoi atë dhe e mbajti gjatë në gjirin e tij. Zemrat e të dyve rrehnin me një shpejtësi të madhe.

- Nuk duhet të humbësh shpresën e as besimin! Shumë shpejtë do ta kemi edhe djalin. Për këtë arsye po ndërtoj edhe shtëpin. Për këtë arsye një javë më parë dhe isha për të parë një banesë në një lagje të re, në breg të liqenit.

- Ishe për të vizituar banesë dhe tani më tregon? pyeti Merveti e befasuar. Ne jemi fare mirë këtu! Kemi dhoma të mjaftueshme edhe për fëmiun tonë të tretë.

- Kur ta shohish banesën që e rezervova në Quartiere Maghetti do të befasohesh dhe nuk do të më qortosh më kurrë. Do të bindesh se unë mendoj gjithnjë për familjen dhe për të ardhmen tonë sa më të mirë.

- E rezervova thua?! reagoj Merveti e befasuar.

- Po, sepse punimet nuk kan përfunduar, banesa do të jetë e gatëshme në vitin e ardhëshëm. Edhe për Dafinën do të jetë shumë më mirë. Liceo Cantonale ne Viale Cattaneo ku ajo vijon shkollën është shumë afër nga aty.

- Dafina, Dafina, na lodhe me të. Po për Melin a je menduar?

- Aty edhe të prita! Fillimisht shiqova kushtet për shkollim të Melit, pasiqë ajo eshtë edhe më e vogël. Në lagje, pa dalë fare në rrugë, ka një shkollë deri në klasën e pestë.

- Më trego më shumë për banesën!

- Banesa është te bregu i liqenit, përballë me parkun Ciani. Nodhet në katin e tretë dhe ka katër dhoma gjumi, kuzhinë, sallon dhe dy banjo të mëdha. Ka shiqim kah liqeni. Në përgjithësi do të jetë zgjedhje e mirë për të gjithë. Nga aty që të dy mund të shkojmë në punë në kembë, pasiqë Manor dhe barnatorja ku unë punoj janë jo më larg se pesëqind metra.

- Mrekulli! Nuk më tregove për çmimin.

- Edhe çmimi është i volitshëm. Banesa kushton vetëm dy mijë franga në muaj. Ka mundësi që të bëhem edhe pronar të saj dhe mendoj se kjo do të ishte zgjedhja më e mirë. Duhet të deponojmë një të dhjetën e vlerës së banesës dhe më pas të paguajmë nga dy mijë franga në muaj përgjatë njëzet viteve. Në përefundim të pagesës do të jemi pronar legal i saj.

- Kam dëshirë që të shkoj dhe ta vizitoj lagjen. Të besoj se ke bërë zgjedhje të mirë, por dua të bindem me sytë e mi.

Koha kalonte me shpejtësi të madhe. Kaloj edhe një vit tjetër. Familja Mali nuk dorëzohej. Meli tashmë ishte më e rritur dhe kuptonte brengën e prindëve të saj për një djalë. Ajo ishte në klasën e tretë fillore dhe ajo ishte shumë e interesuar që të ketë një vëlla të vogël. Vizitat te mjeku në Luzern vazhdonin. Kishte dy muaj që Mervetja kishte braktisur punën. Ndihej tepër e lodhur por edhe kishte frikë se lodhja dhe stressi në punë ndikonin negativisht në shtatzaninë e saj të ardhëshme.

- Kam dëshirë të pushoj, të çlodhem për të gjitha vitet që punova, i tha ajo Sinanit i cili posa doli nga uji dhe u shtri në rërë pranë saj.

- Të pushosh thua! Më befason kur thua se të lodhi puna. Ti tërë këto vitet e fundit ke punuar ulur! Dafina kah na mbeti? Ishte afër meje derisa ishim në uji dhe tani nuk po e shoh.

- Na lodhe edhe ti me atë Dafinë! Kam përshtypjen që mua dhe Melin nuk na sheh fare.

- Mos xhelozo e dashur se është vajza jonë, është gëzimi ynë i parë. Secila prej jush e ka vendin e vet në zemrën time, por më të madhin e zë ti, tha Sinani dhe u afrua për t’a përqafuar Merveten.

- Babi, më trego se cili është vendi im në zemrën tënde? pyeti Meli e cila ishte duke lozur me rërë disa metra larg tyre.

Ajo kishte vizatuar një zemër të madhe në rërë. Sinani u afrua dhe me dorën e tij të gjatë bëri një vijë duke e ndarë zemrën e vizatuar në dysh.

- Kjo gjysmë është vetëm e ytja, kurse gjysma tjetër është e Dafinës dhe mamit!

- Vërtëtë?! pyeti Meli e befasua. Unë e kam pjesën më të madhe!

            Meli u shtri mbi gjysmën e zemrës së vizatuar. Ndërkohë Dafina doli nga uji. Kishte të veshura bikini ngjyrë të kaltërt. Edhe pse ishte shumë e re kishte trup të mrekullueshëm. Ishte shatëgjatë sikurse babai i saj, por kishte siluetën e mamit. Kishte sy të kaltërt qi qielli dhe flokët e gjata ngjyrë gështënje.

- Çfarë është tërë ajo zëmër që je shtri mbi të? pyeti ajo Melin duke e goditur me këmbë.

- Është zemra e babit dhe jam shtrirë në gjysmën time. Pjesa tjetër është e ytja dhe e mamit. Po deshët mund të vini edhe ju e të shtriheni mbi pjesën tuaj.

- Meli, është koha që të rritesh. Gati i mbushe nëntë vjet dhe flet sikurse të ishe foshnje!

- Vajza bëhunu gati se do të ikim. U bë vonë. Nesër unë punoj por edhe ju të dyja keni për të shkuar në shkollë.

- Të lutem babi, a bënë vetëm edhe një herë të futem në uji! kërkoi Dafina.

- Shpejto të lutem. Duhet të darkojmë e të pushojmë mirë.

            Dy ditë më vonë, të mërkurën në mëngjes Dafina doli e para nga banesa. Ajo u nis për në shkollë. Para se të largohej ajo përqafoi Sinanin dhe Merveten, ju uroj rrugë të mbarë. Diku rreth orës nëntë të mëngjesit Sinani e Merveti së bashku me Melin u nisën për rrugë. Dolën në autostradë dhe morën drejtimin Luzern, Zürich. Kaluan Belinzonën dhe pas afër një orë rrugë kaluan nëpër tunelin e gjatë të Shën Gothardit. Dolën në pjesën gjermane të Zvicrës. I befasoj shiu i madh që binte.

- Sa e çuditëshme që është klima në Zvicër. Vetëm shtatëmbdhjetë kilometra nga këtu, në anën tjetër të tunelit bën vapë e madhe, verë e vërtetë, kurse këtu qenka koha si në vjeshtë, tha Merveti duke shprehur pakënaqësinë e saj për kohën e ligë që ishte.

- Mos u merakos grua se në ketë pjesë të Zvicrës edhe njerëzit janë kështu si koha, reagoj Sinani duke dashur që ta thejë monotoninë dhe bisedës ti japë asaj një ton më të gëzueshëm.

Sinani në brendësinë e tij fshehte shqetësimin që kishte. Befas, mendja e tij i iku diku në ëndrrat, në dëshirat e tij dhe herë-herë ngiste veturën tëpër shpejt.

- Më ngadalë se e ke tejkaluar 150 kilometra në orë i bërtiti atij Merveti!

- Më fal se isha duke menduar, nuk e vërejta fare shpejtësinë.

- Po çka të mirën je duke menduar?

- Asgjë konkrete. Mendoj për ne, për të ardhmen tonë, për familjen.

- Mos e lodh mendjen shumë! Nuk mund të ikim nga fati.

- Nuk dua të iku nga fati. Në të kundërtën unë jam i mendimit se atë duhet kërkuar. Pikërishtë për të gjetur fatin po e bëjmë edhe këtë rrugë! Nëse më realizohet ëndërra, mendoj se nuk do të më mbetet asnjë dëshirë tjetër e parealizuar.

- Mos thuaj ashtu se po më frikëson. Njeriu gjithmonë duhet të ketë ëndërra dhe projekte të reja. Të njoh mirë dhe jam e bindur se as ti nuk do të knaqesh aq lehtë.

- Kuptohet se i gjalli gjithmonë mundohet të arrijë diçka më shumë e më mirë, por unë flas për punët dhe dëshirat e mëdha, shtoi Sinani e me dorën e djathtë shtërgoi kembën e Mervetit.

            Biseda e tyre shkurtoj dukshëm rrugën. Melin e kishte zënë gjumi prapa në veturë dhe këtë nuk e vërejtën as Sinani e as Merveti derisa lanë autostradën për tu futur në qytetin e Luzernit. Në qytet arritën diku kah mesdita. Ishte një qytet i bukur që shtrihej përgjat liqenit të kthellët si loti. Në spital arritën gjysmë ore para kohë dhe këtë kohë e shfrytëzuan që të pushojnë në parkun e madh të tij. Nuk vonuan dhe u kthyen para derës së dr. Fritz i cili doli përsonalisht dhe u përshëndet me Sinanin. Më pas Merveti dhe ai të shoqëuar nga një infirmiere hynë në kabinetin e mjekut. Sinani nuk i ndëgjonte fare pytjet e shumta që ia bënte Meli. Ai dhjetëra herë shiqoj orën derisa më në fund Merveti doli. Fytyra e saj qeshte nga gëzimi. Ajo sikur fluturonte nga gëzimi, nuk shkelte nëpër tokë.

- Me në fund ia dolëm! bëriti ajo duke mos mundur ti fshehë lotët e gëzimit. Mjeku më dha lajme të mira.

Sinani e përqafoj Merveten dhe e shtërngoj aq shumë atë sa gati ia zuri frymën. Të dy dridheshin sikur të ishte përqafimi i tyre i parë.

- Më duhet që ta njoftoj Dafinën menjëherë. Edhe ajo do të gëzohet, tha Sinani duke iu afruar një kabine telefonike, në sallën e madhe të pritjes.

            Askush nuk përgjigjej në anën tjetër të telefonit.

- Shumë e çuditëshme, në këtë kohë Dafina duhet të jetë në shtëpi, tha Sinani.

- Mos u bën merak i dashur se ndoshta ka shkuar në shitore për të blerë ndonjë send. I telefonojmë më vonë, nga ndonjë parking gjatë autostradës. Edhe ashtu do të pushojmë diku gjatë kthimit. Kam aq uri të madhe sa duhet që patjetër të drekojmë dikund. Disi ndiej një plogështi të çuditëshme. Më është këputur trupi.

- E ke nga shqetësimi. Së shpejti do të kaloi.

Një orë më vonë nga një parking afër Armstegut ata sërish telefonuan në shtëpi për të biseduar me Dafinën, për ta njoftuar me lamin e mirë.

- Dafina kam një lajm shumë të mirë për ty! filloi Sinani.

- Babi, mirë jeni, se u bëra merak për ju. A ka diçka të re?

- Po, do të kemi edhe një fëmijë. Testi që e bëri mjeku ishte pozitiv. Mami yt është shtazanë. Do t’a kesh edhe një vëlla të vogël!

- Vëlla!? Je i sigurtë?

- Në të vërtetë shpresoj, ndoshta edhe motër, u korrigjua Sinani. Është shumë herët që t’a dimë gjininë. Nëse është për ti besuar instiktit tim, mendoj se do ta kesh një vëlla. Dafina edhe një gjë. Mos u bënë merak për ne nëse vonohemi pakë. Këtu bie shi si litar. Jemi ndaluar në një parking para tunelit të Shën Gothardit.

- Mirë babi, puthe mamin dhe Melin për mua. Ju pres në darkë atëherë.

- Mirëupafshim në mbrëmje gëzimi im i parë!

- Mirëupafshim babi.

- VII -

            Në Pizza Hut Dafina kishte porositur darkë për tërë familjen. Në bazë të llogarisë që bëri ajo, Sinani, Merveti dhe Meli duhej që të ktheheshin në Lugano diku pas orës njëzet. Dafina rregulloi tavolinën dhe ardhjen e tyre priste me padurim. Kaloi ora njëzet e një. Dafina filloi të brengoset. Ajo sillej vërdallë nëpër banesë. Nuk i zihej vendi-vend. E thelluar në mendime ul para televizionit dhe e ndezi, por nuk gjeti asgjë interesante. E fiku atë dhe u ulë prap në një karrigë afër dritares. Nga aty dukeshin veturat që kalonin nëpër via Trevano. Telefoni cingërroj disa herë dhe Dafina me pritesë të madhe, duke u zvarritur lëvizi nga vendi për tu përgjegjigjur në thirrje. Trupi i ishte rënduar.

- Pronto, familja Mali.

- Mirëmbrëma, policia kantonale. Dëshiroj të bisedoj me zonjushëm Mali.

- Unë jam Dafina, u përgjigj ajo duke iu dridhur zëri. E keni gabim nuk kam kërkuar kurrëfarë ndihmë nga ju!

- Zonjushë, më vije keq t’Ju njoftoj. Prindët Tuaj kan pasur një aksident rrugor, në afërsi të Belinzonës. Janë jashtë rrezikut por do të ishte mirë që të vini në spital. Kemi dërguar dikë që t’ju marrë. Mos u brengosni se çdo gjë do të bëhet në rregull. Keni edhe dikë të afërm që mund t’a njoftojmë, dikush që do t’Ju shoqëronte në spital?

- Jo, askënd, u përgjigj Dafina pa u menduar fare.

            Dafina mbeti e hutuar. Ajo ende nuk kishte lëshuar ndëgjuesen e telefonit kur dy policë të uniformuar dhe një mjek arritën në banesën e saj. Mjeku ishte i moshuar dhe fliste ngadalë, duke u menduar. Qëllimi i tij ishte të qetësonte Dafinën duke e këshilluar që të mos mërzitet. Ai i thoshte se nuk është asgjë serioze. Mjeku e luti Dafinën që ajo të përbijë disa tableta të vogla. Më pas, të gjithë së bashku, me veturë të policisë u nisën në drejtim të spitalit. Dafina ndinte një zbraztësi në gjoksin e saj. Nuk e dinte se a duhej të besonte se aksidenti që patën prindët e saj nuk ishte serioz. Kishte dëshirë të qante, por lotët i ishin zhdukur, nuk i rrjedhnin dot.

            Kur arritën te dera e spitalit Dafina me sy kërkonte babain e saj. Kishte shpresë se asgjë serioze nuk u kishte ndodhur dhe se të gjithë së bashku do të ktheheshin në banësë. Mjeku që e priti te dera e luti Dafinën që të shkoi pas tij.

- Më vije keq zonjushë, pranoni ngushllimet e mia!

- Ngushëllime! Përse!? u habitë Dafina.

- Nuk ju paskan treguar për detaje? Bëhuni e fortë se nëna dhe motra e Juaj kanë vdekur në vendin e aksidentit. Babai i Juaj është ende i gjallë, është në gjendje kritike dhe të jem i sinqertë, ka gjasa të vogla që të mbijetoj.

- O Zot, çfarë çmendurie! Nuk është e mundur, nuk është e mundur, ti qenke gënjeshtarë! bërtiste Dafina duke tentuar që me grushtat e saj ti bie mjekut. Mua më thanë se nuk është asgjë serioze e tani ti më deklaron se nëna dhe motra më kanë vdekur.

- Qetësohu zonjushë. Është vështirë për ty, por bindu se jeta vazhdon. Është dhembje e madhe për dikë që humb më të dashurit. Mbledhë forcën se tani do të kesh nevojë për të si kurrë më parë! Askush nuk mund ti kthej ata prapa.

            Një dorë e vrazhdët burri rëndoi mbi krahun e butë të Dafinës. Ishte Samiu. Qante si fëmiu. I tërë trupi i dridhej.

- Dafina, Zoti të lashtë shëndosh! Bëhu e fortë, përfundoj ai me gjysmë zëri.

- Edhe ti Sami qenke çmendur!? Përse më shpreh ngushllime. Unë nuk kam humbur askë të afërm! Unë nuk dua t’i humbë ata!

            Dafina rrinte si e ngrier me shiqimin e saj të humbur, sikur të ateronte në një botë tjetër, në një botë ku ajo asgjë nuk kuptonte. Sikur të ishte diku ku logjika e shëndoshë dhe mendja e kthjellët nuk ekzistonin. Mendja i ikte gjthëkund, por ajo asgjë nuk kuptonte.

- Qetsohu Dafina ime, qetësohu i thoshte asaj Samiu derisa me të dy duarët e afronte atë afër vetes. Erdha posa më njoftoi policia. Më treguan për rastin. Mënjëherë telefonova te ti në banesë për të treguar, por askush nuk përgjigjej.

- Nuk është e mundur, nuk dua të besoj. Ëshë kjo vetëm një ëndërr e keqe. Më thuaj të lutem që jam në ëndërr?

- Mjerisht nuk është endërr. Mjerisht është e vërtëtë kjo që po thojnë mjekët. Kam shpresë që të paktën Sinani do të mbijetoj. Jam i bindur se ai do t’ia dalë. Është burrë i fortë ai!

- Nëse nuk jam në ëndërr përse atëherë nuk më dalin lotët? Sa dëshirë që kam të qajë njëherë me zë të lartë, ta qetësoj zemrën time.

- Të kuptoj, të kuptoj. Rri këtu afër pranë meje. Dëshiroj t’a ndajë dhembjen me ty. Eja të shkojmë te Sinani. Edhe ai ka nevojë për ty, për prezencën dhe ndihmën tënde!

            Kur arritën te dera e dhomës ku ishte vendosur Sinani, Dafina e luti Samiun që ajo të futet vetëm brenda. Ajo dëshironte të ishte vetëm me babain e saj.

- Babi, babi, bërtiti Dafina me një zë të thekëshëm!

            Sinani kishte vetëdije por nuk fliste. Kur e vrejti Dafinën te dera, i shkoj buza në gaz. Lotët i rrjedhnin pa ndërpre dhe sytë i kishte të skuqur. Bëri me kokë duke dashur të thoshte se puna e tij kishte mbaruar.

            Dafina u afrua dhe e përqafoj Sinanin me kujdes që të mos lëndoi plagët e tij.

- Dafinë, gëzimi im më i madh, shpresa ime! Minutat i kam të numëruar, filloi ai. Qëndrova vetëm për të parë edhe një herë!

- Mos babi mos thuaj ashtu. Ti qenke mirë dhe që të dy së bashku do të kthehemi në shtëpi!

- Do të kthehemi, por jo së bashku. Unë do të udhëtoj në botën tjetër.

- Babi, mos të lutem. Mos u dërëzo. Tani kur vetëm ti…

            Dafina kupoj se ishte rëndë që t’i tregonte Sinanit për vdekjen e Mervetit dhe Melit. Ajo mendonte se Sinani nuk ishte i njoftuar.

- Tani kur vetëm unë të kam mbetur, vazhdoi Sinanin me zë të shterrur. E di për Mervetin dhe Melin. Unë jam fajtor! Luftova për një familje ideale dhe ja, ju dënova të gjithëve.

- Mos thuaj ashtu babi. E bërë tërë këtë për të na bërë më të lumtur, por fati nuk deshi që të jetë ashtu. Fati nuk ishte me ne. Ti vetë na ke këshilluar se fati nuk vije vetëvetiu, duhet kërkuar ai, duhet luftuar për të.

- Po, por duke e kërkuar fatin unë provokova fatkeqësinë tonë.

            Vështrimi i Sinanit u ndalua për një çast. Ai mblodhi edhe atë forcë që i kishte mbetur edhe një herë dhe vazhdoi.

- Vajza ime, të premtoj se shpirti im do të jetë gjithmonë me ty, gjthmonë afër teje.

- Nuk dyshoj fare në këtë,babai im i dashur. Provo të pushosh pakëz. Ke nevojë të çlodhesh!

- Mos më ndërprej të lutem! Shpirti im do të jetë diku larg nga këtu por ndjenjat, forca, zemra dhe sytë e mi do të mbeten me ty. Më premto se do të bëhesh vajzë e mirë dhe e ndershme! Më premto se do të kthehesh në Kosovë dhe do të jetosh në rrethana më të mira se këto që ne patëm! Jeta këtu është pa ngjyra, është boshe, ështe tepër dinamike dhe nuk le kohë për zbavitje, nuk le kohë për çaste të lira. Më premto se do të pranosh këshillat e vëllait tim Shabanit në Kosovë! Më premto se do të na varrosësh pranë varreve të nënës dhe bababit tim!

- Të premtoj babi, të premtoj! Do t’i bëjë të gjitha por të lutem mos më dëshpro, mos më lërë vetëm në këtë botë…

            Aparati që kontrollonte të rrahuarat e zëmrës të Sinanait lëshoi një zhurmë të rëndë, zhurmë të çuditëshme. Dafina i ndaloi fjalët. Lutej me zë të lartë. Ra në gjunjë dhe prapë u ngritë. Dorën e Sinanit të cilën e kishte shtërnguar me dy duarët e veta nuk ë lëshonte fare. E ledhatonte dhe e puthte atë me tërë forcën që kishte. Disa mjekë u futën në dhomë. U munduan që të bëjnë reanimimin e Sinanit por ishte e kotë. E provuan edhe me anë të aparaturës së elektro-shokut por nuk ia dolën. U dëshpruan edhe ata.

- Ngushllimet e mia zonjushë, iu drejtua më në fund njëri nga mjekët!

- Hapu tokë e më merr edhe mua. Çfarë dua unë në këtë botë e vetmuar! thoshte Dafina me me zë dhe shiqim të turbulluar. U tretë në ëndërr.

            Nga tabletat e marra për qetësim Dafina fjeti gjatë, deri në orët e pasditës të ditës së nesërme. Samiu qëndroi tërë kohën afër saj. Që nga dita kur Sinani i kishte gjetur atij punë, Samiu dëshironte që të bënte një gjest mirënjohje, një falënderim për familjen Mali. Kurrë atij nuk i kishte shkuar mendja se ai nuk do të kishte mundësi që ti bëjë një të mirë Sinanit për së gjalli. Dafina i dhimbësej sikurse të ishte vajza e tij, dëshironte ta ndihmonte atë me praninë e vet. Dëshironte që asaj ti lehtësoi dhembjen që kishte….

SHËNIME PËR AUTORIN

Rifat (Sejdi) Haxhijaj u lind në Banjë të Pejës më 30 tetor 1968. Aktualisht jeton në Zvicër, ku studion shkerncat sociale dhe ekonomike në Universitetin e Gjenev¨èes. Eshtë i martuar dhe ka dy fëmijë.