|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

OPINIONE

Kah po shkon Kosova?

3 prill 2006 /TN

 

Shkruan: Jusuf DEMAJ – Langenthal (Zvicër)

 

Kosova po e pret pavarësinë brenda këtij viti? Po bëhën negociata për decentralizimin në Vjenë. A e dinë dhe a është i informuar populli në Kosovë se me ç`farë ka të bëjë decentralizimi? Pavarësia do të fitohet nëse shqiptarët ju garantojnë të drejta serbëve në Kosovë? Shqiptarët e duan pavarësinë, serbët e duan Beogradin dhe nuk duan të jenë të qeverisur nga shumica shqiptare dhe institucionet kosovare? Kosova duhet ti përmbush standardet, nëse donë të fitoj “bekimin” e  BN në procesin e pavarësimit? Udhëheqësit e grupit negociator ndërrohen prej takimit në takim, është ky stabilitet politik  institucional apo shprehje e fillimit të destabilizimit institucional, duke ja shtuar kësaj edhe ndryshimet  me “zëvendësime” në kreun e institucioneve të Kosovës?

 

Aq hapur flitet  dhe akuzohen verbalisht për korrupsion, ministra e ministri, në organet më të larta të Kosovës, dhe pason heshtja e të “akuzuarve”? Për integrimin e pakicave, me theks të veçant të serbëve, u mbajt një takim në Durrës-Shqipëri? Pasurimin e shpejtë, marramendës, te disa individëve në Kosovë nëpër struktura të ndryshme politike apo joqeveritare, e vëren populli mirë, por nuk ka zë të flet “për hir të pavarësisë që do të realizohet këtë vit”?Tani Kosova e ka edhe  ministrinë e rendit dhe të drejtësisë , pra nuk ka më ankesa se nuk po kemi kompetenca për ti zgjidhur shumë probleme të grumbulluara , në aspektin e zbatimit të ligjit ndaj krimit të organizuar në shumë sfera të jetës në Kosovë?

 

Është edhe një varg i pyetjeve tjera që tangentojnë me realitetin e ri në Kosovë. Kush do tu përgjigjet këtyre pyetjeve që realisht sillen në kokat e njerëzve që duan të meditojnë për fatin e Kosovës, nuk e di! Por është e qartë se anija po udhëton në një det mjaftë të trazuar, me batica dhe zbatica që arsyeshëm, frikësojnë. Është më mirë të frigësohesh pa ndodhë befasia e keqe, se sa ta vajtosh ate pasi të ndodhë- kështu thot fjala e popullit.

 

Sipas mendimit tim, sot Kosova  duhet të ballafaqohet guximshëm me sfidat përballë saj, në tri drejtime:

 

A) Stabilitetin institucional – Vetëm në vijën institucionale të pajisur me moralitetin e pakontestueshëm të zbatimit të sundimit të së drejtës, të qeveriset Kosova dhe populli i saj Askush mbi ligjin, dhe zero tolerancë ndaj dukurive negative, horizontalisht dhe vertikalisht në tërë Kosovën.  Kosova duhet të dëshmoj se është e aftë të qeverisë me territor dhe popull të saj në mënyrë demokratike nëpërmes institucioneve të veta stabile qendrore dhe lokale. Institucionet e Kosovës nuk kanë nevojë t’i „përshtaten“ asnjëlloj interesi tjetër, përveç interesit të Kosovës që të jetë subjekt i pranuar ndërkombëtarisht me të drejtat dhe detyrimet që rrjedhin nga ky pranim. Sistemi politik i ndërtuar në këtë bazë interesi nuk ka se si të mos jet i suksesshëm. Sistemi institucional politik  i ndërtuar në “përshtatshmërinë” individuale ndaj faktorëve tjerë qofshin të brendshëm apo të jashtëm, sjellë vetëm “komoditet” të përkohshëm individual me pasoja relavante kolektive.

 

Vetëdija institucionale individuale dhe kolektive  krijon një bazament të fuqishëm shtetëror dhe integrues të vet shoqërisë kosovare brenda vetvetes. Pastaj bindet faktori i jashtëm për subjektivitetin politik efikas të Kosovës sipas normave ndërkombëtare. Ata që nuk duan të integrohen në një sistem të tillë, nuk ja duan të mirën Kosovës por janë duke e lozur rolin e “kolonës së pestë” për destabilizimin institucional, dhe krijimin e mosbesimit të populli i Kosovës ndaj institucioneve qendrore dhe lokale. Ekziston një dallim i madh mes atyre që e duan shtetin dhe atyre që pa pardon ju intereson vetëm pushteti.

 

Integrimi i pakicave në këtë sistem , e në veçanti i serbëve nuk mund të bëhet pa vullnetin e tyre. Ata kanë mbetur peng i së kaluarës së tyre, instrument politik në duar të Beogradit që e përdorë për interesa të Serbisë e në asnjë formë për interesat e vet serbëve që jetojnë në Kosovë, të frikësuar nga vetvetja për realitetin e ri në Kosovë dhe të “llastuar” nga “përgdheljet” e tepruara të faktorit ndërkombëtarë ndaj tyre, me presionet intenzive ndaj faktorit shqiptar për ti “privilegjuar” serbët, si “standard” për ardhmërinë e Kosovës.

 

A munden shqiptaret me ju dhënë të drejta dhe privilegje pakicave, nëse ato nuk i kanë për vete? Shqiptarët nuk i urrejnë serbët përkundër të gjithave që i kanë shkaktuar ata mbi shqiptarët, por nuk mund ta durojnë edhe sot urrejtjen dhe mosvullnetin e tyre integrues në realitetin e ri kosovar.

 

B) Marrëdheniet e Kosovës me faktorin ndërkombëtar- Askund në krizat botërore ku ka ndërhy BN në forma të ndryshme , nuk ka gëzuar një respekt dhe autoritet si në Kosovë. Kjo ndodhë sepse shqiptarët janë shumë të vetëdijshëm për faktin se ku do të ishte Kosova pa ndihmën e BN. Janë grupe të vogla të të “zhgënjyerve” në Kosovë ndaj prezencës së BN, që i kanë arsyetimet e veta ilegale, personale dhe jashtë-institucionale.

 

Sjellja e institucioneve kosovare si tërësi ndaj BN ka qenë dhe duhet të vazhdoj të mbetet korrekte, e sinqertë dhe e bazuar në vlerat tradicionale të popullit shqiptar se mikun dhe mysafirin në shtëpinë tënde duhet nderuar.

 

Përveç vlerës tradicionale, institucionet e Kosovës duhet në vazhdimësi të mbajnë dhe kultivojnë një sistem të  bashkëpunimit reciprok të qëndrueshëm politiko-institucional me BN. Vullneti i Kosovës për integrimin e saj në BN si subjekt i pavarur dhe sovran, me të gjitha të drejtat dhe detyrimet sipas normave ndërkombëtare, është shumë i qartë. Ky vullnet nuk ishte dashtë të jet i përulur, nënshtrues dhe as  i ngjyrosur me një tolerancë absolute, ndaj çdo kërkese të pabazuar që mund të vij si presion diplomatik ndaj Kosovës nga BN.

 

Fatkeqësisht ka individ edhe nga kosovarët edhe nga faktori ndërkombëtarë që e “luajnë” një lojë të tillë dezintegruese dhe aspak të moralshme, sepse kjo bie ndesh me angazhimet e të dyja palëve në tërë këtë proces. Në këtë fazë, testet e tilla janë përveç të papranueshme, edhe të rrezikshme. Aq sa BN i kërkon “partnerët e besueshëm dhe të dëgjueshëm” te pala shqiptare, po aq pala shqiptare iu beson vetëm miqve dhe mysafirëve të vërtet  nga BN  prezente në Kosovë.

 

Edhe BN  ndaj Kosovës duhet të shprehet qartë dhe kuptueshëm. Sa më shumë që të prolongohet dhe komplikohet procesi i pranimit të vullnetit integrues të Kosovës si subjekt i pavarur në arenën ndërkombëtare, aq më të ndërlikuara do të bëhën raportet brenda vet Kosovës por edhe për tërë rajonin.

 

Vullneti i tillë integrues i Kosovës duhet të respektohet domosdo edhe nga BN. BN nuk ishte dashtë të bie në kundërshtim me angazhimet e veta në tërë procesin e  Kosovës. Kërkesa  dhe vullneti për integrim të Kosovës në strukturat ndërkombëtare të popujve të lirë, nuk nënkupton tolerancën absolute dhe nënshtrimin absolut ndaj “ofertave” të mundshme që e komplikojnë realizimin e kërkesës dhe vullnetit të tillë integrues.

 

C) Raporti i Kosovës ndaj Serbisë- Pa hyrë fare në të kaluarën historike shekullore, as në plagët shumë të freskëta që edhe sot i kanë në trupë dhe shpirt shqiptarët nga politika serbe, ajo duhet të kuptoi se kanë perënduar kohërat e ndërtimit të fatit të popullit serb mbi tragjeditë e popujve tjerë. Ajo nuk duhet të “vuaj” se po e humbë Kosovën, sepse Kosova kurrë nuk ka qenë e Serbisë. Pse dhe si Kosova mbeti pjesë e Jugosllavisë, dhe Serbia e shfrytëzoi si koloni të vetën duke ushtruar mbi të metoda gjenocidiale, e dinë edhe fëmijët në Kosovë , dhe jashtë saj. 

 

Është shumë normale se Kosova tani ka ndërtuar një realitet tjetër me shumë sakrifica dhe me ndihmën e BN. Drejtësi e vonuar por si duket jo e harruar. A e pranon Serbia pavarësinë e Kosovës apo jo,  kjo është shumë pak e rëndësishme dhe jo relavante për Kosovën. Po të ndodhte kjo do të ishte mirë për vetë Serbinë, sepse do të dëshmonte fillin e lirimit të saj nga vetëdija hegjemoniste dhe do të kishte kohë më tepër me u marrë me problemet e veta të brendshme në territorin e vet të mbushur me krime dhe kriminel që paraqesin ende rrezik për vet Serbinë dhe për  tërë rajonin.

 

Me këtë serbët që jetojnë në Kosovë dhe ata që duan të kthehen prapë në Kosovë , por jo sipas planifikimeve të politikës serbe për rikolonizim të Kosovës, do të liroheshin nga ankthi vetanak për të ardhmen e tyre, dhe ata vërtet do të ishin të privilegjuar që të vendosin lirisht për fatin e tyre mes dy alternativave ; të jetojnë në Kosovë dhe të integrohen duke pranuar realitetin e ri kosovar, ose të kthehen apo të mbesin në Serbi.

 

Kosova e pavarur dhe shtet i pranuar ndërkombëtarisht  do të vendos raporte të fqinjësisë së mirë,të bazuara në rregullat e reciprocitetit, edhe me Serbinë. Kosova është e disponuar të ecë përpara me botën e civilizuar, dhe të dalë njëherë e përgjithmonë nga kthetrat e urrejtjeve dhe gjakderdhjeve ballkanike që i kanë nxitur të tjerët, e  haraç kanë paguar  shqiptarët,me territore dhe me plagë të rënda në trup, shpirt e vlera tjera të çmueshme.

 

Natyrisht se institucionet e Kosovës por edhe populli  duhet të jenë vigjilent dhe të kujdesshme për të gjitha kurthet dhe improvizimet e rrezikshme  që mund të vijnë nga Serbia, qoftë direkt, apo indirekt duke i instrumentalizuar serbët e Kosovës, apo në forma tjera përmes kanaleve diplomatike. Destabilizimi institucional i Kosovës, imponimi i formave tjera të reakcioneve destabilizuese të situatës në Kosovë, tendenca e prolongimit të pafund të negociatave për çështjet e filluara, si forma për të penguar njohjen e pavarësisë  së Kosovës nga BN, janë sfida të mundshme provokuese.

 

Sidoqoftë, anija është duke udhëtuar, por ende nuk ka mbërri në portin e duhur. Nëpër batica dhe zbatica. Pa premtime të mëdha dhe pompoze para popullit, sepse edhe dështimet më të vogla sjellin zhgënjime të mëdha. Ta rregullojmë dhe integrojmë Kosovën brenda vetvetes dhe për vetveten, së pari., Ti fitojmë të drejtat tona të mohuara dhe të ndaluara me shekuj, por edhe të marrim përgjegjësitë që duhet ti kenë shoqëritë demokratike. Pastaj mund t’u japim të tjerëve të drejta dhe mundësi integruese reale, sipas ligjeve dhe standardeve të njohura dhe të zbatueshme ndërkombëtarisht. Të besojmë në diplomacinë ndërkombëtare, por edhe mos të harrojmë se nganjëherë “diplomacia të qon në varrë, duke e falënderuar”.

 

Kah po shkon Kosova.........