|
31 mars 2006 /TN
Zėri i Amerikės (30.03.2006),
Intervistoi: Arben
Xhixho
Zėri i
Amerikės: Duket se Shqipėria nuk vuan asnjėherė nga mungesa e
krizave tė njėpasnjėshme. Rasti i fundit ėshtė ai i anėtarit tė ri
tė Kėshillit tė Lartė tė Drejtėsisė Artan Gjermeni. konflikti vė sot
pėrballė njeri tjetrit Prokurorinė me Ministrinė e Drejtėsisė. A
pritet tė thellohet kriza mė tej midis kėtyre dy institucioneve?
Bujar Nishani:
Unė gjykoj qė akuzat pėr zotin Gjermeni kanė qenė tė drejtpėrdrejta
dhe jo thjesht vetėm publike nga individė tė parlamentit por kanė
qenė nga institucione tė pavarura nga parlamenti dhe institucione
jopolitike ndaj gjykoj qė gjykimi ndaj tij duhej tė ishte njė hetim
mė i thellė dhe mė i drejtpėrdrejtė. Fakti qė hetimi mbyllet njė
ditė pėrpara se zoti Gjermeni tė konfirmohet nė Kėshillin e Lartė tė
Drejtėsisė pėrbėn njė dyshim tė madh dhe sė fundi qėndrimi i
Prokurorit tė Pėrgjithshėm dhe i Prokurorisė pėr tė mos lejuar
ushtrimin e njė kontrolli tė ligjshėm mbi mėnyrėn sesi ėshtė hetuar
krijon njė pikėpyetje tė madhe dhe identifikon fatkeqėsisht
Prokurorinė e Pėrgjithshme, si njė institucion qė nuk respekton
ligjin.
Zėri i
Amerikės: Zoti Koēi, ju si e komentoni ngjarjen e fundit nė
Shqipėri?
Petro Koēi:
Unė gjykoj qė ky ėshtė njė konflikt i paralajmėruar. Prej kohėsh
Partia Demokratike dhe sidomos qeveria, kryeministri, kanė
paralajmėruar njė furtunė kundėr Prokurorit tė Pėrgjithshėm dhe ky
ėshtė njė rast tjetėr qė tregon se do tė kemi njė pėrplasje midis
pushteteve nė Shqipėri, midis pushtetit ekzekutiv, pra atij politik
dhe pushtetit tė pavarur tė drejtėsisė. Sigurisht qė pėr tė mbajtur
njė qėndrim mė eksplicit nė studio, do tė ishte mirė qė tė kishte
informacione tė mėtejshme, por gjithsesi nė sfondin politik kemi tė
bėjmė me njė pėrplasje midis pushteteve dhe unė gjykoj qė nė tė
ardhmen nuk do tė kemi stabilitet politik nė marrėdhėniet midis
institucioneve kushtetuese nė Shqipėri.
Zėri i Amerikės:
Le tė ndalemi pak momente tek parlamenti
shqiptar qė gjatė kohėve tė fundit nuk po funksion normalisht pėr
shkak tė pėrplasjeve tė mėdha tė brendshme. Shkas u bė ndryshimi i
rregullores sė parlamentit pėr heqjen e votimit tė fshehtė. Pėrse e
kundėrshton Partia Demokratike me kaq kėmbėngulje votimin e fshehtė
dhe a jeni ju i gatshėm qė tė pranoni pranoni kėrkesėn e
socialistėve pėr ta rifutur votimin e fshehtė nė rregullore?
Bujar Nishani:
Sė pari duhet sqaruar qė nuk ėshtė hequr votimi i fshehtė. Bėhet
fjalė pėr tė ndryshuar mėnyrėn sesi vendoset pėr tė votuar brenda
nocionit tė votimit tė fshehtė: pėr tė votuar me kufi me fletė
votimi, apo pėr tė votuar nė mėnyrė elektronike, nė mėnyrė tė
fshehtė. Unė gjykoj qė gjatė tetė viteve tė kaluara kur maxhoranca
ishte socialiste, ka qenė e njėjta praktike dhe nė rast se ne do tė
themi qė nuk ka votim tė fshehtė, atėherė mė sė pari socialistėt
duhet tė kėrkojnė ndjesė pėr mungesėn e votimit tė fshehtė gjatė
tetė viteve tė pushtetit tė tyre, por nuk ėshtė ky realitet.
Zėri i Amerikės:
Megjithatė ėshtė fakt qė rregullorja e
parlamentit ka ndryshuar...
Bujar Nishani:
Jo, absolutisht nuk ka ndryshuar rregullorja e parlamentit. Bėhet
fjalė pėr nenin 60 tė rregullores pika 3 e tė cilit thotė nė mėnyrė
eksplicite qė votimi i fshehtė bėhet me kuti votimi, ose me mėnyrė
elektronike dhe mėnyrėn sesi do tė bėhet votimi e pėrcakton
maxhoranca nė parlament. Natyrisht nėse sot maxhoranca ėshtė nė
minorancė dhe nuk mund tė marrė vendime, ky ėshtė njė qėndrim
politik dhe e kanė vendosur qytetarėt shqiptarė mė tre korrik dhe
nuk ėshtė thjesht nė dėshirėn e njėrės, apo tjetrės palė, por mėnyra
e votimit elektronik ne kėto ditė e pamė qė ėshtė e njėjta mėnyrė
votimi qė pėrdoret edhe nė Kongresin amerikan dhe kjo pikėrisht pėr
shkak se sistemi i votimit qė pėrdoret nė parlamentin shqiptar ėshtė
njė dhuratė e sistemit amerikan.
Zėri i Amerikės:
Zot Koēi a do tiu pėrgjigjeni ju kėtyre
komenteve?
Petro Koēi:
Unė gjykoj qė nė tetė vitet kur ka qenė maxhorancė Partia Socialiste
nuk ka patur asnjėherė ndonjė pėrplasje pėr mėnyrėn e procedimit,
pėr mėnyrėn e votimit nė parlament dhe ėshtė e para herė qė ndodh
kjo gjė kur sidomos nė dhjetor tė vitit tė kaluar Partia Demokratike
nė mėnyrė tė njėanshme ndėrroi rregullat e lojės nė jetėn
parlamentare duke ndryshuar rregulloren dhe duke bėrė qė pėr
institucionet kushtetuese tė pavarura parlamenti tė shprehet jo me
votim tė fshehtė, por me votim tė hapur.
Nė procesin praktik pastaj
gjatė kėrkesės pėr shkarkimin e zonjės Topalli, u pėrdor votimi
elektronik i cili ėshtė njė votim i kontrollueshėm dhe ne vazhdojmė
tė pėrpiqemi, sigurisht duke u pėrpjekur pėr tu mirėkuptuar me
Partinė Demokratike qė tė rivendoset standardi i votės sė fshehtė nė
jetėn parlamentare, nė procesin zgjedhor, por sidomos nė
marrėdhėniet e parlamentit me institucionet kushtetuese. Edhe njė
herė ne po vėrtetojmė qė pėr ne ėshtė mė i rėndėsishėm standardi
sesa rezultati, ndėrsa Partia Demokratike nė kurriz tė standardeve
pėrpiqet tė arrijė rezultate tė paracaktuara.
Zėri i Amerikės:
Ka analistė nė Shqipėri qė thonė se, qė pas
daljes nė opozitė, Partia Socialiste po luan rolin e humbėsit qė
mezi e pranon humbjen dhe se strategjinė e saj e ka bazuar tek
detyrimi i zgjedhjeve tė parakohėshme nė vend, kam parasysh komentet
e shumta qė janė bėrė pėr zgjedhjen e Presidentit vitin e ardhshėm.
A rrezikon opozita kėshtu tė akuzohet pėr rol destruktiv nė
Parlament dhe tė bėhet pengesė pėr miratimin e reformave tė
rėndėsishme para tė cilave vendi ndodhet sot?
Petro Koēi:
Nuk ka asnjė qėndrim zyrtar nga Partia Socialiste qė tė konfirmojė
se ne jemi njė parti politike qė nuk e ka pranuar rezultatin. Nė
fakt maxhoranca e djeshme pėrfshirė komponentin e saj kryesor
Partinė Socialiste e meritonte kalimin nė opozitė. Shqipėria nuk
meritonte riardhjen nė pushtet tė zotit Berisha. Unė gjykoj qė sot
opozita nuk pretendon pėr pushtet, ėshtė duke u pėrgatitur pėr tė
marrė pushtetin, por pėrballė njė qeverie e cila brenda pak muajsh
ėshtė kthyer nė regjim, sigurisht qė ka njė mision politik pėr ta
ndėrprerė kėtė mėnyrė qeverisjeje dhe natyrisht qė 2007-a ėshtė njė
shans. Megjithatė ne duhet tė ishim nė favor tė reformimit tė
qeverisjes sė sotme, tė fytyrės sė saj dhe ndoshta kjo do tė ishte
njė mėnyrė qė 2007-a tė kapėrcehej, nėpėrmjet njė mirėkuptimi dhe
zgjedhjes sė njė presidenti konsensual.
Zėri i Amerikės:
Zoti Nishani, Partia Demokratike ėshtė
kritikuar se me qėndrimet e saj qė pas ardhjes nė pushtet ka
kontribuar pėr bashkimin e aleatėve tė majtė dhe se po shkel
pavarėsinė e institucioneve, rasti mė konkret ėshtė pėrplasja e
madhe mes qeverisė dhe institucionit tė Prokurorisė. Si u
pėrgjigjeni ju kėtyre kritikave dhe akuzave?
Bujar Nishani:
Natyrisht tezat qė pėrdor ende sot opozita kundėr Partisė
Demokratike, apo kundėr maxhorancės janė ato teza qė ata hodhėn apo
paraqitėn edhe gjatė fushatės elektorale pėr zgjedhjet e 3 korrikut
2005 dhe qytetarėt shqiptar natyrisht i peshuan tezat qė i paraqiti
Partia Demokratike, tezat qė paraqiti Partia Socialiste dhe ata
votuan pikėrisht tezat dhe opsionet qė paraqiti Partia Demokratike
dhe zoti Berisha. Dhe pikėrisht votimi qė iu bė Partisė Demokratike
ishte njė votė edhe pėr zotin Berisha sepse ishte identifikuar
kandidatura e tij pėr tė qenė kryeministėr i ardhshėm i Shqipėrisė,
ai qė vazhdon e drejton edhe sot qeverinė. Natyrisht qė fakti qė
Partia Socialiste nuk po arrin tė perceptojė faktin qė ėshtė nė
opozitė ėshtė realisht njė problem.
Problem sė pari i
brendshėm i Partisė Socialiste, por natyrisht problem edhe pėr
opinionin publik, pėrsa kohė kėrkohet vėrtet tė kemi debat, por edhe
tė kemi platforma. Sot nga ana e opozitės nuk kemi ende asnjė
platformė konkrete, pėr tiu kundėrvėnė atyre platformave, apo
qėndrimeve qė ka maxhoranca aktuale. Konfliktet qė ju pėrmendėt nuk
janė konflikte ndėrmjet qeverisė dhe institucioneve, por realisht
janė qėndrime tė ndryshme tė maxhorancės parlamentare, pėrsa kohė i
gjithė legjislacioni ėshtė njė legjislacion i cili i takon
maxhorancės nė parlament pėr tu marrė nė konsideratė dhe pėr tu
vendosur dhe natyrisht disa refleksioneve politike tė opozitės.
Nuk ka asnjė rast konkret.
Unė do tė dėshiroja qė ti referoheshim, nėse do tė kishte raste
konkrete kur ėshtė goditur njė institucion nė mėnyrė tė
jashtėligjshme, por fakti qė kjo maxhorancė ka ardhur me njė qėllim
dhe objektiv tė caktuar pėr tė luftuar korrupsionin dhe krimin e
organizuar kėrkon njė reformė tė madhe nė administratė dhe
veēanėrisht nė organet e drejtėsisė, duke pėrfshirė kryesisht
Prokurorinė. Pėrsa kohė kėto institucione nuk do tė paraqesin
vullnetin e tyre profesional me atė ēka kėrkojnė qytetarėt shqiptarė
me atė ēka sot ka vullnet politik kjo maxhorancė natyrisht qė gjėrat
duhen parė mė mirė.
Zėri i Amerikės:
Zoti Koēi, kohėt e fundit ka patur njė sėrė
komentesh tė dalė brenda PS-sė pėr kryetarin, pėr udhėheqjen e
Partisė Socialiste. Madje shtypi ka filluar tė spekullojė edhe
rifutjen aktive nė politikė tė zotit Nano. Si ėshtė gjendja me
udhėheqjen e partisė suaj? A mendon ju se zoti Rama do tė vazhdojė
nė krye tė partisė?
Petro Koēi:
Natyrisht qė ndryshe nga Partia Demokratike e cila ėshtė nė njė fazė
e cila akumulon tė gjithė problematikėn e saj qė nga viti 1991 deri
tani, nė Partinė Socialiste kemi tė bėjmė me tranzicionin nga
Kongresi i fundit zgjedhor deri nė Kongresin e rregullt zgjedhor qė
ėshtė nė 2007-ėn dhe natyrisht kjo ėshtė njė periudhė nė dispozicion
pėr tė ndėrmarrė reforma tė mėtejshme pėr tė ndryshuar filozofinė
dhe mentalitetin e Partisė Socialiste, pėr ta kthyer atė nė njė
forcė politike qė sfidon mė mirė situatėn qė vjen nė gjysmėn e dytė
tė viteve 2000, unė nuk mendoj qė gjėrat zgjidhen, realizohen me
rikthime nė politikė, por gjithsesi duhet garantuar njė frymė mė
gjithėpėrfshirėse pėr tė gjitha vlerat politike tė sė majtės dhe
sidomos tė Partisė Socialiste tė Shqipėrisė. Mendoj qė ne kemi
shansin pėr tu kthyer nė njė forcė politike e cila lufton mė me
efikasitet korrupsionin dhe sidomos kėtė sjellje politike prej
regjimit tė qeverisjes Berisha. //rd//
|