Udhëheqës shumëvjeçar i Ansamblit autokton folklorik “Rugova” i cili afirmoi vlerat dhe kulturën shqiptare në botë

Në vend të përkujtimit me rastin e vdekjes së Ramë K. Nikçit
Udhëheqës shumëvjeçar i Ansamblit autokton folklorik “Rugova” i cili afirmoi vlerat dhe kulturën shqiptare në botë

27 mars 2006 /TN

Me rastin e vdekjes me 23 mars 2006 të udhëheqësit shumëvjeçar të ansamblit folklorik dhe autokton “Rugova” z. Ramë Kapllan Nikçi, në vend të përkujtimit për meritat e tij të mëdha që ka për rritën, punën dhe mbijetesën mbi 50 vjeçare të tij, për lexuesit e gazetës “Besa” po (ri)botojmë bisedën e bërë me të me 09. 10. 1999 në Shtuttgart të Gjermanisë:

Bisedoi: Rexhep ELEZAJ Të shkruash për ansamblin folklorik dhe autokton “Rugova”, për këngët dhe vallet e bukura rugovase, për melosin karakteristik të tyre, për zërin e dalë nga fleta e njomë e ahut (që i fryhet ngjashëm si fyellit), për këngën me lahutë të lahutarit të famshëm të Rugovës Metë Rrustemi, për sharkinë, çiftelinë, për surlën me zërin e saj të thekshëm, për tupanin me rrathë druri, pastaj për veshjen kombëtare rugovase; tirqit, shokën, hërrkën, shallin e bardhë, xhamadanin, shaminë e kuqe me thekë lara-lara, fustanin e bardhë me rrudha, pështjellakun e madh dhe të vogël, opaktë e mëndafshta, qustekun e argjendit dhe këmishën e pëlhurës, etj, do të thotë se ke shkruar për historinë dhe kulturën e rugovasëve të cilët shekuj me radhë ia thanë këngës dhe valleve pa e ndërprerë traditën brez pas brezi.

Ramë Kapllan Nikçi u lind me 3 mars të vitit 1928 në Shtupeq të Madh të Rugovës, në një familje bujare dhe me tradita të mëdha kombëtare. Që në moshë të re, si shumë rugovas, mbeti pa prindërit dhe jeta iu bë edhe më e rëndë. Në periudhën e pas LDB, me 14 qershor të vitit 1947, Rama bashkë me disa djem të Rugovës në Pejë shfaqi një program me këngë dhe valle të Rugovës, duke mos ditur se pikërisht këtë ditë i vuri themelet e një shoqërie kulturore, që më vonë u quajt ansambli folklorik autokton “Rugova”.

Për më shumë se 60 vite Ramë K. Nikçi në rrugën e tij kombëtare dhe artistike kultivoi vlerat e kulturës shqiptare të trevës së Rugovës si këngët, vallet dhe ritet e folklorit nga jeta e shqiptarit në këtë trevë si “Loja e jataganëve”, “Loja e shpatave”, “Loja e pushkëve”, “Vallja e kaçakëve”, “Vallja e nusës”, këngët kreshnike, këngët malësorçe, këngët e kositjes së livadheve si dhe shumë të tjera që u ruajtën me besnikëri dhe përkushtim të veçantë nga Ramë Nikçi dhe ansambli “Rugova”. Ai dhe ansambli të cilit i printe në mënyrën më burimore prezantojë para publikut, jo vetëm në të gjitha trevat shqiptare, por edhe në shumë metropole evropiane vallen, këngën dhe kërcimin burimor dhe shumë karakteristik të rugovasëve, si lojën me jatagana, kërcimet në ajër si dhe shumë vlera tjera të folklorit rugovas.

Ansambli “Rugova” nën udhëheqjen e Ramë Kapllanit ka marrë pjesë në shumë festivale kombëtare dhe ndërkombëtare të folklorit ku gjithmonë është shquar për punën dhe krijimtarinë artistike, i cili bashkë me ansamblin për 50 vjet pune janë laureatë të pesë medaljeve të arta, 11 të argjendta, 25 të bronzta, 350 mirënjohjeje, Shpërblimit të Dhjetorit, Shenjës së Artë si dhe shumë mirënjohjeve dhe dekoratave tjera. Ka kryer Shkollën e lartë si dhe dy vite të Fakultetit juridik në Prishtinë me 1963, ndërsa gjatë jetës së tij ka kryer funksione dhe punë të ndryshme në Rugovë dhe Pejë, pranë aktivitetit dhe punës së pa lodhur si udhëheqës i ansamblit.

Që në fillim z. Ramë Nikçi na e tërhoqi vërejtjen se bisedën tonë me të rreth punës dhe aktivitetit të ansamblit “Rugova”, udhëheqës i të cilit është, nuk e konsideron të plotë, sepse siç tha, kur të shkruhet për këtë ansambël duhet që së paku të jenë prezent tre gazetarë që vijnë ekskluzivisht nga treva e Rugovës, ngase i njohin më mirë se të tjerët adetet dhe traditat burimore të kësaj treve.. Megjithatë, ne arritëm që nga thesari i madh i punës dhe aktivitetit të tij kombëtar dhe kulturor të shkëpusim sado pak nga përvoja e tij për rritën dhe aktivitetin e këtij ansambli që nga themelimi.

Nga kjo kulturë atdhetare, nga vlerat dhe traditat e lashta shqiptare mijëvjeçare të trevës së Rugovës do lind me 1947 dhe do t’i mbijetojë të gjitha furtunat deri me çlirimin e Kosovës me 12 qershor 1999 ansambli folklorik dhe autokton “Rugova”, i cili për mbi 50 vite rresht do t’i këndojë dhe vallëzojë lirisë së Kosovës, jehona dhe zëri i të cilit bujshëm do të shpërndahen anë e kënd Kosovës dhe deri në Angli, Francë, Gjermani, Itali, Kroaci, etj.

Vargu i valltareve dhe valltarëve të këtij ansambli gjithnjë të veshur me teshat më të bukura kombëtare, me flamur kombëtar në dorë të qëndisur me thek ngjyrë ari kur ia thonin këngës dhe valleve në dasmat e Kosovës ta merrte mendja se po dilnin si “tigrat” nga nëntoka e Bjeshkëve të Rugovës, për t’ia futur me pamjen e tyre madhështore tmerrin armiqve dhe për t’iu dhënë të kuptojnë barbarëve serb të instaluar në Kosovë se kënga dhe vallja shqiptare do mbetën prore të gjalla mbi këto troje të lashta iliro-dardane. Kështu fletë me mallëngjim sot njeriu, artisti, udhëheqësi dhe njëri ndër aktorët kryesor i këtij ansambli z. Ramë Nikçi, i cili për më tepër se 50 vite do ta udhëheq këtë ansambël për ta ndihmuar rritën e tij, mbijetesën si dhe kultivimin, ruajtjen dhe afirmimin e vlerave kulturore të këngës dhe valles shqiptare nga treva e Rugovës.

Të gjitha rekuizitat të ansamblit “Rugova” siç janë medaljet, jataganat, shpatat, veglat muzikore, albumet e shumta me fotografi, arkiva, etj, nëse i kanë shpëtuar barbarisë serbe mund të gjenden në Shtëpinë e kulturës në Pejë, tani nën udhëheqjen e KFOR-it, thotë i brengosur ky tribun i valles shqiptare dhe kur më bie ndërmend se sa libra (mbi 1000 copë) dhe dokumentacion me vlera kombëtare janë djegur në shtëpinë time në Pejë, më vije të pëlcas nga dhimbja për to, posaçërisht, sepse në mesin e tyre ishte një material i rrallë të cilin e kisha siguruar me mund të madh nga një malazez ku bëhej fjalë me emër dhe mbiemër për kolonizatorët malazias në Kosovë, d. m. th. për zullumin që kishin bërë ndaj shqiptarëve. Po ashtu më janë djegur tëra materialet e mbledhura dhe të sistemuara në shirita të këngëve patriotike dhe kreshnike të Rugovës..!!

Gjithmonë ndjehesha krenar, thotë më tutje z. Ramë Nikçi, që Zoti më kishte dhënë talentin e kërcimit të valleve tipike të Rugovës dhe isha tepër i lumtur se përmes hedhjes së valles mund t’i kontribuoja kultivimit të më tejmë të artit kaq të lashtë shqiptar, ndaj në kujtesën time më kanë ngelur shumë çaste të cilat nuk mund t’i harrojë kurrë, por edhe aso rastesh kur ndjehesha shumë i prekur siç ishte momenti kur merrnim pjesë nëpër festivale ndërkombëtare të folklorit e që në shumicën e rasteve shikuesit nuk e dinin se jemi shqiptarë nga Kosova, duke menduar se jemi maqedonas, e bile edhe në Zagreb më 1976 kur me një rast i veshur në tesha kombëtare po merrja përshtypjet nga disa shikues në pyetjen që i bëra një çifti bashkëshortor që të dytë ishin inxhinierë, se a dinin nga jemi, m’u përgjigjen: nga Maqedonia dhe as që e dini se ku gjendej Kosova..!?

Sot lirisht mund të them se ansambli “Rugova” gjatë periudhës më të vështirë nën okupimin e egër dhe të gjatë serb ka luajtur rol të rëndësishëm në afirmimin e kulturës shqiptare në Ballkan, por edhe më gjerë në Evropë, e këtë më së miri e dëshmojnë medaljet e shumta të fituara si dhe zënia e vendit të parë në disa festivale folklorike ndërkombëtare.

Ansambli ynë ishte ndër të parat që si mysafire e vizitojë Shqipërinë me 1972 duke e prezantuar këngën dhe vallen rugovase në shumë qytete të shtetit amë. Për hir të historisë dhe vlerës artistike të valles rugovase më duhet të përmendi njërin nga figurat më shembullore të ansamblit “Rugova” të ndjerin Ramë Elezin-Lajqin (vdiq në vitin 1981), i cili ishte njëri ndër shtyllat kryesore të ansamblit pa të cilin vlerat dhe sukseset tona do të ishin të mangëta, sepse ishte njeri me talent të rrallë për kërcimin e valles burimore rugovase, sidomos shquhej me lojën e “Valles me shpata“ (gjithmonë e luanim së bashku në dysh) dhe ishte pa dyshim simboli më autokton i ansamblit tonë, ndërsa me veshjen e tij tipike rugovase (me shall dhe tirqi) të cilët nuk i zdeshi kurrë derisa vdiq, i jepte pamje magjepse vetë ansamblit si dhe qytetit të Pejës ku jetoi, por edhe krejt Kosovës.

Pas vdekjes së tij nuk mund të gjeja një valltar të ngjashëm, ngase e veçanta e kërcimit tonë ishte se unë vallëzoja duke e përcjellë taktin e zërave të veglave muzikore, kurse ai vallëzonte me stilin e tij të veçantë pa e humbur kurrënjëherë ritmin e përbashkët të valles që luanim. Janë përpjekur shumë koreograf që ta bëjnë koreografinë e stilit të vallëzimit tonë, por nuk ia kanë dalë, thotë Ramë Nikçi, kurse sa i përket sukseseve të ansamblit tonë ato janë meritë e gjithë rugovasëve të cilët e ndihmuan atë pa rezervë, qoftë duke dhënë valltarë dhe valltare të talentuara që e mundësonin pjesëmarrjen tonë me sukses nëpër festivale të shumta.

Pjesëmarrjen e fundit jashtë Kosovës e kishim në një festival në Ulqin më 1994 të cilin na e mundësojë LDK-ja, por tretmani ynë këtu ishte tepër i ultë nga ana e organizatorit (malazias), për shkak se emri i ansamblit tonë ishte i njëjtë me mbiemrin e kryetarit Ibrahim Rugova i cili në atë kohë ishte bërë “therrë në sy” për organet shovene serbo-malazeze, por megjithatë neve kënduam këngë patriotike dhe luajtëm valle sipas repertoarit tonë. Mjerisht, aty e tutje puna e ansamblit tonë u vështirësua aq shumë sa u detyruam ta ndërprejmë aktivitetin. Tani kur Kosova është e çliruar, ansambli ynë serish do t’ia thotë këngëve dhe valleve shqiptare edhe më të bukura, pohon në fund të bisedës tonë z. Ramë Nikçi.