Pas takimit të parë në Vjenë për reformën e pushtetit lokal

23 shkurt 2006 /TN

ENTUZIAZMI I DELEGACIONIT SHQIPTAR DHE VAZHDIMI I BISEDIMEVE

Me të mbërritur në aeroportin e Prishtinës, delegacioni shtetëror i Kosovës, u vu para gazetarëve për t’u kumtuar atyre dhe nëpërmjet tyre edhe opinionit të gjerë të Kosovës veçori të takimit të parë në Vjenë. Nga ato që u dëgjuan, mund të thuhet lirisht se ky delegacion me shumë shprehu entuziazmin dhe ngazëllimin e anëtarëve të tij, si veçori të aspektit psiko-emocional, se sa ndonjë të dhënë konkrete si veçori të aspektit përmbajtësor të bisedimeve në Vjenë.


Shkruan: Rexhep KASTRATI*

Në diplomaci, në ç’kuadër hyjnë edhe diplomacitë e tipit që po e praktikon edhe Marti Ahtisari, kryendërmjetësuesi i OKB-së për statusin e Kosovës, e që është një diplomaci e kombinuar: sa fluturuese, sa e fshehtë, sa ballafaquese, shprehja e emocioneve dhe e aspekteve të tjera psiko-emocionale, më tepër sesa shprehje e realiteteve diplomatike, më tepër sesa shprehje e pjekurisë, aftësisë dhe zhdërvjelltësisë politiko-diplomatike, është mungesë faktike e tyre, apo mospasje në nivelin e duhur e këtyre veçorive të fundit.

Është kështu se diplomacia dhe veprimi diplomatik në përgjithësi shquhet për nga matja e saktë e veprimeve, e situatave dhe e pozitave diplomatike, si dhe për nga stili i veçantë ligjërimor qoftë në raport me përbërësit e një gjendje diplomatike, qoftë në raport me subjektet pjesëmarrëse, qoftë edhe në komunikimin me opinionit në emër të të cili bëhet një veprim politiko-diplomatik.

Parë nga këto aspekte, delegacioni shtetëror i Kosovës, ashtu siç e quajti edhe njëri nga anëtarët e këtij delegacioni, z. Fehmi Mujota gjatë konferencës me gazetarë në aeroportin e Prishtinës, kryesisht veçori kryesore pati entuziazmin dhe shpërfaqjet e tjera psiko-emocionale, siç janë ngazëllimi, mburrja, retorika e lartë dhe patosi në shpërfaqjen e zmadhuar, e pse jo edhe të deformuar të realiteteve diplomatike, në rastin konkret, të bisedimeve në Vjenë për çështjen e reformës së pushtetit lokal.

Nuk është vetëm kjo fotografi, e në të cilën shihen Skënder Hyseni, Lutfi Haziri dhe Blerim Shala, që shpërfaq ngazëllimin dhe aspektin psiko-emocional. Më tepër se sa kjo, është një deklaratë e ministrit Haziri bërë në Vjenë, sipas të cilës po vjen pavarësia. Dhe kjo deklaratë bëhet ende pa filluar bisedimet për reformën e pushtetit lokal, e cila në vete përbën vetëm një nga temat e shumta që do të mund dhe që do të bisedohen deri te çasti kur do të mund të përmbyllej procesi bisedimor për të ardhmen e Kosovës.

Deklarimi i këtillë i ministrit Haziri, i ngutshëm dhe aspak diplomatik, duket se e ka bazën te mospërvoja diplomatike dhe te ndjenja se një proces politiko-diplomatik dhe juridiko-kushtetues, i filluar nga një lëvizje politike e drejtuar nga dr. Ibrahim Rugova është duke u përmbyllur.

Por për ta kuptuar këtë, nuk u desh që të shkohej në Vjenë, sepse pavarësia si një zgjidhje e mundshme për Kosovën, bile edhe zgjidhje reale, ka kohë që është theksuar nga bashkësia ndërkombëtare, qoftë si pavarësi, qoftë si pavarësi e kushtëzuar, qoftë si pavarësi kreative, qoftë si pavarësi e shoqëruar, qoftë si pavarësi e mbikëqyrur, qoftë edhe si vullnet i shumicës së qytetarëve të Kosovës. Bile si opsion real, dhe si respektim i vullnetit të shumicës së qytetarëve, u përmend edhe në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, kurse dr. Ibrahim Rugova jo pa arsye thoshte se Kosova de facto është e pavarur, dhe se duhej të bëhej njohja formale nga ana e SHBA-ve dhe e Bashkimit Evropian.

Kush ka lexuar programin e LDK-së, këtë qëndrim të dr. Rugovës për njohje formale të pavarësisë së Kosovës ka mundur ta gjejë edhe aty. Së këndejmi duhet thënë se në një farë mënyre ishte krijuar një lloj konsensusi në bashkësinë ndërkombëtare për pavarësinë e Kosovës.

Zatën tri parimet themelore të Grupit të Kontaktit, me të cilat duket se është pajtuar edhe Rusia, sipas të cilave: 1. nuk ka kthim në gjendjen para vitit 1999; 2. nuk ka ndarje të Kosovës, dhe; 3. nuk ka bashkim të Kosovës me ndonjë shtet apo union tjetër, kanë lënë të nënkuptojnë kornizat brenda të cilave do të mund të zgjidhej statusi i Kosovës.

Prandaj, delegacioni i Kosovës nuk shkoi në Vjenë për ta sjellë pavarësinë, por për të biseduar rreth pozitës së pakicave, e në mënyrë të veçantë, për pozitën e serbëve të Kosovës. Nga ky aspekt, detyra e delegacionit të Kosovës ishte që ta mbronte platformën e tij për reformën e pushtetit lokal, e që bashkësia ndërkombëtare e quan decentralizim, ashtu siç e quan edhe Beogradi. Në konferencën me gazetarë të mbajtur të martën, rreth orës 23.00, delegacioni i Kosovës, nuk tha asgjë konkretisht se pse platforma e tij ishte më serioze, pse ishte më e pranueshme për ndërmjetësuesit ndërkombëtar?

A e ka parasysh delegacioni i Kosovës se bisedimet në Vjenë shënuan vetëm fillimin e jo fundin bisedimeve për decentralizimin në Kosovë, prandaj a e ka parasysh mundësinë e taktizimeve serbe që së pari të nxjerrin një pseudo-platformë, dhe pasi të dëgjojnë platformën e shqiptarëve, të ndërtojnë një platformë tjetër, e cila do të ishte një lloj platforme kompromisi ndërmjet platformës së tyre fillestare dhe platformës së Kosovës, e që do të ishte e kapshme edhe për bashkësinë ndërkombëtare?

Kjo për më tepër, pasi që koncepti i decentralizimit që ka bashkësia ndërkombëtare, për aq sa unë e kam kuptuar saktë, është më afër konceptit serb, sesa atij të Kosovës. Është kështu për faktin se termi decentralizim nga një term denotativo-juridik, në rastin e Kosovës po bëhet term konotativo-politik, sepse nga një term që përshkruan një situatë apo gjendje juridike të pushtetit lokal, ashtu siç është edhe në Konventën Evropiane për autonominë e pushtetit lokal, po merr gjithnjë e më tepër konotacione politike të një lloj autonomie politiko-territoriale me baza etnike.

Përveç këtyre, delegacioni i Kosovës, para se të entuziazmohet, përpara se të ngazëllehet, përpara se të ekzaltohet, përpara se të vetëlavdërohet, duhet të sqarojë se çka ofroi konkretisht për të shtatë sektorët, për të cilët është biseduar në Vjenë? A kanë premtuar krijimin e komunave serbe, dhe a kanë premtuar kompetenca shtesë për to? Në këtë kontekst, a është premtuar, apo së paku a ka rrezik që këto komuna të krijojnë një lidhje horizontale-territoriale, nëpërmjet të të cilës do të injorohej lidhja vertikale-institucionale?

Me fjalë të tjera, sa ka mundësi që të pengohet krijimi de facto i një republika sërbska, edhe pse jo me këtë emër, dhe ndoshta jo në variantin boshnjak, por në kuptimin e rajonalizimeve mbi baza etnike? Nëse i referohemi një interviste të Hashim Thaçit për një medium sllovak, sipas të cilit, mund të bisedohet për gjithçka, përveç pavarësisë, atëherë përgjigjet në këto pyetje duhet të jenë pozitive, kurse uniteti i përmendur në konferencën e së martës me gazetarë e delegacionit të Kosovës, del se është unitet i keq, unitet për të realizuar misionin e linjës së Tiranës/Kretës dhe asaj udbasho-jugosllavokomuniste për bosnizimin e Kosovës.

Në të kundërt, delegacioni i Kosovës duhet të heqë dorë nga entuziazmi fillestar, nga vetëkënaqësia dhe vetëlavdërimi dhe t’i qaset me seriozitetin më të madh substancës së bisedimeve për decentralizimin dhe ta ketë të qartë se bisedimet rreth kësaj çështjeje përbëjnë thelbin e gjithë procesit negociator ndërmjet Prishtinës, bashkësisë ndërkombëtare dhe Beogradit.

Ajo që dua të them shkurt e shqip është: herët është për vetëkënaqësi, herët është për entuziazëm, herët është për ngazëllim, herët është për vetëlavdërim, koha është për seriozitet, transparencë dhe përgjegjësi. Dhashtë Zoti që të kemi arsye të kënaqemi në fund, të entuziazmohemi në fund, të ngazëllehemi në fund. Deri atëherë është një rrugë e gjatë dhe me shumë të papritura, driblingje, skena e prapaskena, nga të cilat Kosova mund të dalë e pavarur, por gati si Bosnja, por edhe e pavarur si Maqedonia.
-----------------------------------------------------------------
*Rexhep KASTRATI : rexhepk2000@yahoo.com