|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Teknologjia e informimit dhe komunikimit (TIK) në mjediset universitare

21 shkurt 2006 /TN
   

Llukan PUKA

 

Me mbështetjen financiare të Fondacionit Soros dhe të Universitetit të Tiranës

 

NJË VLERËSIM PËR PËRDORIMIN E TEKNOLOGJIVE TE INFORMIMIT DHE TË KOMUNIKIMIT (TIK) NË MJEDISET STUDENTORE TË VENDIT

 

Informacioni mbështetet mbi rezultatet e studimit “Një vlerësim për përdorimin e TIK në mjediset studentore të vendit dhe në familjet shqiptare” të kryer në Universitetin e Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, me pjesëmarrjen e universiteteve të tjera të vendit, me disa objektiva, ndër të cilët më kryesorit

ishin:

 

vlerësimi i disa problemeve të sferës së teknologjive të komunikimit dhe të informimit në mjedisin e studentëve që lidhen me njohjen dhe përdorimin e tyre nga studentët; ndërtimi i një metodologjie standarte së bashku me një listë standarte indikatorësh për vlerësimin e ecurisë në kohë në këtë mjedis dhe më gjerë në të gjithë vendin, disa vlerësime të para për gjendjen në familjet shqiptare Periudha e studiuar përfshin atë nga dhjetori i vitit

 

2004 deri në qershor 2005. Të dhëna teknike të hollësishme jepen në fund të këtij materiali.

 

 

DISA REZULTATE

 

TIK. RËNDËSIA

 

Shkurtimi TIK= »Teknologjitë e informimit dhe të komunikimit » është bërë në gjuhën shqipe për shkurtimin ICT= »Information and comunication technology ».

 

A e njohin studentët kuptimin këtij shkurtimi? Vetëm 21% e studentëve deklarojnë se e njohin kuptimin e tij. Ndërkaq 30% deklarojnë se diku e kanë parë por nuk pretendojnë ta njohin. Pra mund të konsiderohet se rreth gjysma e studentëve e njohin ose diku e kanë parë këtë shkurtim. Ndërkaq 48% e studentëve nuk kanë asnjë ide për këtë shkurtim.

 

Por studentët vlerësojnë shumë rëndësinë e këtyre teknologjive për jetën e përditshme. Rreth 74% e tyre i konsiderojnë ato si të domosdoshme ndërsa 24% i konsiderojnë të rëndësishme, por jo të domosdoshme.

Vetëm 1.4% mendojnë se ato janë të dorë së dytë.

 

Studentët janë të ndërgjegjeshëm për rolin e teknologjive të informimit dhe të komunikimit për jetën e tyre të përditshme.

 

 

KOMPJUTERI NE SHTEPI

 

Nga studimi del se 41% e studentëve kanë një kompjuter në shtëpinë e tyre. Ndërkaq, ata që kanë kompjuter në shumicën e rasteve nuk e kanë atë të lidhur me internetin.

 

Me pak se 1 ne 5 studentë e kanë kompjuterin të lidhur me internetin me linjë të dedikuar ose me linjë telefonike.

 

Përdorimi i kompjuterit vazhdon të konsiderohet për një numër të dukshëm studentësh i ndërlikuar ose shumë i ndërlikuar. Janë rreth 40% e studentëve që mendojnë në këtë mënyrë. Rreth 6.6% janë ata që mendojnë se përdorimi i kompjuterit është një gjë shumë e thjeshtë, ndërsa 47% mendojnë se përdorimi është i thjeshtë. Ka edhe nga ata që nuk dinë se ç’të thonë.

 

Kompjuteri është një pajisje e re në familjet e studentëve. Shumica e studentëve e kanë atë në shtëpi prej më pak se një viti ose dy vjetësh. Në shumicën e rasteve atë e përdorin dy anëtarë të familjes, pastaj vijnë familjet ku ka tre përdorues.

 

A i plotëson nevojat kompjuteri që kanë studentët në shtëpi? Shumica e studentëve janë të kënaqur; të pakënaqur janë relatisht pak. Një pjesë mendon edhe ta ndërrojë.

 

Për ata që nuk kanë kompjuter në shtëpi, çmimi mbetet problemi themelor.

 

 

TELEFONIA CELULARE

 

Telefonia celulare ka një shtrirje të madhe në mjedisin studentor. Rreth 92% e studentëve kanë në përdorim një telefon celular. Ndërkaq shumica e kanë telefonin me kartë, rreth 90%. Vetëm 2% kanë një telefon celular me abonim. Bie në sy edhe shpërndarja midis dy kompanive që ofrojnë këtë shërbim. Karta Vodafon është më e përdorur se karta AMC (63% dhe 27%, përkatësisht), kjo vihet re edhe në celularët me abonim.

Mesatarisht një student shpenzon rreth 1700 lekë në muaj për celularin. Situata nuk ndryshon shumë nga njeri universitet në tjetrin.

 

Dërgimi i mesazheve është një aktivitet i dukshëm.

 

Rreth 25% e studentëve dërgojnë pothuajse çdo ditë të paktën një mesazh në ditë. Disa mesazhe në javë dërgojnë 30% e studentëve. Më rrallë, disa mesazhe në muaj ose dhe më pak, dërgojnë rreth 38% e studentëve.

 

Telefonia celulare është e shtrirë dukshëm edhe në familjet e tyre. Është shumë e vogël pjesa e anëtarëve të tjerë të familjes që nuk kanë celular, vetëm 2.3%.

 

Në 98% të familjeve të studentëve ka të paktën edhe një celular tjetër.

 

 

PAJISJE TË TJERA (televizori, telefoni fiks, skaneri, printeri, CD writer-i, faksi, USB, kompjuter Laptop) Vetëm 0.3% e studentëve deklarojnë se nuk kanë televizor në shtëpi. Ndërkaq gjysma, rreth 48%, e kanë televizorin vetëm me antenë të zakonshme. Rreth 23% kanë një antenë parabolike. Po përhapet televizoni me kabëll dhe/ose me pagesë me menyra të tjera transmetimi: rreth 28% e kanë këtë shërbim në shtëpitë e tyre.

 

Telefonia fikse ka edhe ajo një shtrirje të mirë, rreth 63% e familjeve të studentëve kanë në përdorim telefoninë fikse.

 

Në pajisjet e llojit faks, skaner, printer, CD writer, USB situata është e larmishme. Nuk mund të thuhet se faksi është një pajisje shtëpijake, vetëm 5.7% e familjeve të studentëve kanë një faks në familje.

Printer-i ka një shtrirje më të mirë: rreth 24% e familjeve të studentëve kanë një printer në shtëpi. Po ashtu ndodh edhe me CD writer-in, të cilin e kanë rreth 27% e familjeve studentore. Skaner-i është më pak i pranishëm: rreth 8% e familjeve studentore kanë një të tillë. USB, përdorin vetëm 9.8% e studentëve dhe laptop vetëm 8.6% e studentëve.

 

Nga ana tjetër midis këtyre pajisjeve, shkalla më e lartë e mosnjohjes është për USB: 23% e studentëve deklarojnë se nuk e dinë se ç’është.

 

5. PAJISJE DIXHITALE PER PERDORIM PERSONAL DHE FAMILJAR Megjithëse më i ri në përdorim në lidhje me disa aparatura nga ato më sipër, aparatet fotografike dixhitale i kanë në përdorim mbi 32% e familjeve studentore dhe e vetë studentët. Po njëlloj është i pranishëm në familjet e tyre aparati DVD në masën 26%.

 

Gjejmë më pak kamera filmimi dixhitale, rreth 17%.

 

Televizioni dixhital është gjithashtu i pranishëm.

 

Rreth 36% e studentëve kanë në familjet e tyre njerin nga sinjalet (Dixhitalb apo Sat+), të shpërndarë në mënyra pothuajse të barabartë, rreth 19%.

 

  

INTERNETI

 

6.1. Njohja

 

Studentët e njohin internetin: janë rreth 87% e tyre që e njohin dhe/ose e përdorin internetin. Midis tyre vetëm 67% e njohin dhe e përdorin dhe 20% të tjerë vetëm se e njohin, por nuk e kanë përdorur. Pjesa tjetër, rreth 13% nuk e njeh dhe rrjedhimisht nuk e përdor internetin.

Në total shihet se rreth 33% e studentëve nuk janë përdorues të internetit, për mosnjohje ose për arsye të tjera (shifra e saktë mendojmë se ndodhet në intervalin 30-35%, sipas disa llogaritjeve të tjera që në mënyrë indirekte i japin përgjigje këtij problemi).

 

Nga ana tjetër ata nuk janë përdorues të mëdhenj të internetit. Çdo ditë ose pothuajse çdo ditë e hapin internetin vetëm 12.4% e studentëve.

 

Më të shumtit, rreth 22%, e hapin 1 deri në 4 herë në javë; 1 deri 3 herë në muaj e hapin rreth 20% e studentëve. Ka edhe nga ata që e hapin më rrallë, më pak se 1 herë në muaj, këta janë rreth 14.5% e studentëve.

 

Kafe interneti është vendi që studentët përdorin më dendur për internetin: ata janë rreth 60% e studentëve. Në vend të dytë vjen shtëpia e prindërve me rreth 14% të studentëve që përdorin internetin dhe pastaj vjen shkolla me rreth 12% të studentëve. Te miqtë apo të afërmit e përdorin internetin rreth 7% e studentëve, 5% zgjedhin vende të tjera dhe 3% zgjedhin vendin ku banojnë por jo shtëpinë e prindërve. Shihet se shkolla është larg vendi që do t’iu ofronte studentëve internetin.

 

Eshtë e ulët pjesa e studentëve që kanë internet në shtëpitë e tyre.

 

Adresë e-mail personale kanë pak më shumë se gjysma e studentëve, rreth 53.2%. ka edhe një grup tjetër që nuk ka adresë e-mail personale por përdor atë të të tjerëve, këta janë rreth 11.6% e studentëve. Pra në tërësi rreth 65% e studentëve përdorin internetin për e-mail.

 

Programet e kërkimit në internet që përdoren më shpesh janë Yahoo dhe Google, disi më shpesh përdoret Yahoo.

 

Edhe web sitet shqiptare, frekuentohen në mënyra të ndryshme, por sidoqoftë pak : më e mira nuk e kalon 20%. Gazetat frekuentohen akoma më pak dhe web sitet e ISP-ve shqiptare edhe më më pak. Hollësi gjenden në studim.

 

6.2. Dëshira për ta patur, pengesat, vlerësimi për të ardhmen e përdorimit personal Studentët janë të interesuar për ta patur internetin në shtëpitë e tyre. Disa alternative u propozuan për të parë se cila ishte pengesa kryesore për ta patur internetin në shtëpi. Midis tetë alternativave të propozuara u gjet se mungesa e kompjuterit në shtëpi konsiderohet si arsyeja më e rëndësishme, pastaj vjen tarifa e abonimit.

Por studentët kanë besim në të ardhmen e përdorimit të internetit. Rreth 75% e tyre mendojnë se në të ardhmen do ta përdorin internetin gjithnjë e më shumë. Vetëm 8% mendojnë se do ta përdorin njësoj si tani. Është e papërfillshme pjesa e atyre që mendon se do ta përdorë më pak se tani.

 

6.3. Qëllimet e përdorimit të internetit : e-mail, mesazhe, argëtim, informacion, lajme, muzike, video, filma, faqe personale, “chat”, forume diskutimi, lojë “on line”; Përdorimi kryesor i internetit, është kërkimi i informacioneve dhe i materialeve, me rreth 59% të oipinioneve. Vendin e dytë e ze përdorimi për komunikim, postel (= postë elektronike, e-mail) dhe mesazhe, këta janë rreth 57% e studentëve; për t’u shlodhur e përdorin rreth 50% e studentëve.

 

Përdorimet e tjera të internetit janë më të pakta.

 

Këtë grup të dytë e kryeson përdorimi për qëllimet e ngarkimit të muzikës, videove, filmave. Rreth 32% e studentëve e përdorin internetin edhe për këtë qëllim; vjen përdorimi për “chat” me rreth 30% të studentëve, konsultimi i faqeve personale me rreth 21% të përdoruesve studentë, leximi i lajmeve me rreth 18% të përdoruesve; së fundi, në këtë grup bëjnë pjesë ata që e përdorin internetin për të luajtur “on line” ose në rrjet, këta janë rreth 16% e përdoruesve.

 

Grupi i fundit është ai që e përdor internetin për të marrë pjesë në forume diskutimi. Këta janë rreth 8% e përdoruesve.

 

6.4. Propozime për zhvillimin e internetit në shtëpi:

roli i çmimit, roli i kompjuterit, formulat e abonimit, shpenzimet maksimale të pranuara, etj.

Çmimi i sinjalit internet mbetet elementi apo pengesa kryesore për të patur internetin në shtëpi. Çmimi i kompjuterit është gjithashtu një arsye me peshë, por disi më pak.

 

Shumica e studentëve i njeh formulat e abonimit; por megjithëse i njeh, rinia konsideron ato të ndërlikuara për t’i vlerësuar; (Shifrat janë në studim) 6.5. E-qeverisja Studentët nuk janë fare të interesuar për faqet e internetit të ministrive apo institucioneve të tjera publike, qëndrore apo lokale. Vetëm 2% e studentëve e konsultojnë shpesh një faqe interneti të tillë. Po t’i shtohet kësaj shifre edhe pjesa e atyre që e kanë konsultuar disa herë, del se vetëm 8% e studentëve e kanë konsultuar ndonjëherë një faqe interneti të ministrive apo institucioneve të tjera publike, qendrore apo lokale. Shumë rrallë e kanë bërë këtë punë rreth 13% e studentëve.

 

Në total vetëm 21% e studentëve kanë konsultuar të paktën njëherë një faqe interneti., 61% e studentëve nuk e kanë përdorur ndonjëherë internetin për të konsultuar ndonjë faqe interneti të këtyre institucioneve.

Por studentët nuk dinë edhe në se universiteti i tyre ka apo nuk ka një faqe të vetën të internetit: 68% e studentëve deklarojnë se nuk e dinë këtë gjë, pra ka apo nuk universiteti një faqe. Rreth 24% deklarojnë se ka dhe se e kanë konsultuar atë, ndërsa 10% deklarojnë se nuk ka, ata kanë kërkuar por nuk kanë gjetur.

 

Në lidhje me drejtuesit dhe stafin akademik, studentët mendojnë se vetëm 9% e tyre janë shumë të dhënë pas TIK, 23% mendojnë se interesohen, por vetëm kaq, dhe 7% të tjerë interesohen nga halli, 6% mendojnë se nuk tregojnë asnjë interes. Pjesa e abstenuesve është e lartë, ata nuk dinë të thonë gjë për këtë. Në përgjithësi studentët nuk e vlerësojnë shumë pozitivisht qëndrimin e drejtuesve dhe stafit në lidhje me përdorimin e TIK. Vërtet ka rreth 40% që mendon se ka interesim, por pjesa e abstenuesve është shumë e lartë prej faktit se ata nuk shohin rezultat për të gjykuar.

 

Ndërkaq 75% e studentëve e konsiderojnë shumë të domosdoshëm përdorimin e teknologjive të informimit dhe të komunikimit. Po t’u shtohen këtyre edhe 18% e atyre që mendojnë se ato janë të dobishme por jo të domosdoshme, atëherë rreth 93% e studentëve i quajnë të domosdoshme ose të dobishme përdorimin e teknologjive të informimit dhe të komunikimit.

 

Po ashtu studentët e konsiderojnë përparësi për zhvillimin e universitetit të tyre, përdorimin e teknologjive të informimit dhe të komunikimit. Rreth 83% e tyre mendojnë se zhvillimi i TIK në universitetin e tyre duhet të jetë një përparësi. Po të përjashtohen të pavendosurit, rreth 10%, atëherë pjesa e atyre që mendon të kundërtën është vetëm 7%.

 

 

 ANEKS: TË DHËNA TEKNIKE

 

1. KONTEKSTI DHE OBJEKTIVAT

 

Studimi “Një vlerësim për përdorimin e TIK në mjediset studentore të vendit dhe në familjet shqiptare”

mbështetet mbi rezultatet e një anketimi të kryer në mjediset universitare të vendit.

 

Objektivi ishte i trefishtë:

 

Së pari, vleresimi i disa problemeve të TIK në mjedisin e studentëve, Së dyti, vleresimi i problematikes ne familjet shqiptare. Mendohet se mjedisi studentor përfaqëson në një masë të konsiderueshme familjet shqiptare dhe vec kësaj është më i informuar për problemet e TIK.

 

Së fundi, ndërtimi i një liste standarte indikatorësh, të cilët të lejojnë të ndjekim ecurinë e problemeve në kohë si dhe i një modeli standart për vlerësimin (metodologjia, përmbajtja); gjetja në këtë kuadër e vlerësimeve për indikatorë të pranuar dhe që ndihmojnë të bëjmë krahasime me të tjerët.

 

Anketimi u mbështet mbi disa parime:

 

Fillimisht, një përfaqësim sa më korrekt i mjedisit universitar studentor; Së dyti, një anketim me valë të njëpasnjëshme të shtrira në një periudhë 6 mujore; Së treti një përmbajtje, e cila të pasqyrojë sa më mirë gjendjen aktuale.

 

 U intervistuan mbi 1700 studentë të universiteteve të vendit të shpërndarë në Universitetin e Tiranës, në Universitetin e Elbasanit, në Universitetin e Korcës, në Universitetin e Gjirokastrës, në Universitetin e Vlorës, në Universitetin e Shkodrës, në Universitetin Bujqësor. Përfaqësimi ruajti proporcionalitetin: të dhënat për numrin e studentëve u morën në sekretaritë mësimore të universiteteve. Në nivel universiteti, përfaqësimi u realizua mbi bazën e degëve dhe vitit të shkollimit. Intervistimi u krye në dy mënyra: drejt përsëdrejti me personin ose duke e shpërndarë anketën dhe duke e mbledhur më pas. Zgjedhja e personave për intervistim në një grup u bë rastësisht dhe duke synuar një përfaqësim korrekt të meshkujve dhe të femrave.

 

Anketimi u realizua nga pedagogë të universiteteve përkatëse. Nje supervizor ndoqi intervistimet ne secilin universitet. Kontrolli dhe hedhja e të dhënave u krye në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universitetit të Tiranës ne bashkepunim me AlStats (OJF e cila ofron sherbime ne fushen e mbledhje, perpunimit dhe studimit te te dhenave statistikore) Periudha e anketimit: ajo filloi në muajin dhjetor 2004 në universitetin e Elbasanit. Ky anketim luajti edhe rolin e vlerësimit pilot të metodologjisë dhe të anketës së formuluar, që do të ndiqej më pas. Pjesa tjetër e anketimit u realizua në muajt prill, maj, qershor 2005. Në total u realizuan 1781 anketime.

 

 

2. INFORMACIONET E MBLEDHURA

 

Studimi u organizua në disa kapituj.

Informacione personale

TIK (teknologjitë e informimit dhe të komunikimit):

Njohja dhe vlerësimi i rolit të teknologjive të informacionit, etj.

Kompjuteri: Pajisja me kompjuter në shtëpi, lidhja në internet, kompleksiteti i përdorimit të kompjuterit, etj.

Telefoni celular: Pajisja me telefon celular, lloji i telefonit, lloji i abonimit, shpenzimi mujor, shpeshtësia e mesazheve të dërguara, pajisja në familje, etj.

Pajisje te tjera: Pajisja me televizor, lloji i sinjalit; me telefon fiks, skaner, etj.

Pajisje dixhitale për përdorim personal dhe familjar

Interneti: Njohja dhe përdorimi, interneti në shtëpi, adresa e–mail, programet e kërkimit që përdoren më shpesh, sit-et shqiptare më të përdorshme, etj.

 

qëllimet e përdorimit të internetit, propozime per zhvillimin e internetit ne shtepi, e-qeverisja Në tërësi kjo përmbajtje u shtjellua në 87 indikatorë (variable, ndryshore).

 

 

3. STUDIMI

 

Studimi i plotë propozon një analizë më të detajuar të popullimit të konsideruar mbi indikatorë sociodemografikë apo indikatorë të përdorur në studim.

 

Në mënyrë indirekte ai bën gjithashtu një analizë të gjendjes së problemeve edhe në mjedisin familjar.

Rezultatet së bashku me tabelat dhe paraqitjet grafike të hollësishme mund të vihen në dispozicion të të gjithë të interesuarve, në varësi të kërkesave.

 

Autorët : Në informacionin e mësipërm janë paraqitur një pjesë e rezultateve të gjetura. Studimi i krye nga një grup punjësish të universiteteve të vendit. Grupi u drejtua nga Prof. Llukan Puka, në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universitetit të Tiranës.

 

Mbështetja financiare: ajo u dha nga Fondacioni Soros nëpërmjet Programit të Teknologjive të Informimit dhe të Komunikimit dhe Universiteti i Tiranës në kuadrin e programeve të kërkimit shkencor per vitin 2004.

 

 

(Autori është petagog në Universitetin e Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Tiranë,