Një ditë para fillimit të bisedimeve për reformën e pushtetit lokal në Kosovë

19 shkurt 2006 /TN

BOSNIZIM APO MAQEDONIZIM TË KOSOVËS DO SJELLIN BISEDIMET PËR DECENTRALIZIM?

Në kohën kur punoja në “Bota sot”, pata botuar një fejton me titull “Pse po ndodh Mitrovica?”, e në të cilin sintetizoja zhvillimet dhe shqetësimet që kishin të bënin me faktin se si Kosova po shkonte drejt bosnizimit të saj.

Në atë fejton, të cilin po të ketë mirësinë botuesi i “Botës sot” të ma japë bashkë me shkrimet tjera që më kanë mbetur në atë gazetë, do ta ribotoja në kontekst të bisedimeve për statusin e Kosovës, pata theksuar se dy linjat: linja e Tiranës/Kretës dhe ajo udbasho-jugosllavokomuniste, me veprimet e tyre mbanin përgjegjësi për ndryshimin e relievit etnik të Kosovës. Që atëherë, fatkeqësisht, kanë ndodhur aso zhvillime që veçse e kanë konfirmuar këtë tezë timen.

Shkruan: Rexhep KASTRATI

Tashmë kur veç pritet të fillojnë bisedimet për reformën e pushtetit lokal në Kosovë, delegacioni shqiptar që merr pjesë në ato bisedime, si dhe institucionet e Kosovës në përgjithësi janë para alternativës: të pranojnë bosnizimin e Kosovës si variant më të keq, ose maqedonizimin e saj, si variant më pak i keq. Bosnizimi i Kosovës ofrohet nga Beogradi, kurse maqedonizimi i propaganduar më herët nga Hashim Thaçi, duket se është imponuar edhe si qëndrim zyrtar i delegacionit të Kosovës.

Kështu së paku u kuptua nga anëtari i Ekipit Negociator, Veton Surroi. Ky anëtar i Ekipit Negociator, hapur bëri të qartë se Marrëveshja e Ohrit, përkatësisht elemente të saj janë inkorporuar në projektin që do ta paraqesë dhe do ta mbrojë delegacioni i Kosovës në krye me ministrin Haziri.

Duhet thënë se Marrëveshja e Ohrit, që i dha fund konfliktit në Maqedoni, nuk ka të bëjë vetëm me reformën e pushtetit lokal, por në përgjithësi me pozitën e shqiptarëve në Maqedoni. Si i këtillë as që do të duhej të ishte bazë, ose model për reformimin e pushtetit lokal në Kosovë.

Në anën tjetër, Marrëveshja e Ohrit erdhi si pasojë e konfliktit të qytetarëve shqiptarë me pushtetin sllavomaqedonas, pra si pasojë e një konflikti ndërmjet qytetarëve të një shteti që nuk e kontestonin as shtetësinë, as pavarësinë e as pozitën ndërkombëtare të Maqedonisë, kurse në Kosovë kemi të bëjmë me një realitet të ndryshëm, pasi që janë serbët ata që as që duan t’ia dinë shtetësisë së Kosovës, pavarësisë së saj; ata me këmbëngulje duan që Kosova të jetë pjesë e Serbisë, pra jo që nuk luftojnë për pozitë më të mirë të tyre në Kosovë, por duan që si pakicë e pakët të imponohen në Kosovë dhe t’i mbajnë 95% të shqiptarëve dhe të pakicave të tjera joserbe si qytetarë të rendit të dytë.

Me inkorporimin e Marrëveshjes së Ohrit, përkatësisht të elementeve të saj që kanë të bëjnë me reformimin e pushtetit lokal, ndërkaq, sikur po vihen në një paralelizëm të paarsyeshëm, të pabazë dhe në fund të fundit kundërkombëtar të 25% e shqiptarëve në Maqedoni, sipas regjistrimit të fundit atje, me 5-6% të serbëve të Kosovës.

Rrjedhimisht çfarë do të premtohej për serbët e Kosovës sikur të ishin 25% të popullsisë së gjithëmbarshme të Kosovës? Sa do të mund t’i kushtonte Kosovës një paralelizëm i këtillë gjatë zhvillimeve të mëvonshme gjeopolitike e gjeostrategjike, përkatësisht në kontekste të tjera gjeopolitike e gjeostrategjike?

Ndoshta në këto pyetje do të duhej të përgjigjej Hashim Thaçi, i cili jo vetëm tash, por ka vite që është duke i bërë jehonë mundësisë së zbatimit të Marrëveshjes së Ohrit edhe në Kosovë. Dhe përgjigjet duhet kërkuar edhe për faktin se ai dhe linja e Tiranës/Kretës në përgjithësi e patën kritikuar ashpër projektin e Ministrisë së Pushtetit Lokal për reformën e pushtetit lokal, me arsyetimin se krijonte komuna etnike.

Edhe pse, edhe projekti i paraqitur nga ministri Haziri nuk ishte projekt që do të ishte real për Kosovën, pasi që megjithatë serbëve dhe pakicave të tjera u ofronte më shumë se sa që u takonte me konventat ndërkombëtare, duhet thënë se koncepti i reformimit të pushtetit lokal në Maqedoni, ka elemente të pastra etnike, pasi që për të funksionuar një komunë më vete do të duhej të kishte një përqindje të caktuar të një komuniteti etnik.

Edhe pse në deklaratën e tij për RTK-në, Veton Surroi reformimin e pushtetit lokal sipas modelit të Marrëveshjes së Ohrit e quajti joterritoral, duhet thënë se ai reformim bëhej për të kënaqur pak kërkesat e shqiptarëve për më shumë vetëqeverisje dhe vetadministrim.

Megjithëse, tashmë. çdo gjë që thuhet është siç thoshte Noli :”si kofini pas të vjeli”, duhet thënë se çka u bë me projektin e paraqitur nga ministri Haziri në Kuvendin e Kosovës? A është detyruar Luta dhe Ministria e tij nga Hashim Thaçi që si kompensim për të njohur pilot-projektet e filluara, të pranojnë modelin sllavomaqedonas për decentralizimin?

Edhe pse ka të ngjarë që të jenë bërë më shumë kompromise brenda Grupit Politik – Strategjik dhe brenda Ekipit Negociator, se sa kompromisi herë për bashkëkryesues, e herë për të rritur numrin e anëtarëve të delegacionit që tashmë është nisur për në Vjenë, duhet thënë se Kosova sot gjendet në situatë që ose të pranojë modelin boshnjak, për të cilin është angazhuar Beogradi që nga fillimi, bile shumë vjet para se të fillonte konflikti në Kosovë, e që angazhohet edhe sot, ose modelin sllavomaqedonas që 5-6% të qytetarëve të Kosovës, i barazon me 25% të qytetarëve të Maqedonisë, vetëm pse të parët quhen serbë, kurse të dytët shqiptarë.

Natyrisht se kjo situatë e Kosovës është edhe pasojë linjave që vepronin e veprojnë në Kosovë, siç janë: linja e Tiranës/Kretës që ndihmoi enklavizimin e Kosovës, dhe linja udbasho-jugosllavokomuniste që në vazhdimësi i ka bërë jehonë projekteve serbe për ndarjen, përkatësisht bosnizimin e Kosovës. Vallë a janë edhe në Ekipin Negociator për t’ia lehtësuar edhe më tej punën Beogradit? Mbetet të shihet pas takimit të Vjenës dhe gjatë zhvillimit të procesit negociator për statusin e Kosovës.