|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Kosumi: “Populli i Kosovës ka dëshmuar se e meriton shtetin”

18 shkurt 2006 /TN

 

Në prag të fillimit të bisedimeve për zgjidhjen e statusit të Kosovës, Kryeministri i Kosovës, Bajram Kosumi (45), flet mbi përgatitjet e delegacionit kosovar para Takimit të Vjenës dhe të ardhmen e Kosovës e sheh si “shtet sovran dhe të pavarur, të inkuadruar në Bashkimin Evropian”. Trepca.net boton një versionin të zgjeruar nga intervista e kryeministrit Kosumi dhënë reporterit të gazetës gjermane “Hamburger Abendblatt”.

 

Intervistoi: Albert BISAKU

 

Pyetje: z. Kryeministër, të hënën në Vjenë pritet të fillojnë negociatat për zgjidhjen e statusit të Kosovës. Sa është e përgatitur qeveria juaj për këto bisedime?

 

KOSUMI: Kësaj çështje ne i jemi qasur me seriozitet të veçantë dhe jemi përgatitur mjaft mirë. Grupet punese kanë hartuar raportet e kërkuara dhe besoj se deri tani kemi zgjedhur strategjinë më pozitive të mundshme. Ne shkojmë në Vjenë jo të taktizojmë, jo të negociojmë kohë të gjatë për një çështje, por shkojmë në Vjenë me propozime konkrete për të zgjidhur të ardhmen politike të Kosovës. Qëllim i delegacionit tonë në këto bisedime është krijimi i Shtetit të Kosovës.

 

Pyetje: Delegacioni shqiptar, i cili në Vjenë do t`i mbrojë interesat e shumicës së qytetarëve të Kosovës, është shprehur se asnjë zgjidhje tjetër nuk do të jetë e pranueshme, pos pavarësisë. Në anën tjetër, Beogradi kundërshton një zgjidhje të tillë dhe është shprehur i gatshëm të pranojë vetëm një „Autonomi të zgjeruar për Kosovën“ brenda Serbisë. Si e shihni zgjidhjen e këtij problemi?

 

KOSUMI:  Kur bisedojmë për statusin final të Kosovës, nuk flasim si për një çështje që është në treg, ku duhet të bëhet pazar dhe duhet të gjendet një mes për çmimin e saj. Kur flasim për statusin final të Kosovës, flasim për fatin e mbi dy milionë njerëzve në Kosovë dhe nëse vendosim për fatin e dy milionë njerëzve në Kosovë, atëherë duhet të pyetën ata dy milionë njerëz.

 

Serbia nuk ka asnjë të drejtë të vendos për statusin final të Kosovës. Beogradi mund të negociojë me Prishtinën dhe me Bashkësinë Ndërkombëtare për relacionet e reja që janë krijuar në këtë pjesë të Evropës, përfshirë këtu edhe Kosovën.

 

Beogradi ka të drejtë të mbrojë pozitën e komunitetit serb në Kosovë, të interesohet për të dhe për trashëgimitë e tyre kulturore dhe fetare. Edhe ne kemi të drejtë dhe kemi interes të bisedojmë për marrëdhëniet e reja që do të kemi në të ardhmen mes Kosovës dhe Serbisë.

 

Të gjitha këto çështje ne do t`i diskutojmë me Beogradin dhe do të arrijmë një marrëveshje. Por mundësia e vetme, që popullit të Kosovës i siguron paqen, demokracinë dhe stabilitetin ekonomik është pavarësia dhe sovraniteti i Kosovës.

 

Pa marr parasysh, nëse politikanët serb këtë e kundërshtojnë ose jo. Vetëm si shtet Kosovës do t`i hapen rrugët për integrimin në NATO dhe Bashkimin Evropian. Kjo do t`ia lehtësonte edhe Serbisë rrugën drejt BE-së. Ky është edhe interesi i ynë i përbashkët.   

 

Pyetje: Pra kosovarët dëshirojnë të krijojnë shtetin e tyre. Besoni se qytetarët dhe politikanët e Kosovës mund të dëshmojnë se janë të gatshëm të menaxhojnë me vendin e tyre?

 

KOSUMI: Unë besoj fuqimisht se disa herë deri më tash, populli i Kosovës e ka dëshmuar se jo vetëm e meriton, por është i aftë për të menaxhuar me vetveten dhe për të menaxhuar me shtetin e vet. Para dhe gjatë luftës kosovarët kanë dëshmuar aftësi rezisutese.

 

Menjëherë pas luftës, qytetarët e Kosovës me këmbëngulje vendosën të kthehet në vatrat e tyre, qoftë edhe të shkrumbuara krejt. Të ndërtojnë shtëpitë e tyre, të punojë tokën, të ndërtojnë fabrikën e re, të marrin pjesë në zgjedhje, të ndërtojnë institucionet komunale, kuvendin, qeverinë, të ndërtojnë të ardhmen e vet.

 

Gjitha këto janë argumente se ky popull më të vërtetë është i aftë për të menaxhuar me shtetin e vet. Po ashtu dëshirojë të shtojë se klasa politike në Kosovë dhe institucionet e pushtetit në Kosovë që gjatë tërë kohës janë krijuar në bashkëpunim me Bashkësinë Ndërkombëtare, me të vërtetë janë të afta për të menaxhuar me të gjitha situatat dhe për të menaxhuar suksesshëm me shtetin e Kosovës.

 

Pyetje: Kryenegociatori për statusin e Kosovës, Martti Ahtisaari, ka kërkuar nga të dy palët të mos bojkotojnë proceset gjatë bisedimeve.

 

KOSUMI: Sa i përket anës kosovare, ne besojmë shumë në këtë proces. Ne e çmojmë shumë dhe jemi të lumtur që po ndodh ky proces. Ne do të investojmë të gjitha kapacitetet që kemi që ky proces të jetë i suksesshëm. Edhe unë pajtohem me zotin Ahtisaari që nuk duhet të ketë bllokime dhe bojkotime gjatë këtij procesi. 

 

Pyetje: Kush do ta udhëheq delegacionin kosovar dhe si do të përfaqësohen minoritetet në këto bisedime?

 

KOSUMI: Në bazë të temave që do të diskutohen do të jetë një delegacion i kombinuar nga përfaqësues të ministrive dhe ekspertë nga lëmitë përkatëse. Grupi ynë negociator do të drejtohet nga Ministri i Pushtetit Lokal, Lutfi Haziri, pasi temë e takimit të parë do të jetë decentralizimi, pra bartja e kompetencave në pushtetin lokal.

 

Të emëruarit nuk janë përcaktuar në bazë të përkatësisë etnike, por në bazë të temave që do të diskutohen në takim. Kështu që bashkëpunimi konstruktiv i secilit anëtarë – pa marrë parasysh përkatësinë etnike – është me vlerë të pakontestueshme në këto bisedime.

 

Pyetje: A i keni bërë ndonjë ofertë serioze përfaqësuesve të minoritetit serb të Kosovës të jenë pjesë përbërëse të këtij delegacioni?

 

KOSUMI: Komunitetit serb në Kosovë i kemi bërë kërkesë dhe ofertë serioze tash e disa muaj që të jenë pjesë e delegacionit të Kosovës. Fatkeqësisht, komuniteti serb dhe pjesa e madh e përfaqësuesve të tyre politik janë përcaktuar të jenë pjesë e delegacionit të Serbisë.

 

Për mendimin tim, ky është një gabim i madh. Por, duhet pasur parasysh se politikanët serbë të Kosovës janë peng të presioneve politike dhe presioneve të tjera që vijnë nga Beogradi zyrtar, i cili me të gjitha mjetet pengon inkuadrimin e tyre në institucionet tona demokratike.

 

Pyetje: Në këtë rast do të thotë se Beogradi do t`i mbron interesat e tyre. E vlerësoni si vendim të drejtë?

 

Kosumi: Jo! Mendoj se nuk është vendim i drejtë. Unë besoj se është gabim dhe kjo do të ndikojë negativisht në procesin e bisedimeve për statusin final. Ta them edhe bindjen time politike, se Beogradi asnjëherë nuk i ka mbrojtur interesat e serbëve të Kosovës dhe se Beogradi serbët e Kosovës gjithmonë i ka përdorur si maskotë për interesat e veta reale.

 

Sa herë që Beogradi ka thënë se është duke i mbrojtur interesat e vërteta të serbëve, ata pozitën e tyre në Kosovë gjithmonë e kanë pasur më të vështirë. Kështu ka ndodhur me Milosheviqin, i cili tërë kohën ka propaganduar se është duke i mbrojtur interesat e serbëve në Kosovë, ndërsa në atë kohë kur ai kështu thoshte, bënte që konfliktet mes shqiptarëve dhe serbëve të arrijnë në kulm. 

 

Pyetje: Që nga marsi i vitit të kaluar jeni kryeministër i qeverisë së përkohëshme të Kosovës. Cilat kanë qenë sukseset dhe cilat dështimet gjatë qeverisjes suaj?

 

KOSUMI: Për shoqëritë që janë në tranzicion shumëdimensional mund të ketë shumë suksese, por edhe dështime. Kështu është rasti edhe me ne. Ne jemi një shoqëri totalisht në tranzicion dhe vështirësitë e sfidat në periudha të tilla historike janë shumë të mëdha. Si e tillë, ne jemi shoqëri që synon demokracinë, shtetin dhe modernizimin.

 

Prej sukseseve unë do të dalloja hapjen e procesit te bisedimeve për statusin final, e cila është meritë e madhe e punës që ka bërë qeveria e Kosovës qoftë në planin e implementimit të standardeve, qoftë në planin e krijimit të një baze stabile edhe për ekonominë, për funksionimin e demokracisë, por edhe për forcimin e marrëdhënieve mes komuniteteve brenda Kosovës dhe marrëdhënieve me fqinjët tanë.

 

Ky është kryesuksesi. Ndër planet që nuk kemi arritur t`i realizojmë sa duhet mund të përmend dështimin e pilot-njësisë komunale në Graçanicë, ku jeton një pjesë e komunitetit serb, që të nxitur nga Beogradi e bojkotuan këtë nismë të Qeverisë kosovare.

 

Pyetje: Atëherë, deri ku ka arritur Kosova me përmbushjen e standardeve?

 

KOSUMI: Ka arritur shumë. Rreth 70% të asaj çka shihet sot në Kosovë është e re, është e krijuar në këto pesë vjetët e pasluftës, qoftë në objekte, qoftë në institucione, qofte në vlerat e tjera të demokracisë, politikës. Ky është një progres tepër i madh.

 

Më të vërtetë është e çuditshme se si një vend i vogël në një kohë kaq të shkurtër të shënojë rezultate kaq të mëdha. Të arriturat në standarde, Këshilli i Sigurimit disa herë i ka vlerësuar pozitivisht. Edhe pse më kritik, edhe ambasadori Kai Aide në raportin e tij i ka vlerësuar përparimet që janë bërë në Kosovë.

 

Nëse marrim për bazë vlerat demokratike, ato çka janë standardet më të vërtetë, atëherë mund të themi se shoqëria në Kosovë është përafërsisht e ngjashme me ato në rajon.  Në disa fusha mund të jemi më të përparuar, në disa fusha kemi vështirësi më të mëdha. Për shembull, Shërbimi Policor i Kosovës (ShPK) është shërbimi më i pakorruptuar në tërë rajonin, ndërkohë që në fushën e marrëdhënieve etnike duhet edhe shumë për t`u bërë.

 

Pyetje: Ku e keni fjalën tek procesi i decentralizimit dhe të drejtat e minoriteteve, theksojmë se do të jenë ndër temat, të cilat do ta karakterizojë takimin e  parë të negociatave. Çka mund të ofrojë pala kosovare në këtë drejtim?

 

KOSUMI: Siç thashë më parë, ne do të shkojmë në Vjenë për të zgjidhur një çështje. Kështu që ne do të ofrojmë maksimumin e gjithë atyre që duhet bërë në procesin e decentralizimit. Ne jemi të interesuar që mbi konceptin e bartjes së pushtetit prej qendrorëve tek ai lokal, t`i bartim të gjitha kompetencat, me të cilat qytetarit të një komune t`i mundësohet të ketë vendimmarrje të drejtpërdrejt. Ky është koncepti ynë që ofrojmë në këtë plan të decentralizimit. Do të thotë, krijimi i mundësive më të mira për qytetarin e Kosovës, qoftë ai shqiptar, serb apo rom. 

 

Pyetje: Si e vlerësoni rolin e Gjermanisë në Kosovë dhe ç`prisni nga politika e jashtme gjermane në të ardhmën?

 

KOSUMI: Gjermania ka pasur dhe vazhdon të ketë ndikim gjithnjë e më të madh në politikën ndërkombëtare dhe kjo është shumë pozitive. Në Kosovë, Gjermania ka luajtur gjatë tërë kohës një rol shumë të veçantë, si në planin politik, diplomatik, ushtarak dhe ekonomik, përfshirë këtu edhe meritat e jashtëzakonshme në arritjen e konsensusit për shumë çështje që kanë të bëjnë për Kosovën në Grupin e Kontaktit.

 

Unë po ashtu dua të theksojë edhe kontributin e ushtarëve të Bundeswehrit, të cilët që nga qershori i vitit 1999 janë pjesë e forcave shumëkombëshe të NATO-s në Kosovë (KFOR).  Në jugperëndim të vendit ku vepron brigada e tyre është krijuar një besim i madh mes qytetarëve dhe paqeruajtësve dhe ata po bëjnë një punë të shkëlqyer.

 

Shikuar në përgjithësi, ushtarët e KFOR-it janë mirëpritur nga populli i Kosovës dhe prezenca e tyre ndikon pozitivisht jo vetëm në sigurinë e paqes në Kosovës, por edhe në shtetet tjera të rajonit, në Maqedoni, Shqipëri, por edhe Serbi dhe Mal të Zi. Dhe unë besoj se roli i Gjermanisë në Kosovë në të ardhmen do të vij duke u rritur.

 

Ne e çmojmë punën dhe angazhimin e qeverisë gjermane për Kosovën. Popullin dhe qeverinë gjermane e falënderojmë që gjatë tërë kohës e kanë mbështetur dhe ndihmuar kërkesën për lirinë e popullit të Kosovës.