|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Intervistë me ministrin e Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Besnik Mustafaj

15 shkurt 2006 /TN

Intervistoi: Gjekë Gjonaj

Besnik Mustafaj u lind më 23 shtator 1958 në Bajram Curri. Në vitet 1979-1982 ka mbaruar studimet për Gjuhë dhe Letërsi frënge, në Universitetin e Tiranës. Në periudhën 1983-1991 ishte profesor i Letërsisë në Universitetin e Tiranës. Detyrën e Ambasadorit të Jashtëzakonshëm dhe Fuqiplotë të Republikës së Shqipërisë në Francë e ushtroi në vitet 1992-1997. Deputet i Parlamentit Shqiptar për katër mandate. Përfaqësues i Partisë Demokratike.

Mustafaj, përveç angazhimeve në politikë, është edhe shkrimtar i njohur. Është autor i shumë librave dhe publikimeve në fushta e poezisë dhe estetikës. Përveç shqipes, njeh frëngjishten, italishten dhe anglishten.

PYETJE: Zoti Mustafaj. Zoti ministër më lejoni, t’ju pyes  çfarë humbjeje është për Kosovën vdekja e presidentit të saj Dr. Ibrahim Rugova ?

B. Mustafaj: E ndiej veten të mbushur me dhimbje, sepse bota shqiptare në njëqind vjetët e fundit nuk ka humbur personalitet më të rëndësishëm se Ibrahim Rugovën dhe përmasat e kësaj humbjeje natyrisht se mua më shkaktojnë dhimbje.

Për më tepër kam patur një miqësi të vjetër 15 vjeçare të drejtpërdrejtë me presidentin Rugova, por njëkohësisht e ndiej veten shumë optimist për të ardhmen e Kosovës, sepse përfundimisht ai iku para kohe, por iku duke lënë mbrapa një klasë politke të pjekur, një klasë politike legjitime, e cila gjendet nëpër institucione, gjendet në parlamentin e zgjedhur në mënyrë të ligjshme, gjendet në qeverinë e zgjedhur në mënyrë të ligjshme.

Pra, kjo është një lehtësim i madh dhe nga ana tjetër ekziston një kornizë kushtetuese, ka një numër dokumentesh shtetërore që përcaktojnë edhe procedurën për zgjedhjen e presidentit të ri. Pra, gjithçka është në rrugë të mbarë që negociatatat të mos ngadalësohen dhe statusi final i Kosovës, që do të jetë pavarësia, të përcaktohet sa më shpejt.

PYETJE: A mendoni se pas vdekjes së presidentit Rugova mund të vijë tek ndonjë farë vakumi politik, kam parasysh këtu vazhdimin e negociatave për zgjidhjen e statusit final të Kosovës?

B. Mustafaj: Unë jam i bindur që nuk do të ketë vakum, sepse institucionet janë, njerëzit që do ta bëjnë punën janë, eksperiencë kanë, pjekuri kanë, kthjelltësinë e mendjes e kanë. Gjithçka është e përgatitur në mënyrë që të mos ketë vakum. Në anën tjetër, po tzi lexosh me vëmendje të gjitha përshëndetjet e kreyetarëve të shteteve, apo të ministrave të jashtëm të vendeve që do të vendosin për të ardhmen e Kosovës, të gjithë deklarojnë se negociatat nuk do të ngadalësohen.

PYETJE: Si e shihni vazhdimin e negociatave për statusin përfundimtar të Kosovës pa presidentin dr. Ibrahim Rugova?

B. Mustafaj: Për mua garancia se gjithçka do të shkojë mirë qëndron tek vetë stabiliteti i institucioneve të Kosovës, i Parlamentit, i Qeverisë, i presidentit të ri që do të zgjedhet. Institucionet e Kosovës, pra, kanë stabilitet. Në demokraci funksionohet me institucione dhe jo me individë. I gjithë rezultati përfundimtar për të mirën e Kosovës është vazhdimësi apo rezultat i punës së Presidentit të Kosovës, dr. Ibrahim Rugova.

PYETJE: Nga deklaratat zyrtare të lidershipit kosovar vërehet qartë se Shqipëria në fazën e ardhshme të negociatave për statusin final të Kosovës mund të luajë një rol të rëndësishëm. A do ta mbështesë Shqipëria tërësisht këtë proces?

Mustafaj: Qeveria shqiptare dhe krejt institucionet e Shqipërisë do ta mbështesin tërësisht këtë proces me çkado që të kenë nevojë institucionet e Kosovës. Ne jemi shumë aktiv dhe do të jemi akoma më aktiv. Së pari, do të bëhemi pjesë e shpjegimit të realitetit të Kosovës me të gjithë faktorët ndërkombëtarë.

Së dyti bëhemi pjesë ndikuese, aq sa na takon, mbi faktorin shqiptar në Kosovë që të jetë bashkëpunues me faktorin ndërkombëtar, i gatshëm të negociojë me sinqeritet me Beogradin dhe të jetë kompakt me qëndrimet brenda grupit negociator. Veç kësaj, ne po ashtu jemi në fazën e përgatitjeve të një bashkëpunimi të ri me Qeverinë e Kosovës përmes realizimit të programeve të ndërsjella. Sepse një nga standartet që duhet të plotësojë Kosova dhe që e bën të merituar pavarësinë është edhe funksionimi normal dhe efikas i qeverisë.

PYETJE: Në këto momente të dhimbjes, cili do të ishte mesazhi Juaj popullit të Kosovës, respektivisht çka i duhet këtij populli në këto momente pikëllimi dhe cila është detyra kryesore e klasës plolitike në Kosovë ?

B. Mustafaj: Në këto momente pikëllimi, popullit të Kosovës i duhet qëndrueshmëri shpirtërore e fortë dhe unitet, në mënyrë që të mbështesë grupin negociator, që do të vazhdojë të njëjtën Platformë të cilën e kishte përgatitur presidenti Rugova. Detyra kryesore e klasës politike në Kosovë është e dyfishtë. Të negociojë për të arritur ëndrrën që kanë shqiptarët e Kosovës dhe që prodhon stabilitet për gjithë rajonin, që është pavarësia dhe njëkohësisht të mbajë nën kontroll emocionet e shoqërisë kosovare.

PYETJE: Dua tju rikujtoj se disa politikanë dhe analistë shqiptarë, jo vetëm në Kosovë por edhe në Shqipëri, madje edhe në Mal të Zi, e kanë kundërshtuar deklaratën tuaj të mëparshme se "Kosova duhet të gëzojë pavarësinë e kushtëzuar". Ju lutem, më sqaroni se çfarë nënkuptoni ju me termin "pavarësi e kushtëzuar"?

B. Mustafaj: Kjo do të thotë që të gjitha ato deklarime që klasa politike e Kosovës i bën, tzi bëjë me sinqeritet. Dhe unë jam i bindur se është e sinqertë kur deklaron se do të respektojë minoritetet, se nuk do të lejojë coptimin e Kosovës, se do të pranojë praninë ndërkombëtare për disa kohë.

Të gjitha këto, edhe për tzi dhënë garanci të plotë komunitetit ndërkombëtar, se do të bëhet një shtet serioz, se do të bëhet një shtet demokratik, se do të bëhet një shtet me standarte të denja për tzu pranuar në familjen europiane. Të gjitha këto do të shkruhen si kushte të vërteta në procesin e negocimit dhe të marrin formë dokumentare, çka e forcon bashkëpunimin e shtetit të ardhshëm të Kosovës me komunitetin ndërkombëtar, që është garanti i këtyre negociatave.

PYETJE: I qëndroni besnik ende tezës suaj "pavarësi e kushtëzuar"?

B. Mustafaj: Unë, që ditën që kam pranuar të bëhem ministër i Jashtëm dhe deri në këtë çast, që jemi bashkë këtu në Prishtinë, eci me idenë se detyra e diplomacisë është të fitojë kohë brenda të realizueshmes. Unë e kam thënë dhe e përsëris, se pavarësia është e panegocueshme, kushtet janë të negocueshme. Po kushte do ketë.

PYETJE: Ju lutem të kthehemi pak tek rrjedhat politike në Mal të Zi. Cili është niveli i aktual i bashkëpunimit politk dhe ekonomik në mes të dy vendeve fqinje?

B. Mustafaj: Marrëdhëniet diplomatike dhe ekonomike midis Shipërisë dhe Malit të Zi janë shumë korrekte, janë shumë të mira. Kryeministri Berisha, një nga vizitat e para që ka bërë si kryeministër, e ka bërë në Mal të Zi. Ne jemi në kontakte të vazhdueshme me Qeverinë e Malit të Zi për dy arsye.

E para sepse jemi fqinjë, e dyta - se Në Mal të Zi ka një minoritet substancial. Një minoritet i cili ka arritur disa të drejta, por ka nevojë që ato të drejta të zgjerohen, të thellohen, të pasurohen, në përputhje me standartet ndërkombëtare. Dhe për fatin e minoritetit shqiptar në Mal të Zi, është treguar shumë pozitiv fakti se edhe ky minoritet vepron brenda institucioneve.

Pra, është një minoritet konstruktiv për stabilitetin e Malit të Zi, është një minoritet me mendësi moderne, sepse nuk kërkon jashtë institucioneve të drejtat e veta, që atyre u takojnë. Dhe ne, së shpejti, në prag të referendumit që pritet të zhvillohet për pavarësinë e Malit të Zi, brenda gjashtëmujorit të parë të këtij viti, do të hapim edhe një zyrë diplomatike në Podgoricë, në mënyrë që ne tzi kemi, edhe diplomatikisht, marrëdhëniet akoma më të drejtpërdrejta.

PYETJE: Pushteti malazez është deklaruar për mbajtjen e referendumit për pavarësinë e Malit të Zi. A do ta mbështesë qeveria shqiptare ripërtëritjen e shtetit malazez?

B. Mustafaj: Qeveria shqiptare mbështet të drejtën për referendum. Nuk mbështet asnjërën nga dy versionet. Për qeverinë shqiptare ka dy - tri elemente thelbësore. E para është e drejta e të gjithë qyetarëve të Malit të Zi që të zhvillojnë një refendum. Por për ne, si fqinjë, është thelbësore që ky referendum të zhvillohet me transparencë dhe me standartet demokratike. Nuk është thelbësore "pro"-ja apo "kundër"-ja", por është thelbësore që gjithçka të zhvillohet me transparencë dhe në përputhje me standartet demokratike, në mënyrë që të mos ketë destabilitet në Mal të Zi. Destabiliteti i bën keq Malit të Zi, i bën keq Serbisë dhe mbi të gjitha i bën keq minoritetit shqiptar atje.

PYETJE: Besoj se jeni në dijeni për statusin që gëzojnë shqiptarët në Malit të Zi, andaj unë do tzju pyes se çfarë u duhet shqiptarëve të kësaj republike për të arritur të drejtat që atyre u takojnë në bazë të standarteve ndërkombëtare ?

B. Mustafaj: Jemi në dijeni të kërkesave të shqiptarëve në Mal të Zi. Përpiqemi që ato tzi shtrojmë edhe në takimet diplomatike që kemi me qeverinë e Malit të Zi. Askush më mirë se shqiptarët e Malit të Zi nuk e din se çfarë u mungon. Nuk jemi ne nga jashtë që do tzua themi nga Tirana se çfarë të drejtash u takojnë. Ata vetë e dinë se çfarë të drejtash u takojnë.

Ata vetë kontribuojnë për zgjerimin e hapësirës ligjore që këto të drejta të thellohen. Ata vetë bëjnë presion në Qeverinë e Malit të Zi, që të të respektojë angazhimet e veta ndërkombëtare, pa të cilat nuk do të mund ta meritojë pavarësinë. Dhe ne do të vazhdojmë të jemi, si të thuash, edhe një mbështetje e institucioneve të Malit të Zi në përgjithësi, domethënë një mbështetje e një fqinji, por edhe e forcave politke dhe e përfaqësuesve të komunitetit shqiptar.

PYETJE: Sa bashkëpunojnë politikanët shqiptarë nga Mali i Zi me Tiranën zyrtare?

B. Mustafaj: Gjithmonë ka vend për më shumë. Përfaqësuesit shqiptarë në institucionet shtetërore të Malit të Zi, duke patur mbështetjen e ligjeve të Malit të Zi, duke patur mbështetjen edhe të Shqipërisë dhe të komunitetit ndërkombëtar, natyrisht do ta përmirësojnë detyrën e madhe, sepse është mision të përfaqësosh një minoritet në një shtet. Është në të mirën e Malit të Zi që shqiptarët të kenë sa më shumë të drejta, sepse duke patur sa më shumë të drejta ata janë më prezent, janë më konstruktiv në ndërtimin e një ambienti demokratik në Mal të Zi.

PYETJE: A keni menduar ndonjëherë se kur mund të vini në Mal të Zi, për tzu takuar me vëllezërit tuaj shqiptar?

B. Mustafaj: Unë do të vijë së shpejti, zyrtarisht, në Mal të Zi.

PYETJE: Dhe pyetja e fundit, z. ministër, më thuani cilat janë objektivat kryesore të diplomacisë shqiptare?

B. Mustafaj: Diplomacia shqiptare për gjashtë muajt që vijnë ka tri kolona të mëdha pune. E para është marrëveshja për asocim-stabilizim, domethënë çuarja përpara e procesit në integrimin europian, ndjekja me vëmendje dhe mbështetja e procesit të pavarësimit të Kosovës në nivel diplomatik ndërkombëtar dhe e treta është natyrisht ndjekja me vëmendje e zhvillimeve në Mal të Zi.