|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Lajmet e ditës

14 shkurt 2006 /TN /QIK

Përmbajtja:

• Presidenti i Kosovës merr përkrahjen e Britanisë dhe Gjermanisë
• Oli Rehn shpreson se Kosova do të vazhdojë ta ndjekë veprën e Rugovës dhe të respektojë parimet e tij
• Server thotë se nuk do të ishte asgjë e jashtëzakonshme të kesh dy shtete që flasin shqip
• Në Kuvendin e Kosovës zhvillohet debati me akuza dhe kundërakuza për qendrën protokollare në Gërmi
• Ministri Veliu dhe homologu i tij Pollozhani nesër nënshkruajnë protokollin e Programit ekzekutiv për bashkëpunim
• Zyrtarët thonë se nuk ka shenja të gripit të shpendëve në vendin tonë
• Deklaratë e Majkëll O'Rejllit, koordinator i mbrojtjes së ish kryeminstrit Haradinaj
• Sot mbahet një koncert i Agora Latrin Jazz Quartet nga Amerika
• Në përleshjet në Haiti është vrarë të paktën një person
• Dënohen me vdekje 2 të rinj australianë për kontrabandim të 8.2 kg heroinë në Bali
• Në përkujtimin e ish-kryeministrit Rafik Hariri në Bejrut marrin pjesë 500 mijë libanezë
• Sadami dhe 7 të bashkakuzuarit e tij protestojnë me grevë urie
• Paqja pozitive dhe paqja negative  - Edita Kuçi Ukaj (opinione)

 
Presidenti i Kosovës merr përkrahjen e Britanisë dhe Gjermanisë

 

Prishtinë, 14 shkurt 2006 - Presidenti i Kosovës, Fatmir Sejdiu priti në takime të veçanta shefin e Zyrës britanike në Prishtinë, Dejvid Blant dhe atë të Zyrës gjermane Eugen Volfart që kishte të karakter përgëzimi dhe njohës.

 

Presidenti Sejdiu fillimisht takoi diplomatin britanik gtë cilin e falënderoi vendin e tij për angazhimet rreth Kosovës dhe vazhdimin e mbështetjes së mëtejshme të Britanisë.

Nga ana e tij zoti Blant premtoi përkrahjen e mëtejshme të Britanisë për përfundimin e suksesshëm të procesit të statusit gjatë këtij viti.

"Angazhimi që ka bërë Britania e Madhe për Kosovën në gjithë periudhën e mëparshme dhe tani, si dhe gatishmëria që të vazhdohet me një angazhim të tillë, do të ndihmojë që Kosova të përshpejtojë proceset e saja rreth aspektit të definimit të statusit politik", tha z. Sejdiu

Shefi i Zyrës britanike shprehu gatishmërin e bashkëpunimit të Britanisë me Kosovën në mënyrë që procesi i statusit të përfundojë me sukses brenda këtij viti. Ai njoftoi se ka sjellë mesazhin e Kryeministrit britanik, Toni Bler për zgjedhjen e Fatmir Sejdiut në postin e Presidentit të Kosovës dhe përkrahjen e tij për vendin tonë.

Në lidhje me deklarimet e radikalëve serbë, Blant tha se ky është një moment shumë i rëndësishëm në Kosovë, andaj do të ketë zëra nga jashtë, por ai më të rëndësishëm e vlerësoi deklaratën e qartë të Grupit të Kontaktit në Londër:

"Grupi i Kontaktit e ka bërë mjaft të qartë se nuk do të ketë ndarje të kufijve ekzistues dhe vetë Xhon Sauers e theksoi se nëse ndonjëra palë e përdor dhunën, atëherë ajo nuk do t'i bëjë ndonjë favor bashkësisë ndërkombëtare".

Ndërkaq në takimin me shefin e Zyrës gjermane, Eugen Volfrah, Presidenti Sejdiu tha se kishte shprehur kënaqësinë e tij për ofertën e madhe që të vazhdohet me bashkëpunimin e veçantë të zyrës dhe shtetit gjerman për të nxitur dhe inkurajuar proceset e rëndësishme në Kosovë.

"Kërkuam një mbështetje të vazhdueshme për vullnetin e popullit të Kosovës që është pavarësia, duke u kthyer në të njëjtën kohë në evokim të falënderimit për të gjitha ato që Gjermania ka bërë për Kosovën dhe për popullin e saj deri tash", tha z.Sejdiu.

 

Ai me këtë rast theksoi praninë e komunitetit të madh të shqiptarëve në Gjermani që kanë mbajtur Kosovën gjallë, por siç tha, janë edhe faktor i rëndësishëm që lidhin ura miqësie me popullin gjerman.

Presidenti tha se në proceset e mëtejshme pret një mbështetje të fuqishme të Gjermanisë për zhvillimin e proceseve demokratike në kulturë, ekonomi dhe në sferat e tjera.

Nga ana e tij, diplomati gjerman Volfart tha se zgjedhja e Presidentit Sejdiu në krye të Kosovës ka qenë hap i rëndësishëm për vendin dhe një hap i rëndësishëm për negociatat për statusin e Kosovës dhe e siguroi për mbështetje.

"I sigurova Presidentit Sejdiu përkrahjen e plotë të Gjermanisë në rrugën paqësore dhe demokratike për gjetjen e një zgjidhjeje të mirë dhe të qëndrueshme të statusit duke siguruar demokracinë, prosperitetin dhe lirinë e lëvizjes për të gjithë banorët e Kosovës dhe për ardhmërinë e tyre dhe familjeve të tyre", tha z.Volfart.

Po ashtu diplomati gjerman tha se ka ofruar mbështetje edhe për arsimimin jo vetëm për nivelin universitar, por për të gjitha niveleve për ndërtimin e një ardhmërie të sigurt në Kosovë.

Njëherit ai shprehu gatishmërinë të ofrojë ndihma për nevojat shtesë në hapat e ardhshëm të sistemit ligjor, si në hartimin e Kushtetutës së re apo elementet për të. "Ne gjithmonë jemi të gatshëm për të mbështeture të gjitha qytetarët e Kosovës, Presidentin dhe ekipin tij në këta hapa në kohën e rëndësishme që po vjen për Kosovën ", u shpreh Eugen Volfart.

 

 

Oli Rehn shpreson se Kosova do të vazhdojë ta ndjekë veprën e Rugovës dhe të respektojë parimet e tij

 

Bruksel, 14 shkurt 2006 - Komisioneri për zgjerim Oli Rehn ka përgëzuar Fatmir Sejdiun për zgjedhjen e tij në postin e Presidentit të Kosovës duke i siguruar përkrahjen e vazhdueshme të BE së.

"Dua që të shfrytëzoj këtë rast që ta siguroj atë me përkrahjen e vazhdueshme të BE së, veçanërisht në këtë kohë kur bisedimet për përcaktimin e statusit të ardhshëm të krahinës janë në zhvillim e sipër. Kosova, sikurse edhe pjesa tjetër e Ballkanit Perëndimor, ka një perspektivë të qartë evropiane.

 

Është e qartë se negociatat lidhur me statusin e saj final janë çështjet më sfiduese politike për rajonin", shprehet Rehn në mesazhin e tij të urimit.

"Ne po mbështesim procesin e statusit dhe jemi të përkushtuar për një zgjidhje të qëndrueshme për krijimin e një Kosove të mirëfilltë demokratike dhe multiethnike.

 

Shpresoj se Kosova do të vazhdojë ta ndjekë veprën e Rugovës dhe të respektojë parimet që ai i ka ndjekur gjithmonë kërkimin e gjetjes së zgjidhjeve paqësore për problemet e vështira me të cilat po ballafaqohet", thotë në fund të mesazhit të urimit Oli Rehn.

 

 

Server thotë se nuk do të ishte asgjë e jashtëzakonshme të kesh dy shtete që flasin shqip

 

Uashington, 14 shkurt 2006 - Insistimi i Beogradit në zbatimin e rezolutës 1244 të Kombeve të Bashkuara nuk do të thotë se pavarësia e Kosovës është përjashtuar.

 

Me rezolutën 1244 parashihet një rezolutë e re dhe një status i ri i Kosovës, ndërkaq pavarësia gjithsesi do të jetë një nga opsionet, thotë Daniel Server, drejtor i Nismës ballkanike në Institutin amerikan të Paqes.

Sipas Serverit, pavarësia e Kosovës mund ta destabilozonte Serbinë, por statusi i pazgjidhur i Kosovës i forcon pozicionet e Partisë Radikale dhe të nacionalizmit ekstrem në Serbi.

 

Mirëpo, në një afat më të gjatë, analisti Server beson se zgjidhja e çështjes së Kosovës do ta stabilizonte Serbinë, ndonëse, sipas tij, mund të ketë edhe trazira.

Në konstatimin e gazetarit se me pavarësinë e Kosovës do të krijoheshin dy shtete shqiptare në Evropë, Server thotë se "kjo nuk do të ishte precedent unik.

 

"Keni dy shtete në Evropë, popujt e të cilave flasin gjermanisht - Austrinë dhe Gjermaninë", thotë Server, duke shtuar se nuk do të ishte asgjë e jashtëzakonshme të kesh dy shtete që flasin shqip.

 

Server shprehu mendimin se Grupi i Kontaktit do ta zgjidhë çështjen e statusit të ardhshëm të Kosovës, duke e trajtuar si rast unik që në planin ndërkombëtar nuk do të mund të përdoret si precedent.

 
 
Në Kuvendin e Kosovës zhvillohet debati me akuza dhe kundërakuza për qendrën protokollare në Gërmi

 

Prishtinë, 14 shkurt 2006 - Kuvendi i Kosovës në mbledhjen e sotme në rend dite ka pasur vetëm një pikë të rendit - shqyrtimin e projektit për ndërtimin e Qendrës Administrativo Protokollare në Gërmi të Prishtinës, që është vënë me kërkesë të Partisë reformiste Ora.

 

Deputeti i këtij subjekti Gazmend Muhaxheri e cilësoi si projekt privat të kreut të Kuvendit, Nexhat Daci. Sipas tij, nuk ekziston vendimi i Kryesisë së Kuvendit për Qendrën në Gërmi, ndonëse ndërtimi i saj kushton 3 milionë euro, para këto që janë marrë nga buxheti i Kosovës.

 

Gjithashtu Muhaxheri e akuzoi Dacin edhe për keqmenaxhime të tjera financiare. Akuzave të Muhaxherit i është përgjegjur sekretari t i Përgjithshëm i Kuvendit Isa Demaj, por gjatë diskutimit të tij
deputetët e PDK së braktisën sallën.

Në vazhdim debati mori edhe karakter fyes, ndërsa diskutimet vazhduan me polemika e replika ndërmjet deputetëve të Ora-s që akuzonte, dhe debutetëve të LDK-së që u vunë në mbrojtje të Kryekuvendarit Daci.

Shefi i Grupit parlamentar të PDK-së, Jakup Krasniqi kërkoi që të ndërpriten akuzat dhe të formohet një komision parlamentar për hetim të çështjeve.

Akuzat e grupit ORA drejtoheshin ndaj kryeparlamentarit Daci dhe sekretarit të Kuvendit, Isuf Demaj se vendimi i tyre në bashkëpunim për ndërtimin e Qendrës Protokollare-Administrative në Gërmi është marrë pa lejen e Kryesisë së Kuvendit.

Sekretari i Kuvendit Isuf Demaj, i është kundërpërgjigjur akuzave me ofrimin e dëshmive të Kuvendit, duke përjashtuar mundësinë që vendimmarrja për ndërtimin e Qendrës Protokollare-Administrative dhe të shpenzimeve buxhetore për vitin e kaluar, të jetë bërë 'krye në veti'. Ndërsa, nuk përjashtuar ndonjë lëshim të mundshëm në kompletimin e dokumenteve.

"Vendimi parimor për rindërtimin apo ndërtimin e qendrës në Gërmi është marrë në mbledhjen e Kryesisë më 6 maj 2003. Aty është marrë vendimi për renovimin e sallës së mbledhjes plenare, por që atëherë ka qenë një qeveri koalicioni të gjerë", tha Demaj.

Në atë mbledhje ishte vendosur edhe për riparimin e disa objekteve të tjera, si qendra në Blinajë, të cilën aktualisht e shfrytëzojnë pjestarët e TMK-së.

Qendra ndërtohet për pritje të personaliteteve që vijnë në Kosovë, për pritje në takime.

Deputeti i Ora-s, Gazmend Muhaxheri dhe njëherit anëtar i Kryesisë së Kuvendit, akuzoi kryekuvendarin Daci edhe për "nepotizëm, bajraktarizëm, mashtrime" etj, që sipas tij e varfëruar buxhetin e Kosovës me mbi tre milionë euro.

Ai tha se z.Daci ka futur në lojë edhe Kuvendin Komunal të Prishtinës, që lejen për ndërtimin e qendres e ka dhënë 6 muaj pas fillimit të punimeve.

Fadil Geci, nga LDK-ja, i është kundëpërgjigjur akuzave, të cilat i quajti fushatë mediale dhe politike të ORA-s, të bëra së bashku me kryetarin e saj Veton Surroi.

 

"Ai është kolaboracionist i regjimit të Millosheviqit" dhe "një politikan egoist e mashtrues", tha Geci, duke ia drejtuar këto akuza Surroit. Kundër këtyre akuzave reagoi Veton Surroi, duke i quajtur të "panjerëzishme dhe jo reale". Ai bëri thirrje që të kursehet "dinjiteti i Kuvendit të Kosovës".

Në mbrojtje të akuzave të bëra në adresë të kryekuvendarit kanë diskutuar edhe shumë deputetë të tjerë të LDK-së, si Lulzim Zeneli, Ramadan Kelmendi etj.

Jakup Krasniqi, shef i Grupit parlamentar të PDK-së duke kundërshtuar këtë debat akuzash tha se PDK-ja ka kërkuar që të formohet një komision parlamentar hetimor në mënyrë për të ndërprerë, sipas tyre, "nepotizmin, diferencimin politik etj".

Depuetetja Gjylnaze Syla e AAK-së, tha se në Kuvend duhet të bëhen ndryshime në menaxhimin e financave, por edhe në çështje të tjera ku mund të ketë hapësirë dyshimi për keçpërdorime. Seanca i vazhdoi punimet pasdite pas një pushimi të gjatë.

 

 

Ministri Veliu dhe homologu i tij Pollozhani nesër nënshkruajnë protokollin e Programit ekzekutiv për bashkëpunim

 

Prishtinë, 14 shkurt 2006 - Nesër, më 15 shkurt, në Shkup do të bëhet këmbimi i protokolleve të Programit ekzekutiv për bashkëpunim në mes të Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës të Republikës së Maqedonisë dhe Ministrisë së Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë të Kosovës. Nënshkrimin e Programit do ta bëjnë Ministrat Agim Veliu dhe Aziz Pollozhani.

Ministri Veliu ka deklaruar se bashkëpunimi në lëmin e shkencës është me prioritet për MASHT, ndërkaq që të dyja palët kanë vendosur që të zhvillojmë marrëdhënie të ndërsjella dhe bashkëpunim të drejtpërdrejt shkencor dhe arsimor midis institucioneve kërkimore, institucioneve të arsimit, institucioneve dhe asociacioneve shkencore nëpërmes lidhjes së kontratave midis partnerëve përkatës.

 

"Në kuadër të programit nacional të proklamuar nga Presidenti Rugova për ngritjen e shkencës në Kosovë, ne po vazhdojmë bashkëpunimin me Ministrinë e Arsimit të Maqedonisë dhe z. Pollozhani, me të cilin po nënshkruajmë protokolon e marrëveshjes për bashkëpunim", deklaroi z. Veliu.

MASHT dhe Ministria e Arsimit dhe e Shkencës e Maqedonisë do të nxisin shkëmbimin e punëtorëve shkencorë dhe specialistëve për qëndrime studimore, kërkime shkencore, njohje me hulumtime shkencore dhe për shkëmbim përvojave, si dhe pjesëmarrjen në konferenca, kongrese dhe forume të tjera shkencore të cilat mbahen në IRJ të Maqedonisë dhe në Kosovë.

Programi Ekzekutiv parasheh që palët do të nxisin formimin e komisioneve të përbashkëta të ekspertëve në fusha të ndryshme arsimore me interes të përbashkët.

Me rastin e nënshkrimit të Programit ekzekutiv për bashkëpunim me MASH të Republikës së Maqedonisë do të zhvillohet takim me Kryetarin e Parlamentit të Maqedonisë, Lupço Jordanovski dhe me Nënkryetarin e Qeverisë së Maqedonisë Musa Xhaferi, ndërkaq që do të mbahet konferencë për media me rastin e nënshkrimit.

 

 

Zyrtarët thonë se nuk ka shenja të gripit të shpendëve në vendin tonë

 

Prishtinë, 14 shkurt 2006 - Pas evidentimit të ngordhjes së disa shpendëve në lokacione të ndryshme të Kosovës dhe pas daljes në terren të inspektorëve të Agjencisë së Veterinës dhe Ushqimit të Kosovës (AVUK), është konstatuar se më 13 shkurt në fshatin Mramor të Prishtinës ispektorët kanë gjetur 7 pula të ngordhura.

 

Pasi janë marrë mostrat e tyre për t'u bërë ekzaminimet përkatëse në laboratorin e Veterinarisë, rezultatet kanë qenë negative dhe nuk ka shenja të gripit të shpendëve. Po ashtu janë marrë edhe dy raste të tjera të pulave të ngordhura në fshatin Gjurgjicë dhe 12 në fshatin Orllat të Drenasit, sikundër edhe me mostrat e dy pëllumbave të ngordhur në afërsi të ndërtesës së OSBE së dhe është konstatuar se nuk ka shenja gripi. Vetëm gjatë ditës së djeshme janë bërë analizat në 23 raste dhe asnjëri syresh nuk është i dyshimtë.

Zëvendësministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural, Tomë Hajdari tha në një takim me gazetarë se ekspertët veterinarë janë duke e përcjellë me vëmendje situatën në terren dhe gjendja është nën kontroll. Hajdaraj bëri të ditur se në kuadër të masave shtesë pas njoftimeve për rastet e reja të Aviano Influencës në disa shtete të rajonit, Ministria ka marrë masa për ndalimin e importeve edhe nga vendet e tjera anëtare të BE së ku është lajmëruar gripi i shpendëve. Aktualisht ndalimi i importeve është bërë edhe nga Italia, Bullgaria, Greqia dhe Sllovenia.

Ndalimi për të gjitha kategoritë e shpendëve të gjalla, përfshirë edhe ato ekzotike, është në fuq edhe nga e gjithë bota, me qëllim që të parandalohet kjo pandemi. Ndërkohë në të gjithë territorin e Kosovës është ndaluar tregtia e shpendëve të gjalla dhe shitja e tyre nëpër tregjet e Kosovës.

 

 

Deklaratë e Majkëll O'Rejllit, koordinator i mbrojtjes së ish kryeminstrit Haradinaj

 

Prishtinë, 14 shkurt 2006 - Sot mbahet konferenca statusore nën udhëheqjen e gjykatësit Brydensholt, në të cilën do të shqyrtohet progresi i përgatitjeve për gjykim.

Kjo konferencë nuk ka të bëjë me çështjen që gjendet para dhomës së apelit, e që ka të bëjë me lejimin e aktivitetit politik publik.

Vendimi mbi këtë çështje pritet të merret në të ardhmen e afërt, thuhet në një deklaratë të Majkëll O'Rejlli, koordinator i mbrojtjes së ish kryeministrit Ramush Haradinaj.

 

 

Sot mbahet një koncert i Agora Latrin Jazz Quartet nga Amerika

 

Prishtinë, 14 shkurt 2006 - Sot në orën 19:00 në Sallën e Kuqe të Pallatit të Rinisë në Prishtinë mbahe një koncert në të cilin

do të bëhet një prezantim kulturor i Zyrës së SHBA ve në Prishtinë.

Agora Latrin Jazz Quartet është një grup i muziktarëve të rinj kreativë dhe shumë të talentuar që janë veçanërisht të interesuar për shkëmbimet kulturore - si nga aspekti muzikor ashtu edhe mes njerëzve.

 

Ata janë zgjedhur përmes një audicioni në Qendrën Linkoln në Nju Jork për të përfaqësuar muzikën bashkëkohore amerikane në një turne ndërkombëtare të sponsoruar nga Departamenti amerikan i Shtetit.

Zëvendësja e zyrtarit për marrëdhënie me publikun të Zyrës së SHBA ve në Prishtinë, Uendi Kolls thotë se muziktarët "inkorporojnë elementet e xhazit tradicional në kompozimet e tyre origjinale, si dhe 'world music', e sidomos ritmet e Brazilit verilindor.

 

Mbi të gjitha, ata dëshirojnë që të ndërlidhen me mënyrën se si e përjeton publiku kënaqësinë e muzikës, pa marrë parasysh se a e konsiderojnë ata veten ithtarë të xhazit tradicional apo jo".

Koncerti është i hapur dhe hyrja është falas për publikun.

 

 

Në përleshjet në Haiti është vrarë të paktën një person

 

Port-o-Prins, Haiti, 14 shkurt 2006 - Të paktën një person është vrarë dhe disa të tjerë janë plagosur në përleshjet në Haiti, që janë rrjedhojë e tensioneve lidhur me rezultatetet e zgjedhjeve të së martës së kaluar, njofton BBCWorld.

 

Protestuesit kanë ndezur barrikadat në rrugë dhe kanë pushtuar një hotel. Ata kanë kërkuar të shpallet fitues kandidati tyre presidencial, Rene Preval. Dëshmitarët kanë thënë se trupat paqeruajtëse kanë hapur zjarr në ajër.

 

 

Dënohen me vdekje 2 të rinj australianë për kontrabandim të 8.2 kg heroinë në Bali

 

Denpasar, Indonezi, 14 shkurt 2006 – Një gjykatë indoneziane u ka shqiptuar sot (e martë) dy të rinjve australianë dënimin me vdekje nën akuzën për kontrabandim të 8.2 kg heroinë në ujëdhesën Bali, njofton Rojter.

 

Dënimi i tyre mund të tendosë marrëdhëniet me Kanbera. Aktivistët e grupit indonezian të antinarkotikëve kanë brohoritur brenda gjykatores: “Urra! Rroftë gjykatësit!” kur është lexuar verdikti i gjykatës.

 

 

Në përkujtimin e ish-kryeministrit Rafik Hariri në Bejrut marrin pjesë 500 mijë libanezë

 

Bejrut, 14 shkurt 2006 – Një masë prej pesëqindmijë libanezësh u mblodhën sot (e martë) në qendër të Bejrutit për të përkujtuar atentatin e para një viti kundër ish-kryeministrit të vendit Rafik Hariri, njofton Rojter.

 

Hariri dhe 22 persona të tjerë qenë vrarë më 14 shkurt 2005 në një atentat me bomba. Për zbardhjen e çështjes po punon një grup hetuesish ndërkombëtarë. Në atentat ishin përzier disa ish-funksionarë të shërbimit sekret libanez.

 

 

Sadami dhe 7 të bashkakuzuarit e tij protestojnë me grevë urie

 

Bagdad, 14 shkurt 2006 – Ish-diktatori irakian, Sadam Husein, ka deklaruar sot (e martë) para trupit gjykues në procesin gjyqësor ndaj tij në Bagdad se ai dhe shtatë të bashkakuzuarit me të janë në grevë urie që prej tri ditësh në shenjë proteste ndaj trajtimit që u është bërë.

 

Të akuzuarit nuk e pranojnë aktakuzën që ka lidhje me masakrën e 148 personave në Duxhail në vitin 1982. I pari që dha dëshmi në seancë ishte një ish-oficer i shërbimeve të zbulimit që dëshmoi pas një perdeje.

 

Pala e akuzës ka thirrur për të dhënë dëshmi dhe një tjetër zyrtar të lartë të shërbimeve të zbulimit si dhe ministrin e kulturës në kohën e Sadamit.

 

 

Opinione
Paqja pozitive dhe paqja negative

 

Shkruan: Edita Kuçi Ukaj

Fillimi i negociatave për zgjedhjen e statusit politik të Kosovës mbetet kushti i fundit që rajoni ta përmbyll një fazë të zhvillimeve politike dhe jo vetëm politike të karakterizuara me dhunë, luftëra dhe gjakderdhje.

 

Në mënyrë që pas kësaj gjendjeje të krijohen kondita të mira të paqes, mbetet fundamentale që shoqëritë e Ballkanit të zhvillojnë demokracinë dhe paqen pozitive, duke shmangur çdo segment të dhunës nga shoqëria.

 

Sidomos në këtë rast korrupsionin, i cili mund të konceptohet si dhunë implicite, sepse në mënyrë të tërthortë lëndon qytetarët e shumtë. Rajoni po hynë në një epokë të re, ku duhen angazhime dhe ide demokratike e vlera të mirëfillta perëndimore.

Pak fjalë përdoren dhe keqpërdoren sa fjala paqe, ndoshta për arsye të përshtatjes në politikë teknologji, ekonomi, turizëm, arsim, industri, mendojnë shumë teoricienë që merren me paqen, etj.

 

Paqja mund të manipulohet dhe të keqpërdoret në aspekte të ndryshme politike, shumë gjëra mund të servohen "në emër të paqes". Duke u nisur nga abuzimi që i bëhet kësaj fjale, studiuesi i njohur i cili merret me shkencë për paqe dhe konflikte, Johan Galtung, zhvillon disa teori për fenomenet e paqes dhe dhunës. Ai mendon se definimi i paqes nuk është i thjesht. Dhe shton se për t'u diskutuar ideja e paqes, duhet të fillohet nga tri principe të thjeshta:

1. Termi "paqe" duhet të përdoret për qëllime sociale së paku gojore nga shumica.
2. Këto qëllime sociale ndoshta janë komplekse dhe të vështira, por jo të pamundshme të arritshme.
3. Duhet të mbahet valide, që deklarimi i paqes është mungesë e dhunës.

 

Paqja pozitive dhe negative

Jemi në kohën kur dy konceptet e paqes dhe luftës, janë në epiqendër të politikave ndërkombëtare, të mediave dhe debateve nga më të shumtat. Duke u nisur nga ky kontekst, teorinë që studiojnë shkenca për paqe dhe konflikte, me një përfaqësues norvegjezin Johan Galtung, thonë ekzistojnë dy lloje të paqes:

1. Paqja negative. Koncepti në fjalë përdoret në ato raste kur është bërë një zgjidhje e konfliktit, por jo deri në fund, kur mungon dhuna direkt dhe nuk është rajoni në gjendje lufte (rasti i Kosovës, Bosnjës, Maqedonisë).

2. Paqja pozitive është kur konflikti tërësisht është i zgjedhur dhe nuk ka as dhunë e as tensione, madje as shans për tension.

Kosova pas luftës ishte në gjendje të paqes negative, ku dhunë direkt nuk ka ekzistuar dhe gjendje lufte nuk ka pasur. E njëjta gjë vlen edhe për shumë vende në rajon. Por që të formësohet Paqja pozitive, në përkim të plotë me shoqëritë e zhvilluara perëndimore, lypset një zhvillim i plotë i demokracisë dhe atë në gjitha segmentet.

Duke i kontekstualizuar mendimet e Johan Galtungut, në gjendjen e përgjithshme në rajonin e Evropës Juglindore, atëherë shohim qartë se predominon paqja negative, me parashenja të kultivimit drejtë paqes pozitive, për të cilën duhet sforcohet dhe të zhvillohet demokracia e mirëfilltë.

 
Dimensionet e dhunës

Ekzistojnë shumë lloje të dhunës, mund të definohen së paku gjashtë dimensione të rëndësishme të dhunës, të cilat direkt prekin dy konceptet e lartshenuara. Dhuna është ajo që e rrit distancën mes potenciales dhe aktuales, që e ndalon shuarjen e kësaj distance. Dhuna është këtu e definuar nga arsyeja e diferencës mes potenciales dhe aktuales, mes çka kish me qenë, me atë çka është tani.

Nëse një person ka vdekur nga tuberkulozi në shek. XIX, atëherë kur kishte qenë e pashmangshme të parandalohet, do të ishte e natyrshme. Por nëse një person vdes nga kjo sëmundje sot, me tërë medicinën e sotme, atëherë dhuna është prezent në bazë të definimit.

 

Ose, arsyeja e njerëzve që vdesin sot nga tërmetet nuk analizohen në terme të dhunës, por nëse në të ardhmen, do të mund tu shmangen tërmetet këso vdekje mund të shihen si rezultat i dhunës. Me fjalë të tjera, kur potenciali është më i lartë se aktualja, dhe kur nuk ekziston mundësia e parandalimit, atëherë nuk ka dhunë, por kur gjenden mekanizmat parandaluese, atëherë dhuna kemi dhunë prezentë.

Më tutje në përsiatjet e tij për këto dy koncepte dhe derivimet që dalin nga to, Galtung i shpjegon dallimet mes llojeve të dhunës.

Dallimi i parë, sipas tij duhet të fokusohet mes dhunës fizike dhe psikike. Dhuna fizike është në trup p.sh rrahja, dhunimi, tortura etj, kurse dhuna psikike është në shpirt si p.sh. tradhtimet, gënjeshtrat, kërcënimet etj.

Dallimi i dytë, ai e analizon në kontekstin e afrimit të influencës negative dhe pozitive në shoqëri. Ky dimension ndërlidhet me propagandën e caktuar e cila mund të çojë deri te dhuna. Shembuj të rasteve të tilla kemi përplot në shoqëritë ende të paemancipuara.

Dallimi i tretë, sipas tij qëndron në dimensionet fizike të shoqërisë, siç janë prishjet e ndërtimeve, shkatërrimet e gjërave të rëndësishme kulturore, etj. Nëse ndodhin këso shkatërrimesh, sipas teoricienit në fjalë, kemi dhunë. Shembull tipik për këtë rast mbetet marsi i 2004 në Kosovë, në të cilën u dëmtuan sa e sa objekte pa asnjë arsye. Kjo flet për psikozën e popullit, që Galtung e ndërlidh me paqen negative.

Dallimi i katërt, sipas tij përqendrohet te gjendja sociale. Në këtë rast subjekti përjashtohet nga dhuna. Shembull për këtë do të ishte vdekja nga uria. Nëse lejon një shoqëri një gjë të këtillë, atëherë në mënyrë implicite kemi dhunë apo paqe negative. Shmangia e vdekjes nga uria është pjesë e paqes pozitive.

Dallimi i pestë mbetet në nivelin teorik. Sipas tij dhuna mund të jetë qëllimore dhe joqëllimshme.
Dallimi i gjashtë është tradicional dhe ndërlidhet mes dy niveleve të dhunës, dhuna prezene dhe ajo që mund të vjen.

Pastaj kemi edhe dhunë personale dhe strukturale: kur një burrë e rrah gruan e vet, kjo është dhunë personale. Kurse një miliona burra i rrahin gratë e veta, kjo është dhunë strukturale. Kur dicka në shoqëri p.sh. dhuna ndaj gruaja bëhet e zakonshme, atëherë shoqëria, pas një kohe fillon këtë dukur ta bëjë pjesë e kulturës e traditë dhe shoqërisë, si p.sh. në vendet e islamike të Lindjes, në Pakistan e Afganistan.

 

Galtung thotë se në një shtet, rajon apo popullsi atëherë kur nuk ka pasur paqe të gjatë me dekada të tëra, nuk mund të ketë stabilitet të qëndrueshëm, sepse shoqëritë janë të ngarkuara dhe çdo herë mund t'ia nisin tensionet (kjo është dhunë strukturale).

 

Shembull ilustrativ mund të jetë kriza që përshkon vendet e Lindjes së Mesme, për arsye se tërë rajoni, në njëfarë mënyre, është i mësuar me konflikte, dhunë dhe luftëra (dhuna strukturale, kur dhuna behët diçka e natyrshme), prandaj është tepër e vështir që të arrijë paqja e përhershme, në mënyrë që rajoni të stabilizohet përgjithësisht.

Arritja e Paqes

Galtung jep rekomandime për rajone në krizë, që dëshirojnë të kenë paqe pozitive (konflikti duhet të jetë i zgjidhur tërësisht, jo dhunë dhe as tensione, në asnjë formë shkruan ai). Duhet që në rajon të mbizotëroj më së paku një apo dy dekada të tëra paqe e përhershme, kështu që kur të arrihet kjo, rajoni mund të formësoj një shoqëri të pjekur, pra do të ketë paqe pozitive, me të gjitha parakushtet e domosdoshme për të eliminuar tensionet.

 

Pra nëse arrihet paqja negative sikundër në Lindjen e Mesme, së paku 10 20 vjet, atëherë shanset janë shumë reale që paqja, jo vetëm si teori, por si praktikë të bëhet pjesë e mendësisë, e mbarë shoqërisë, me një qëndrueshmëri delikate.

Çështja si e tillë ndërlidhet natyrshëm me dhunën, luftën, konfliktin. Nëse gjërat e këtilla ndodhin shpesh bëhen të natyrshme, prandaj edhe nuk e pengojnë aspak shoqërinë, sepse nuk mendojnë fare për paqe të qëndrueshme e demokraci stabile, ngase dhuna bëhet pjesë e sistemit të mendësisë, që në një formë apo në një tjetër, e bëjnë shoqërinë apo shoqëritë e varura.

 

Shoqëritë e Europës Juglindore, në tërësi me qindra vite nuk kanë qenë në gjendje të stabilizojnë një paqe pozitive. Ka pasur vazhdimisht konflikte, luftëra ndëretnike, ndërfetare e ndërqytetore. Si rezultat e gjithë kësaj as në shek. XXI nuk kemi ende paqe pozitive, në tërësi në Ballkan, në këtë rajon është vështir të arrihet paqja pozitive; duhet së paku të këtë një periudhë të gjatë në gjendje paqësore, që të garantohet paqja e qëndrueshme në rajon.

 

Vetëm atëherë do të sendërtohet një rajon i modelit perëndimor. Ndërsa shtetet në paqe, pa konflikte, pa tensione të brendshme, të stabilizuara, janë treguese më i qartë se nuk hyjnë në luftë. Një gjë e tillë mund të ndodh vetëm kur ka përmasa globale, siç është tashmë rreziku nga terrorizmi radikal islamik.

==========
(Autorja ka përfunduar studimet për shkenca për Paqe dhe Konflikte dhe tash ndjek Marrëdhëniet Ndërkombëtare në Malmë të Suedisë).