|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Presidenti Rugova - model i udhëheqësit demokrat dhe tolerant

7 shkurt 2006 /TN

 

Idriz MORINA

Prishtinë, 7 shkurt 2006 - Fuqia politike dhe krahas saj fuqia e paskajshme njerëzore, janë shprehjet që i shquajnë gazetarët në personalitetin e Presidentit të ndjerë Ibrahim Rugova. Ai ishte ylli i lirisë që udhëhoqi një nga popujt e fundit të robëruar në Evropë, në rrugën e lirisë dhe krijimit të shtetit, besohet të fundit në gjiun e saj.

 

Por, Ai mbetet në kujtesën e gazetarëve veç një udhëheqësi kulminant nacional, një intelektual dhe thuaja mbi të gjitha këto një humanist madhështor. Që edhe sipas rrëfimeve të tyre, asnjëherë nuk u lëshua në kundërshtime që mund të prodhonin efekte negative në shoqëri, duke i përballur ato me forcën e heshtjes.

Madhështia njerëzore - fuqia e heshtjes ndaj provokimeve dhe akuzave

Ibrahim Osmani, korrespondent shumëvjeçar i 'Zërit të Amerikës' dhe France Presse nga Kosova, Presidentin Rugova e mban mend si një udhëheqës që ishte miqësor veçanërisht ndaj profesionistëve parimorë, po që nuk jepej as ndaj atyre gazetarëve që shkelnin mbi etikën profesionale.

"Udhëheqësin popullor Ibrahim Rugovën e kujtoj si një njeri të urtë e kooperativ, të afërt e parimor ndaj njerëzve e mediave, dhe sidomos ndaj atyre që përpiqeshin të përfillnin kriteret dhe parimet profesionale", thotë ai.

 

Osmani, një gazetar shumëvjeçar që kishte raportuar edhe në kohët më të vështira në mediat e huaja autoritative, si "Zëri i Amerikës" lajmet e së cilës pa i komentuar nuk fillonin bisedat thuaja asnjë mbrëmje gjatë gjithë atyre viteve robërie të plotë, përcillte mesazhet e Presidentit Rugova, njeriun e shpresës për shqiptarët.

"Ajo që do të veçoja padyshim do të ishte madhështia e tij njerëzore përkatësisht fuqia e heshtjes që e manifestonte ndaj provokimeve dhe akuzave që vinin nga individë a grupe të ndryshme, jo vetëm të ish-regjimit, mirëkuptimi dhe toleranca e tij për të menduarit dhe vepruarit ndryshe nga ai, duke i quajtur ato të drejta legjitime", thotë Osmani duke kujtuar mbresat më të veçanta nga takimet profesionale me Presidentin Rugova.

 

"Nuk mbaj mend të ketë polemizuar apo të ketë anatemuar ndonjë adresim", thotë ai, duke përforcuar qëndrimin e palëkundur të Presidentit Rugova ndaj kundërshtarëve. Ai veçon në portretizimin e figurës së Presidentit Rugova, palëkundshmërinë në qëndrime dhe kërkesat politike, të cilat ishin përhershmëri në takimet me gazetarë. "Siguria dhe qëndrueshmëria në qëndrimet dhe kërkesat e drejta politike popullore që i artikulonte dhe i parashtronte në vazhdimësi ishin dhe mbeten objektivat e strategjisë së tij të palëkundur në secilin takim me gazetarë", thotë Osmani, ndërsa e kujton Presidentin Rugova si një njeri që kishte modesti në sjelljet me gazetarë, ishte mirënjohës dhe dinte të çmonte punën e tyre.

 

"Besimin ndaj gazetarëve dhe mediave mendoj se e ndërtonte mbi bazat e punës së tyre", plotëson ai. Ndonëse ishte paqësor në artikulimin dhe mbështetjen e kërkesave politike, Presidentin Rugova, Osmani e kujton, si një personalitet tejet energjik në kundërshtimin e dhunës që u bëhej qytetarëve shqiptarë nga regjimi serb. "Sa ishte paqësor kujtoj se Rugova ishte edhe energjik ndaj dhunës dhe dhunimit të të drejtave në Kosovë, ndërkohë që në vazhdimësi ai dërgonte mesazhe publike për durimin e qëndresës paqësore popullore", rrëfen Osmani kujtimet e tij.

 

Ndërsa, i jep të drejtë politikës së Presidentit Rugova, beson se ishte kjo politikë dhe më luftën e mëpastajme, që solli çlirimin e Kosovës. "Si lider politik i kohës dhe i hapësirës ballkanike mendoj se Rugova drejtësisht zgjodhi dhe përfilli strategjinë e artikulimit dhe të veprimit paqësor për liri kolektive, që edhe me luftën e armatosur, provokoi dhe solli mrekullinë e forcës ndërkombëtare të lirisë në Kosovë", përfundon gazetari Osmani.

President Rugova nuk ka bërë asnjëherë përpjekje për të ushtruar kontroll në mediat elektronike

Skender Durmishi, gazetar i RTK-së, dhe dikur i TVP-së, evokon kujtimet nga intervista e parë me Presidentin Rugova, para se ai të zgjedhej President, pra kur ende ishin muajt e parë që ai po e udhëheqte lëvizjen kombëtare shqiptare, të rreshtuar me LDK-në. Ai ruan një tregim të trishtë, ndërmjet mallit dhe krenarisë.

 

Durmishi ka pasur fatin, që i pari gazetar ta intervistojë Presidentin Rugova për media audio-vizive, por edhe fatin jo të mirë, që ta publikojë bisedën e plotë vetëm pas vdekjes, kjo për shkak se edhe TVP-ja, pat fatin e dëbimit nga lokalet e saj, sikurse të gjitha sistemet të tjera në Kosovë, arsimi, shëndetësia etj.

"Jam gazetari i parë i Kosovës që kam zhvilluar intervistë me Dr.Ibrahim Rugovën si politikan në mediat elektronike.

 

 Mburrem me këtë fakt, por natyrisht e quaj më shumë rastësi dhe fat se sa ndonjë meritë e veçantë", thotë Durmishi, ndërsa dëshiron që ky kujtim do të mbetet i paharrueshëm për shkak fatit të veçantë që pati edhe vet intervista e zhvilluar më më 5 korrik të vitit 1990. "Atë botë Dr.Rugova ishte vetëm kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës, e formuar disa muaj më parë. Unë punoja në Televizionin e Prishtinës (TVP) që, siç dihet, ishte i vetmi televizion në Kosovë.

 

Dhe ishte si të gjitha televizionet e tjera të kohës së monizmit", vazhdon rrëfimin Durmishi. Ai e kujton brishtësinë e situatës së atëhershme, e cila mund të rrëshqiste shumë lehtë padëshirueshëm, kjo pasi lëvizja e re po fuqizohej, ndërsa që pushteti monist, nuk i jepte hapësirë mediale veprimtarisë që udhëhiqte lideri i ri, Dr.Rugova.

 

"Dr.Rugova, LDK-ja dhe ajo që quhej alternativa politike kosovare nuk prezantoheshin ose nëse bëhej kjo, do të bëhej në mënyrë shumë, shumë të kontrolluar e të reduktuar”, vlerëson në retrospektivë atë kohë Durmishi, i cili kujton se deri në atë intervistë, Dr.Rugova ishte intervistuar shumë herë më parë, "por vetëm si kritik e krijues letrar, por jo në cilësinë e një lideri politik".

 

Ai kujton kontekstin politik në Kosovë me momentin e intervistimit të presidentit Rugova. "Pas Deklaratës Kushtetuese të 2 Korrikut 1990, autoritetet e Serbisë kishin nisur fushatën për realizimin konkret të masave për suprimimin e autonomisë së Kosovës. Në një atmosferë të tillë, me plot konfuzion, paqartësi e shqetësime të përgjithshme, kam kërkuar intervistë nga z.Rugova i cili bashkë me LDK-në kishte përkrahje të fuqishme dhe ishte artikulim i vullnetit të popullit", rrëfen Durmishi.

 

Biseda ishte bërë krejtësisht e hapur, por me një numër të vogël pyetjesh, që kanë historinë e vet. "Intervista, me katër ose pesë pyetje, është zhvilluar në shpejtësi shumë të madhe me qëllim të transmetimit sa më të shpejtë. Pas konsultimit me kolegët jemi marrë vesh që ta transmetojmë në lajmet e para sepse askush nuk mund të parashikonte se çfarë do të ndodhte edhe me TVP-në deri në lajmet e mbrëmjes.

 

Dhe pikërisht kështu ndodhi. Në lajmet e para (të orës 15.00) janë transmetuar vetëm dy përgjigjet e para të z.Rugova dhe më pas ka ndodhur errësimi i ekranit. Pra, u mbyll TVP-ja dhe ndodhën ato situata që dihen", rrëfen Durmishi, odiseadën e intervistës së tij, që e ruan si ekzemplarë të punës së tij, ndërsa e përshkruan përmbajtjen dhe fatin e kësja interviste të transmetuar nga televizoni i vetëm publik, vetëm pas vdekjes së Presidentit.

 

"Kjo intervistë është transmetuar e plotë në RTK dy ditë pas vdekjes së Presidentit Rugova dhe është pritur me komente të shumta habie e admirimi për luciditetin, njohjen e thellë të rrethanave, saktësinë e vlerësimit të ngjarjeve e sidomos për parashikimin e atyre që do të pasojnë. Dr.Rugova ndër të tjera në këtë intervistë ka vlerësuar se gjendja është e vështirë, se federata po hesht para veprimeve të Serbisë, se këto janë veprime tipike të pengimit të pluralizmit e të demokracisë. Pra, i ka thënë këto gjëra si ankesë dhe si protestë etj. Por, është shumë interesante me çfarë saktësie prej vizionari ka thënë se "një ditë do ta kuptojnë, por do të jetë vonë për ata që po i bëjnë këto gjëra", thotë Durmishi.

 

I vetëdijshëm për mundësinë e perceptimit të ndryshëm të intervistës, Durmishi dëshiron që të vlerësojë me korrektësi vizionaritetin politik dhe kombëtar të Presidentit Rugova. "Le të më lejohet të them se edhe në këtë intervistë si në intervistat dhe paraqitjet e tjera publike të mëvonshme Dr.Rugova ka qenë shumë i saktë në parashikimin e situatave dhe zhvillimeve. Kjo u tha shumë herë këto ditë nga personalitete të larta politike vendore e ndërkombëtare si dhe nga studiues të politikës", thotë ai. Ky gazetar, që atëherë i takonte një brezi të ri, i rikthehet kujtimeve të intervistës së parë, duke kujtuar një moment befasie, që tepër rrallë mund ta thonë kaq hapur politikanët, e assesi politikanët në kohën e komunizmit, që këmbëngulnin për konformizëm.

 

"Për intervistën e bërë më 5 korrik 1990, dua të vë në spikamë edhe një fakt që e kisha përjetuar si befasi shumë të këndshme. "Pyet sa të duash dhe për çka të duash", më tha Dr.Rugova deri sa po bëheshim gati për xhirim”, thotë Durmishi, ndërsa poashtu zbulon karakterin e hapur të personalitetit të Presidentit Rugova, që nuk kishte treguar “asnjë interesim, as sugjerim paraprak lidhur me pyetjet”. “Më duhet ta pranojë se në atë kohë nuk ishim mësuar me qëndrime të tilla”, rrëfen me sinqeritet Durmishi.

Po, ky gazetar kishte pasur fatin, që ta bënte intervistën e fundit me Presidentin Rugova nga mediat në Kosovë, kur Presidenti po kalonte pushimet e fundit me familjen e tij, që aq tepër rrallë i bënte, prej se ishte bërë lider i shqiptarëve. Edhe në këtë intervistë Presidenti Rugova tregon vetëdijen e tij për demokracinë, ai po jepte modelin e saj, dhe nuk mund të sillej ndryshe, pavarësisht nga provokimet e mundshme.

"Më 21 qershor 2005, pak para se të nisej për pushime, ka ardhur në studio, për një bisedë të gjatë. Disa nga pyetjet mendoj se kanë qenë mjaft kritike, por u është përgjigjur me shumë qetësi. Jo vetëm në këtë intervistë, por edhe në intervistat e tjera që ka dhënë për media, kam përshtypjen se dr.Rugova ka qenë i gatshëm të ballafaqohet me çfarëdo pyetjesh të gazetarëve, me kusht që të jenë bërë me një gjuhë elegante dhe të emancipuar", thotë Durmishi.

Ai e kujton sjelljen prej demokrati të pashembullt të Presidentit Rugova edhe me faktin, se ai asnjëherë nuk kishte provuar të ndërhynte në punën e mediave, pavarësisht prej raporteve dhe opinionit që përpiqeshin ta krijonin.

"Gjatë mandatit si President i zgjedhur i Kosovës, Dr.Rugova nuk ka bërë asnjëherë përpjekje për të ushtruar kontroll në mediat elektronike, edhe pse në shumë mënyra mund ta bënte këtë. Nuk e di a është penduar ndonjëhere për këtë, por, sipas mendimit tim, ka dhënë një model gjithësesi pozitiv dhe ndoshta atipik për liderët e Ballkanit”, thotë ai.

 

Durmishi kujton edhe vlerësimet e aty për atyshme të gazetarëve dhe reflektimin e mëvonshëm të tyre për Presidentin Rugova. "Paraqitjet publike të Presidentit Rugova, nga gazetarët shpesh janë pranuar me shpërfillje të çastit, por në leximin e dytë (këtë ma kanë thënë shumë gazetarë) ose gjatë dëgjimit të qetë të mëvonshëm është kuptuar se ka qenë shumë më i thellë se sa është menduar në fillim", thotë ai.

Durmishit i mbetet në mendje, sjellja e hapur dhe konsekuente me liderë botërorë, në raport me çështjen e Kosovës e Presidentit Rugova, që nuk pranonte të ishte inefrior.

“Ka qenë për mua poashtu impresive gjuha e komunikimit me personalitete të rëndësishme ndërkombëtare. Ka komunikuar me ta pa asnjë lloj inferioriteti që e kuptojmë se mund t’i karakterizojë liderët e vendeve të vogla”, thotë Durmishi, duke shpalosur një madhështi tjetër të këtij personaliteti historik.

Ai poashtu mendon se nuk do të ishte i plotë portreti i Presidentit Rugova, pa përmendur edhe simbolet që i krijoi Presidenti Rugova dhe kulturën që e tregonte në raport me pasurinë e vendit, si atë tokësore dhe traditën.
"Më ka bërë shumë përshtypje përdorimi i simboleve, rëndësia që u jepte kristaleve të nëntokës së Kosovës, pastaj, ruajtjes së traditës etj.", thotë ai.

 

Ai beson se në fund do ta thotë fjalën e saj historia, por kjo do ta ruajë faktin e papërsëritshëm, që Dr.Rugova udhëhoqi për një dekadë pa instrumentet themelore të shtetit. "Analistët e historianët do ta thonë nga distanca e duhur dhe me argumente, vlerësimin për Dr.Rugovën, veprën e tij dhe kohën në të cilën ka vepruar.

 

Por, jam i sigurt për një gjë: asnjë analizë nuk mund ta lë anash faktin se pa instrumente klasike të pushtetit, Dr.Ibrahim Rugova, ka arritur të qëndrojë, ashtu siç ka qëndruar për 15 vjet në skenën politike të Kosovës në një kohë të ngjarjeve të mëdha e dramatike për popullin e Kosovës dhe më gjerë", përfundon Durmishi.