Gazeta „Dnevnik” e Shkupit rreth konferencës së goranëve

Gazeta „Dnevnik” e Shkupit rreth konferencës së goranëve

5 shkurt 2006 /TN Dr. Skënder GASHI - Vjenë (Austri)

Java e tretë e janarit të sivjemë ishte javë aktiviteti të ngjeshur të një krahu të popullatës së Malësisë së Prizenit, të qajtur Gora. Ky krah i gorasve iu bashkëngjit iniciativës së Lidhjes së Maqedonëve të Besimit Islam, e cila ia kishte hyrë organizimit në Shkup të një konference ballkanike për gorasit., përkatësisht goranët cdhe për torbeshët e regjionit të Sreckës.

E përditshmja maqedone „Dnevnik” ishte media më aktive për t’i dhënë sa më shumë publicitet kësaj konference - natyrisht në mbështetje të kërkesave politike, për të cilat dihej që më parë, se do të shtroheshin në atë konferencë. Kështu, në botimin e dt. 24 janar të vitit që shkoi, kjo gazetë e botonte njoftimin me mbititull : para zgjidhjes së statusit të Kosovës dhe me titullin Goranët Kërkojnë Autonomi Kulturore.

Në këtë atrikull njoftohet se të 29 delegatët e goranëve nga Kosova, Shqipëria e Serbia do të kërkojnë: „autonomi gjuhësore, përkatësisht që të kemi shkollim në gjuhën tonë amëtare maqedone dhe që Gora të shpallet Regjion i Europës” i kishte deklaruar kësaj gazete Ismail Bojda, kryetar i „Lidhjes së maqedonëve të fesë islame”. Përfaqësuesit e gorasve të Kosovës i thanë kësaj gazete se kohëve të fundit qenkan shpeshtuar presionet ndaj tyre, sidomos në Dragash.

Këta thanë se serbët, shqiptarët dhe boshnjakët po u ofruakan këtyre „peshqeshe nga më të ndryshimet, të cilat për qëllim final e kanë asimilimin e tyre. Boshnjakët po zhvilluakan tani një fushatë duke u shkuar goranëve derë më derë duke u përpjekur t’i bindin gorasit të deklarohen për boshnjakë dhe që për gjuhë të tyren të komunikimit ta njohin variantin boshnjak të serbishtes, përkatësisht të kroatishtes;.

Boshnjakët po vepruakan kështu, nën pretekstin se nocioni goran nuk është kurrfarë determinanti për përkatësisnë etnike; Serbët, nga ana e tyre, po u ofruakan para nëse këta deklarohen për serbë, ndërsa shqiptarët po ushtruakan presion përmes gjuhës, me qëllim që t’i shqiptarizojnë.

Sipas kësaj gazete, burimet diplomatike paskan njoftuar se në Prishtinë qenka mbajtur një takim i Forumit të Boshnjakëve të Kosovës në të cilin qenka shkrirë mend se si të sigurohet statusi prej populli i boshnjakëve në kushtetutën e Kosovës dhe se këtu qenka thënë se nocioni gran nuk ka forcë të distinktivit etnik prandaj po u dashka që banorët e gjithë Gorës të përfshihen nën nocionin, përkatësisht etninë boshnjake.

Përfaqësuesit e goranëve paskan deklaruar në këtë konferencë se, për ndryshim nga shtetet e tjera, Maqedonia qenka shumë pasive dhe se as në takime me përfaqësues ndërkombëtarë e as para qeverisë së Kosovës nuk e paska ngritur “Çështjen Gorane”

Në botimin e dt. 27 dhjetor gazeta „Dnevnik” e Shkuptit njoftonte, përmes artikullit të titulluar „Goranët nuk e ndërrojnë identitetin e tyre” se burimet diplomatike në Prishtinë paskan njoftuar se në Kosovë qenka regjistruar shoqata “Lidhja e Bullgarëve të Gorës” , por që prapa kësaj iniciative - sipas shefit të Zyrës Bullgare në Prishtinë Nikolaj Kolev, nuk po qëndruaka shteti i Bullgarisë. Këtë njoftim të UNMIK-ut e paskan demantuar „goranët” e Kosovës.

Është pranuar porse se goranëve u qenkan lëshuar (nga zya bullgare në Prishtinë ) vërtetime mbi identitetin bullgar të tyre, po që kjo kurrsesi nuk duhet të kuptohet se këto vërtetime do të shërbejnë për marrjen e nënshtetësisë bullgare ose të ndonjë shtetësie tjetër. Ky demant paska të bëjë me deklaratën e Zeqir Zyrapit, koordinator komunal në Dragash, i cili televizionit serb RTS i paska deklaruar se goras dhe myslimanë të krahinëzës së Sreckës paskan paraqitur kërkesa për marrjen e pashaportave bullgare.

Tri ditë para mbajtjes së konferencës (tani të quajtur ndërkombëtare) së paralajmëruar të përfaqësuesve të goranëve nga Maqedonia, Kosova, Serbia e Shqipëria kjo gazetë e botone një deklaratë të kryetarit Ismail Bojda të Lidhjes së Maqedonëve të Fesë Islame se në kuadër të përcaktimit të statusit final të Kosovës do të flitet madje edhe për statusin që do ta kenë 400 hashkalinj, porse për “Maqedonët në Gorë e në Sreckë, çfare janë rreth 50.000”, as që bëhet fjalë.

Në këtë artikull njoftohet se në konferencën e Shkupit “do të propozohet një rezolutë përmes së cilës do të kërkohet një status special për maqedonët e Gorës e të Sreckës, përkatësisht autonomi kulturore, gjuhësore e fetare si dhe mbrojtja ndërkombëare” e tyre. Në konferencë do të trajtohet edhe çështja kyçe, përkatësisht ajo e identitetit të goranëve, përkatësisht do të kërkohet që në regjistrimin e ekonomive familliare të Kosovës goranët të evidentohen si maqedonë.

Por, do të lehen të hapura edhe dy mundësi: që këta të regjistrohen si maqedonë - myslimanë, ose si goranë. Çarqet qeveritare të Maqedonisë u pskan premtuar përkrahje e cila do të jetësohej nëse në konferencë arrihet konsezusi përkitazi me identitetin sepse shteti i Maqedonisë do ta ketë kështu më të lehtë të bëjë presion mbi qeverinë e Kososvës dhe te përfaqësuesi special i OKB-ës.

Në botimin e së nesërmes, më 12 janar, po kjo gazetë njofton në shkrimin e botuar nën titullin Badinter -i edhe në Kosovë se propozim - platforma e Lidhjes së Goranëve të Shkupit do të jetë: Rregullimi i Kosovës sipas modelit të Marrëvesjes së Ohrit; aplikimi i marrjes së vendimeve me shumicë votash dhe shpallja e autonomisë kulturore të krahinëzës së Gorës; do të kërkohet pjesëmarrja e „maqedonëve të Kosovës” në bisedimet për statusin final të Kosovës. Versioni final i kësaj rezolute po u dashka të aprovohej të shtunën, përkatësisht më 14 janar, „në Konferencën Ndërkombëtare për Goranët (Maqedonë të të trevës së Gorës)”.

Autori i këtij artikulli (Hristo Ivanovski) ankohet për pasivitetin e shtetit maqedonas për çështjen e gorasve, gjë që qenka parë mirë e mirë në një konferencë shtypi të mbajtur nga Marti Ahtisari - pas takimit të tij me kreun e shtetit V. Bučkovski në Shkup -, kur pyetjes së gazetarëve nëse këtij (Ahtisarit) i ishte thënë gjë përkitazi me „Maqedonët në Kosovë” ky i fundit u përgjegj „për këtë askush nuk tha asgjë”. Por, zëdhënësi i qeverisë maqedonase paska premtuar që të nesërmen se qeveria „do të bëjë gjithçka për zgjidhjen e statusit të maqedonëve në Kosovë”.

Në këtë artikull paralajmërohet se Propozim - Platforma që e ka propozuar Shoqata e Goranëve të Shkupit do të përmbajë 13 pika, në qendër të së cilave do të jetë decentralizimi i Kosovës. Goranët do të kërkojnë zgjidhje të çështjes së tyre në Kosovë, sipas modelit të Marrëveshjes së Ohrit, përfshirë këtu edhe të drejtën e pëdorimit të simboleve të shtetit amë (= Maqedonisë). Kjo sepse, parimi themelor i shoqërisë kosovare po u dashka të jetë multietniciteti, multikulturaliteti dhe multikonfesionaliteti - thuhet në këtë artikull.

Goranët propozuan më tej që parlamenti i Kosovës t’i ketë njëqind kuvendarë, nga të cilët 65 të jenë të „komunitetit shqiptar”, njëzet nga ai serb, 9 maqedonë (goranë) dhe nga një kuvendar të bashkësive të boshnjakëve, turqve, malazezëve, egjyptasve dhe të vllehëve. (SG: ?!!!)

Për si element qenësor „komuniteti maqedon e shtroi edhe kërkesën që vendkalimi kufitar Strezimir - Restelicë, të mbetet ndërshtetoror, përkatësisht të jetë i hapur 24 orë në ditë dhe mundësinë e marrjes së nënshtetësisë së dyfishtë” (= kosovare - maqedonase)

Në botimin e dt. 16 janar 2005 përsëdyten e zgjerohen kërkesat që do të formulohen në Rezolutë. Këtu thuhet se të 29 delegatët e gorasve në këtë takim, në të cilin po merrkan pjesë edhe përfaqësues të qeverisë së Maqedonisë dhe misione diplomatike të akredituara në Maqedoni, do të kërkojnë „autonomi kulturore për maqedonët (gorasit) e Kosovës, me nstitucione të veçanta arsimore, kulturore e fetare, me mbrojte të plotë të identitetit të tyre etnik, gjuhësor, kulturor, fetar, historik e shtetëror maqedonas me të drejtë kontinuieti, trashëgimie dhe të territorit”.

Edhe në këtë artikull preket sërish çështja e identitetit etnik të gorasve. Pasi konstaton frikën se Kosova do ta injorojë deklarimin e gorasve për maqedonë (sepse psh. lideri Hashim Thaçi i Partisë Demokratike të Kosovës paska deklaruar në një emision të “Zërit të Amerikës” se në Kosovë i njeh këta për minoritet goran, jo porse edhe maqedonas), kryetari aktual i Lidhjes së gorasve deklaroi në konferencë se „Ne jemi maqedonë etnikë me fe islame dhe jemi pjesë e pandashme e popullit maqedon”, ndërsa një bashkëmendimtar i tij deklaroi se „Ahtisarit duhet t’i dorëzohet një dokument i qartë se ne jemi maqedonë”. Një goras i Shqipërisë, Mehmet Hoxha, evokoi kujtimet nga koha kur gorasit e Shqipërisë i kishin detyruar të flisnin shqip.

Rezoluta do të aprovohet në mbledhjen e ardhëshme, e cila do të mbahet së shpejti në Dragash apo në Prishtinë, gjithsesi para fillimit të regjistrimit të popullsisë në Kosovë.

Në një njoftim të shkurtër të dt. 18 janar 2005 botohen reagimet e Kuvendit komunal të Dragashit përkitazi me këtë konferencë si përzjerje (SG. të Maqedonisë) në punë të brendshme të komunës së Dragashit dhe të Kosovës. Njoftimi përmbyllet me konstaimin se Konferena nuk e kërkon ndarjen e Gorës e të Sreckës nga Kosova, por vetëm status special dhe autonomi kulturore për këto dy treva.