"Kolosi i Brishtë"

OPINIONE

"Kolosi i Brishtë"

2 shkurt 2006 /TN /QIK

hkruan: Muhamedin Kullashi
Si u perceptua Ibrahim Rugova në Francë? Përgjigja në këtë pyetje nënkupton të saktësohet Subjekti i perceptimit. Kjo do të thotë se subjekti mund të individualizohet, të merren parasysh pikëpamjet e individëve (gazetarë, intelektualë, politikanë të ndryshëm), apo të shkoqiten disa tipare të përbashkëta brenda pikëpamjeve të grupeve të ndryshme të shoqërisë franceze: shoqatat e shoqërisë civile, mediat dhe klasa politike, pa harruar se këto grupe janë të sajuara nga individë, ndonjëherë tejet të individualizuar.

Përgjigja tjetër në këtë pyetje kërkon të saktësohet periudha kohore: do ta kem parasysh periudhën prej fillimit të viteve 90-të, kur emri i Ibrahim Rugovës në Francë zuri të përmendet më shpesh. Më duket se personaliteti i Rugovës nisi këtu të hetohet më qartë pikërisht në periudhën e krimeve më të mëdha që shpërthyen përpara syve të botës perëndimore: zbulimi i kampeve, në verën e vitit 1993, dhe i masakrave masive të popullsisë civile në Bosnje.

Disa elemente të shpërndara të njohurisë për Rugovën dhe angazhimin e tij politik në Kosovë, që dolën nga disa intervista në mediat franceze, përnjëherë formësuan një figurë kontrasti të thellë. Është fjala për kontrastin midis imazhit të mëparmë në Francë për Beogradin si metropol intelektual e kulturor i Ballkanit dhe krimet e egra që regjimi serb i bënte në Bosnje, pas krimeve në Vukovar.

Kontrasti midis imazhit për intelektualët e Beogradit, të pranishëm gjatë decenieve në jetën kulturore të Francës dhe befasisë e zhgënjimit të krijuar me angazhimin e tyre në mbështetjen dhe arsyetimin e krimeve të regjimit beogradas. Në këtë kontekst, shpërthimi i figurës së Rugovës në skenën publike franceze, i sforcoi këto kontraste. Tani një politikan dhe intelektual shqiptar i Kosovës manifestohej në sytë e opinionit francez me një diskurs politik të matur, e sidomos të zhveshur nga urrejtja dhe resantimani.

Kontrasti sforcohej ngase imazhi i shqiptarëve të Ballkanit ishte i ngarkuar me shumë paragjykime, të sajuara shpesh nga fqinjët e tyre apo nga vrojtuesit kalimtarë e të sipërfaqshëm. Njëri nga këto paragjykime ishte ai mbi natyrën violente të shqiptarëve, mbi brutalitetin e tyre në jetën e përditshme.
Diskursi i Rugovës për një strategji paqësore e politike, përballë një dhune të ashpër e sistematike të regjimit serb, shkaktoi habi dhe nxiti pyetje që synonin të shpërbëjnë stereotipet e trashëguara për shqiptarët. Mirëpo, duhet theksuar se njohuritë për realitetin e terrorit të pushtetit serb, në vitet '80 dhe në fillim të viteve '90, ishin fort të pakta në opinionin francez. Në njërën anë, artikujt e rrallë e të kohë-pas-kohshëm në disa gazeta ende nuk kishin arritur të ndriçojnë as pjesërisht realitetin kosovar. Në anën tjetër, opinioni francez dhe europian e kishte shikimin e drejtuar kah Bosnia, prej nga kamerat televizive përditë sillnin imazhe tmerruese. Kosova ishte nën një hije të dyfishtë.
Themelimi i Komitetit të ' Kosovës, në maj të vitit 1992, nga intelektualët e shquar rreth revistës "Esprit" si Olivier Mongin, Antoine Garapon dhe Pierre Hassner, kryetar i parë i këtij komiteti, do të ndikojë në reduktimin e kësaj hije të Kosovës.

Në fakt, ky rreth i intelektualëve do të zgjerohet shumë shpejt me emra tjerë të çmuar nga opinioni Francez: u bënë anëtarë, veç tjerëve, edhe filozofët e mëdhenj Paul Ricoeur, Edgar Morin, Claude Lefort, Andrë-Glucksmann, Alain Finkielcraute, etj. Këta arritën, me paraqitje të shpeshta në media, ta bëjnë të pranishme tezën se terrori serb nuk kishte filluar në Bosnje, por në Kosovë, dhe se ai mund të kthehet sërish në Kosovë, me përmasa më të mëdha.

Këta anëtarë të Komitetit, në saje të Lidhjeve që kishin, arritën të organizojnë takimet e Rugovës me përfaqësues të shtetit dhe të diplomacisë franceze: në fillim në nivele më modeste, e më vonë në nivele më të larta, për të arritur deri te personalitetet e pallatit të Matignonit (qeveria) dhepallatit të Eliseut Cprezidenca).

Njëri nga botimet e rëndësishme që Komiteti arriti që t'i realizojë është edhe libri i bisedave me Rugovën, biseda që u zhvilluan nga Marie-Françoise Allain dhe Xavier Galmiche, profesorë të universitetit. Ky libër, me titullin La question du Kosovo (Çështja e Kosovës), i botuar nga shtëpia botuese "Fayard", që nga vitii994 kur u botua pati disa ribotime, ushtroi ndikim të rëndësishëm në opinionin francez, në ndriçimin e realitetit të Kosovës. Zhdukja e paragjykimeve për shqiptarët nuk ishte punë e lehtë në vendin i cili kultivon, ka një shekull, lidhje të shumëfishta miqësore, politike e kulturore me Serbinë.

Duhet theksuar se receptimin e të dhënave për realitetin kosovar e ndihmoi edhe imazhi i drejtpërdrejtë i terrorit në Bosnje që ushtronte regjimi serb.
Është Mari-Francoise Allain ajo që sajoi formulën « kolosi i brishtë »,për ta cilësuar Ibrahini Rugovën. Kjo shprehje në njërën anë thekson madhështinë e figurës së Rugovës brenda një konteksti të gjerë (ish-Jugosllavia), të karakterizuar me hallakatjen dhe tërbimin e elitave politike e intelektuale, me vërshimin e diskursit të urrejtjes dhe luftënxitjes.

Ndërkaq, fjala tjetër do që të emërtojë brishtësinë fizike të Rugovës përballë një makinerie të shfrenuar, pastaj qetësinë e tij shpirtërore dhe maturinë, si dhe fragjilitetin e diskursit të paqës karshi dhunës së tërbuar. Fragjilitetin e një intelektuali fë mbrujtur me kulturë letrare, të ndryshëm nga politikani profesionist, rigoroz e efikas. Kështu, kontrasti i figurës dhe angazhimit të Rugovës brenda kontekstit të luftërave që zhvilloheshin në hapësirat e ish-Jugosllavisë, lente mbresë të thellë.

Mirëpo, ky perceptim nuk. ishte një shikim naiv i intelektualëve "pacifistë" francezë mbi Rugovën. Veç tjerash edhe pse të gjithë këta intelektualë do ta kërkojnë, me vite, ndërhyrjen ushtarake të fuqive të mëdha për t'i dhënë fund terrorit serb. Në fakt, ata kuptuan se ky terror kishte për qëllim të zhbëjë të gjitha format e lidhjeve që i lidhin shqiptarët në rezistencën e tyre, e veçanërisht lidhjet politike, të kushtëzojë te shqiptarët shkapërderdhjen e tyre në grupe të vogla apo në individë të atomizuar, të shkaktojë reagime të pamenduara e shterpe, t'i reduktojë ata në një turmë të copëzuar e pa .vetëdije politike.

Ata kuptuan se Rugova, me mbështetjen e elitave intelektuale, arriti të japë një përgjigje të artikuluar ndaj këtyre qëllimeve të regjimit serb: duke sajuar gradualisht lidhje politike brenda shoqërisë shqiptare dhe duke artikuluar kërkesat politike të tyre përmes projektit të krijimit të shtetit të pavaur; se arriti të ndihmojë procesin e sublimimit të kërkesave politike të shqiptarëve brenda një dhune që synonte jo thjesht sundimin mbi ta, por dehumanizimin e tyre të plotë.
Mirëpo, simpatia ndaj Rugovës nuk shfaqej vetëm brenda qarqeve intelektuale dhe mediave franceze. Krahas vërejtjeve për kufizimin e qëndrimeve të tij politike, një pjesë e klasës politike franceze shprehte haptazi respekt për angazhimin e tij.

Arsyeja kryesore e simpatisë dhe respektit, si të intelektualëve ashtu edhe politikanëve francezë ndaj politikës së Rugovës, ndoshta mund të shpjegohet me faktin se lufta, veçmas pas Luftës së dytë Botërore, shikohet nga demokracitë perëndimore si shkatërrimtare e kushteve që bëjnë të mundur jo vetëm liritë dhe të drejtat e qytetarëve, por edhe vet kulturën politike.

Një pjesë e konsiderueshme e intelektualëve dhe politikanëve francezë që mbështetnin Rugovën, njëherit e shikuan si legjitime kryengritjen e armatosur të UÇK-së, aq më tepër që kjo u paraqitë pas më se dhjetë yjet rezistence politike.

Mirëpo, në demokracitë perëndimore, rezervat ndaj lëvizjeve çlirimtare, në përgjithësi, u shfaqën në vitet 'jo. Në fakt, disa rryma intelektuale e politike në Europën perëndimore, që kishin përkrahur luftërat e armatosura të popujve të kolonizuar në "botën e tretë", në vitet '50 dhe '60, dolën të zhgënjyera me rezultatet politike të kësaj lufte, pas pavarësisë shtetërore të këtyre vendeve.

Vërejtjet kryesore kishin të bëjnë me transformimin e lëvizjeve çlirimtare në regjime njëpartiake, që do të sundojnë me vrazhdësi, duke shkelur liritë dhe të drejtat e qytetarëve të vet dhe duke u korruptuar gjithnjë e më shumë. Në analizat e këtyre regjimeve ata hetuan lidhjen midis rrethanave në të cilat një lëvizja e armatosur sajoi pratikën e vet politike dhe metodat që ajo do t'i zbatojë në qeverisjen e shtetit, metoda këto që shkelin procedurat elementare demokratike.

Ky aspekt i senzibilitetit të kulturës politike europiane, pas Luftës së Dytë Botërore, ndihmon që të kuptohet përse edhe klasa politike, jo vetëm e Francës, shfaqi mirënjohje dhe respekt për angazhimin politik të Ibrahim Rugovës.
Homazh Presidentit Rugova në Paris
Me 26 Janar, në mbrëmje, në sheshin Place de la Sorbone, u organizua një homazh me të cilibn nderohej kujtimi dhe vepra e zotit Rugova. Këtë homazh e kishte organizuar Komiteti i Kosovës në Paris. Morën pjesë intelektualë francezë që e kanë mbështetur Rugovën dhe Kosovën, për më se 10 vite, si dhe kosovarë që jetojnë në Paris.

" Folën me këtë rast për jetën dhe veprën e zotit Rugova: Antoine Garapon, Georges-Marie Chenu, Frëdërique Duversin dhe Muhamedin Kullashi. Duhet të mos harrohet edhe pjesëmarrja e shkrimtarit Kadare në aktivitetet e Komitetit të Kosovës dhe në të gjitha tubimet në të cilat intelektualët francez debatuan e reaguan për Kosoyën. Ishte Kadare që edhe shkroi parathënien e librit "Çështja e Kosovës".
Marrë nga gazeta Java