Prijësi dhe Krijuesi

OPINIONE

Prijësi dhe Krijuesi

28 janar 2006 /TN /QIK

Shkruan: Ali ALIU
Gjatë ditëve të zisë në hapësirën shqiptare u fol dhe u shkrua për figurën e Ibrahim Rugovës, kryesisht për profilin e tij të politikanit, dhe kryesisht nga njerëzit e politikës. U fol për të si artikulues të aspiratave të popullit të Kosovës dhe të kombit shqiptar. Nga bota u cilësua si "Gandi i Ballkanit", për të cilin shprehet respekt dhe admirim - nga personalitete dhe burra shtetesh të elitës politike.
Nuk ka dyshim se Ibrahim Rugova, Presidenti i Kosovës, edhe gjatë aktit të vdekjes dhe pas saj, po e miqëson Kosovën me një pjesë të botës, madje me atë pjesë që vendos, dhe po e bën atë pjesë të botës përkrahëse të pavarësisë, të ëndrrës për t'u bërë shtet...
E ka arritur këtë në radhë të parë me vizionin e tij paqësor, po këmbëngulës dhe të prerë në drejtësi. për drejtësi, në Ballkanin konfliktuoz. Por, po aq edhe me rrezatitmin e tij të thellsisht njerëzor dhe me begatinë shpirtërore në kontakt me-bashkëbiseduesit. Dhe të gjithë, gati pa përjashtim, veçojnë sharmin e tij që rrezaton apriori dashamirësi që në takimin e parë.

E pushton dhe e bën për vete bashkëbiseduesin përmes një hapjeje të plotë, të gatshme për të rrahur deri në fund edhe mospajtimin. Për arsye se Ibrahim Rugova, në mesin e militantëve vinte nga një tjetër sërë, nga ajo e krijuesve të vlerave shpirtërore. Ai ishte krijues për nga natyra, jo pse hapat e parë i bëri në poezi, por Rugova ishte poet edhe në shkrimet e natyres teorike më precize lidhur me artin.
* * *
Në fund të viteve tetëdhjetë të shekullit të kaluar, Rugova e bëri kalimin vendimtar: nga pozicioni i krijuesit në atë të prijësit. Pikërisht ashtu siç e paralajmëroi rebelimin e vet Ismail Kadare në veprën "'Ftesë në studio", Ibrahim Rugova e bëri këtë përmes librit "Refuzimi estetik" (1988).

Kapërcimin e bëri në heshtje, por si një kumbim të prerë, si një "jo" nënshtrimit: "Refuzim do të thotë të mos pranosh, të mos pranosh atë që të imponohet... Njeriu në këtë plan ka vetëm dy zgidhje, thjesht e shkurt: po e jo. Refuzimi ngrihet kundër imponimit kur ai është represiv". Ai e kishte marre këtë vendim, siç do ta konstatojë Sabri Hamiti, që gjatë shkrimit të veprës. Ibrahim Rugova është nisur kësaj rruge, dhe e kishte heshtur mbase për ditë më të mira, zërin e krijuesit.
* * *
Dhe ja krijuesi shfaqet tashti si artikulues i ëndrrës për liri, si prijës i popullit të vet. Rugova e njihte dhe e ka përmendur në studimet e veta filozofin antik Platonin, i cili poetët i mbante të paaftë në çështje shteti, i konsideronte si prijës të butë, që i mposht emocioni, mendim që u miratua dhe u përjashtua gjatë 2500 viteve.
Edhe ata që pajtohen plotësisht me filozofin, nuk harrojnë ndërkaq të shtojnë: burrështetas edhe më i keq nga poeti është ai që nuk ka lexuar asnjë poezi.
Rugova krijues, që në nismë gjakon ta shtrijë edhe ta gjejë sa më thellë shpirtin e gjuhës dhe të mendjes, të popullit të vet ndër shekuj, që në fillim ëndërronte të gjejë shkalët e lidhjes së vazhdimësisë të këtij shpirti në kohë, t'i bëjët ato të prekshme, si fjalë dhe parafjalë, për kohën e vet, krijues që do të jetë kërkues i qartë, deri në rreptësi, i vlerave në art. Tani në rolin e prijësit, natyra paqësore dhe tolerante, tingëllojnë si misionare në një strategji për të mos lëshuar pe, para asnjë çmimi.
Ibrahim Rugova, edhe si prijës, edhe si krijues, ka zënë vend të rëndësishëm në historinë politike dhe kulturore shqiptare. Ka lënë gjurmë të qëndrueshme edhe gjatë ecjes së parë, edhe gjatë së dytës. Do të mbeten vallë njësoj në mbamendjen kolektive shqiptare, vepra kritike dhe ajo politike?

Mund ta themi me bindje të plotë se si krijues, Ibrahim Rugova nuk do të mund të anashkalohet. Por, ndërkaq, si prijës, ashtu siç e përfundoi jetën, mbetet të dshirojmë të njëjtën. Mbase vepra e tij në fushën e atdhetarisë do të ketë më shumë fat: do të ndërpritet tradita shqiptare që gjithëçka të fillojë nga e para, me atë që vjen i fundit.
Mbetet për t'u dëshiruar ndërprerja e këtij ceni shqiptar, por jo edhe për t'u besuar plotësisht, kur të kihen parasysh këto ditë zie: sidomos lotët dhe “lotët”, dhimbjet dhe “dhimbjet”, bindjet dhe”bindjet”, të shfaqura me aq bollëk para ekraneve televizive.
Prishtinë, 28 janar 2006, (marrë nga “Koha ditore”)