|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

 OPINIONE

   
 

Rugova, njeri i duhur nė momentin e duhur pėr kombin shqiptar

 
 

 
Prishtinė, 24 janar - Ēfarė do tė thotė humbja e presidentit Rugova pėr Kosovėn dhe procesin qė ajo po kalon. A do tė jetė Ekipi negociator ekip i unitetit edhe pa presidentin Rugova.
 
Shkrimtari shqiptar me famė botėrore, Ismail Kadare, vlerėson se vdekja e personaliteteve tė shquara si Rugova natyrisht se ėshtė humbje pėr kombin shqiptar, porse shpesh-herė ndodh qė aksioni i tyre, ėndrra e tyre, aspirata e tyre forcohet mė tepėr nga vdekja. Nė njė intervistė pėr "Kohėn Ditore", Kadare jep vlerėsimet e tija pėr Rugovėn si personalitet, lider politik, e kritik letrar.


KD: Si e vlerėsoni personalitetin e Ibrahim Rugovės?

Kadare: Ibrahim Rugova, tash dihet jo mė nė hapėsirėn shqiptare, por edhe nė atė evropiane dhe botėrore ėshtė pranuar si njė lider i shquar i Kosovės, si njė nga liderėt mė tė shquar tė kom-bit shqiptar njė njeri qė u gjend nė kohėn e duhur nė njė moment tė historisė shumė, shumė tė rėndėsishme pėr Kosovėn dhe pėr gjithė kombin shqiptar. Kjo dashuri e popullit shqiptar, ky nderim qė i bėhet sot, kjo jehonė e tij e dėshmon mė sė miri kėtė qė thashė.


KD: Ēfarė do tė thotė vdekja e presidentit Ibrahim Rugova pėr Kosovėn dhe cili mendoni se do tė jetė ndikimi i kėsaj nė negociatat pėr statusin e Kosovės?

Kadare: Ėshtė sigurisht e drejtė ajo qė thuhet se vdekja e njerėzve tė shquar ėshtė njė humbje e rėndė pėr vendin ku ata jetojnė dhe pėr tė cilin punojnė, por nga ana tjetėr unė mendoj se kjo ėshtė e dyfishtė. Ashtu si ėshtė e rėndė humbja ashtu edhe pėrfitimi qė ata i sjellin vendit tė tyre, e mira qė ata i bėjnė vendit tė tyre, nuk dobėsohet nga vdekja.
 
Pėrkundrazi shpeshherė ndodh qė aksioni i tyre, ėndrra e tyre, aspirata e tyre forcohet mė tepėr nga vdekja. Kėshtu qė unė mendoj dhe shpresoj se vdekja e Ibrahim Rugovės, ndarja e tij me popullin shqiptar nė kėtė ēast nuk do tė jetė njė gjė e keqe, por ka pėr t'u kthyer nė njė gjė tė mirė. Vetė ky interesim i madh pėr tė, botėror dhe evropian, ėshtė shumė prekės.
 
Mua mė kujton "kohėn e artė", kur e gjithė Evropa u angazhua pėr tė ndihmuar popullin e Kosovės, pėr tė ndėshkuar Jugosllavinė, krimet e saj dhe e bombardoi Jugosllavinė, e ndėshkoi Jugosllavinė pėr hatėr tė shqiptarėve tė Kosovės. Pak a shumė jehona e vdekjes sė Rugovės mė kujtoi kėtė kohė kur interesimi i papritur pėr Kosovėn, pėr statusin e saj, pėr lirinė, pėr tėrė kombin shqiptar u gjallėrua pėrsėri. E pra ja ku ėshtė njė shembull konkret sesi ndarja me kėtė njeri, vdekja e tij u kthye nė tė kundėrtėn.


KD: A mendoni se ka ndonjė fig-urė politike nė Kosovė qė do tė mund ta zėvendėsonte Rugovėn si president?

Kadare: Kjo pyetje qė mė bėni ju, jo qė ėshtė delikate, por ėshtė pyetje qė nuk duhet tė ma kishit bėrė mua. Unė gjithmonė nė kėsi rastesh respektoj absolutisht vullnetin e popullit tė Kosovės. Nuk guxoj tė ndėrhyj nė kėtė gjė, qoftė edhe me mendime. Ėshtė atje te ju qė, dihet kjo gjė mė mirė se kudo dhe ne tė tjerėt nuk kemi tė drejtė tė flasim pėr kėso gjėrash.


KD: A do tė vėrehet mungesa e Rugovės nė ekipin negociator? A do tė jetė ky ekip i unitetit edhe pas vdekjes sė presidentit?

Kadare: Tashti unė mendoj se pikėrisht kjo ėshtė provė e madhe, provė e rėndėsishme pėr Ekipin negociues dhe pėr stafin drejtues tė Kosovės. Nė qoftė se tek ata kjo vdekje do tė ndikojė pėr tė keq, sigurisht ėshtė faji i tyre. Nėse do tė ndikojė pėr tė mirė ėshtė merita e tyre. Nė tė dyja rastet ėshtė meritė e Rugovės qė la kėtė emėr tė rėndėsishėm, hijen e vet tė rėndėsishme por them se si do tė ndikojė, pozitivisht apo negativisht tashti varet nga ata, nga ekipi qė drejton Kosovėn.


KD: A mendoni se mungesa e Rugovės do tė jetė minus pėr palėn shqiptare kundrejt palės serbe nė negociatat pėr status?

Kadare: Gjithēka varet se si do tė shfrytėzohet tradita e Rugovės. Unė mendoj, s'kam asnjė dyshim se do tė shfrytėzohet pėr tė mirė. Domethėnė nuk do tė jetė minus, nuk do tė jetė negative. Do tė jetė pozitive, veē nė qoftė se - pėr fat tė keq ndonjėherė nga ne shqiptarėt ndodhin gjėra tė papritura - do tė ndodhin gjėra tė papritura tė cilat nuk do t'i dėshironte askush.


KD: Ēfarė politike mendoni se do tė duhej tė bėnte tash pozita dhe opozita nė Shqipėri kundrejt Kosovės?

Kadare: Unė mendoj se kjo duhet t'i bėjė njė ēikė mė tė kthjellėt politikanėt shqiptarė sepse unė e kam shprehur hapur mendimin tim, unė kam pasur vėrejtje tė rėndėsishme pėr ta lidhur me konceptin, me vizionin e tyre pėr Kosovėn.
 
Kanė qenė disi tė ēoroditur, nuk kanė qenė tė njė mendjeje. Do tė thotė gjersa ka qenė presidenti dhe kryeministri qė u bashkua me tė, qė kanė pasur njė vizion tė qartė pėr Kosovėn, nuk mund tė themi se ky ishte rasti me disa ministra, anėtarė tė qeverisė. Ata kanė qenė tė ēoroditur, tė hutuar krejtėsisht dhe me thėnė tė vėrtetėn kjo ėshtė pėr tė ardhur keq se si nė njė shtet nuk ka njė unifikim mendimesh pėr njė gjė kaq tė rėndėsishme, ėshtė e palejueshme njė gjė e tillė.
 
Ėshtė fjala pėr pavarėsinė ose pavarėsinė e kushtėzuar tė Kosovės. Unė e kam thėnė mendimin tim, Shqipėria do tė duhej tė ishte e fundit qė do tė pranonte kompromise pėr Kosovėn e jo e para siē ndodhi. Shqipėria e para shpalli njė kompromis qė asnjė shtet se kishte thėnė ende domethėnė, mori flamurin e negacionit nė fillim. Saktėsisht jo gjithė Shqipėria, por ministri i jashtėm shqiptar
 

KD: Si e vlerėsoni Rugovėn si kritik letrar?
 
Kadare: Rugovėn e konsideroj dhe e kam quajtur gjithmonė kolegun tim, kolegun tonė, tė shkrimtarėve tė Shqipėrisė. Unė personalisht edhe mė tepėr sepse ka qenė njeriu me tė cilin nė kėtė pikėpamje jemi marrė vesh shumė mirė.
 
Mendimet e tij, atashimi i tij pėr shkrimtarin e madh tė mesjetės shqiptare, Pjetėr Bogdanin ka pėrkuar absolutisht me mendimet e mia dhe unė kėtė e kam shprehur publikisht. Veē kėsaj kam kujtimin e mirė prej tij kur ėshtė botuar vepra ime komplete nė Prishtinė, ishte Rugova ai qė bėri parathėnien e saj. Pra ne na ka lidhur gjithashtu njė bashkėpunim, njė miqėsi letrare.
 
Nė planin politik dhe njerėzor, dihet s"ka pse tė mos e them ka qėlluar kemi pasur mendime tė njėjta shumicėn e rasteve, por ka qėlluar qė edhe kemi pasur mendime tė ndryshme dhe unė e kam shprehur mendimin tim tė ndryshėm ndaj tij haptas, jo nėpėr kafene, por publikisht.
 
Megjithatė pas kėsaj ne kemi mbetur prapė miq. Nė planin njerėzor nuk jemi acaruar asnjėherė. Domethėnė pavarėsisht nga kjo, mendimet e mia dihen publikisht, kemi mbetur miq dhe pėr fat tė mirė viteve tė fundit kemi qenė pėrsėri miq si mė parė.


KD: Si i komentoni deklaratat e pėrfaqėsuesve serbė se pasardhėsit e Rugovės janė ekstremistė dhe pas vdekjes sė tij ekziston frika se politika kosovare kundrejt serbėve do tė jetė mė ekstreme?

Kadare: Nuk dua ta besoj fare. Nėse pala serbe do tė krijojė dramė nė mėnyrė artificiale kjo gjė ėshtė tjetėr punė. Por nuk ka asnjė arsye qė tė parashikojė ogure tė kėqija, pa pasur asnjė bazė. Ėshtė tjetėr punė se nganjėherė shtresave tė shoqėrisė, shteteve ju pėlqen qė tė krijojnė drama tė paqena.
 
Nėse pala serbe do tė preket prej shqiptarėve ajo ka tė drejtė ta ngrejė zėrin nė kupėn e qiellit ta mbrojė veten e saj. Dhe jo vetėm ajo por mendoj se edhe kombi shqiptar do ta ngrejė zėrin pėr mbrojtjen e serbėve nėse shqiptarėt bėjnė dhunė kundėr saj sepse kjo na turpėron tė gjithėve. Por qė tė ngresh hipoteza, tė ngresh hamendje, paragjykime kjo nuk ėshtė e hijshme dhe nuk lejohet nė jetėn e kombeve dhe nė politikė.


KD: A do tė merrni pjesė nė varrim?

Kadare: Nuk besoj se nuk ėshtė edhe e nevojshme, atje tashti edhe varrimi po organizohet dhe ėshtė mirė tė organizohet ashtu qė e tėrė vėmendja tė pėrqendrohet tek personalitetet politike, pėr tė cilėt-Kosova ka aq shumė nevojė, pėr shtetet e ndryshme, nga Evropa nga e gjithė bota dhe nuk. duhet ta keni mendjen tek shkrimtarėt. Vijnė apo s'vijnė nuk ka rėndėsi shumė.
 
Do tė doja qė ky varrim tė jetė sa mė madhėshtor meqė ai lidhet drejtpėrdrejt me fatin e Kosovės.


 |  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 


                              Copyright©2000-2005 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.