|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

OPINIONE

   
 

Universiteti i depolitizuar i Prishtinės – motor i zhvillimeve nė Kosovė

 
 

Kosova ka vetėm njė ardhmėri: Universitetin e Prishtinės dhe pavarėsinė e vendit

 
 

 
6 janar 2006 /TN
 
Tash kėrkohet nga tė gjithė mėsimdhėnėsit, studentėt, punėtorėt e administratės, institucionet vendore e ndėrkombėtare, organizatat qeveritare e joqeveritare, mbi tė gjitha nga partitė politike, qė tė ndihmojnė Universitetin nė rrugėn e kthimit kah vetvetja dhe kah shoqėria kosovare
 
Shkruan: Agim Veliu*
 
Nuk ka njeri nė Kosovė i cili nuk ėshtė i vetėdijshėm pėr rolin kyē tė arsimit nė pėrgjithėsi dhe tė Universitetit tė Prishtinės, nė veēanti, nė zhvillimet shoqėrore, ekonomike dhe politike nė Kosovė nė kėto tridhjetė vjetėt e fundit.
 
Tė gjitha ato qė kemi sot nė Kosovė; nė industri, infrastrukturė, shoqėri, kulturė, nė institucionet tona, nė raportet ndėrmjet nesh, por edhe nė lirinė qė e gėzojmė, janė tė lidhura mė shumė ose me pak me Universitetin e Prishtinės. Tė gjitha kėto janė meritė e dhjetėra mijėra studentėve, mėsimdhėnėsve e punėtorėve tė tjerė tė kėtij institucioni.
 
Ky universitet ka qenė vazhdimisht motor i guximshėm i zhvillimeve shoqėrore e politike nė Kosovė dhe pėrfundimisht ėshtė institucioni mė i ēmuar nga tė gjitha institucionet nė Kosovė.
 
Nė kėtė rast mė kujtohet njė bisedė me njė banor tė Prishtinės, i cili kishte vendosur qė bekimin e themeleve tė shtėpisė sė tij tė re tė mos e bėnte duke prerė njė kurban, por duke derdhur njė shishe ujė tė marrė nga Universiteti i Prishtinės.
 
Universiteti mbetet i tillė edhe pėrkundėr sulmeve dhe dėmeve tė shumta qė i janė bėrė prej themelimit e deri sot. Ai mbetet i tillė edhe pėrkundėr politizimit tė skajshėm qė i ėshtė bėrė nė periudhėn e pasluftės, edhe pėrkundėr gjendjes sė rėndė materiale, edhe pėrkundėr rėnies sė cilėsisė nė punė dhe nė shėrbimet e veta.
 
  
Ēdo luftė pėr instrumentalizimin e UP ėshtė luftė pėr vrasjen e ardhmėrisė sė rinisė sonė dhe tė ardhmėrisė sė Kosovės
 
Megjithatė, ky kredit i UP-sė nuk ėshtė i pashtershėm.
 
Po edhe sikur UP-ja tė kishte kredit tė pafund nė popullatė, prapėseprapė dėmi i bėrė UP-sė ėshtė dėm i pakthyeshėm qė i bėhet gjithė shoqėrisė dhe vendit tonė. Pra, nuk ėshtė nė pyetje vetėm dėmi qė i bėhet njė institucioni, por kemi tė bėjmė me dėmtimin e ardhmėrisė sė tėrė shoqėrisė dhe vendit tonė, pėr shkak tė tė mirave tė paprodhuara nga ky institucion, si rezultat i i ndikimeve pėr interesa personale, grupore, klanore, por edhe partiake.
 
Pėr kėtė arsye, ēdo luftė pėr instrumentalizimin e Universitetit tė Prishtinės ėshtė nė realitet luftė pėr vrasjen e ardhmėrisė sė rinisė sonė dhe tė ardhmėrisė sė Kosovės. Nė njė luftė tė kėtillė nuk mund tė jetė fitues askush qė e konsideron vetėn shqiptar dhe banor i Kosovės. Kėtu mund tė fitojė dikush tjetėr.
 
Ėshtė shkurtpamėsi e skajshme e cilitdo grupacion apo entitet politik i cili do tė mendonte se duke e kontrolluar Universitetin pėr interesa tė veta grupore apo partiake do tė ketė pėrfitime afatgjata personale apo grupore. Kjo pėr shkak se njė Universitet i instrumentalizuar hyn nė procesin e devalvimit tė vlerave tė prodhuara nga po ai institucion. Institucioni i instrumentalizuar, i servilizuar, dhe i devalvuar nuk mund tė jetė instrument i fuqishėm nė dorėn e pronarit.
 
Nė ndėrkohė, rezulton se ėshtė shpenzuar organizim, energji dhe kohė pėr tė shtėnė nė kontroll njė institucion tė parėndėsishėm. Kjo ėshtė kėshtu, edhe pėr faktin se institucionet e vlefshme nuk lejojnė qė tė instrumentalizohen nga entitete tė paautorizuara.
 
Mirėpo, lind pyetja si bėn qė njė institucion kaq prestigjioz dhe me njė kapacitet kaq tė madh intelektual tė bie pre dhe tė instrumentalizohet nga njė grup me anime politike?
 
  
Defaktorizimi dhe margjinalizimi i potencialeve vendore
 
Kujtoj se kjo ndodh pėr kėto arsye:
 
1. Ekziston njė traditė e angazhimit tė theksuar dhe tė frytshėm patriotik dhe politik nė Universitet nga koha e pushtimit. Recidivat e kėtij anagzhimi e kanė lehtėsuar politizimin e UP-sė pėr interesa mė tė ngushta partiake (tė cilitdo krah) dhe, nė disa raste, ka degjeneruar nė angazhim pseudopatriotik;
 
2. Nė vend tė angazhimit tė mirėfilltė akademik, udhėheqjet e studentėve tė Universitetit kanė preferuar rrugėn mė tė lehtė tė animit pėr krah tė caktuar politik; kjo ka rezultuar me bjerrjen e anėtarėsisė dhe rėnien e pėrfaqėsueshmėrisė sė organizatave studentore nė UP karshi anėtarėsisė sė vet; 
 
3. Pos tjerash, pėr shkak tė ofertės mė tė mirė nga disa OJQ vendore e ndėrkombėtare, ka ndodhur njė largim dhe tėhuajsim i personelit tė Universitetit nga fati i po kėtij institucioni; kėsaj i ka ndihmuar edhe gjendja e rėndė materiale nė UP dhe devalvimi i profesionit tė mėsimdhėnėsit gjatė periudhės sė tranzicionit; dhe
 
4. Si recidiv i mendėsisė sė vjetėr se reformat, nismat dhe ndryshimet duhet tė vijnė nga lartė, ka ndodhur njė ta quajmė apati nė radhėt e profesoratit dhe tė studentėve; nė kėtė drejtim ka “ndihmuar” edhe reforma e nisura prej lartė-poshtė nė UP nga administratori i parė ndėrkombėtar i pas luftės, qė ka rezultuar me defaktorizimin dhe margjinalizimin e potencialeve vendore.
 
 
MASHT ėshtė mė se e pėrkushtuar nė rrugėn e depolitizimit dhe tė pėrmbushjes sė misionit tė mirėfilltė tė UP-sė
 
Si rezultat i jo vetėm kėtyre momenteve, Universiteti i jonė ėshtė katandisur keq dhe, tashmė, ajo qė ka mbetur nuk ėshtė as hija e njė institucioni krenar dhe tė fuqishėm nga vitet e shtatėdhjeta, tetėdhjeta, por edhe tė viteve tė nėntėdhjeta tė shekullit tė kaluar.
 
Nė kėtė gjendje, ky institucion, jo qė nuk e luan rolin e vet tė duhur nė kohėt vendimtare nėpėr tė cilat po kalon Kosova, por nuk ėshtė nė gjendje as tė merret me problemet e veta. Njė Universitet qė nuk rrezaton ekspertizė, kreativitet, vlera dhe ndikim nė rrjedhat shoqėrore tė njė vendi, nuk i plotėson as kushtet themelore pėr t’u quajtur Universitet.
 
Masat e ndėrmarra para gjashtė muajve nga Qeveria e Kosovės, pėr rikthimin e ligjshmėrisė nė UP, nė njėrėn anė ishin masa gjysmake sepse nuk i luftuan tė gjitha shkeljet e bėra gjatė procesit tė zgjedhjeve tė vitit tė kaluar, por, nė anėn tjetėr, ato hapėn rrugė pėr anagzhim tė pėrbashkėt tė tė gjithėve pėr tė shpėtuar Universitetin dhe pėr tė ndihmuar Kosovėn (nė kėtė kontekst MASHT mirėpret deklarimet e sinqerta tė kėtyre ditėve pėr domosdonė e depolitizimit rrėnjėsor tė Universitetit).
 
Masat e mėvonshme pėr rritjen e autonomisė financiare dhe pėr pėrmirėsimin e gjendjes materiale tė mėsimdhėnėsve tė UP-sė kanė shėrbyer pėr kthimin e pjesshėm tė dinjitetit personal e institucional nė kėtė tempull tė dijes kosovare.
 
Tash kėrkohet nga tė gjithė mėsimdhėnėsit, studentėt, punėtorėt e administratės, institucionet vendore e ndėrkombėtare, organizatat qeveritare e joqeveritare, mbi tė gjitha nga partitė politike, qė tė ndihmojnė Universitetin nė rrugėn e kthimit kah vetvetja dhe kah shoqėria kosovare.
 
MASHT ėshtė mė se e pėrkushtuar qė tė shėrbej si partner pėr tė gjithė ata qė do ta ndihmojnė Universitetin nė kėtė rrugė tė depolitizimit dhe tė pėrmbushjes sė misionit tė mirėfilltė.
 
Kosova ka vetėm njė Universitet dhe vetėm njė ardhmėri: Universitetin e Prishtinės dhe pavarėsinė e Kosovės. Kėto janė ngushtėsisht tė lidhura – nuk ka pavarėsi tė qėndrueshme politike, ekonomike e shoqėrore, pa njė tempull tė dijes. Nėse kemi ditur t’i mbrojmė prej tė tjerėve, atėherė le t’i mbrojmė edhe prej vet neve – duke i ndihmuar ato.
 
 
(Autori ėshtė Ministėr i Arsimit Shkencės e Teknologjisė nė Qeverinė e Kosovės)
 

 Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.