|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

 

   
 

Viti 2005 solli hapa tė rėndėsishėm drejt fillimit tė negociatave pėr statusin e Kosovės

 
 

 

22 dhjetor 2005 /TN 

Zėri i Amerikės (22.12.2005) - Barry Wood

Gjatė vitit 2005 janė bėrė disa hapa tė rėndėsishėm drejt fillimit tė negociatave pėr statusin pėrfundimtar tė Kosovės.

Nė ēerekun e fundit tė kėtij viti, Kėshilli i Sigurimit i Kombeve tė Bashkuara emroi ish kryeministrin finlandez, Marti Ahtisari, si kryenegociator tė tij pėr tė pėrcaktuar statusin pėrfundimtar tė Kosovės. Zoti Ahtisari bėri kohėt e njė vizitė familjarizimi nė rajon. Negociatat do tė fillojnė nė janar dhe mund tė zgjasin gjithė vitin. 

Zyrtarė amerikanė dhe tė Bashkimit Evropian thonė se Kosova ėshtė ēėshtja kryesore e pazgjidhur nga luftrat rrėnimtare tė viteve 1990 nė ish Jugosllavi. 95 pėr qind e banorėve tė Kosovės janė shqiptarė, tė cilėt mbėshtesin me forcė pavarėsinė. Serbia, njė pjesė e mirė e trashėgimisė fetare e kulturore tė sė cilės ėshtė e lidhur me Kosovėn, e kundėrshton atė.

Profesori i historisė evropiane nė Universitetit Western Ilinoi, Nikolla Pano, amerikan me prejardhje shqiptare, thotė se do tė jetė shumė e vėshtirė gjetja e njė zgjidhjeje tė pranueshme nga shqiptarėt e Kosovės si edhe nga Serbia:

“Mendoj se ēdo zgjidhje qė nuk parashikon pavarėsi tė plotė, qoftė ajo pavarėsi e vonuar apo njė proces qė ēon nė pavarėsi, do tė ishte e papranueshme pėr popullin e Kosovės dhe mendoj se nuk do tė ishte e prenueshme as pėr disa vende fqinje.”      

Profesori Pano beson se ka shumė tė ngjarė qė njė zgjidhje duhet tė imponohet ndėrkohė qė mospajtimet midis Serbisė dhe shqiptarėve tė Kosovės duken tė pakpėrcyeshme.

Kėsaj pikėpamje i bėn jehonė edhe profesori i shkencave politike nė Universitetin Clemson tė Karolinės sė Jugut, Vladimir Matiē me prejardhje serbe. Zoti Matiē thotė se problemi ėshtė se shqiptarėt dhe serbėt e shikojnė zgjidhjen e ēėshtjes sė Kosovės si njė pėrfundim, nė tė cilin njėra palė fiton dhe tjetra humbet. Kėshtu qė njė zgjidhje e ēėshtjes sė Kosovės, thekson profesori Matiē, duhet tė imponohet nga komuniteti ndėrkombėtar:

“Nuk ka pikė dyshimi, thotė zoti Matiē. Zgjidhja duhet t’u imponohet tė dyja palėve. Ajo qė duhet t’i imponohet Serbisė, ėshtė humbja e sovranitetit tė saj mbi Kosovėn, menjėherė ose nėrmjet njė procesi shkallė-shkallė. Ajo qė duhet t’u imponohet shqiptarėve, ėshtė kthimi i serbėve dhe mbrojtja e tė drejtave tė serbėve si njė pakicė nė Kosovė.”

Po nė vitin 2006, ka gjasa qė Mali i Zi tė vendosė nėse tė ruajė apo jo lidhjen e tij tė lirshme me Serbinė fqinje.

Tė gjitha vendet e Ballkanit perėndimor dėshirojnė tė hyjnė nė radhėt e Bashkimit Evropian. Historiani Thomas Emert, specialist i ēėshtjeve ballkanike pranė kolegjit Gustavus Adolphus nė shtetin amerikan Manisota, thotė se anėtarėsimi nė Bashkimin Evropian ėshtė rruga mė e mirė pėr tė siguruar qendrueshmėrinė nė Ballkan:

“E vetmja fjalė praktike pėr mbarė kėtė rajon ėshtė integrimi, veēanėrisht ndėrkohė qė i hidhim vėshtrimin Evropės nė tėrėsi. Ēdo gjė qė ēon drejt kėtij integrimi, thekson profesori Emert, nuk ėshtė vetėm e domosdoshme por obsolutisht e rėndėsishme. Ne duhet tė ecim drejt intregrimit ekonomik dhe politik tė kėtij rajoni  nė Evropė dhe nuk ka alternativė tjetėr.”

Profesori Emert thotė se njė zhvillim pozitiv nė vitin 2005 ishte pranimi i masave qė do tė forcojnė qeverinė e dobėt tė Bosnjė-Hervegovinės:

“Mendoj se atje po vėmė re pėrpjekje serioze pėr risisteminin e personave tė zhvendosur gjatė luftės, gjė qė nuk shihej para tre apo katėr vjetėsh. Nuk ka dyshim se po bėhen pėrpjekje drejt integrimit tė mėtejshėm tė tė gjitha pjesėve tė Bosnjės.”

Nė Ballkan ėshtė bėrė pėrparim i ndjeshėm gjatė vitit 2005 edhe pėr sa i pėrket kapjes sė personave tė akuzuar pėr krime lufte.  Kėtė muaj, gjenerali kroat nė arrati, Ante Gotovina, u arrestua nė Spanjė dhe u dėrgua nė Hagė. Serbia, e cila nė fillim tė vitit ekstradoi nė Hagė disa tė akuzuar pėr krime lufte, ende nuk ka kapur dy mė tė kėrkuarit nė arrati, Gjeneral Ratko Mlladiē dhe ish udhėheqėsin e serbėve tė Bosnjės gjatė luftės, Radovan Karaxhiē.           


 |  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 


                              Copyright©2000-2005 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.