|
21 nėntor 2005 /TN
Zėri i Amerikės (20.11.2005)
Intervistoi Rudina Dervishi
- Shqipėria
vazhdon tė pėrjetojė njė krizė tė rėndė energjitike. Ndonėse u
premtua shfrytėzimi maksimal i importeve, sasia e energjisė sė
transmetuar nuk i ka kaluar tė 6 milion kilovat orėt nė ditė.
Situata rrezikon tė pėrkeqėsohet me rritjen e konsumit tė brendėshėm
pėr shkak tė temperaturave tė ulta qė kanė mbėrrthyer tė gjithė
vendin.
Zėri i
Amerikės:
Zoti Beli, qeveria premtoi se do tė kishte
mė pak kufizime, rreth 40 pėrqind nga ato tė tanishmet, pra do tė
shtohej numri i orėve qė njerėzit kanė dtrita. Por ndonėse po
mbushet njė javė nga ky premtim, kufizimet vazhdojnė tė jenė gati nė
nivelet e mėparshme. Cili ėshtė shkaku i kėsaj gjendjeje? Pėrse nuk
po importohet energji me kapacitet tė plotė?
Andi Beli:
Nė radhė tė parė duhet tė saktėsojmė qė sasia e energjisė qė nga
java e kaluar ėshtė rritur mė tepėr se 40 % dhe nė kėtė moment ne po
importojmė 220 megavat gjatė ditės dhe mbas orės 22 kjo sasi
energjie mund tė arrijė deri nė 300 megavat. Domethėnė nga fillimi i
javės sė kaluar ishin afro 70 megavat, me njė llogaritje tė thjeshtė
arrihet nė pėrfundimin se ėshtė mė tepėr se 40 pėrqind sasi energjie
e importuar.
Kurse pėrsa i
pėrket kufizimeve nė Tiranė ka dy ditė qė ka filluar njė test pėr
zvogėlimin e kufizimeve nė mėnyrė tė veēantė nė pjesėn e paradrekės,
dhe nė qytetet e tjera sistemi qė ėshtė zbatuar javės qė kaloi nė
Tiranė por tė shtohet nė qytetet kryesore tė vendit. Ėshtė njė
sistem stafete qė pėrcillet nga kryeqyteti mbasi testohet nė
sistemin tonė energjitik, nė qytetet e tjera dhe kjo do tė vazhdojė
gradualisht duke u pėrmirėsuar nė tė gjithė vendin.
Zėri i
Amerikės:
Shqipėria ėshtė pėrfshirė kėto ditė nga
temperatura tė ulta dhe konsumi i energjisė pritet tė shtohet me qė
ngrohja bėhet nė pjesėn mė tė madhe me energji. Ēfarė skenari keni
parashikuar ju nė njė situatė tė tillė?
Andi Beli:
Nė kėtė moment skenari qė parashikojmė ėshtė ky: njė bilancim dhe
njė pėrdorim sa mė i kujdesshėm i prurjeve qė kemi nė lumin e
Drinit, pėr fat tė mirė rreshjet sidomos nė liqenin e Komanit kanė
sjellė njė rritje tė prurjeve deri nė 120 metra kubė, nė Fierzė dhe
nė Koman janė rritur akoma mė tepėr.
Po menaxhojmė me
shumė kujdes kaskadėn e Drinit dhe strategjia taktike pėr muajin qė
vjen ėshtė ajo e rritjes maksimale tė importit sidomos nė orėt e
vona pėr tė mbuluar furnizimin me energji elektrike tė fazės sė
ngrohjes dhe do tė pėrpiqemi tė marrim maksimumin me linjat qė kemi
deri nė 350 megavat nė linjat e interkoneksionit.
Zėri i
Amerikės:
Pra pse nuk ėshtė arritur ky transmetim maksimal?
Andi Beli: Ky
transmetim maksimal varet edhe nga shkaqet teknike nė mėnyrė tė
veēantė nė linjat e veriut. Po bėhen tė gjitha pėrpjekjet qė tė kemi
sa mė tepėr energji edhe nga linjat e jugut. Do tė jetė diēka
graduale.
Zėri i
Amerikės:
Zoti Beli, a mund tė quhet kriza
energjitike e kapėrcyer? A mund tė vazhdojnė tė shpresojnė qytetarėt
pėr uljen e kufizimeve apo gjendja do tė keqėsohet mė tej?
Andi Beli:
Jam optimist se gjendja do tė pėrmirėsohet, por ėshtė njė ekuilibėr
qė shkohet midis njė konsumi nė rritje tė theksuar nga temperaturat
e ulta, vetėm gjatė ditėve tė fundit konsumi ėshtė rritur me njė
milion kilovat/orė nė ditė. Prandaj po bėjmė pėrpjekjet maksimale qė
tė rrisim importin nė nivele qė sistemi jonė energjitik lejon nė
kėtė moment.
Zėri i
Amerikės:
Qeveria thotė se i ka siguruar sasitė e
energjisė pėr muajt nėntor -dhjetor. Nė kushtet kur ka probleme
teknike siē e thatė edhe ju pėr transmetimin e sasisė sė blerė, a
mendoni ju se do t'i zgjidhni kėto probleme pėr t'i thithur importet
nė sasinė maksimale?
Andi Beli:
Jam mė se i bindur qė do ti zgjidhim problemet sepse po pėrpiqemi me
tė gjitha forcat me grupet e punės tė specialistėve tė Ministrisė
dhe tė Keshit pėr tė ribalancuar sistemin tonė. Po ashtu problemet
teknike nuk varen nga sistemi ynė energjitik. Problemet teknike nė
90 pėrqind tė rasteve varen nga linjat e interkoneksionit qė varen
nga shtetet fqinje. Domethėnė ėshtė e thjeshtė nė problem,
koordinimi me vendet fqinje dhe i prenotimi i kapaciteteve jashtė
vendit.
Zėri i
Amerikės:
Pra ēfarė afati kohor do tu jepnin ju
konsumatorėve?
Andi Beli:
Do tė pėrpiqemi tė bėjmė tė pamundurėn, sa mė shpejt. Nė qoftėse do
tė arrijmė qė kėto kapacitete tė lirohen brenda javės, kilovatori i
parė qė do tė merret do tė futet menjėherė nė sistem, siē po bėhet
edhe tani.
Zėri i Amerikės: Zoti Beli, mungesa e energjisė nė Shqipėri, jo
vetėm qė mund ta zhysė vendin nė krizė ekonomike por ndikon dukshėm
edhe tek investitorėt e huaj duke i larguar ata nga vendi juaj. Cili
mendoni ju se do tė jetė zgjidhja afat-gjatė e kėtij problemi?
Andi Beli:
Zgjidhja afat-gjate do tė jetė nė radhė tė parė bilancimi i sistemit
tė brendėshėm, sepse gjatė kėtij viti sistemi i prodhimit tė
energjisė nė vend ka qenė i ēbalancuar. Ndėrkohė do tė shikohen dhe
do tė bėhen investime tė fuqishme pėrsa i pėrket edhe energjive
alternative. Do tė doja tė isha mė pragmatik nė kėtė moment.
Kam marrė
kontakt me pjesėn mė tė madhe tė investitorėve tė huaj qė janė
prezent nė Shqipėri dhe ekziston vullneti i mirė dhe i koordinimit
tė furnizimit me energji tė kėtyre bizneseve. Deri tani mund tė them
se kemi pasur njė bashkėpunim dhe koordinim mė se tė kėnaqshėm.
|