PSE duhet të quhet Radio Televizioni Publik i Kosovës “TV SHOP”?

10 nëntor 2005 /TN

Milot Liteshi

Zhvilimi profesional i RTK-së paraqet qëllim kryesor të gazetarisë kosovare, të idesë për informim publik. E drejtë do te ishte nëse ky televizion publik rritet, zhvillohet dhe përparon nëpërmjet asaj rruge që çon në ngritjen individuale dhe kolektive të ekipit. Problemi pse nuk i shkojnë punët RTK-së, ashtu siç dëshirohet mund të argumentohet si më poshtë.

Udhëheqësit e RTK-së kanë tendencë të injorojnë strategjitë e vërteta dhe si me qëllim kërkojnë të gabuarat. Për shembull: nuk është e drejtë që RTK-ja të punësojë gjysmën e punëtorëve, nga profesionet më të ndryshme,dhe fare pak apo asnjë me kualifikim përkatës gazetaresk. Nuk është e drejtë që RTK-ja merr në punë, punëtor që nuk kanë mbaruar studimet dhe len jashtë njerëz me kualifikime. Në vend që të kishte kritere profesionale të punësimit, pra në vend se pranimi të bëhej në baza meritore, ai bëhet në baza familjare.

Prandaj nuk është kurrfarë befasie pse shumica e të punësuarve në RTK (përjashto këtu disa ish- gazetarët të ish- Televizionit të Prishtinës), kanë fituar njohuri me gazetarinë në bazë të afërsisë dhe lidhjeve familjare.

Shumica prej tyre u njohjen me televizionin për herë të parë në RTK. Karrierën e tyre ata e arritën përmes kurseve dhe jo përmes studimit. Kjo bëri që për një kohë të shkurtër, këta “gazetarë” me pak mund fituan “dije”. Ky model i regrutimit të gazetarëve asnjëherë nuk mund të paraqesë rrugën e vërtetë të rekrutimit të stafit të mirëfilltë profesional. Kjo metodë ndoshta mund të kursejë mjaft kohë atyre, që e kanë praktikuar dhe që e praktikojnë metodën e tillë, por nuk mund të prodhojë cilësi.

Nëse është i suksesshëm ky model i të bërit gazetar, është e sigurt se punonjëseve të tillë mund t´u mungojë tërë jetën dija elementare, dija që ata kurrë nuk e kanë mësuar në fakultet. Duke i marrë parasysh këto rrethana, vlerësimi i programit të RTK-së si i “mirë” e “më i shikueshëm” nga ana e stafit drejtues është fals dhe gabimisht i interpretuar.

Sipas sondazheve të fundit të bëra nga “Index Kosova” shihet qartë se RTK-ja si televizion publik nuk qëndron edhe aq larg televizioneve private RTV21 dhe KTV (që sipas mendimit tim ky është edhe një emërim i gabuar në tërësi, sepse aq sa mund të jetë publike RTK –ja,aq mund të ishte si i tillë edhe RTV21 e pse jo edhe KTV). Sipas këtyre sondazheve, nga tetori i vitit 2002 deri në gusht 2004, RTK nuk dallon në përqindje për shikueshmëri nga RTV21. Për Shembull: tetor 2002 shikueshmëria e RTK-së arrin 91.1 % dhe merr teposhtën duke rënë në nivelin më të ultë, 82.3% në muajin maj të vitit 2004 por duke shënuar një rritje të lehtë në stadin e fundit të hulumtimit në muajin gusht me 85.7 %.

Sipas këtij hulumtimi shikueshmëria për RTV21 në muajin tetor te vitit 2002 ishte 76.4 %, përqindje kjo që u shoqërua me një rritje të lehtë edhe në vitin 2003 duke e arritur në pikën më të lartë sidomos në muajin shkurt 2004 deri në 90.2%. Këtë përqindje të shikueshmërisë RTV21 e mban pa ndonjë modifikim të theksuar deri në gusht 2004.

Nëse ky hulumtim është neutral dhe merret si i mirëqenë e i verifikueshëm, atëherë, trumbetimi i stafit të RTK-së dhe kronikave të tija të shpeshta në lajme se RTK-ja ka shikueshmëri më të madhe, sesa televizionet “private”gati gati është bërë për shikuesin një gënjeshtër e kulluar, dhe për vet stafin e RTK-së humbje e përkushtimit ndaj të vërtetës.

Prezantimi i lajmeve në RTV21 por edhe në KTV nuk kanë dallime shumë nga prezantimi i lajmeve në televizionet kombëtare në Shqipëri si TOP Chanel, ALSAT, KLAN etj. Paralajmërimi i lajmeve në RTK, deri para dy javë, (meqë tani për fat të mirë është bërë një ndryshim teknik cilësor) pra deri para dy javëve, përshëndetja e moderatorit zgjaste diku mbi 1 minutë e 40 sekonda sa merr kohë një kronikë e vockël e cila do t´ kushtohej një problemi social.

Zëri kumbues i lajmeve të përdorur të çorodiste fare me muzikën përcjellëse “horror muzikë”. S´pari thuhej “Jeni duke ndjekur lajmet në RTK, një zë i padukshëm, dëgjohej në sfond që shumicën e rasteve e bënte Shaban Arifaj apo Mustafë Muqaj, pastaj binin këmbanat diku 40 sekonda dhe më pas bëhej paralajmërimi i tre top temave kryesore duke i shoqëruar ato me muzikën çoroditëse dhe zërin në prapaskenë. Kjo katrahurë zgjatej 50 sekonda. Dhe më në fund mbyllej muzika, binte toni dhe moderatorët sërish fillonin. Moderatori i parë thoshte:

“Shikues të nderuar Mirë Mbrëma po fillojmë me lajmet”. Moderatori dytë thoshte : “Mirëmbrëma Shikues të nderuar jeni duke i ndjekur lajmet këtu në Radiotelevizionin Publik të Kosovës”. Dhe pastaj fillonin me leximin e lajmit. Asnjërit nuk ja vriste veshin, ti thuhet shikuesit tri herë “Mirëmbrëma”, ti tregonin atij herë pas herë se janë duke i shikuar lajmet në RTK. Nuk besojë që ka ndonjë shikues, që do të harronte apo nuk do ta dinte se cilat lajme po shikonte në ato momente.

RTK- ashtu siç i ka udhëheqësit, në planin gazetaresk nuk mundi të zbulojë asnjë skandal, asnjë përzierje të qeveritarëve në korrupsion që nga mbarimi i luftës deri më tani. Një skandal të vogël mund të thuhet se megjithatë u zbulua, dokumenti i publikuar se punëtorët në sektorin publik të qeverisë merrnin rroga marramendëse. Kjo gjë nuk u zbulua më parë sepse ishte në lojë partia të cilën RTK nuk guxon ta kritikojë.

Mund të thuhet se me përjashtim gjatë zgjedhjeve tetor 2004 RTK- ku RTK e shtrënguar nga UNMIK-u, arriti të tejkalojë barrierën e saj dhe ishte me të vërtet televizion i pavarur, në kuptimin e mirëfilltë të fjalës, kohën tjetër dështoi. Atributi që i dedikohej se RTK-ja është televizion publik, mund të konceptohej si i tillë vetëm në baze të privilegjeve që gëzonte dhe që gëzon akoma sepse financohet nga buxheti i Kosovës, dhe për faktin se posedon të drejtën ekskluzive për të raportuar nga Kuvendi i Kosovës. Televizioni publik i Kosovës nuk dallohet shumë nga ai privat. Ai dallohet vetëm në bazë të liqencës për emetim nga kuvendi apo emetimin e lojërave të futbollit.

Ai duhet të dallohet edhe për temat, lajmet e zgjedhura, debatet dhe natyrisht dokumentarët e emetuara, analizat dhe reportazhet hulumtuese. Sa i përket dokumentareve të emetuara, numri i tyre s´ka rëndësi. Më tepër se shumica e tyre deri tani ishin punë amatore. Teksti i tyre bëhej aty për aty, pa kombinime, pa dramacitet rrëfimi, që të jetë interesant për shikuesin. Nëse RTK ka emituar dy dokumentare deri diku që i plotësojnë kushtet për tu quajtur si të tillë, atëherë ata nuk janë financuar nga ky televizion dhe buxheti i tij ,por nga donatorë nga jashtë. Nëse RTK ja emiton ndonjë emision, reportazh, debat të mirëfilltë apo magazinë televizive nga diaspora, ajo nuk financon asnjë cent në produkte të tilla.

Materialet e tilla ajo i merr nga “bashkëpunëtorët” dhe i bën ata gazetarë, bile i bën edhe disa që kurrë nuk kanë qenë si të tillë. RTK-ja i redakton materialet e huazuara apo materialet falas nga këta bashkëpunëtore i bën ato për vete, i vënë siglën e përgjegjëseve të saj, pra të redaktorit përgjegjës, dhe nuk paguan asnjë nga këta që vrapojnë poshtë e përpjetë metropoleve të Evropës(mund ti paguaj pesë euro për një kronik apo raport).

Shpesh, disa individë nuk kërkojnë honorar, ata janë të kënaqur që u del emri në TV dhe përmes emisioneve të tyre që ju botohen pa probleme në RTK, ata bëjnë biznese dhe korruptojnë bashkatdhetarët, duke kërkuar për një emision, disa mira Euro vetëm për një “reportazh” pa kurrfarë bazash profesionale. E njëjta lojë luhet edhe me serialet apo komeditë që emitohen në RTK. Asnjë episod nuk paguhet. Këtë fat e kishte dhe e ka akoma seriali i familjes moderne. RTK nuk paguan as për CD-et e emetuara, të këngëtarëve të estradës. Ata që kërkojnë honorar e pësojnë shumë keq, u mbyllet dera përgjithmonë.

Sa për informim të lexuesit, në te gjitha televizionet në Austri, Gjermani Angli e gjetiu nuk mund të emitohet asnjë sigël, asnjë melodi apo këngë qoftë 1 minutë apo dhjetë sekonda e të mos paguhet honorar për ketë.

Shtrohet pyetja nëse RTK nuk investon në gazetari, ku shkojnë gjithë ato dy milion euro nga buxheti i Kosovës dhe sa e sa miliona nga reklamat. Nëse RTK ka 135 Punëtor ose e zëmë 200 nuk besojë qe secili prej tyre ta kete rrogën më tepër se 600 euro. Me një matematikë të thjesht mund të llogaritet buxheti financiar i këtij televizioni. Udhëheqësit i kanë mbyllur sytë para këtyre padrejtësive. A e shikojnë ata programin e tyre që e sajojnë vetë.

A do të kish mundur Drejtori i Përgjithshëm apo zëvendësi i tij të rrijë para ekranit, dhe të shikojnë TOP SHPO-in s´paku vetëm një paradite të vetme dhe ta kuptojë se çfarë maskara është duke u bërë në këtë televizion. Vetëm atëherë mund ta kuptojnë se çfarë mëkati, ata i bëjnë qytetarëve të Kosovës.

Kuvendi as Qeveria por as një institucion tjetër nuk i jep 2 milion nga buxheti televizionit publik që ky ta shndërrojë hapësirën e vetë për shitblerje dhe punë biznesi. Nëse kjo i lejohet RTV 21 dhe KTV- së apo ndonjë televizioni lokal nuk mund ti lejohet televizionit publik. Le ta gjejnë udhëheqësit një televizion publik në Austri apo në Gjermani që ka të drejt si RTK të emitojë reklama në këtë stil.

TOP SHOP emitohet si reklamë në kohëzgjatje deri në 20 minuta vetëm para ose pas një emisioni gazetaresk, e kjo tregon se ku gjendet dhe ku ka rënë RTK-ja. Reklamat e tilla ne televzionet tjera publike jashta Kosoves i emetojnë vetëm kanalet private për biznes. Në këto kanale nuk ka program gazetaresk por vetëm reklama dhe janë të sajuar si të tillë, prandaj quhen TV SHOP .

----------------------------------------------------------
Kontakt me autorin: milotliteshi@web.de