Identiteti kulturoro-etnik dhe politiko-shtetërorë

OPINIONE

Identiteti kulturoro-etnik dhe politiko-shtetërorë

3 nëntor 2005 / TN

Albinot Maloku

Koha është një lëvizës i mirë, ajo i lëviz të gjitha ato që ka krijuar njeriu, vetëm atë që e ka krijuar Zoti kurrë nuk mund ta lëvizë! Në këtë rast nga shkaku i shumë rrethanave që koha i ka sjellë mund të marrim për diskutim edhe identitetin.

Lëkundjet e mëdha që e kanë përpirë Ballkanin kanë qenë një shtysë për krijimin e temave si kjo për identitetin e popujve që jetojnë në të dhe duke u munduar të gjendet një pikë ekuilibruese për eliminimin e problemeve, të diskutohet dhe të hulumtohet.

Tani nuk është në rend të ditës kombi si identitet, por shteti si identitet që tani është lëndë studimi. Kombet në Ballkan janë të krijuara, tani problemet po lindin nga shtetet. Pavarësisht nga ajo që tek njerëzit është thellë e injektuar ideja e kombit për të pasur rehati duhet të lëvizim dhe të kërkojmë më shumë nga shteti, nga që këtu kemi mungesë.

Për të gjetur një pikë ekuilibruese mora në shënjestër teori të ndryshme nga njerëz të cilët kanë studiuar dhe hulumtuar për identitetin dhe mënyrën më të pranuar të teorisë së identitetit. Atëherë u fokusova në pikën e cila mund të merret si pikënisje e eliminimit të problemeve, atë që kemi dy alternativa për identitetin. Këto alternativa na i jep shumë qartë prof.dr.Omer Ibrahimagic i cili bën dallimin mes identitetit kulturoro-etnik dhe shtetëroro-politik.

Teoria e prof.Ibrahimagic mund të merret si shumë e pranuar nga logjika. Diçka të tillë është munduar ta paraqesë edhe z. Nexhmedin Spahiu, analist politik por me një mendim të pa luhatur mund të them se z.Spahiu logjikës i jep një pakuptimësi. E them këtë nga mënyra se si z.Spahiu e elaboron dallimin e identitetit. Prof.Ibrahimagic nuk largohet dot nga identiteti bazë, kombi, por këtë e gdhend me një mjeshtri e cila patjetër duhet të merret si teori.

Në takimin tim me prof.Ibrahimagic në Sarajevë ai me dha shembull Bosnjën, në Bosnje jetojnë tre etni me shumicë, janë Boshnjakët, Serbët dhe Kroatët. Ky është identiteti i tyre kulturoro-etnik ndërsa identiteti i tyre shtetëroro-politik është Bosanac. Ky dallim që profesori na jep është një teori e cila i jep sens dhe e rehaton vendin po u aplikua.

Kosova është një natyrë tjetër por nga ajo që po e sjell koha mund të marrim disa modalitete nga teoria e prof.Ibrahimagic në mënyrë që të arrijmë tek ajo për të cilën me vite e vite po ëndrrojmë ta kemi, është formimi i shtetit. Kosova është një faktor historik shumë i veçantë nga Bosnja dhe çdo vend tjetër nga republikat e ish-Jugosllavisë por edhe vendet e tjera të Ballkanit.

Në Kosovë kemi një shumicë 90 % (përqind) të popullatës të identitetit kulturoro-etnik shqiptarë, ndërsa 10 % janë të identiteteve kulturoro-etnike: serbë, turqë, boshnjakë, ashkali, kroatë etj.

Po bëjmë një krahasim të asaj që prof. Ibrahimagic dhe z.Spahiu e elaboron në librin e tij «Drejt Kombit Kosovar» gjejmë pika tejet të papranueshme. Z.Spahiu thotë se: bërja e Kosovës shtet determinon edhe atë që kosovarët duhet të bëhen komb. De fakto shteti dhe kombi mund të merren konceptualisht si të lidhura, por po u bazuam tek ajo që na ofron shkenca atëherë mund të lëvizim duke bërë dallime midis shtetit dhe kombit. Teoria e bërjes së dallimit mes identiteti kulturoro-etnik dhe shtetëroro-politik gjen më shumë prehje se sa mënyra se si z.Spahiu e kërkon dallimin në identitet për Kosovën dhe krijimin e kombit kosovar i cili definitivisht është i pamundur dhe shumë i papranuar por edhe i palogjikshëm.

Në Kosovë ekziston kombi, pra shumicë absolute janë shqiptarët si komb dhe tek këta shqiptarë kjo është me rëndësi. Kemi edhe pika të tjera që ky komb ekskluzivisht i ka, është një komb me dy shtete Shqipëria dhe Kosova, e them dy shtete nga se paluhatshëm mendoj që ky është fakt. Dhe me këtë fakt duhet të zbavitet z.Drashkoviq dhe çdo përkrahës i tij.

Shqipëria është shtet, ka identitetin e saj shtetëroro-politik dhe kulturoro-etnik, ka flamurin, ka hymin, simbolet e saj dhe segmentet e tjera që e formojnë një shtet. Kosova është një vend i cili patjetër duhet të krijohet si shtet, duhet të ketë identitetin e saj shtetëroro-politik. Ajo ka identitetin kulturoro-etnik, por duhet të ketë simbolet e saj, falmurin e saj, hymnin e saj etj.

Më pas për dallim nga kombet e tjera në Ballkan, kombi shqiptar është një komb me shumë fe, edhe ky është realitet që Zoti ia ka dërguar këtij kombi si dhuratën më të mirë. E them si dhuratën më të mirë nga që tek ky komb feja ka vendin e vet dhe nuk përdoret për qellime politike siç ndodh në Serbi ose Greqi. Kombi shqiptar është një, të cilin mund ta ngremë edhe më në piedestal nëse tregohemi të mençur.

Pjesë e asaj që e begaton këtë komb janë tre faktorët që z.Spartak Ngjela i veçoi në takimin që kisha me te në Tiranë. Ato janë: gjuha, kultura dhe zakonet të cilat e lidhin pashmangshëm. Kjo është e vërtetë, neve duhet të përqëndrohemi në këta tre faktorë ndërsa kombi është i krijuar. Gjithashtu nuk mund të pretendohet që pa identitet shtetëroro-politik të ndizen prozhektorët e dritave të fuqishme të ardhmërisë për Kosovën.