|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

 

   
 

Karpenter: Njė pavarėsi e qėndrueshme pėr Kosovėn kėrkon ndarje territoriale

 
 

 

28 shtator 2005 /TN  

Zėri i Amerikės (27.10.2005) Ardita Simiēia

Vendimi i Kėshillit tė Sigurimit pėr t’i hapur dritėn e gjelbėr fillimit tė bisedimeve pėr statusin pėrfundimtar tė Kosovės nuk ishte i papritur pėr qarqet e analistėve nė Uashington. Analisti i Institutit Cato, Ted Karpenter thotė se megjithėse parashikohet njė proces i gjatė dhe i ndėrlikuar negociatash, rezultati pėrfundimtar do tė jetė pavarėsia e Kosovės. Por analisti paralajmėron se njė pavarėsi e kushtėzuar nėnkupton njė zgjidhje tė pjesshme tė problemit dhe sugjeron njė ndarje tė Kosovės si kyēin pėr njė Kosovė tė pavarur tė qėndrueshme.

Analisti Karpenter, e shikon sovranitetin e kushtėzuar si njė formulė qė nuk funksionon logjikisht dhe qė pėr t’u zbatuar nė praktikė do tė kėrkojė njė prani ndėrkombėtare tė tej-zgjatur, qė do tė shndėrrohet nė burim tė ri tensionesh: "Kam argumentuar prej kohėsh se sovraniteti ėshtė si shtatzania. Njė grua ėshtė ose s’ėshtė shtatzėnė. Njė vend ėshtė ose nuk ėshtė i pavarur. Mendoj se vizioni i komunitetit ndėrkombėtar pėr zgjidhjen e kėsaj ēėshtjeje nuk do tė sjellė zgjidhje tė qėndrueshme.

Ata propozojnė njė pavarėsi nėn mbikqyrje qė ngre nevojėn e njė pranie tė huaj ushtarake nė Kosovė, pas shpalljes sė pavarėsisė. Kjo prani do tė jetė krejt e papranueshme pėr popullsinė nė Kosovė. Gjithnjė e mė tepėr popullsia do t’i konsiderojė trupat e huaj, jo si njė politikė sigurimi kundėr ndėrhyrjeve nga jashtė, por si njė faktor ndėrhyrės nė njė vend qė sapo ka fituar pavarėsinė. Tė themi pas 5 apo 10 vjetėsh, vėshtirė tė mendosh se njė prani ushtarake do tė jetė e pranueshme nga shumica e popullsisė," thotė zoti Karpenter.

Zoti Carpenter e pranon idenė e pavarėsisė sė Kosovės, mė tepėr si njė fakt tė kryer dhe tė padiskutueshėm, njė vendim tė marrė nga komuniteti ndėrkombėtar, dhe negociatat thotė ai do tė shėrbejnė thjeshtė pėr tė qartėsuar hollėsitė apo kushtet me tė cilat shoqėrohet kjo pavarėsi. Negociatat janė aspekti publik i procesit, thotė analisti. Thelbi i kėtyre negociatave ėshtė se Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian do tė imponojnė njė zgjidhje.

Por zoti Karpenter veēon si kusht pėr mbarėvajtjen e pavarėsisė, ndarjen territoriale tė rajonit tė Mitrovicės, i cili aktualisht ekziston si njė territor i shkėputur nga pjesa tjetėr e Kosovės: "Askush nuk i pėlqen ndarjet nė vija etnike, dhe ėshtė e kuptueshme pėrse Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian nuk duan tė shqyrtojnė njė zgjidhje tė tillė, por nė kėtė rast mendoj se njė ndarje e Kosovės ėshtė njė vendim me vend, pasi do tė ndihmojė nė vendosjen e qėndrueshmėrisė, nė rast tė kundėrt Mitrovica do tė jetė njė plagė e hapur qė do tė dėmtojė vendin pėr vite me radhė.

Nėse nuk bėhet ndarja e Kosovės, mbetet i pambyllur njė burim paqėndrueshmėrie dhe i hapet rruga qėndrimit me afat tė pacaktuar tė trupave ndėrkombėtare nė Kosovė, gjė qė shumica shqiptare nuk do e pėlqejė nė periudhėn afat-gjatė.

Ka tė ngjarė qė ecejaket diplomatike tė vazhdojnė pėr disa muaj, nė mėnyrė qė tė moderohet qėndrimi i palės shqiptare dhe asaj serbe dhe tė gjendet njė kopromis i pranueshėm. Nuk ka shumė gjasa qė asnjėra palė tė marrė atė qė dėshiron, thotė analisti.

Ai paralajmėron se nėse Begradi kėmbėngul nė qėndrimin e tij kundėr pavarėsisė sė Kosovės, nuk do tė bėjė tjetėr veēse do tė dėmtojė shanset e tij pėr negociim nė kėtė proces: "Nėse qeveria serbe kėmbėngul nė qėndrimin aktual se pavarėsia nuk ėshtė alternativė e pranueshme prej saj, fjala e saj do tė hidhet poshtė Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian, gjė qė do tė jetė njė goditje e rėndė pėr Beogradin.

Nė fund tė fundit, statusi i Kosovės nuk do tė pėrcaktohet nga Beogradi dhe sa mė parė qė ta kuptojė Serbia kėtė, aq mė parė do tė arrihet zgjidhja. Por udhėheqėsit politikė serb do t’i kundėrvihen alternativės sė pavarėsisė me sa munden. Serbia, mendoj unė, kėrkon dy gjėra: njė prej tyre, njė konsesion i Serbisė pėr tė pranuar pavarėsinė, ėshtė ndarja e Kosovės. Njė tjetėr kėrkesė ėshtė pėrshpejtimi i procesit pėr antarėsimin e Serbisė nė BE, qė tani, thekson analisti i Institutit Cato, po ecėn me ritme shumė tė ngadalta.

Analisit Karpenter, ėshtė gjithashtu njė studiues i marrėdhėnieve transatlantike dhe ka ndjekur nga afėr ambicjet e demokracive tė reja nė Evropėn Lindore pėr antarėsim nė Nato dhe struktura tė tjera euroatlantike.

Ai shprehet pozitivisht pėr shanset e Shqipėrisė pėr antarėsim nė Aleancėn e Atlantikut Verior, por thekson se ritmet e ngadalta tė reformave e kanė shtyrė nė kohė realizmin e kėtij objektivi: "Mendoj se Shqipėria ka shanse pozitive pėr antarėsim nė Nato nė dekadėn e ardhshme. Nuk mendoj se kjo mund tė arrihet brenda pak vitesh, pasi vendi ende ka nevojė pėr reforma tė shumta para se tė bėhet njė kandidate e pranueshme pėr antarėsim."

Analisti mendon se Natoja do tė ketė njė proces tjetėr zgjerimi dhe shton se fakti qė nė Uashington po flitet pėr gjasat e Ukrainės pėr antarėsim, ėshtė njė shenjė pozitive e synimeve tė Aleancės sė Atlantikut Verior pėr tė zgjeruar kufijtė e saj mė tej drejt lindjes, dhe se Shqipėria do tė jetė ndėr vendet qė do tė pėrfitojnė nga ky zgjerim.


 |  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 


                              Copyright©2000-2005 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.