LETËR AMBASADORËVE TË VENDEVE TË GRUPIT TË KONTAKTIT

Akademik Esat Stavoleci

28 tetor 2005 /TN

Të nderuar ambasadorë,

Në kohën e përgatitjes dhe të marrjes së vendimeve të mëdha mbi fatet e popujve që kanë jetuar nën ish-Jugosllavinë, shqiptarët me të drejtë presin që qendrat ndërkombëtare të vendosjes të kërkojnë dhe të gjejnë zgjidhje të pranueshme të statusit të tyre.

Me shpërbërjen e ish-Jugosllavisë dhe me ndryshimin e hartës politike dhe gjeografike të saj, hapen shtigje për zgjidhjen e çështjes së Kosovës dhe të shqiptarëve në trojet e veta etnike në hapësirën e ish-Jugosllavisë. Është fakt juridik relevant se Jugosllavia nuk ekziston më, prandaj shqiptarër nuk kanë asnjë arsye më shumë se vetë popujt e trungut sllav(sllovenët, kroatër, maqedonasit)që të ngelin brendapërbrenda një krijese artificiale shtetërore, të përbërë nga Serbia dhe Mali i Zi.

Nga pikëpamja konstitucionale Ju tërheqim vërejtjen për dy determinante të mëvetësisë së Kosovës.

E para, sikurse Serbia, ashtu dhe Kosova, kishin një positë kushtetuese pothuajse të njëjtë dhe të pavaruar njëra nga tjetra në funksionimin e shtetit federativ. Kosova ishte pjesë përbërëse e Federatës së ish-Jugosllavisë dhe kishte territorin dhe kufirin e vet të cilët nuk mund të ndryshoheshin pa pëlqimin e saj. Kosova merrte pjesë në realizimin e bashkëpunimit me organet dhe organizatat e shteteve të tjera dhe me organizatat ndërkombëtare dhe, më në fund, Kosova kishte pozitë të barabartë me ish-republikat në çështjet e ndryshimit të Kushtetutës së ish-Jugosllavisë.

E dyta, Kushtetuta e ish-Jugosllavisë ishte kriter bazë për krijimin dhe përbërjen e saj. Logjikisht dhe në pikëpamje juridike, ajo do të duhej të ishte edhe kriter bazë i shpërbërjes së ish-Jugosllavisë, me të drejtë për vetëvendosje dhe suksesion. Nga elaborimi konstitucional i këtyre dy determinanteve të mëvetësisë së Kosovës, nxirret përfundimi qëndror se Kosova ishte, prandaj dhe do të duhej të pranohej sin jë nga tetë subjektet e shpërbërjes së ish-Jugosllavisë, me të drejtë për vetëvendosje dhe suksesion.

Shqiptarë t asnjë herë deri me sot nuk kanë vendosur për veten. Për ta kanë vendosur të tjerët:pra, shqiptarëve u është imponuar vullneti që të pranojnë nënshtrime dhe pushtime tokash nga të huajt. Vetëvendosjen politike e kombëtare shqiptarët e konsiderojnë si të vetmen zgjidhje të drejtë e të plotë të çështjes shqiptare. Ajo paraqet të drejtën e tyre legjitime historike e etnike për sovranitet e pavarësi kombëtare. Synimi për realizimin e sovranitetit dhe pavarësisë së Kosovës mbështetet në dokumentet burimore të vetëpërcaktimit politik të Kosovës dhe të popullit shumicë të saj.

Vetëpërcaktimi është e drejtë e shqiptarëve dhe nëpërmjet tij ata, në fakt, bëhen faktorë dhe subjektë të vërtetë politik, jo vetëm në raport ndaj vetes, por edhe në raport ndaj të tjerëve. Rëndësia e përcaktimit politik të popullit shumicë të Kosovës për shtet sovran dhe të pavarur nënkupton realizimin e të drejtës legjitime të tij që të jetojë me ligjet e veta në territoret e veta. Me kë të rast theksojmë se populli shqiptar në Kosovë ka një vend të vetin, një territor të vetin të vërtetë politik, kështu që nevojat e popullatës së tij parashikon t’i përmbushë brendapërbrenda një krijese të re shtetërore, sovrane dhe të pavarur.

Zgjidhja e statusit të Kosovës dhe njohja e tij varet nga të vë rtetat e njëmendta dhe nga argumentet e vërteta. Nuk ka zgjidhje të problemit të Kosovës dhe të statusit të saj pa vullnetin e popullit. Çdo zgjidhje tjetër është vetëm dhunë e cila mund ta mbajë vetëm gjendjen tensionuese dhe të konfliktit.

Mbi bazë të këtyre fakteve, ju lutem që të procedoni me fazën e fundit të vendosjes së statusit të Kosovës, e jo me ndonjë fazë kaluese e cila, edhe më tej, do ta mbante Kosovën në “rreth të mbyllur”.


Prishtinë, 28 tetor 2005 Akademik Esat Stavileci

Instituti për Studime Bashkëkohore