|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

 

   
 

Negociatat pėr statusin pėrfundimtar tė Kosovės - njė proces i gjatė dhe i vėshtirė

 
 

 

15 tetor 2005 /TN

Zėri i Amerikės (14.10.2005) Ardita Simiēia

Negociatat pėr statusin e Kosovės pritet tė jenė tė gjata dhe tė vėshtira, theksuan njė grup ekspertėsh nė njė diskutim tė zhvilluar dje nė Institutin Amerikan Enterprize. Analistėt theksuan se suksesi i kėtyre negociatave do tė kėrkojė njė angazhim serioz tė komunitetit ndėrkombėtar si gjatė procesit, ashtu edhe pas zgjidhjes sė statusit pėrfundimtar pėr ta angazhuar Kosovėn nė gjirin vendeve demokratike, nė kuadėr tė integrimit tė mbarė rajonit nė strukturat euro-atlantike: 

Statusi pėrfundimtar i Kosovės: Cilat janė rrethanat qė e sollėn kėtė ēėshtje nė qendėr tė vėmendjes sė komunitetit ndėrkombėtar? Cilėt janė aktorėt qė do tė angazhohen nė procesin e negociatave dhe cilat janė disa nga alternativat e zgjidhjes sė statusit? Kėto janė disa nga pyetjet tė cilave u pėrpoqėn t’i japin pėrgjigje pjesėmarrėsit nė diskutim.

"Bisedimet pėr tė ardhmen politike tė Kosovės nuk mund tė shtyhen mė tej, pasi ēdo pengesė mund t’i shkallėzojė deri nė konflikt tensionet nė rajon," thotė analisti i Qendrės pėr Studime Ndėrkombėtare dhe Strategjike, Janush Bugajski. "Pa njė status tė pėrligjshėm, pėrparimi ekonomik dhe demokratik nuk mund tė realizohet. Pėr kėtė arsye, thotė analisti, standartet nuk mund tė pėrmbushen para statusit."

Shefi i zyrės sė Uashingtonit pėr Grupin Ndėrkombėtar tė Krizave, John Norris, thekson se komuniteti ndėrkombėtar nuk kishte dėshirė tė angazhohej nė ēėshtjet e Kosovės menjėherė, dhe kjo ēoi nė njė situatė tė mjegullt prej shumė vitesh qė bėhet burim problemesh:

"Kosova nuk ėshtė as provincė, as vend i pavarur. Kjo gjendje nuk funksionon. Politikisht dhe nga ana administrative ėshtė si njė botė e sajuar. 70 pėr qind e pasurisė ėshtė pronė e shtetit, ndėrkohė qė nuk ėshtė e qartė se pėr cilin shtet bėhet fjalė: pėr Beogradin, pėr administratėn e pėrkohshme? Kjo ėshtė njė pengesė serioze nė rajon qė ka nevojė pėr investime urgjente. Prandaj ėshtė bėrė e qartė se statu-kuoja nuk mund tė qėndrojė nė Kosovė," thotė zoti Norris.

Sipas vėzhguesve, statu-quaja duhet ndryshuar, gjithashtu pasi ėshtė shndėrruar nė njė justifikim pėr autoritetet e pėrkohshme pėr tė shmangur pėrgjegjėsinė e reformave, gjė qė e ka lėnė Kosovėn nė vend-numėro. "Administrata e OKB-sė dhe instuticionet vendore kanė bllokuar shumė ēėshtje tė rėndėsishme, duke i lėnė ato rob tė zgjidhjes sė statusit pėrfundimtar," thotė zoti Norris.

Pjesėmarrėsit pohuan se nuk do tė jetė e lehtė tė gjendet njė zgjidhje tė pranueshme si pėr shqiptarėt nė Kosovė, ashtu edhe pėr Beogradin. Megjithatė, thekson zoti Norris procesi ka marrė qė tani njė drejtim tė qartė:

"Mendoj se komuniteti ndėrkombėtar i ka bėrė tė qartė shumė parametra tė procesit: Nuk ka kthimi prapa tek gjendja para vitit 1999, nuk do tė ketė njė bashkim tė Kosovės me Shqipėrinė apo me pjesė tė Maqedonisė, nuk do tė ketė ndarja tė Kosovės, dhe cilido qoftė pėrfundimi i negociatave, kjo njėsi administrative do tė ketė fuqi dhe autoritet tė mjaftueshėm pėr tė filluar njė proces integrimi nė strukturat euro-atlantike," thotė John Norris i Grupit Ndėrkombėtar tė Krizave.

Studiuesi i politikave tė jashtme pranė Institutit amerikan Enterprize, Vance Serchuk, i cili vizitoi kohėt e fundit Kosovėn, theksoi me shqetėsim njė hendek tė madh ndėrmjet retorikės sė komunitetit ndėrkombėtar dhe angazhimit real tė kėtij komuniteti nė terren.

Ai shtoi se komuniteti ndėrkombėtar ka theksuar se nuk do tė ketė ndarje tė Kosovės, ndėrkohė qė realiteti nė Mitrovicė dhe nė rajone tė tjera tė Kosovės, flet pėr njė ndarje territoriale nė praktikė.

Vėzhgues tė zhvillimeve nė Ballkan tė pranishėm nė diskutim shprehėn skepticizėm lidhur me mundesine e antaresimit te vendeve te Ballkanit Perėndimor nė Bashkimin Evropian, duke theksuar se kjo ēėshtje nuk ėshtė nė dorėn e Uashingtonit, por tė evropianėve.

Kundėrshtimi i kushtetutės sė re nga vetė anėtarėt e Bashkimit e ka vėnė nė pikėpyetje zgjerimin e mėtejshėm tė organizatės, duke eliminuar njė faktor tė rėndėsishėm nė pėrpjekjet pėr tė arritur kompromis me Beogradin. Por zoti Bugajski nuk ėshtė i kėtij mendimi.

Ai thotė se Evropa vetė do tė arrijė nė pėrfundimin se pėrfshirja nė strukturat euro-atlantike e kėsaj pjese tė Ballkanit ėshtė nė interes tė mbarė kontinentit. Integrimi, thekson analisti i Qendrės pėr Studime Ndėrkombėtare dhe Strategjike, ėshtė e vetmja alternativė pėr tė eliminuar destabilizimin e mėtejshėm tė Ballkanit perėndimor dhe shndėrrimin e tij nė njė parajsė pėr krimin e organizuar.

Procesi i negociatave do tė kėrkojė njė angazhim energjik dhe, siē parashikojnė pjesėmarrėsit nė diskutim, pėr afro 6 muaj do tė ketė ecejake tė vazhdueshme nga ndėrmjetėsit ndėrkombėtare nė Beograd dhe nė Prishtinė. Por sado i gjatė dhe i vėshtirė ky proces, analistėt theksojnė rėndėsinė jetike tė angazhimit tė vazhdueshėm tė Shteteve tė Bashkuara dhe Bashkimit Evropian nė proces.


 |  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 


                              Copyright©2000-2005 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.