Shqiptarët “në pritje të mëdha”

OPINIONE

Shqiptarët “në pritje të mëdha”

1 tetor 2005 /TN

- Se si do të organizohemi sot, se si do të reagojmë sot, do të varet shumë e nesërmja jonë

- Bashkësia ndërkombëtare duhet që sa më shpejt të njohë pavarësinë e Kosovës, në mënyrë që të mos përballet me "Ndërtimet pa leje" të cilat herët a vonë, do të detyrohet "t'i përligjë"

- Deri kur do të sillemi sikur të ishim pesë popuj dhe të kishim pesë çështje shqiptare?


Shkruan: Esat STAVILECI, profesor i Universitetit të Prishtinës

Angazhimi i Grupit të Kontaktit për të “përshpejtuar procesin” e hapjes se bisedimeve rreth statusit të Kosovës ka inkurajuar zyrtarët e Kosovës të cilët “po ushqehen me shpresë” se Kosova, nga ato bisedime, do të realizojë “aspiratat e veta”, për të qenë “shtet i pavarur dhe sovran”.

Megjithatë, sa “më afër” që duken “bisedimet” për Kosovën, ndër shqiptarët “rriten tensionet”. C’është e vërteta, ndër ta ka dy mendime që diametralisht dallojnë se çfarë do të ndodhë me Kosovën.

Njëri mendim, prapa të cilit qëndrojnë zyrtarët e Kosovës, e “sheh” të ardhmen e Kosovës dhe pavarësinë e saj si një objektiv të cilit “i mungon” vetëm përligjja ndërkombëtare. Ndërsa, mendimi tjetër është “më i rezervuar” dhe sikur”i bazuar në përvojat e neglizhimit të Bashkësisë Ndërkombëtare”, ”nuk sheh” as “zgjidhje të shpejt” dhe as “zgjidhje të drejtë”.

Se cili prej këtyre mendimeve është më afër së vërtetës, mund të parashikohet, por jo edhe me saktësinë që “të mund” të konfirmohet.

Ambasadorët e Grupit të Kontaktit deklaruan, kohë më parë, se “ende nuk i kanë definuar vendimet e tyre për Kosovën” dhe se “presin përfundimin e raportit të ambasadorit Eide, thuajse se edhe vetë ata “nuk i sugjerojnë” se çfarë do të shkruaj në raport. Mua më duket se ende mbetet e hapur vetëm pyetja se a e ka ndërmend Bashkësia Ndërkombëtare “të kafshojë deri në fund” apo, në mungesë të një strategjie dalëse afatgjate, do “të kërkojë zgjidhje të kalueshme”.

E para, ajo që nuk do të duhej të bënte në asnjë variant Bashkësia Ndërkombëtare është që të “mos angazhohej” të mbrojë ”një krijesë e cila jo vetëm se nuk ekziston më, as si koncept politik dhe as si nocion gjeografik, por as si perspektivë dhe mundësi e “rimëkëmbjes” së saj.

Po qe se do të angazhohej për këtë, Bashkësia Ndërkombëtare do të bënte një “investim të gabueshëm”, po sikurse që më duket se po bën, gjithashtu një “investim të gabueshëm” për të “ulur në bisedime” shqiptarët dhe serbët, me dy koncepte krejtësisht të kundërta dhe të papajtueshme në lidhje me të ardhmen e Kosovës.

E dyta, ajo që nuk do të duhej të bënte Bashkësia Ndërkombëtare në asnjë mënyrë është që në lidhje me të ardhmen e Kosovës t’i referohej Rezolutës së Këshillit të Sigurimit 1244. Po qe se do t’i referohej kësaj rezolute, Bashkësia Ndërkombëtare sërish “do ta kthente lojën” me Kosovën në “fillimet e saj”.

Ajo do të duhej që, definitivisht, të vetëdijesohej se Rezoluta 1244 nuk paraqet “formulën” për zgjidhjen çështjes së Kosovës. Në Kosovë, ç’prej se ajo është vendosur nën Administrimin e Përkohshëm Civil Ndërkombëtar janë krijuar realitete të reja dhe vetëm mbi bazën e tyre dhe me njohjen e tyre mund të përcaktohet statusi i Kosovës.

E treta, ajo që nuk do të duhej të bënte Bashkësia Ndërkombëtare me asnjë vendim të vetin është që të injorojë vullnetin e popullit të Kosovës që të zgjedhë të ardhmen e vet.

“Koha e mbetur” për “t’u vendosur” në lidhje me statusin e Kosovës nuk duhet “të humbet” me bindjet e serbëve për “t’iu bashkangjitur proceseve politike në Kosovë”. Bashkësia Ndërkombëtare do të duhej ta kishte kuptuar deri më tash se abstenimi serb dhe mospjesëmarrja e tyre në institucione bëhen me qëllimin e zvarritjes së proceseve politike në Kosovë.

Me serbët asgjë nuk ndodhë “rastësisht”, por është mirë “e orkestruar” në Beograd, prandaj ata janë “me sy e veshë” nga Beogradi, e jo nga Prishtina. Qëllimi i Beogradit është i njohur dhe ai “nuk mbahet fshehtë”. Serbia “është e interesuar” për “territore” në Kosovë. Ky është koncepti i saj për decentralizimin, prandaj kundërshton çdo variant të tij që ofrojnë institucionet e Kosovës, po qe se “nuk i përgjigjet” orekseve dhe kuzhinës serbe.

Populli i Kosovës kërkon që ardhmënia e tij të shpjerë në një udhë që gjatë historisë i është mohuar. Realitetet e reja të krijuara në Kosovë e “kanë mbajtur gjallë” shpresën e tij se, më në fund, edhe për të bota do “të kthehet për së mbari”. Ajo vërtetë do të kthehet për së mbari po qe se Bashkësia Ndërkombëtare përshpejton vendimin për statusin e Kosovës dhe atë e mbështet ekskluzivisht në vullnetin e popullit të saj, sepse më në fund, çështja e Kosovës paraqet, në thelb, çështje të vetëvendosjes së jashtme.

Prandaj, çdo “vënie e pengesave” në atë rrugë, nëpërmjet të “kushtëzimeve” të cilave nuk u dihet as fillimi dhe as fundi, nuk do të zgjidhte çështjen e Kosovës dhe do të linte të hapur mundësinë që në Kosovë “të ndodhin ndërtimet pa leje” të cilat herët a vonë, Bashkësia Ndërkombëtare “do të detyrohej t’i përligjte”.

Përgjegjësia për “ta shpënë” Kosovën aty “ku e ka vendin”u takon të gjithëve, por udhëheqjes së saj sikur përpjesëtimisht “ i bie barra më e rëndë”. Prandaj, populli kërkon prej udhëheqjes që t’i lë anash dallimet dhe të bashkërenditet në këto “kohë dramatike” për Kosovën.

Ndryshe, ajo vetë do të bëhej bashkëpërgjegjëse e vendimeve që do të binin ndesh me vullnetin e popullit.

Sado që nuk do të dëshironim të bënim një vlerësim për udhën e kaluar, sepse do të duhej që më shumë të ishim të preokupuar me të ardhmen, nuk mund të lëmë anash përshtypjen se nuk janë shfrytëzuar të gjitha format e veprimit, se ka munguar një strategji e veprimit të përbashkët të forcave politike, se është vepruar më shumë parcialisht dhe individualisht se sa kolektivisht, se nuk është angazhuar i tërë potenciali krijues dhe se më shumë është shpenzuar energji duke u marrë me vetveten dhe me njëri-tjetrin se sa me bashkimin e forcave dhe ngjeshjen e radhëve për ta bërë realitet vullnetin e popullit.

Sado që nuk do të dëshironim që, në formë recetash, t’i rekomandojmë forcave politike se si mund të dilet nga kjo gjendje, mund t’i sugjerojmë, së paku, që të ndryshojnë raportet nëpër të cilat kanë kaluar deri më tash dhe që të përqendrohen në bashkërenditjen e veprimeve të mëtejshme.

Prandaj, e ndiejmë për nevojë që të ritheksojmë se ato janë para detyrave që të ngrehin në shkallën më të lartë të mundshme përgjegjësinë, qoftë për objektivat, qoftë për themelësinë praktike, logjikshmërinë dhe arsyeshmërinë e veprimeve të mëtejshme, po sikurse edhe për konsistentitetin, koheritetin dhe realshmërinë, faktorë këta që nuk i kishin gjithmonë parasysh në të kaluarën.

Kërkohet një bashkërenditje veprimesh me diplomacinë shqiptare në mënyrë që ajo të mos shprehej në shpërputhje me kërkesat reale të shqiptarëve të Kosovës, por që të vihet në mbështetje dhe në argumentim të fuqishëm të tyre.

Mendimet bëhet më të frytshme kur këmbehen dhe bëhet sintezë e tyre, kur ato diskutohen dhe bëhet përpjekje për afrimin e tyre në mbrojtje të kauzës kombëtare, e cila e bashkon një popull dhe një komb, pavarësisht prej grupimeve të ndryshme, politikave partiake dhe ndarjeve krahinore. Po qe se do të mungojë bashkërenditja e veprimeve në këto momente vërtetë dramatike për Kosovën, po edhe për çështjen shqiptare, vështirë se dikush prej tyre do të mund të amnistohej nga përgjegjësia.

Jemi shprehur edhe me një herë tjetër se ne shqiptarët përgjithësisht i kemi kuptuar me vonesë skenarët që janë luajtur me ne, prandaj edhe kemi pësuar rëndë si popull dhe si komb në histori. Se si do të organizohemi sot, se si do të reagojmë sot, do të varet shumë e nesërmja jonë.

Deri kur do të sillemi sikur të ishim pesë popuj dhe të kishim pesë çështje shqiptare?