KOSOVA DHE SERBIA NUK JANË TE NDARE TE LUMI IBER, POR TE KUFIRI KOSOVE-SERBI

OPINIONE

(Ri)lexim Raportit të Grupit Ndërkombëtar të Krizave

KOSOVA DHE SERBIA NUK JANË TE NDARE TE LUMI IBER, POR TE KUFIRI KOSOVE-SERBI

16 shtator 2005 /TN

- Kosova “detyrohet të hyjë” në negociata, pa u siguruar integriteti territorial i saj -

Shkruan: Esat STAVILECI

Në kohën kur po “përshpejtohen proceset”për “hapjen e çështjes së Kosovës”, nuk mbeten “pa lënë gjurmë”dhe pa nxitur ndonjë ragim ”propozimet e Grupit Ndërkombëtar të krizave (ICG)”në lidhje me veriun e Kosovës, përkundër pohimeve të zyrtarëve të tij, qoftë të z. Alex Anderson, shefit të Zyrës së GNK në Prishtinë, dhënë Radios “Evropa e Lirë”, qoftë të vet Drejtorit të Grupit Ndërkombëtar të Krizave, z. Nicholas Whyte, dhënë për DTT-NET. COM. , se “Ne jemi nisur nga nevoja që komunat veriore të dominuara nga serbët të gëzojnë një autonomi praktike…” (Anderson) dhe se “Ne nuk kemi sugjeruar krijimin e një rajoni territorial dhe administrativ të ri dhe autonom për serbët në veri të Kosovës, por kemi sugjeruar rritjen e kompetencave në pushtetin lokal-komunave në veri të Kosovës (Ëhyte).

Megjithatë, propozimet e Grupit Ndërkombëtar të Krizave, sado me mundësinë e interpretimeve të ndryshme, nuk të lënë krejt indiferent, për shkak të përmbajtjes së tyre. Në fakt, ICG “konsideron se veriut duhet t’i ofrohet një autonomi, përfshirë kompetenca të bartura për komunat. liri për komunat që të lidhen në baza vullnetare…”

Në këtë mënyrë, Grupi Ndërkombëtar i Krizave sikur “serviroi një temë të re të vjetër”për “ndarjet dhe rindarjet”në Kosovës.

Kjo qe një arsye e mjaftueshme që, për një çast, ”t’i rikthehem”një shkrimi tim të datës 19. 02. 2000, me titull : “TE MOS BEHET ASGJË PROBLEMI I MITROVICËS”, në të cilin kisha tërhequr vërejtjen se ne shqiptarët përgjithësisht i kemi kuptuar me vonesë “lojërat”që të tjerët i kanë “luajtur”me ne, prandaj dhe kemi pësuar rëndë si komb në histori, për t’i sugjeruar klasës sonë politike se duhet të jetë e vëmendshme se kufijtë e Kosovës nuk janë “në pjesën veriore”të Mitrovicës”, veçse territori i Kosovës shtrihet edhe mbi vet Mitrovicën, deri në kufijtë me Serbinë.

Po e (ri)theksoj këtë gjykim timin për “t’u bashkuar”me atë pjesë të Raportit të ICG-së (Grupit Ndërkombëtar të Krizave) për Mitrovicën, ku thuhet se “…ndarja mbetet një çështje e gjallë, sepse në Mitrovicë ku Kosova është e ndarë te lumi Ibër, misioni i OKB-së dhe KFOR-it kanë dështuar në përmbushjen e mandatit të tyre”.

Mirëpo, nuk mund “të bashkohem”me sugjerimin e ICG-së që “…veriut duhet t’i ofrohet një autonomi, përfshirë kompetenca të bartura për komunat…”, përfshirë “lirinë për komunat që të lidhen në baza vullnetare…”, me arsyetimin se “…këto iniciativa me komuna të reja me shumicë serbe nëpër Kosovë do të zbusin presionin për ndarje në vijën e Ibrit”. Në këtë mënyrë, Grupi Ndërkombëtar i Krizave, edhe pse nuk shprehet, sikur mendon për presionin që, në fakt, është variant i vetëm serb për decentralizimin që nënkupton “ndarjen e Kosovës në dy entitete”.

Ky “sihariq”nga Grupi Ndërkombëtar i Krizave “na vjen”në kohën kur “përshpejtohen”proceset për “hapjen e negociatave”, pa angazhimin e bashkësisë ndërkombëtare që, paraprakisht, të sigurojë integritetin territorial të Kosovës. Kosovës i sugjerohet “të hyjë në negociata”, përderisa një pjesë e territorit të saj është “përthekuar dhunshëm”dhe në të Beogradi ushtron ndikim nëpërmjet strukturave paralele qeveritare.

Duke kërkuar prej klasës sonë politike që të jetë shumë e vëmendshme se në “ç’aranzhmane” mund “të futet”, tërheq vërejtjen se çdo përsiatje eventuale për autonomi në veriun e Kosovës, ”qoftë ajo edhe praktike”, siç shprehet z. Anderson, është e pabazë, meqë prapa vetes nuk ka fundament të “ndarjeve reale etniko-territoriale në hapësirën e saj”, për të përkujtuar se shumica etnike shqiptare paraqet karakteristikë të të gjitha “makrozonave të Kosovës”, për të konfirmuar se Kosova nuk paraqet territor difersikativ etnik të karakterit enklavë dhe se në Kosovë bëhet fjalë për “kuantume dhe proporcione”relative demografike dhe kombëtare shprehimisht të ndryshme, për të forcuar bindjen se territori i Kosovës dallon dhe ndahet plotësisht nga territori i Serbisë, jo “në kufijtë e lumit Ibër”, por në kufijtë e Kosovës me Serbinë, kufijtë këta që, fundi i fundit, nuk mund të ndryshoheshin pa pëlqimin e Kosovës edhe gjatë qenies së saj në përbërjen e ish-Jugosllavisë, për të përfunduar se nuk ka asnjë ligjësi objektive për të arsyetuar projektin serb.

Duke theksuar këto ndër më shumë argumente të tjera, sugjerimi për autonominë, ”qoftë edhe praktike”, serbe në veriun e Kosovës bëhet i papranueshëm.

Veriu i Kosovës mbahet “i kontrolluar”nga serbet dhe për këtë shprehet edhe vet Grupi Ndërkombëtar i Krizave. Madje, ai në raportin e publikuar këtyre ditëve pohon se “Beogradi mban ndikimin e tij nëpërmjet strukturave paralele qeveritare, përfshirë praninë e policisë që shkel Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së”.

Ky fakt nuk bën të anashkalohet dhe assesi të heshtet nga ana e institucioneve tona që, sipas zhvillimeve të deritashme, e kanë lënë pasdore veriun e Kosovës, duke “u detyruar”që të negociojnë për të, në vend që, paraprakisht, të kërkojnë përmbushjen e Rezolutës 1244 në lidhje me integritetin territorial të Kosovës, pavarësisht pafavorshmërisë së saj për të, në pjesët e tjera normative.

Jemi të ndërgjegjshëm se klasa e tashme politike e Kosovës objektivisht është e kufizuar, por ky fakt nuk e amniston atë nga përgjegjësia, po qe se nuk e aktualizon çështjen e veriut të Kosovës dhe nuk kërkon që ajo “të sqarohet”, para se të pranojë çfarëdo aranzhmani në lidhje me statusin e Kosovës. Po qe se këtë nuk do ta bëjë, e kërcënon rreziku real që “të ulet në tryezë bisedimesh”për “të kërkuar” atë që është legalisht pjesë e Kosovës, me kërcënimin e rrezikut tjetër real që diskutimi për të “të përfshihet”në katalogun e “kompromiseve të mundshme”.

Edhe pse bashkësia ndërkombëtare në angazhimet e veta “për të vendosur rend e qetësi”në Kosovë nuk “e parapëlqen”marrjen me të kaluarën e shqiptarëve dhe serbëve në këto troje, ajo nuk mund t’i shmanget historisë dhe përparësisë në këto troje. Vetëm më “kthimin në të kaluarën” ajo do të mësojë për të vërtetën e për Kosovën, sado që edhe e tashmja flet për të.

Struktura etnike e Kosovës flet për shumicën dominante demografike shqiptare si një realitet kombëtar-territorial të popullit shqiptar në Kosovë dhe jo për strukturën heterogjene kombëtare, ”në emër të së cilës” kërkohet të arsyetohet çfarëdo forme e autonomisë për serbët.

Çdo tendencë për krijimin e autonomive serbe, të cilësdo formë qofshin ato, fsheh në vete skenarë që, objektivisht, përgatiten ose bëhen në dëm të zgjidhjes së drejtë ndërkombëtare të çështjes së Kosovës. Bashkësia ndërkombëtare do të duhej që përfundimisht të vetëdijesohej për njohjen e realiteteve në Kosovë dhe mbi bazë të tyre të mbështesë pavarësinë e plotë të Kosovës në tërë territorin e saj.