WELCOME, KIJAC

OPINIONE

WELCOME, KIJAC

09 shtator 2005 / TN Skënder Limani

Edhe një shkollë/program i gazetarisë në Kosovë. Quhet KIJAC, e që në gjuhën shqipe do të thotë instituti i gazetarisë dhe i komunikimit i Kosovës (IGKK), me donator kryesor norvegjezët, pra, do të jetë ky institut i gazetarisë i shkollës evropiane të pjesës nordike.

Gazetaria si zanat sjellë ndryshime/ndërrime në shoqëri, pa marr parasysh nëse ato janë pozitive ose negative. Shembull: Shqipëria e vitit 1997 ishte pasojë e gazetarisë. Lider i rrëmujës ishte gazetaria, pra, mediumet e ndryshme radiofonike, elektronike e të shtypit. Ky është një rast/shembull i keqpërdorimit të gazetarisë.

E tash, kush e përdor ose keqpërdor gazetarinë? Fillimisht duhet të shpjegohet se çka është gazetaria, si lindi, kush janë bartësit e saj, si funksion, kujt i shërben, cili është qëllimi i gazetarisë, etj. etj.

Deri në fillim të viteve të 90-të, në pjesën më të madhe të botës, gazetaria ka qenë, e në disa rajone të botës vazhdon të jetë, mjeti kryesor i mbajtjes, ruajtjes dhe i ushtrimit të pushtetit, pa marr parasysh llojin e tij.

P.sh: para viteve të 90-ta në Krahinën Socialiste Autonome të Kosovës (KSAK), Radiotelevizioni i Prishtinës ishte mjet i komunistëve kosovarë përmes të cilit ruanin pozitat e tyre privilegjuese të pushtetit dhe në të njëjtën kohë proklamonin atdhedashurinë e tyre. Ironia është se njëri ndër protagonistët kryesor të kësaj ngjarjeje ende vazhdon të mbetet në kreun e Radiotelevizionit të Kosovës, të pasluftës.
Të vazhdojmë më globalisht. Gjykuar në përgjithësi, gazetaria amerikane është më e zhvilluara në botë, tash e sa dekada me radhë. Gazetarët e mirëfilltë të kësaj ‘dynjaje’ zhvillimin e ekonomisë, pra, të politikës amerikane, e lidhin me zhvillimin e gazetarisë. Pra, “atje”, përtej detit, gazetaria është mjeti kryesor, nëse jo edhe i vetmi, i zhvillimit shoqëror. Pra, mjet i zhvillimit e jo i mbajtjes më çdo kusht të pushtetit. Natyrisht, pushtetarët përdorin gazetarinë për promovimet e veta aq sa e lejon realiteti, e jo e kundërta.

Është vështirë të thuhet që në Kosovë, por edhe në fqinjësinë tonë, ka gazetari të mirëfilltë.

Promovimi i partive politike, promovimi i ministrave dhe i ministrive të tyre, promovimi dhe takimet e kryeministrit, lojërat sportive, kallëzimi “ili-li”i motit për ditën e nesërme, pastaj mosarsimimi i përshtatshëm në gazetari, mosnjohuria e përgjithshme themelore për gazetarinë, mungesa e përvojës së veprimit të shoqërisë në rrethana të gazetarisë së mirëfilltë, ose siç thonë amerikanët, mungesa e informatës dhe e informimit të duhur para sjelljes së vendimit, pra, i vendimit të informuar, më tutje, klanizimi i mediave elektronike e të shkruara pas luftës, klanizimi i fondacioneve ndërkombëtare edhe në aspektin medial, ndikimi ndërkombëtar për shkak të përfitimeve të mëdha financiare e karrieriste politike, pra, përfitimet e individëve ndërkombëtar në aspektin financiar e politik në këtë kohë “tranzicioni” në Kosovën e pasluftës e që janë marramendëse sa që shumica nga ndërkombëtarët përveç përfitimeve financiare e karrieriste nuk kanë ndonjë vëmendje tjetër për të punuar në Kosovë, etj etj., duket të jetë arsyeja kryesore e përfshirjes më në fund edhe të norvegjezëve në Kosovë.

Natyrisht, qëllimi i KIJAC është nga më të mirët. Si i të gjithë ndërkombëtarëve të tjerë këtu në Kosovë. Kjo pa dyshim.

Sipas planprogramit të KIJAC çdo gjë është më së miri. Ofrohet trajnimi i gazetarëve, shkollimi i tyre i “lartë”, pastaj synohet demokratizimi i shoqërisë, ndërtimi i shkollës së gazetarisë sipas standardeve evropiane, etj. etj. Nëse e lexoni ueb-faqen e KIJAC me kujdes porosia është kjo: do t’i ofrojmë kosovarëve diçka çka nuk e kanë, gazetarinë.

Gjykuar sipas mendjes së shëndoshë, kjo mund të “hahet”. E tëra është e vërtet. Por këtu ka shumëçka çka nuk përshtatet, nuk i bie “tamam”. Nëse në Kosovë nuk ka gazetari atëherë pse nuk hapet fakultet i gazetarisë ose edhe ndonjë shkollë e mesme e gazetarisë por shkohet drejtpërdrejt në Program të Magjistraturës (MA)?

Si duket, logjika e shëndoshë thotë kështu: studentëve të diplomuar do t’u ofrojmë këtë program të magjistraturës në mënyrë që pas përfundimit të këtij programi arsimor, ata të jenë në gjendje të ushtrojnë profesionin e gazetarisë në formë të mësimdhënies, pra, të mësojnë të tjerët për profesionin e gazetarisë. Edhe kjo mund të ‘hahet’.

Të ecim pak nëpër territorin e gazetarisë. Gazetaria është talent, diçka çka vështirë se e mëson në shkollë nëse nuk ke dell për të. Në këtë rast shkollimi është vetëm çështje administrative sesa profesionale, sepse gazetaria është zanat, sikurse ai i automekanikut, sikurse i një ndërtimtari, inxhinieri, mësimdhënësi, i një poeti, i një sportisti, etj., etj. Pra, është zanat ku kreativiteti është pjesa kryesore që vjen me talentin, e talenti është diçka çka vjen me të lindur, kjo është vërtetuar edhe shkencërisht para qindra vjetësh.

Natyrisht, shprehja kreative në këtë rast në gazetari do të thotë përdormi i mjeteve gazetareske për të treguar ose plasuar lajmin, informatën. Nëse je gazetar i shtypit atëherë shkrimi është mjeti. Nëse je gazetar televiziv atëherë edhe zëri edhe kamera, montimi i pamjeve/fotografisë/ xhirimeve dhe ndërlidhja me zërin është mjeti kryesor për të plasuar lajmin. Natyrisht tërë kohën këtu po llogarisim për njohurinë mbi lajmit, pra, se çka është lajmi dhe si nxirret ajo. Si plasohet, për kë shërben, cili është qëllimi i lajmit, etj., etj.

Sigurisht se shumica e pjesëmarrësve në programin e magjistraturës të ofruar nga KIJAC nuk kanë shkollim të duhur gazetaresk por edhe përvojë gazetareske, sepse ende në Kosovë nuk ka ndonjë fakultet që aplikon profesionin e gazetarisë, përveç një shkolle private që s’ia vlen as të përmendet, gjykuar sipas rezultatit. Ironia është me e madhe që kur vjen fjala tek gazetaria gjithmonë kemi të bëjmë me njerëz të njëjtë me rezultate të njëjta.

Pra, edhe gazetaria në Kosovë është monopolizuar, sikur gjithçka tjetër në Kosovë, përfshirë edhe ilaçet. Kjo nuk është asgjë e re. Si duket më nuk është e re as qëllimi ndërkombëtar i KIJAC-it, demokratizimi i Kosovës. Anna Di Lellio, është emër i njohur për gazetarët kosovarë. Person që kurrë nuk ka bërë asgjë në Kosovë lidhur me zhvillimin e gazetarisë. Person që ka cilësuar RTK-në si “flori” të Kosovës. Të tjerat mund t’i llogaritni vet. E kjo njëherësh është njëra ndër ligjërueset në këtë Institut...

Më tutje, si mund që studenti me diplomë të fakultetit ekonomik të magjistrojë në gazetari, si mund që studenti i shkencave politike të magjistrojë në gazetari, si mund që, në përgjithësi, studentët e shkencave shoqërore ose natyrore të magjistrojnë në gazetari?.

Si duket ne në Kosovë jemi të nëmur, mallkuar, që gjërat asnjëherë të mos ja fillojmë mbarë. E nëse gjërat nuk fillojnë mbarë në fillim, ato asnjëherë nuk do të kryhen, pra, përfundojnë.

E, kush përfiton nga raste të tilla?

Pavarësia e Kosovës dhe unë jo, e të tjerët s’janë me rëndësi.