Kaosi universitar dhe kriza ne arsim

OPINIONE

Kaosi universitar dhe kriza ne arsim

08 shtator 2005 / TN

Çerçiz Loloçi

Shqipëria ndodhet aktualisht përpara një kaosi të madh universitar, nga e cila është vështirë të dalësh nëse nuk shikon problemet mjaft të rënda që përjeton krejt sistemi arsimor në vend. Vendimi i qeverisë në ikje për të çelur universitete edhe në Berat, Fier e Vlorë dhe mos-shpjegimi i platformës së qeverisë së re të zotit Berisha në këtë sektor të rëndësishëm, kanë krijuar një situatë ankthi në të gjitha mjediset shqiptare.

Natyrisht që këto probleme ndodhin vetëm në një shoqëri si jona kur një vendim i një ish qeverie apo një platfotmë e qeverisë së re, nuk merr në konsideratë mendimin që kanë trupat mësimdhënëse në të gjitha ciklet e shkollimit. Me protokoll Bolonje apo pa të tillë, arsimi shqiptar është në krizën më të thellë dhe konkretisht:

- Shqipëria është vendi që sipas raportit të Bankës Botërore ka rënie në vitet e shkollimit, ndryshe nga çdo shtet tjetër i ngjashëm me ne dhe ndodhet shumë larg vendeve të Bashkimit Europian.

- Tekstet mësimore në të gjitha ciklet paraqiten me probleme të mëdha si nga ana e përmbajtjes, ashtu edhe nga prirja për të fituar maskimalisht me tenderat që caktohen direkt nga dikasteri ose nga forca më lart se ai.

- Megjithëse ka një rrjet universitar, nuk ka ende një analizë apo një studim se cila është ecuria e tyre, cili është niveli i mësimdhënies dhe sa të përshtatshëm janë me sipërmarrjen e lirë të gjithë të diplomuarit e vitvitshëm.

- Përveç arsimit publik, tashmë ka edhe një rrjet jopublik arsimor që paraqet probleme dhe që është jashtë çdo kontrolli shtetëror; në këtë sistem gjenden edhe disa shkolla të profilit fetar, disa gjysmë shkolla dhe gjysmë kurse që kanë edhe ato aktivitetin e tyre jashtë çdo lloj vëzhgimi të strukturave vendore apo qëndrore.

- Konkurimi dhe konkursi në shkollat e larta vlerësohet nga trupat mësimore akademike jo si teste që përzgjedhim më të mirët, por si një proces i kompromentuar ku tezat shëtisin lirisht në tregun e zi, kurset private bëhën në mes të ditës (petagogu ndalohet të bëjë kurse private, petagogu përjashtohet të bëjë kurse dhe të kontrollojë konkurse, asnjë veprimtari nuk mund të bëhet pa licensën ose lejen përkatëse).

Përveç sa më sipër ka edhe shumë probleme të tjera (madje edhe veprimtari kriminale që mund të ketë objekt për prokurorinë ose për shërbimin e fshehtë), të cilat jaë anashkaluar ose janë lënë jashtë vëmendjes dhe jashtë një diskutimi të gjerë publik.

Arsmi, më pak se të jetë pronë e qeverisë Nano apo e kabinetit Berisha, është një problem i madh kombëtar ku nuk lejohen eksperimentet. As miratimit të qeverisë, një senacë debati në Kuvendin e ri është më urgjent se çfarëdo problematike tjetër.

Ndoshta, për sistemin universitar ka ardhur koha që pranimi në shkolla të larta të jetë i lirë, (çka krijon vështirësi për mjedise, laboratorë, trupë mësimdhënëse) dhe pas këtij veprimi të fillojë procesi selektiv në vite e mëvonshme. Ndryshim kërkohet të bëhen edhe në arsimin tetëvjecar dhe të mesmë, të rivihet në vend dinjiteti i mësuesve dhe të largohen përfundimisht sekserët e të gjitha niveleve.