|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

OPINIONE

Universitetet e leshpunuesave

Tregojnë sesi nji herë nji ngatrrestar që i kishte nxjerrë punë tanë jetën katundit të vet, para se me vdekë i kërkoi bashkëfshatarve nji nderë të vetme: - Kur të vdes, tha, due që të më vjerrni në nji pemë!

Ata budallenjt pa nji pa dy ia plotsuene dëshirën, por i gjet e zeza, pse qeveria i akuzoi se e kishin vra.

 

Nji dhuratë të tillë i ka lanë shqiptarve qeveria e Nanos - në grahmat e saja të stërgjatuna verore - tue dekretue hapje institucionesh të reja universitare.

Duket se me hapë nji universitet për shumkend qenka si me hapë nji treg fshatar apo si me çilë nji pulari, ku mjafton veterinari, roja, ndërtesa dhe - merret vesht - edhe pulat.

Por këto janë mendime që mund të gjejnë strehë veç ndër ato krena që janë mbushë me gjysa idesh, e keqja e të cilave asht se gjysa tjetër nuk ekziston kurrkund.

Këto janë idena që rrijnë ndër njerz të cilët të vetmen peshë që kanë i përket trupit të tyne, e të tillë janë ata që dekretuene hapjen e universiteteve të reja.

Problemi jonë ma i mprehtë asht se a duhet të vijohet me u lanë kultura thjesht në dorë të politikës! Koha e ka tregue se me i lanë politikanët (sidomos ata që kemi ne) me u marrë me kulturën, asht njilloj si me i besue landën e anatomisë kasapve. Çka kishte me dijtë psh. Nanoja (bashkë me sejmenat e piliherdhet e tija) për kulturën?

At', po, me e pvetë për do gjana tjera mundet me të mësue (sidomos për shumzime dhe për pjestime...), por kultura atij i ka vdekë ndër duer qysh se «shkenca» e vetme që ka njoht i ka kthye kambt kah dielli.

Mjerisht problemet tona kanë vetëm nji të keqe: në rasën mâ të mirë i njihet vetëm fillimi. Kështu edhe për ketë gur të hjedhun n'ujë në momentin e fundin - dihet dora që e ka hjedhë, por asht e vështirë me e imagjinue se a ka me mujtë kush me e nxjerrë.

Tue lexue për këto «rrethe pionierësh» apo universitete siç po duen me i quejtë, më erdh ndër mend se në kohën e Rilindjes në Europë kanë pasë ekzistue disa «universitete» që kanë shumë ngjashmëni me ato që po na len trashigim nanoizmi.

 

Janë pasë quejtë universitete shoqatat e pemëshitësave, të leshpunuesave, të atyne që gatuejnë pica, të djathaxhive e të artizanve tjerë. Gjithsesi ato «universitete» e kishin nji të mirë të madhe pse kryejshin vepra filantropike dhe ndihmojshin jetën qytetare të komunitetit.

Po të dyshojsha që Nanoja mund të kishte lexue gabimisht ndonji libër për kulturën qytetare të Europës së Rilindjes do të kishe thanë se e ka kopjue prej tyne këtë ide, por gjithsesi rezultati asht i njejtë: ai ka mbërrijtë me i rendit universitetet shqiptare me shoqata leshpunuesash e pemëshitesash, pse mâ tepër "ham dre' çka paça" (si thonë malcort) nuk vlejnë.

Kot me u lodh me konkurse e me prralla tjera, pse s'mban mâ kosi ujë. M'erdh ndër mend ajo shprehja e ngazllyeme e njenit që mbasi kishte mbarue - tash së fundi -universitetin, tha:

- Tashti, për kuriozitet ishe regjistrue edhe në gjimnaz sa me e pa sesi asht!

Në nji kohë që te ne asht paralizue arsimi i ulët dhe i mesëm, kur dihet që ky i fundit asht dera e vërtetë e çdo lloj studimi universitar - çka na duhen universitetet?

Ajo çka na lypet ne sot asht nji arsim i mesëm serioz - në gjendje me i hapë mâ të mirëve dyert e Universiteteve të botës.

Mâ shumë se kaq na damton si popull dhe si ekonomi, pse masivizimi i kulturës universitare çon, siç na ka çue, te nji gjysëmanalfabetizëm me diplomë që fillon e bahet rregull dhe ligj për jetën shqiptare.

Në fund të fundit ku shkohet me nji diplomë të lëshueme prej nji universiteti shqiptar, tue fillue te ai i Tiranës?

Asnji vend i botës nuk ta njeh, askurrkund nuk gjen punë tue u bazue tek ato studime. Atëherë çka lypet?

Mund të thonë dikush se asht "buono per Albania".

Deri kur të mbesim në ketë rreth autokratik të qeverisun prej marrisë së institucionalizueme, kemi për të qenë gazi i botës e atëherë oburra le të hapim pularina anekand, pse ka lezet: sidomos kur i hap vetë dhelpna para se me dalë në pension të parakohshëm.

Kultura dhe dija e vërtetë janë si nji pasqyrë ku shumica kishte me e pa qetsisht se rrjedh direkt prej majmunit, kjo asht edhe arsyeja kryesore që pseudo-kultura mbërrin gjithnji e para në shtegun ku kalojnë zakonisht budallenjt dhe matrahulat.