|
02
shtator 2005
/ TN
Zėri i Amerikės
(01.09.2005)
Mil Arcega
Numri i tė
vdekurve shkaktuar nga uragani Katrina vazhdon tė rritet, ndėrkohė
qė dėmet e jashtėzakonshme bėhen gjithnjė e mė tė dukshme. Kryetari
i Bashkisė i New Orleansit i tha agjencisė Associated Press se numri
i viktimave mund tė arrijė nė qindra, mbase edhe nė mijėra vetė. Por
pasojat e kėsaj katastrofe natyrore, ndėr mė tė rėndat qė godasin
Shtetet e Bashkuara po ndjehen edhe nė tregjet botėrore tė energjisė.
Mendohet se
Katrina ėshtė qė nga stuhitė qė ka shkaktuar mė shumė dėme materiale
nė historinė amerikane, qė mund tė kapėrcejnė 25 miliardė dollarė.
Zyrtarėt
thonė se mund tė duhen 12 deri nė 16 javė qė banorėt tė lejohen tė
shohin shtėpitė e tyre tė pėrmbytura, ose tė dėmtuara, por kjo
katastrofė, mė e madhja qė prek zonat urbane nė Shtetet e Bashkuara,
po shkakton gjithashtu shqetėsime tė mėdha nė tregjet e energjisė
botėrore.
Ndėrsa 20
sonda nafte tė Gjirit tė Meksikės, nuk dihet se ku kanė pėrfunduar
dhe prodhimi i naftės nė kėto zona ka rėnė me afro 95 pėr qind,
spekullimet mbi rritjen e kėrkesės, po sjellin si rezultat njė
blerje tė shfrenuar. Ira Eckstein ėshtė njė tregėtar nė bursėn e New
Yorkut.
Nuk e kam
parė kurrė njė gjė tė tillė gjatė gjithė karrierės sime. Ēmimi i
naftės sė papėrpunuar ka arritur nė 70 dollarė e 85 cent, njė rekord
krejt i ri.- thotė ajo.
Dhe ndėrkohė
qė ēmimet e karburantit po arrijnė njė mesatare prej 3 dollarėsh nė
shkallė vendi, Senatori amerikan Charles Schumer thotė se ka ardhur
koha pėr njė ndėrhyrje tė vendosur.
Po sjell
pasoja nė jetėn e njerėzve, po sjell pengesa nė ekonomi. Tani ėshtė
momenti qė tė pėrdoret rezerva strategjike e naftės.- tha Senatori.
Rezerva
strategjike amerikane e naftės pėrbėhet nga afro 700 milionė fuēi me
naftė tė papėrpunuar, tė magazinuara nė galeri tė nėndheshme dhe
ėshtė e mjaftueshme pėr tė plotėsuar nevojat e Shteteve tė Bashkuara
pėr njė muaj, nė rast tė njė emergjence kombėtare. Shumė thonė se ky
moment urgjent ėshtė tani dhe njėri prej tyre ėshtė Presidenti
George Bush qė i kėrkoi Departamentit tė Energjisė qė tia vėrė nė
dispozicion rezervat strategjike tė naftės, rafinerive.
Njė pjesė e
madhe prodhimi tė papėrpunuar, ėshtė ndėrprerė pėr shkak tė stuhisė.
Unė kam udhėzuar Sekretarin Samuel Bodman qė tė punojė me rafineritė,
me njerėzit qė kanė nevojė pėr naftė tė papėrpunuar qė tė lehtėsohen
mangėsitė, pėrmes huave.-tha Presidenti.
Ēmimet pėr
naftėn e papėrpunuar ranė, pas kėsaj deklarate, por analistėt e
naftės thonė se kjo nuk do tė zgjasė shumė. Kjo sepse, kompanitė e
energjisė thonė se problemi nuk qėndron tek furnizimi, por tek
aftėsia e reduktuar e pėrpunimit. Agjencia pėr mbrojtjen e mjedisit,
po heq dorė nga disa nga standardet kundėr ndotjes, nė mėnyrė qė tė
vihet nė dispozicion gaz mė pak i shtrenjtė. Drejtori i Agjencisė,
Steve Johnson:
Kjo masė
ėshtė e domosdoshme pėr tė siguruar qė tė ketė karburant nė
dispozicion nė gjithė vendin, pėr tė zgjidhur probleme tė lidhura me
shėndetin publik dhe nevojat pėr automjetet.- tha zoti Xhonson.
Pasojat e
uraganit tė fundit pritet qė tė vazhdojnė pėr shumė kohė. Katrina ka
ndėrprerė gjithashtu prodhimin e gazit natyral, duke sjellė si
rezultat mungesa tė jashtėzakonshme nė prodhim. Analistėt e ēmimeve
tė naftės thonė se nėse rafineritė nuk rifillojnė prodhimin gjatė
javėve tė ardhshme, mund ta bėjė mė tė kushtueshėm gazin pėr ngrohje
kėtė dimėr.
Uragani
Katrina: vazhdon evakuimi i banorėve
Zėri i Amerikės
(01.09.2005)
Nė Shtetet e
Bashkuara, autoritetet po pėrpiqen tė evakuojnė dhjetra mijė njerėz
tė mbetur nė qytetein e pėrmbytur New Orleans tė shtetit Louisiana,
tri ditė pas goditjes sė tij nga Uragani Katrina.
Njoftimet nga
ky qytet flasin pėr njė gjendje gjithnjė e mė tė dėshpėruar. Aty
shikon refugjatė qė flenė nėpėr rrugė dhe njerėz tė dobėsuar nga
mungesa e ushqimit dhe e ujit. Shumė njerėz vazhdojnė tė jetė tė
bllokuar nė ēatitė e shtėpive dhe nė ndėrtesat e larta duke pritur
tė shpėtohen.
Njė operacion
i madh evakuimi vazhdon nė stadiumin e mbyllur superdome tė Nju
Orleans-it, megjithė njoftimet se aty ka patur tė shtėna si dhe
zjarre qė u viheshin kazanėve tė plehrave.
Policia dhe
trupat e Gardės Kombėtare janė stacionuar pėr tė mos lejuar
plaēkitėsit tė cilėt vjedhin jo vetėm ushqim dhe ujė por edhe mallra
si televizorė apo armė.
Plaēkitje nė
shkallė tė gjerė njoftohen edhe nė shtetin Misisipi, ku gjithashtu
ka patur dėme nga uragani.
Presidenti u
ka kėrkuar ish-Presidentėve Bill Clinton dhe George Herbert Walker
Bush qė tė vihen nė krye tė njė fushate pėr mbledhje fondesh pėr
viktimat e uraganit.
Mė parė
Presidenti Bush tha se qeveria amerikane ka ndėrmarrė operacionin mė
masiv tė ndihmave nė historinė e vendit pėr tė ndihmuar viktimat e
uraganit.
Presidenti ka
nė plan tė vizitojė nesėr zonat e goditura nga uragani.
Katrina, ky "cunam amerikan"
Gary Thomas
Trupat e Gardės Kombėtare vėrshuan nė New Orleans sot ndėrsa qyteti
- dikur krenar vazhdonte tė zhytej mė tepėr nė kaosin e shkaktuar
nga uragani Katrina. Krisma armėsh dhe plaēkitje filluan nė disa
zona tė qytetit, ndėrkohė qė banorėt qė qėndruan nė qytet e gjetėn
veten nė kushte tejet tė dėshpėruara. Mungesa tė mėdha tė artikujve
bazė si ushqimi dhe uji i pijshėm i kanė bėrė njerėzit tė kalojnė nė
dėshpėrim.
Uragani Katrina pati ndikim vdekjeprurės nė Luiziana, Misisipi dhe
Alabama kur goditi tokėn ditėn e hėnė. Komunitete tė tėra bregdetare
u zhdukėn. Pėrmasat e shkatėrrimeve kanė bėrė qė disa komentatorė
amerikanė ta quajnė atė cunami amerikan pėr shkak tė ngjashmėrisė
me tragjedinė e vitit tė kaluar nė Azi.
Situata u keqėsua shumė edhe nė stadiumin e mbyllur tė New Orleans,
ku rreth 25 mijė vetė tė strehuar nga stuhia, presin nė kushte tė
vėshtira tė evakuohen pėr nė Houston tė Teksasit. Keith Simon nga
ekipi i ndihmės Ambulanca Acadia, i cili meret me ndihmėn
shėndetėsore pėr njerzit qė po evakuohen, i tha Zėrit tė Amerikės se
personeli i tij mjekėsor kishte kėrkuar tė largohej nga stadiumi pėr
arsye se situata po bėhej e tmerrshme.
"20 mjekėt, infermierėt dhe anėtarėt e ekipit tė ndihmės sė shpejtė
qė ishin nė stadiumin e mbyllur kėrkuan qė tė largoheshin. Kėshtu qė
i larguam njerzit tanė prej andej.
Zoti Simon tha se ekipi i tij do tė kthehet kur trupa tė tjera tė
Gardės Kombėtare do tė vinin pėr tė vendosur rendin. 10 mijė trupa
shtesė tė gardės po dėrgohen nė New Orleans dhe nė zona tė tjera tė
prekura nga stuhia, pėrveē 18 mijė tė tjerėve qė kanė shkuar atje mė
pėrpara.
Presidenti Bush shprehu zemėrim tė thellė nė lidhje me mungesėn e
rendit dhe qetėsisė. Nė njė intervistė me rrjetin televiziv ABC,
presidenti Bush tha se nuk duhet tė bėhet asnjė lėshim ndaj njerėzve
qė plaēkisin dhe shfrytėzojnė fatkeqėsitė e tė tjerėve. Presidenti
do tė bėjė nesėr njė vizitė nė zonat e prekura nga uragani.
Kolona tė tėra me furnizime emergjence u dėrguan nė New Orleans. 80
pėrqind e qytetit ndodhet nėn ujė. Megjithatė banorėt e mbetur nė
qytet u ankuan se ndihmat nuk po u arrinin shpejt.
Sekretari i Sigurisė Kombėtare Michael Chertoff tha sot se qeveria
federale vazhdon pėrpjekjet pėr tė shpėtuar njerėzit e izoluar nga
pėrmbytjet dhe pėr tė siguruar ndihma emergjente.
Departamenti i Sigurisė Kombėtare do tė vazhdojė tė punojė me
partnerėt federalė, shtetėrorė dhe lokalė pėr tė mbėshtetur
pėrpjekjet nė Alabama, Luiziana, Misisipi dhe Florida. Ne po punojmė
pa u lodhur pėr tu siguruar qė burimet federale tė shkojnė nė zonat
qė kanė mė shumė nevojė nė Gjirin e Meksikės.- tha zoti Chertoff.
New Orleansi u pėrmbyt kur pjesė tė digave qė mbanin ujėrat rreth
qytetit u ēanė. Hugh Kaufman, analist politik nė Agjencinė pėr
Mbrojtjen e Mjedisit, i cili ka njė pėrvojė tė gjatė nė pėrgjigjet
ndaj tragjedive natyrore, tha se uji i ndenjur paraqet njė rrezik tė
madh pėr shėndetin dhe mjedisin.
Ėshtė njė sasi e madhe uji qė pėrmban ujėra tė zeza, mbetje
industriale, materiale tė rrezikshme si vaj, gaz dhe materiale tė
tjera qė ka pėrmbytur tė gjithė zonėn e New Orleans dhe qė duhet
pastruar.- tha analisti.
Zyrtarėt thonė se nuk mund tė fillojnė tė llogarisin dėmet nė njerėz
dhe ato materiale derisa tė hiqet i gjithė uji.
|