|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

OPINIONE

Koment

Torturat e djeshme dhe të sotme

28 gusht 2005 / TN

 
Çerçiz LOLOÇI

 

Përpara se të shpreh mendimin tim për torturat e djeshme dhe të sotme, dua të falenderoj paraprakisht disa nga miqtë e mi, mes të cilëve Faruk Myrtaj, Tan Mezini, Klajd Kapinova, Altin Azizaj...

 

Natyrisht që nuk mund të bëhet kurrfarë krahasimi me torturat dhe keqtrajtimet e sistemit totalitar me ato që bëhen aktualisht. Atëhere shteti ishte gjithçka dhe mund të bënte gjithfarësoj torturash. Shumëkush prej jush e di se si kanë qenë valët e dënimeve, arrestimeve dhe burgosjeve në vitet 1939-1944, 1945-1950, pesëvjecar pas pesëvjecari.

 

Unë aktivizohem part time me dy qendra modeste në Shqipëri, përveç punës së përditshme si gazetar. Në këto pesëmbëdhjetë vjet më kanë rëndë në dorë me dhjetra dosje dhe dëshmi të krimeve që janë bërë nën regjimin e Hoxhës. Nëse do të bëja një farë klasifikimi (gjith-herë klasifikimet merren me rezervë), mund të kishim:

 

a. krime gjatë luftës. (Këto lloj krimesh bëheshin

ndaj kundërshtarëve politike, kryesisht ndaj forcave nacionaliste dhe dy formacioneve të atëhershme Ballit Kombëtar dhe Lëvizjes së Legalitetit.

 

b. krime kundër vetvetes. Shumë luftëtarë, ish

komandant të të gjitha formacioneve partizane, janë vrarë jo për luftë ndaj okupatorëve por për luftën për pushtet.

 

Dokumente që tashmë po e shohin dritën e botimit flasin gjithashtu edhe për të vrarë, burgosur dhe internuar për llogari të jugosllavëve, rusëve, kinezëve. Për fat të mirë nuk ka të vrarë (burgosur dhe internuar) me programe të veçanta ndaj pakicave, ndaj hebrejve, ndaj popullsisë me ngjyrë etj.

 

Krimet e luftës janë të gjithfarësojshme: nga terrori në fshatra të quajtura nacionaliste, nga varrosja për së gjalli e 36 robërve italianë në një fshat të Mallkastrës, nga pushkatimi me paragjykim të dhjetra vetëve në ditën e çlirimit të Tiranës (janë dyshuar për prokuislingë),etj. I kanë thirrur në mesnatë dhe i kanë egzekutuar pa asnjë shpjegim. Kuptohet se për gjykatë nuk bëhet fjalë, as për një komision të veçantë dhe forma të tjera.

 

Pas vitit 1945, sipas një platforme që gjendet në arkivin e shtetit, krimet nuk kanë kursyer jo vetëm ata që mendoheshin si kundërshtarët të regjimit (kleri katolik në mënyrë të veçantë, por edhe komunitetet e tjera fetare).

 

Kjo periudhë që koincidon me emrin e Koçi Xoxes (kush e bëri dhe Koci, por asgjë nuk kryhej pa urdhrin e kreut të shtetit komunist), koincidon edhe me periudhën e krijimit të dosjeve për këdo nga administrata e re komuniste. Pas këtyre viteve dhe pas shkuarjes në kurban të Xoxes, një platformë e PPK-së që kishte dalë nga ilegaliteti, urdhëronte krijimin e dosjeve të të gjithë kategorive të njerëzve, me përjashtim të komunistëve.

 

Askush nuk shpëtonte nga dosjet: edhe ata që i shërbenin regjimit, (ndiheshin më të afërt me të), edhe ata që ishin të mënjanuar prej tij. Nëse një person me dosje të bërë nga strukturat përkatëse të shtetit arrinte të bëhej anëtar parti, ai dilte nga shërbimi i fshehtë dhe policia sekrete.
 
Marrë për sipërfaqe katrore dhe për numër popullsie, Shqipëria radhitet si vendi me luftën e klasave më të ashpër, si shteti që inkriminoi më shumë se një milionë njerëz, që ishte gjithashtu vendi rekord për kampe, burgje dhe skuta interrnimi më shumë se kushdo territor tjetër nën gjysmë botën komuniste.

 

Natyrisht këto i përkasin një të shkuare jo shumë të largët dhe duket se kjo klasë politike nuk është e motivuar që të ndëshkojë të keqen, krimet e shëmtuara të së shkuarës sepse vetë ajo nuk është ndarë tërësisht prej së shkuarës. Kam parë me vëmendje edhe vende të tjera të ish Lindjes komuniste që kanë më shumë qytetari se Shqipëria, kanë shumë shembuj edhe më kuptimplotë për të kundërshtuar regjimet komuniste.

 

Edhe në këto vende ka pasur përpjekje për të larguar së paku të inkriminuarit e së djeshmes me politikën e sotme, por edhe atje nuk ka shembuj të ndëshkimit të së keqes. Ndoshta kjo e ka detyruar presidentin amerikan që, në ceremoninë përkujtuese të fitores mbi fashizmin, të thoshte se ne i dënojmë krimet e fashizmit, por nuk duhet të tolerojmë dhe t’i lëmë në hije krimet e komunzmit.
 
“Vendet e ish Lindjes, ka thënë Bush, kanë qenë shpesh teatër më i përgjakshëm i krimeve komuniste që mjerisht ende mbeten të pandëshkuara”. Ndoshta do të vijë koha e duhur që shoqëria shqiptare dhe shoqëri të tjera të emancipohen më shumë dhe të merren edhe me këtë çështje të mprehtë.

 

Ndoshta për shoqërinë shqiptare është me pak harxhim që të ruaj simbolet e ish diktaturës. Me sa jam në dijeni në burgun e Burrelit është hequr fare dhoma muze. E njëjta gjë është bërë edhe me burgun famëkeq të Gjirokastrës dhe me vendet e tjera të internimit e burgosjes.

 

Një memorial për poetët e pushkatuar Blloshmi dhe Leka është bllokuar nga Ministria e Kulturës ose nuk i jaë dhënë fondet. Shqipëria është ndoshta i vetmi vend që nuk ka një memorial përkujtues për përndjekjen e një të tretës së shqiptarëve, përveç që burgu i madh i dikaturës ka rënë në më të shumtën e familjeve tona.

 

Më keq se këto, statuset e përcaktuara për rehabilitimin e ish të përndjekurve politikë dhe të përndjekurve të tjerë janë aq qesharakë, sa nuk mundtë përfytyrohen. Sa për ilustrim mund tju thoshja se një veteran i sajuar merr dyfish më shumë të ardhura mujore se një i pushkatuar! Cinizmi këtu është ëse i dukshëm.  

 

Të vijmë tani te keqtrajtimet dhe torturat.

 

Ato janë sërish problematike për shoqërinë shqiptare.
 

Nëse do ta shikoni me vërejtje raportin që ju është paraqitur, sërish të burgosurit janë në mënyrë selektive; në to përqindja e fëmijëve apo të afërmëve të politikanëve dhe njerëzve të pushtetshëm (pozitë -opozitë) është minimale.

 

Më shumë të dnëshkuar janë njerëzit e pambrojtur dhe pa përkrahje. Shqiptarët nuk i njohin aq mirë ligjet dhe nuk dië se cfarë duhet të bëjnë kur ndalohen nga policia, se nuk duhet të hapin gojën pa pasur një avokat pranë, se duhet të denoncojnë se sa paguajnë për të ndërruar paraburgimin, cfarë duhet tju japin gardianëve dhe policëve për një qeli me më shumë diell.

 

Ka shumë veprime që kanë të bëjnë me sistemin e drejtësisë (më i korruptuari në shkallë kontineti), që nuk janë transaprente dhe lënë shumë shkak për abuzime deri marramendëse. Ju mund ta dini se me ndërrimin e pushtetit “gjyqtarët e Nanos” bëhen avokatë dhe anasjelltas kur të rivijë Nano në pushtet “gjyqtarët e Berishës” bëhen avokatë.

 

Të dy palët janë sot njerëzit më të paguar dhe që përfitojnë maksimalisht; akush nuk i ndëshkon dhe nuk mund t’i ndëshkojë ata me këto ligje dhe me këto struktura që disponon shteti ynë gjysmë bolshevik dhe gjysmë kapitalist.

 

Pikërisht për këto shqetësime, e gjeta të apeloja në rrethin e bashkëbiseduesve të art-cafesë që, përgjithësisht i vlerësoj si të pavarur në mëndimet e tyre dhe të baraslarguar nga partitë dhe bindjet politike.