5
gusht 2005 / TN / Zėri i Amerikės
Pėrparimet tekonoligjike
pėr fekondimin artificial qė i lejojnė prindėt tė zgjedhin embrione
pa sėmundje gjenetike ose difekte tė tjera, krijojnė mundėsi edhe
pėr zgjedhjen e gjinisė sė fėmijės. Por, nė Australi, qeveria
vendosi ta ndalojė njė praktikė tė tillė duke theksuar se
pėrzgjedhja e gjinisė sė embrioneve pėr arėsye sociale ose
preferenca personale ėshtė mungesė e theksuar etike. Ky ndalim ka
ngjallur debat.
Andrew dhe Jodi McMahon janė tė lumtur me 5 djem, tė moshave nga 3
muaj deri nė 10 vjeē. Megjithatė atyre sikur diēka u mungon...Njė
vajzė. Fėmjėt kanė kėrkuar njė motėr herė pas here. Njė vajzė do
e plotėsonte familjen tonė.
Para dy djemve tė fundit, ēifti provoi gjithė kėshillat e plakave
pėr tė ndikuar mbi Natyrėn, por pa sukses. Dhe mė pas vendosi tė
provonte teknologjinė qė ofronte njė firmė nė Sindey pėr tė lindur
njė vajzė, por nė shkurt tė kėtij viti, Firma IVF e pezulloi
programin pas njė vendimi tė qeverisė se njė procedurė e tillė
pėrbėnte shkelje tė etikės. Nuk do tė bėj 50 fėmijė pėr tė patur
njė vajzė. I kemi vėnė njė kufi. Do bėjmė edhe njė fėmijė tjetėr,
por nė se nuk del vajzė, do e mbyllim me kaq. Nuk e kuptoj, kur
teknologjia ekziston, pėrse tė mos e pėrdorim?
Para 5 vjetėsh, firma Sidney IVF, u ofroi ēifteve mundėsinė tė
zgjidhnin gjininė e fėmijės pėr arėsye shoqėrore ose mjekėsore,
pėrmes analizave gjenetike tė embrionit. Bill Nuhlenberg nga Shoqata
Australiane pėr Familjen thotė: Ky ėshtė shndėrrim i fėmijve nė
mall. Ėshtė njėsoj sikur tė shkosh pėr tė blerė njė makinė, e do tė
kuqe, apo blu. Ėshtė koncepti i porositjes sė bebeve. Nė balancė
janė dėshirat nga njera anė dhe mirėnjohja pėr dhuratėn qė tė jep
natyra, nga ana tjetėr
Ēiftet paguanin 14 mijė dollarė austrilianė pėr trajtimin. Mbi 90
bebe kanė lindur dhe 16 shtatzani tė tjera janė duke vazhduar. Firma
Sidney IVF ėshtė e interesuar pėr derbatin publik dhe argumenti i
saj kryesor ėshtė e drejta e riprodhimit e prindėrve. Robert Jansen
i firmės IVF thotė: Njerėzit mė tė aftė pėr tė gjykuar pėr tė
ardhmen e fėmijės dhe pėr tė marrė vendimin pėr lindjen e fėmijės
janė prindėt e ardhshėm dhe jo komisionet, qė nuk kanė asnjė lidhje
tė drejtėpėrdrejtė me pasojat e vendimeve tė tyre.
Kerry Brin, i Komisionit tė Etikės Mjekėsore thotė: Gjithė
udhėzimet synojnė mbrojtjen e interesave tė fėmijve dhe zgjedhjen e
gjinisė ėshtė njė prej tyre. Ne besojmė se fėmija ka tė drejtė tė
vijė nė kėtė botė pa ia pėrcaktuar dikush gjininė qė mė parė.
Por
prindėt gjithsesi kanė tė drejtė ta zgjedhin gjininė e fėmijės pėr
tė shmangur sėmundje gjenetike. Komisioni i etikės thotė se nė raste
tė tilla individuale pėrfitimet mjekėsore kanė pėrparėsi. Por
Komisioni ėshtė i shqetėsuar nga ndikimi afat-gjatė i zgjedhjes sė
gjinisė pėr arėsye jo-mjekėsore.
Veprimtarė tė tjerė si Bill Nuhlenberg, janė tė shqetėsuar se lejimi
i prindėve pėr tė zgjedhur sot gjininė, ėshtė njė hap mė pranė
prodhimit industrial tė bebes sė pėrkryer. Sot ne mund tė
zgjedhim gjininė, nesėr ndoshta do ti shtojmė ekuacionit muskujt,
gjatėsinė, aftėsitė intelektuale, pra gjithė kėto pėrmirėsime
gjenetike, qė kohė mė parė njiheshin me termin krijimi i racės
superiore.
Nėna e pesė djemėve thotė: Po, e kuptoj qė zgjedhja e seksit,
ėshtė njė hap drejt krijimit tė bebeve me porosi, por po ashtu besoj
se do tė ketė mėnyra pėr ta bllokuar kėtė nė se puna do tė arrijė
aty.
Megjithė debatet e mėdha qė ka hapur e drejta e prindėrve pėr tė
zgjedhur gjininė e fėmijės dhe ndikimet etike tė kėsaj pėr
shoqėrinė, masa e ndalimit tė njė praktike tė tillė nga qeveria
australiane nuk pritet tė hiqet, tė paktėn nė tė ardhmen e afėrm.
Dhe Jodi dhe Andrew McMahon po i provojnė edhe njė herė shanset e
tyre, duke uruar qė natyra do tu dhurojė vajzėn qė presin.
Dhe ndoshta do tė jetė pėrsėri djalė. Tashmė e kam gjetur emrin pėr
djalė dhe do tė isha po aq e lumtur edhe nė se do tė kisha 6 djem,
nė se ata nuk ndėrrojnė mendim pėr teknologjinė. Por, ky do tė jetė
i fundit. Nuk besoj tė bėjmė fėmijė tė tjerė.
|