|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

 

   
 

A ėshtė etike zgjedhja e gjinisė sė foshnjes?

 
 

 
5 gusht 2005 / TN / Zėri i Amerikės

Pėrparimet tekonoligjike pėr fekondimin artificial qė i lejojnė prindėt tė zgjedhin embrione pa sėmundje gjenetike ose difekte tė tjera, krijojnė mundėsi edhe pėr zgjedhjen e gjinisė sė fėmijės. Por, nė Australi, qeveria vendosi ta ndalojė njė praktikė tė tillė duke theksuar se pėrzgjedhja e gjinisė sė embrioneve pėr arėsye sociale ose preferenca personale ėshtė mungesė e theksuar etike. Ky ndalim ka ngjallur debat.

Andrew dhe Jodi McMahon janė tė lumtur me 5 djem, tė moshave nga 3 muaj deri nė 10 vjeē. Megjithatė atyre sikur diēka u mungon...Njė vajzė. “Fėmjėt kanė kėrkuar njė motėr herė pas here. Njė vajzė do e plotėsonte familjen tonė.”

Para dy djemve tė fundit, ēifti provoi gjithė kėshillat e plakave pėr tė ndikuar mbi Natyrėn, por pa sukses. Dhe mė pas vendosi tė provonte teknologjinė qė ofronte njė firmė nė Sindey pėr tė lindur njė vajzė, por nė shkurt tė kėtij viti, Firma IVF e pezulloi programin pas njė vendimi tė qeverisė se njė procedurė e tillė pėrbėnte shkelje tė etikės. “Nuk do tė bėj 50 fėmijė pėr tė patur njė vajzė. I kemi vėnė njė kufi. Do bėjmė edhe njė fėmijė tjetėr, por nė se nuk del vajzė, do e mbyllim me kaq. Nuk e kuptoj, kur teknologjia ekziston, pėrse tė mos e pėrdorim?”

Para 5 vjetėsh, firma Sidney IVF, u ofroi ēifteve mundėsinė tė zgjidhnin gjininė e fėmijės pėr arėsye shoqėrore ose mjekėsore, pėrmes analizave gjenetike tė embrionit. Bill Nuhlenberg nga Shoqata Australiane pėr Familjen thotė: “Ky ėshtė shndėrrim i fėmijve nė mall. Ėshtė njėsoj sikur tė shkosh pėr tė blerė njė makinė, e do tė kuqe, apo blu. Ėshtė koncepti i porositjes sė bebeve. Nė balancė janė dėshirat nga njera anė dhe mirėnjohja pėr dhuratėn qė tė jep natyra, nga ana tjetėr”

Ēiftet paguanin 14 mijė dollarė austrilianė pėr trajtimin. Mbi 90 bebe kanė lindur dhe 16 shtatzani tė tjera janė duke vazhduar. Firma Sidney IVF ėshtė e interesuar pėr derbatin publik dhe argumenti i saj kryesor ėshtė e drejta e riprodhimit e prindėrve. Robert Jansen i firmės IVF thotė: “Njerėzit mė tė aftė pėr tė gjykuar pėr tė ardhmen e fėmijės dhe pėr tė marrė vendimin pėr lindjen e fėmijės janė prindėt e ardhshėm dhe jo komisionet, qė nuk kanė asnjė lidhje tė drejtėpėrdrejtė me pasojat e vendimeve tė tyre.”

Kerry Brin, i Komisionit tė Etikės Mjekėsore thotė: “Gjithė udhėzimet synojnė mbrojtjen e interesave tė fėmijve dhe zgjedhjen e gjinisė ėshtė njė prej tyre. Ne besojmė se fėmija ka tė drejtė tė vijė nė kėtė botė pa ia pėrcaktuar dikush gjininė qė mė parė.”

Por prindėt gjithsesi kanė tė drejtė ta zgjedhin gjininė e fėmijės pėr tė shmangur sėmundje gjenetike. Komisioni i etikės thotė se nė raste tė tilla individuale pėrfitimet mjekėsore kanė pėrparėsi. Por Komisioni ėshtė i shqetėsuar nga ndikimi afat-gjatė i zgjedhjes sė gjinisė pėr arėsye jo-mjekėsore. 

Veprimtarė tė tjerė si Bill Nuhlenberg, janė tė shqetėsuar se lejimi i prindėve pėr tė zgjedhur sot gjininė, ėshtė njė hap mė pranė prodhimit industrial tė bebes sė pėrkryer. “Sot ne mund tė zgjedhim gjininė, nesėr ndoshta do t’i shtojmė ekuacionit muskujt, gjatėsinė, aftėsitė intelektuale, pra gjithė kėto pėrmirėsime gjenetike, qė kohė mė parė njiheshin me termin ‘krijimi i racės superiore’. ”

Nėna e pesė djemėve thotė: “Po, e kuptoj qė zgjedhja e seksit, ėshtė njė hap drejt krijimit tė bebeve me porosi, por po ashtu besoj se do tė ketė mėnyra pėr ta bllokuar kėtė nė se puna do tė arrijė aty.”

Megjithė debatet e mėdha qė ka hapur e drejta e prindėrve pėr tė zgjedhur gjininė e fėmijės dhe ndikimet etike tė kėsaj pėr shoqėrinė, masa e ndalimit tė njė praktike tė tillė nga qeveria australiane nuk pritet tė hiqet, tė paktėn nė tė ardhmen e afėrm. Dhe Jodi dhe Andrew McMahon po i provojnė edhe njė herė shanset e tyre, duke uruar qė natyra do t’u dhurojė vajzėn qė presin.

“Dhe ndoshta do tė jetė pėrsėri djalė. Tashmė e kam gjetur emrin pėr djalė dhe do tė isha po aq e lumtur edhe nė se do tė kisha 6 djem, nė se ata nuk ndėrrojnė mendim pėr teknologjinė. Por, ky do tė jetė i fundit. Nuk besoj tė bėjmė fėmijė tė tjerė.”


                              Copyright©2000-2005 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.