|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

 

   
 

Strategjia e Uashingtonit pėr procesin e statusit pėrfundimtar tė Kosovės

 
 

 

Isabela Ēoēoli
18.05.2005 (Zėri i Amerikės)

Nėnsekretari amerikan i shtetit pėr ēėshtje politike, Nicholas Burns i tha sot njė komisioni tė Kongresit se Shtetet e Bashkuara dhe partnerėt e tyre kanė pėrcaktuar disa parime mbi tė cilat duhet tė bazohet zgjidhja e statusit pėrfundimtar tė Kosovės por pa paragjykuar se cili do tė jetė ai. Zoti Burns paraqiti sot strategjine pėr procesin e zgjidhjes sė kėtij statusi:

Nė deklaratėn e tij zoti Burns thotė se Kosova ėshtė ndoshta ēėshtja mė e vėshtirė qė ka mbetur e pazgjidhur nė Ballkan. Shtetet e Bashkuara, tha ai, besojnė, ashtu si edhe vetė palėt e interesuara, se statukuoja e tanishme e statusit tė pazgjidhur tė Kosovės as mund tė vazhdojė mė dhe as ėshtė e dėshirueshme sepse le tė hapur mundėsinė e pėrsėritjes sė dhunės.

Zoti Burns tha se Presidenti Bush dhe Sekretarja e Shtetit Kondoliza Rajs e caktuan si njė ndėr pėrparėsitė kryesore rolin udhėheqės tė Shteteve tė Bashkuara nė pėrpjekjet ndėrkombėtare pėr tė stabilizuar Ballkanin, pėr t’u siguruar se konfliktet e viteve 90 nuk do tė pėrsėriten si dhe pėr tė sjellė autorėt e kėtyre akteve para drejtėsisė.

"Ne duhet tė pėrfundojmė punėn pėr sheshimin e konflikteve qė nuk i ka lejuar vendet e Ballkanit tė shėnojnė pėrparim politik dhe ekonomik ashtu si fqinjėt e tyre. Ne dhe aleatėt po hyjmė nė njė fazė tė re nė politikėn tonė ndaj Ballkanit, njė fazė qė synon tė pėrshpejtojė integrimin e kėtij rajoni nė familjen evropiane dhe institucionet euro-atlantike. Sekretarja Rajs, tha zoti Burns, mė ka kėrkuar tė shkoj nė Serbi, Mal tė Zi dhe Kosovė si dhe nė Bosnjė nė fillim tė muajit tė ardhshėm pėr tė ritheksuar angazhimin e Shteteve tė Bashkuara pėr tė ndihmuar nė zgjidhjen e problemeve tė rajonit si dhe pėr tė nxitur udhėheqėsit vendorė tė bėjnė pėrparim mė tė madh nė nė ēėshtjet e pazgjidhura," tha nėnsekretari amerikan i shtetit.

Pėr tė arritur sukses nė pėrpjekjet nė Ballkan, Shtetet e Bashkuara, vazhdoi zoti Bėrns duhet tė punojmė energjikisht pėr tė ndihmuar popullin e Kosovės pėr forcimin e sigurisė, pajtimin ndėretnik dhe paqe nė vitin 2005. Nėse nuk merret nė shqyrtim ēėshtja e statusit nė periudhėn afat-shkurtėr, ka rrezik tė humbasim shumė nga arritjet qė janė shėnuar nė Ballkan gjatė 10 viteve tė fundit.

Zoti Burns tha se nuk do tė jetė e lehtė tė arrihet njė marrėveshje lidhur me statusin e ardhshėm tė Kosovės. Beogradi ka paraqitur pozitėn e tij ku kėrkon qė Kosovės t’i njihet mė shumė se autonomia, por mė pak se pavarėsia. Popullsia shqiptare e Kosovės kėmbėngul pėr pavarėsi tė menjėhershme dhe pa kushte. Gjetja e njė kompromisi ndėrmjet kėtyre qėndrimeve do tė jetė njė sfidė e vėshtirė. 

Zoti Burns vazhdoi mė tutje se Grupi i Kontaktit ka dhėnė pėlqimin e njėzėshėm qė vlerėsimi i standardeve tė bėhet kėtė verė dhe ka shprehur mbėshtetjen qė vlerėsimi tė bėhet nga zoti Kai Eide. Ky vlerėsim, tha ai, do tė shqyrtojė jo vetėm plotėsimin teknik tė standardeve por edhe ēėshtjet mė tė mėdha politike.

Vlerėsimi, tha zoti Burns, do tė kėrkojė 6-8 javė dhe pastaj do tė duhen disa javė tė tjera pėr tė hartuar raportin , i cili shpresohet se do tė jetė pėrfunduar nga fundi i kėsaj vere. Shpresohet, tha zoti Burns, qė Grupi i Kontaktit dhe Kombet e Bashkuara tė takohen kėtė vjeshtė pėr tė shqyrtuar rezultatet e vlerėsimit tė standardeve dhe pėr tė vendosur nėse do tė fillojnė bisedimet pėr statusin pėrfundimtar. Nėse rezultati ėshtė sa duhet pozitiv, Shtetet e Bashkuara do tė kėrkojnė njė fillim tė shpejtė tė bisedimeve pėr statusin.

Zoti Burns tha se Shtetet e Bashkuara mendojnė se procesi duhet tė udhėhiqet nga njė figurė e lartė politike evropiane, e emėruar nga OKB-ja nė konsultim me Grupin e Kontaktit. Shtetet e Bashkuara, tha ai, do tė ofrojnė njė diplomat tė lartė amerikan si zėvendės tė tij dhe sekretarja e shtetit Rice po shqyrton kandidaturat e mundėshme pėr kėtė post. 

Nėnsekretari i shtetit Burns tha se pėr tė ruajtur rolin e Shteteve tė Bashkuara si lehtėsues tė zgjidhjes, ato dhe partnerėt e tyre nuk paragjykojnė se cili do tė jetė rezultati i bisedimeve pėr statusin, por siē tha edhe ju, kanė pėrcaktuar disa nga parimet bazė mbi tė cilat duhet tė gjendet zgjidhja.

Ai tha se nė kėtė aspekt ėshtė pėrjashtuar njė kthim nė situatėn pėrpara marsit 1999. -Ndėr kėto parime, tha zoti Burns, ėshtė se ky status pėrfundimtar duhet tė bazohet mbi multi-etnicitetin, duke respektuar plotėsisht tė drejtat e njeriut, pėrfshirė tė drejtėn e kthimit tė tė gjithė tė zhvendosurve. -Se ky statutus duhet tė japė garanci kushtetuese pėr mbrojtjen e pakicave. -Ai duhet tė pėrfshijė masa konkrete pėr mbrojtjen e trashėgimisė historike dhe kulturore dhe tė pėrmbajė mekanizmat e duhur pėr luftėn kundėr krimit tė organizuar dhe terrorizmit.

Zoti Burns tha gjithashtu se veē kėsaj, Grupi i Kontaktit u ka deklaruar palėve se statusi i Kosovės nuk duhet tė vendoset nga asnjėra prej palėve nė mėnyrė tė njėanshme dhe as tė rezultojė nga pėrdorimi i forcės. Ai shtoi se kufijtė e tanishėm tė Kosovės nuk do tė ndryshohen, as pėrmes ndarjes territoriale e as pėrmes njė bashkimi tė ri tė Kosovės me ndonjė vend tjetėr pas zgjidhjes sė statusit. Gjithashtu tha ai, duhet tė garantohet se Kosova do tė vazhdojė tė zhvillohet nė mėnyrė tė pandėrprerė si nga pikpamja politike ashtu edhe ekonomikisht.

Zoti Burns tha se Shtetet e Bashkuara dhe partnerėt e tyre presin qė prania ndėrkombėtare civile dhe ushtarake nė Kosovė do tė vazhdojė edhe pas zgjidhjes sė statusit pėr tė garantuar zbatimit e tij tė plotė si dhe pėr tė vėzhguar gjendjen e pakicave. 

Roli i Beogradit nė kėtė proces, theksoi nėnskretari amerikan i shtetit, duhet tė jetė angazhimi i vazhdueshėm dhe konstruktiv. Ēdo vonesė e panevojshme ose pengesė do tė na bėnte tė rishikonim rolin e Beogradit. "Ne, tha zoti Bėrns, i bėjmė thirje Beogradit tė mbėshtesė serbėt e Kosovės pėr t’u kthyer nė Parlament dhe pėr tė rifilluar pjesėmarrjen e tyre nė institucionet dhe jetėn politike nė Kosovė, duhe i dhėnė fund izolimit tė imponuar nga Beogradi".

Cilido qoftė statusi pėrfundimtar i Kosovės, Beogradit do t’i duhet tė pranojė ndryshime krahasuar me situatėn para vitit 1999. Procesi pėr pėrcaktimin e statusit pėrfundimtar tė Kosovės u jep mundėsi Shteteve tė Bashkuara tė ndihmojnė Serbinė tė kthehet nė gjirin e Evropės ku i takon tė jetė, tha nėnsekretari amerikan i shtetit Nik Bėrns.  


 Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.