|
-
15 qershor 2004 / TN
Skėnder LIMANI
-
Lėvizjet e anėtarėve tė partive
tė ndryshme politike prej njė partie nė parti tjetėr, themelimi
i partive tė reja politike dhe propozimet pėr zgjidhjen e
situatave tė ndryshme kritike nė shoqėrinė kosovare janė disa
lėvizje tė cilat e kanė pėrfshirė nivelin politik kosovar,
shikuar nga aspekti i jashtėm, nė njė sjellje tė gjithmbarshme
tė kaosit dhe tė dėshpėrimit.
-
-
Pėr ēka ky kaos dhe dėshprimi
nė kėnd, nė ēka?
-
Sė pari, propozimi i fundit i PDK-sė (siē thuhet, pėr
mbėshtetjen e dialogut tė brendshėm sidomos ndėmjet atij
shqiptar dhe serb) pėr njė trajtim tė serbėve tė Kosovės njėsoj
si me atė tė Marrėveshjes sė Ohrit e qė do tė thotė tė trajtohen
serbėt e Kosovės njėsoj si shqiptarėt e Maqedonisė nuk ėshtė
asgjė tjetėr veēse njė pėrpjekje ose akt dėshpėrues i kėsaj
partie.
-
Vlenė vetėm tė theksohet se shqiptarėt, qė jetojnė nė njė vend
si Maqedonia anė autokton; kanė qenė aty kur Sllavėt kanė
ardhur. E kjo si krahasim me serbėt e Kosovės tė cilėt, kur kanė
ardhur nė Kosovė, i kanė gjetur poashtu, shqiptarėt. Njėsoj apo
jo? Kjo mjafton!
-
Sė dyti, propozimi tjetėr pėr zgjidhjen e situatave kritike nė
Kosovė vjen nga Qeveria e Kosovės qė ka tė bėjė me luftimin e
korrupsionit nė baza tė vullnetit tė mirė.
-
Ky propozim i Qeverisė sė Kosovės i bėrė nė kėtė mėnyrė do tė
mund tė falet pėr shkak se sot nė Kosovės ėshtė vėshtirė, nėse
edhe e pamundur, tė gjehet njė individ i ndėrtuar politikisht
pėr tė vepruar e sjellur nė mėnyrė politike, pėr tė qenė lojtar
politik (plus nėse dihet mėnyra se si ėshtė pėrzgjedhur
kryeministri). Pra, luftimi i korrupsionit nė parime tė
vullnetit tė mirė i tejklon edhe suazat e absurditetit sa qė nuk
ia vlenė as tė komentohet e as tė argumentohet mė.
-
Ndėrsa e treta ėshtė deklarimi i publicistit Veton Surroi pėr
ekzistimin e numrit tė mediumeve elektronike nė Kosovė. Sipas
tij, mjaftojnė kėto tri televizione, si, KTV, RTK e RTV21 pėr
opinionin e gjerė nė Kosovė sepse, sipas Veton Surroit, nė
Kosovė edhe ashtu nuk ka kapacitet intelektual pėr tė hapur mė
shumė televizione, bile edhe ato televizione lokale qė
ekzistojnė nė Kosovė duhet tė mbyllen.
Ironia
Pėr ata tė cilėt merren me Komunikime Publike nė Kosovė gjėja e
parė qė mund tė vėrehet nė kėtė deklarim ėshtė se Veton Surroi
nuk e fshehė frikėn e tij pėr ekzistimin e mė shumė se tri
kanaleve televizive me frekuenca gjithkombėtare nė Kosovė (bile
ėshtė kundėr, me ēfardo ēmimi e nė ēfardo mėnyre) pėr disa
arsye, por do tė mundohem tė bėjė njė pėmbledhje:
-
· Tash e mė shumė se njė vit, kanalet mė tė shikuara televizive
nė Kosovė janė ato kanale qė vijnė nga Shqipėria bile edhe nga
Serbia, e kjo pėr disa arsye: sepse kanalet shqiptare kanė
program shumė mė serioz, joshės, argėtues, kulturor dhe emisione
tė efektshme informative (edicionet e lajmeve, psh.), emisione
zbavitėse me ide origjinale nė krahasim me tė trija televizionet
tona etj. etj.
-
Dihet se kėto tė tri kanalet tona televizive udhėhiqen nga grupe
amatorėsh, njerėz (e qika) tė pakrip pėr nga gazetaria,
komunikimi publik, etj. etj. Kjo ėshtė njė deklaratė
pėrmbledhėse sepse nėse hyhet nė hollėsira atėherė 50 faqe tekst
do tė ishin plotėsisht tė pamjaftueshme pėr shkrimin.
-
Ėshtė fakt interesant se RTV21 dhe KTV janė themeluar me ndihmėn
Amerikane por ironia ėshtė se mu pėr shkak tė kapacitetit
intelektual i cili punon dhe udhėheq kėto televizione, kėto
televizione vazhdojnė tė mbahet me donacione shtesė dhe tė
vazhdueshme nga Amerikanėt sepse, pėrndryshe, nuk ka gjasė tė
mbijetojė ansjėri nga kėto televizione e kjo mu pėr shkak tė
programit tė cilin e ofrojnė e qė shpesh dinė tė jetė, siē ėshtė
thėnė kohėra mė parė, kontraproduktiv edhe pėr opinionin por
edhe pėr ata tė cilėt reklamojnė bizneset e tyre.
-
Demokracia dhe kthesa U (U Turn)
-
Njėra nga parimet kryesore dhe themelore tė Demokracisė ėshtė
dhėnia e mundėsisė, shansit, rasit qė Individi tė demonstrojė
njohurinė e tij tė caktuar tė fituar gjatė procesit tė ndryshėm,
si pėrvojės e arsimimit. E, ēdo gjė tjetėr pėrtej kėsaj ose pas
kėsaj ėshtė ēėshtje administrative, si: Kushtetuta etj etj. Ose,
Kushtetuta e njė vendi ose shteti ėshtė baza mbi tė cilėn
ngriten e ndėrtohen tė gjitha, nėse flasim pėr Demokraci, vlerat
e njėrezimit tė ndėrtuara e tė bashkėrenduara sipas parimit tė
Lirisė pėr tė gjithė. Modeli Amerikan nė kėtė rast ėshtė i
pakrahasueshmi me vendet tjera nė kėtė glob tė quajtur Tokė,
edhepse disa vende Evropiane vazhdimisht thirren nė Demokraci
por realiteti nė tokė, situata e pėrgjithshme nė Evropė ose nė
ato vende Evropiane, shfaqet ndryshe.
-
Nėse pushteti i njė vendi (nė kėtė rast, Kosovės) nuk ka mundėsi
ti ofrojė shanse jetėsore qytetarit, atėherė pushteti duhet
qė atij vendi, pra, qytetarit tė vendit, ti ofrojė shans, rast
qė tė ai tė ketė shans, rast, tė zgjedhė (nė mėnyrė tė
pavėmendshme, tek e fundit) nė mes tė asaj se ēka nė tė vėrtetė
ai dinė tė bėjė (tė kryejė njė punė).
-
Kjo qasje duket e lehtė, e nė tė vėrtetė, edhe ėshte e lėhtė.
Karahasim: pra, nėse tė trija televizionet me frekuenca tė
gjithmbarshme nė Kosovė (KTV, RTK, RTV21) kanė dėshtuar nė
kryerjen e punės sė tyre (e kjo shpeshherė kėqkuptohet si
mision), atėher punėtorėve tė atyre medimeve u jep shans
tjetėr jetėsor, ndėrkohė paralelisht me tė duhet zgjeruar
diapazonin e mediumeve tona elektronike deri nė gjashtė ose
shtatė mediume elektronike me frekuenca tė gjithmbarshme, duke
iu ofruar mundėsi, shans, rast, kapacitetit intelektual tjetėr
pėr tė kryer punėn e caktuar, atė punė nė tė cilėn kanė dėshtuar
mediumet tona elektronike, KTV, RTK e RTV21.
-
Kthimi nė realitet
-
Kėto tri veprime tė lartėpėrmendura janė ilustrim i mjaftueshėm
dhe i qartė se shumėēka nė Kosovė lėre mė se nuk ėshtė (duke u)
ndėrtuar por edhe ajo pak gjė e ndėrtuar nė baza
individuale-historike ka filluar tė rrėnohet e shkatėrrohet. E,
kush ka faj?
-
U turn (kthesa U)
-
Ndoshta ėshtė vėshtir tė shpjegohet sepse nė infrastrukturėn e
komunikacionit automobilistik tek ne nuk pėrdoret por Kosova
prej vitit 2002 ka pėrjetuar njė U turn, pra, kthim prapa por
duke vozitur drejt nė tė kaluarėn!
-
Zakonisht ėshtė vėshtirė tė komunikosh me individin i cili ka
pėrjetuar shumė pak nė jetė ose edhe ka mungėsė tė informacionit
(e kjo edhe njė herė e forcon faktin se informata ėshtė mjet me
tė cilin sot sillet dhe zhvillohet bota) dhe se mosinformimi ose
informimi i gabuar ose informimi vetėm e njė pjesė tė realitetit
kushton me moszhvillim e kjo me automatizėm, me vetėdije ose jo,
do tė thotė mbetje prapa nė tė kaluarėn.
-
Nėse marrim njė analogji, vetėm shikoni se si mediat tona nė
pėrgjithėsi reflektojnė situatėn nė Shtetet e Bashkuara tė
Amerikės nė pėrgjithėsi dhe nė Irak nė veēanti. Gati tė gjitha
mediat nė Kosovė janė pėrcaktuar se nuk e pėrkrahin ēlirimin e
Iraku. Bile, Radiotelevizioni i Kosovės (RTK) nga mbi 200 herė
nė ditė prej mėngjesit e deri nė ditėn vijuese vazhdimisht
pėrsėrit sintagmėn forcat okupuese nė Irak duke iu referuar
Aleancės sė udhėhequr nga Amerikanėt. E kjo nga arsyeja se
Evropianėt nuk kanė marr pjesė nė kėtė angazhim.
-
-
Por, qasja e till ose debati mė njė
qasje tė till sjellė kundėrshtime mu pėr shkak tė mungesės sė
informatave, mosinformimit. E, kjo sepse Evropa nuk ėshtė e
gatshme qė tė hyjė (tash pėr tash) nė veprime me interes tė
gjithmbarshėm global pozitiv. Evropa ose Bashkėsia Evropiane
(BE) ėshtė nė themelim tė identitetit tė vet tė njėsuar, andaj,
ajo asnjėher nuk ka qenė e gatshme as tė intervenojė nė Luftėn e
Bosnjės as nė Luftėn e Kosovės. Njė pjesė e vendeve Evropiane
ėshtė pajtuar nė parim pėr intervenimin e Amerikanėve nė Kosovė
dhe atė pas vendimit tė prerė Amerikan se ata do tė intervenojnė
nė Kosovė, me ose pa Evropianėt, ndėrsa gjėrat pas kėsaj janė
ēėshtje administrative.
-
Lufta nė Irak nuk ka lidhje me ēėshtje fetare. Shumica e
qeverive tė shteteve Evropiane, kohė pas kohe, e shfrytėzojnė
ēėshtjen fetare mu pėr shkak tė Komunikimit Publik pėrmes tė
cilit fshehin moszhvillimin e duhur dhe tė nevojshėm tė tyre
para qytetarėve tė vet dhe tė tjerėve: moszhvillimin tė cilin
ata e synojnė tash e 15 vjet rresht e nuk kanė bėrė asnjė hap tė
plotė pėrpara. Tek e fundit, qytetarėt nė Gjermani, Suedi,
Francė ose edhe nė Angli tė cilėt nuk janė shtetas tė atij vendi
pėrkatės, trajtohen si qytetarė tė rendit tė dyte, e, vetėm
lėkura e zemra e tyre mund tė shpjegojė ndjenjat e tyre e asnjė
analist ose analizė tjetėr.
-
Pėfundim
Nė Kosovė, nė kėtė histeri tė mungesės sė informacionit e
rrjedhimisht edhe mungesės sė komunikimit, bashkėrendimit,
pėrkrahjes brenda neshė e si rrjedhojė edhe e moszhvillimit
ekonomik, arsimor, etj etj., pra, nė pėrgjithėsi, zhvillimit
shoqėrorė, vijnė vepra ose akte e mos tė flasim pėr deklarata
mediale, qė i tejkalojnė edhe kufijtė e absurditetit
-
Kėtu vlenė tė pėrmenden Ngjarjet e Marsit tė cilat ishin njė
thyerje e ndėrtimit tė njė realiteti virtual (halucinacionit) tė
cilėt e kishin ndėrtuar disa nga politikanė e medialistė tanė.
-
Shpėtimi
Vetėm angazhimi i drejtpėrdrejt i Shteteve tė Bashkuara tė
Amerikės (SHBA) ėshtė shpėtimi (e jo shpresa) i vetėm nga ky
kaos e ēmenduri shoqėrore e cila ska tė ndalur nė Kosovė.
Ndryshe, do tė nevojitet shumė kohė, shumė mund dhe shumė ndihmė
tė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės qė Evropa, njė ditė, tė
jetė njė shoqėri e demokratizuar dhe e bashkuar nė pikėpamjet e
saja pėr zhvillimin dhe mirėqenien e qytetarėve tė kėtij
kontinenti. E, deri atėher ne duhet tė zhvillohemi, jo pėr tu
integruar nė Bashkimin Evropian (njė realitet mė shumė medial
sesa praktik) por pėr vete, sepse kėtė ua kemi borgj gjeneratave
tė ardhshme. Tek e fundit, pėr ēka luftuam?
-
Pėr tu korruptuar, pėr ta shprazuar urrejtjen ndaj njėri
tjetrit se dallojmė nė qasje, ose pse dikush na qenka mė i mirė
se dikushi tjetėr?
-
Ballafaqimi me realitetin ėshtė mė i shėndoshė se injorimi i tij
ose edhe krijimi i pasqyrave virtuale (halucinacinit) qė nė ēdo
rast mund tė thehet. Ndryshe, do tė sharrojmė nė diktaturė!
|
|