Një vëllim i rëndësishëm poetik përkthyer nga Ferdinand Laholli

Botime të reja

Shkruan: Çerkin BYTYÇI

KUARTET POETIK ME VLERË SHUMDIMENSIONALE

Kohë më parë, doli nga shtypi vëllimi me poezi dygjuhëshe nga autorë shqip- e gjermanofolës, „KUARTET POETIK / EIN DICHTERISCHES QUARTETT“ zgjedhur e përkthyer nga shkrimtari e përkthyesi Ferdinand Laholli, që deri më tash botoi dhjetra përmbledhje me poezi e tregime, për të rritur e fëmijë, krijuar në gjuhën shqipe e gjermane, të cilat janë përkthyer në shumë gjuhë të botës;

Ferdinand Laholli, i lindur më 1960 në Gradishtë të Shqipërisë e që aktualisht jeton në Bykeburg të Gjermanisë, tashmë ka një vepër tejet të rëndësishme letrare, të shtrirë në kohë, një angazhim tejet serioz në fushën e përkthimeve dhe afrimit midis dy kulturave, asaj shqiptare dhe gjermane.

Krahas dëshmisë përkthimore të Robert Schwartzit, Dr. Robert Elsiet dhe Hans Joachim-Lankschit, ky shkrimtar dhe përkthyes po dëshmon me përkushtim seriozitetin e çasjes së tij në sferën e përkthimit letrar, që është në të vërtetë, siç thot ai, “Një orvatje për të përforcuar lidhjet shpirtërore mes dy kulturave tona, asaj shqipe dhe asaj gjermane”. Përpjekje kjo që si e tillë, po zgjërohet dhe ndiqet me interesim. Është kjo punë e mundimshme dhe me vlerë që gjithsesi çmohet e vlerësohet lartë jo vetëm nga lexuesit, e të cilës Laholli tejet i angazhuar, po ia del me sukses.

Autori dhe përkthyesi Ferdinand Laholli, kohë më parë ka botuar shqip-gjermanisht “Antologji e poezisë moderne shqipe / Anthologie der modernen albanischen Lyrik”. Hartimi i kësaj vepre ka kërkuar leximin e vëmendshëm të qindra vëllimeve poetike, për të kryer përzgjedhjen, pastaj përkthimin, e më pas përfshirjen e tyre në dorëshkrimin dygjuhësh. Në këtë botim të rëndësishëm dhe vëllimor, janë përfshirë poezi nga 93 autorë, nga të gjitha trevat shqiptare.

Referuar botimive të tij dygjuhëshe, edhe dygjuhësia e kësaj vepre ka mes të tjerash funksionin respektues e nderues të gjuhës së autorëve, por ndërkohë kemi të bëjmë edhe me një ballafaqim të punës së madhe përkthyese.

Në këtë vazhdë dhe tejet i rëndësishëm është edhe vëllimi poetik “Kuartet poetik /Ein dichterisches Quartett”, botuar ditë më parë, ku në gjuhën shqipe dhe gjermane, janë prezentuar autorët shqiptarë dhe zvicran, të sukseshëm dhe produktiv, krijimtaria e të cilëve lë mbresa. Janë këta dy autor shqiptarë, Mustafë Xhemaili dhe Isuf Sherifi si dhe dy autorë zvicran, Fred Kurer e Ivo Ledergerber, të cilët me poezitë e tyre janë prezentuar në këtë vëllim të përbashkët dy gjuhësh, zgjedhur dhe përkthyer nga Ferdinand Laholli, në përkujdesjen e Shoqërisë Kulturore Shqiptare “Mëmëdhe “ në St. Galen të Zvicrës, botuar nga shtëpia botuese Pro kultura.

Këtij vëllimi i paraprin parathënia e shkruar nga shkrimtarja e njohur austriake Rosemarie Schulak nga Vjena e cila pos tjerash konstaton:

- “Paraqitja poetike dekadave të fundit e një gjuhe mjaftë të vogël të bashkësisë evropiane tek ne, gjuhë e shpërndarë sot përtej kontinentit, të bën përshtypje jo thjeshtë vetëm përmes numrit të madh tashmë të njohur të autorëve shqiptarë, por parasëgjithash me harmoninë e theksuar dhe forcën shprehëse, që bie në sy tej çdo largësie hapësire e mendimi”.

Kjo njohëse e mirë e potencialit krijues shqiptar dhe relacioneve miqësore ndër shkrimtarët e prezentuar në “Kuartete poetike” gjithashtu konstaton se Ferdinand Laholli, i vlerësuar për vëllimet e tij poetike, për përkthimin e disa librave të autorëve të ndryshëm si dhe me botimin e përmbledhjes mjaftë të gjerë të poezisë bashkëkohore shqipe në Gjermani, botim që duhet lavdëruar, na vë përpara një tjetër përkthim poezish, përmes të cilave dëshmohet rishtazi si ndërmjetës i angazhuar mes dy hapësirave gjuhësore; një ndihmesë e vyer, që i shërben mirëkuptimit të popujve.

Por gjuha, mendësia dhe versioni letrar i mjaftë poetëve shqiptarë të zgjedhur prej tij qenë gjer para pak kohësh krejt të panjohura tek ne. Pa veprimtarinë ndërmjetësuese të Lahollit askush prej nesh s`mund ta mendonte, se pikërisht poezia është një komponent shumë i rëndësishëm në kulturën shqiptare.

Rosemarie Schulak mëtej vlerëson: - “Askush prej nesh s`mund ta mendonte, se librat poetikë në mëmëdheun shqipfolës arrijnë një numër të atillë botimi, për të cilin autorët e këtushëm as që e marrin guximin të ëndërrojnë. E pikërisht ky popull i vogël në Ballkan është ndërkohë edhe i hapur për atë, çka vjen nga jashtë. Këtë e dëshmon edhe poezia gjermanofone në shqipërimin e Ferdinand Lahollit, e cila, botuar nëpër gazetat dhe revistat e vendit të tij, lexohet me mjaft interesim”.

Guximi i kurorëzuar me sukses i prezentimit të katër shkrimtarëve që jetojnë në Zvicër si Kuartet poetik është tejt domethënës dhe shumëdimensional që parasëgjithash ngërthen në vehte një formë të re të bashkëpunimit ndërkulturor tejet interesant të pjestarëve të dy popujve, të shprehemi - ambasadorëve të dy kulturave, krijimtarisë poetike të dy popujve në miqësi të mirë dhe tradicionale. Janë zgjedhur dhe prezentuar këtu nga i palodhshmi Ferdinand Laholli dy poet shqiptarë të emigruar në Zvicër dhe dy poetë të Zvicrës, vendit nikoqir, që i karakterizon një tendencë dhe qëllim i përbashkët për përhapjen e krijimtarisë së tyre letrare.

Ky vëllim poetik (ISBN 9951-423-02-7), u botua falë angazhimit të Shoqërisë Kulturore Shqiptare” Mëmëdheu” në St. Galen dhe me ndihmën e Departamentit për Çështje Jorezidente të Kosovës, Entit për Kulturë të Kantonit të St. Galenit, Qyteteit St.Galen, Qytetin e Bielit, Entit për Kulturë të Kntonit të Bernit si dhe Komunën e Wittenbachut në Zvicër.

Libri i posabotuar që ka 260 faqe, është i rëndësie të madhe dhe me vlerë shumëdimensionale që begaton veprimtarinë botuese e sidomos atë dygjuhëshe shqip- e gjermanofolëse. Ndaj lexuesit shqip e gjermanofolës i mundësohet shijimi i vlerave kirjuese poetike që trajtojnë tema e motive të ndryshme gjithësesi interesante nga penat e mrehta të katër autorëve të prezentuar.