"Der Standard" ne lidhje me ekspoziten "Iliret" - hapur në Muzeun e Historisë së Lashtë në Austri.

Transfertë dijesh nga Shqipëria në Austri

11 maj 2004 / TN

Nga Dr Ilir ÇAUSHI*

Gazeta austriake „Der Standard“ e datës 8 maj 2004 ka botuar në faqen e saj të veçantë për shkencën (faqe e cila mbështetet financiarisht nga Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Kulturës dhe nga Fondi për Shkencën) artikullin redaksional me titull „Transfertë dijesh nga Shqipëria në Austri“ dhe me nëntitull (okielo) „Ekspozitë e posaçme për Ilirët“:

Në jug të Evropës ka një popull të kohës para Krishtit, i cili për shekuj me radhë ka qënë i rrethuar nga fqinjë të shquar dhe luftarakë si grekët, maqedonasit, thrakët, keltët dhe venecianët, por që ata nuk mundën ta nënshtronin: ilirët. Popullit fillimisht baritor, i cili për shkak të rrethanave të jashtme u morr së pari me luftën dhe në fund me tregtinë, mundi t´i bënte rezistencë me sukses për herë të parë mbreti i maqedonasve Filipi II dhe djali i tij Aleksandri i Madh (356-323 p.e.s.). Dhe sidoqoftë: madje edhe pranë perandorisë së përbotshme të Aleksandrit të Madh kultura e ilirëve vazhdoi të ekzistonte.

Atdheu i ilirëve shtrihej as 750 kilometra larg Vjenës – në Shqipërinë e sotme.

Sidoqoftë ky popull është studiuar shumë pak. Një nga arsyet është se ata vetë nuk kanë shkruar tekste në gjuhën e tyre. Njohuritë relativisht të pakta mbi ilirët rrjedhin para së gjithash nga njoftimet e autorëve të lashtë, nga zbulimet arkeologjike, nga mbishkrimet greke dhe latine, nga monedha të territorit të vendbanimeve të tyre, nga gjetjet arkeologjike në varret e zbuluara dhe nga emra vendesh dhe personash. Gjendjen aktuale të hulumtimeve shkencore e pasqyron ekspozita e posaçme “Ilirët”, e cila është e hapur deri në nëntor në Muzeun e Lashtësisë në Asparn mbi Zaja (Zaya) të landit të Austrisë së Poshtme.

Nëpërmjet një bashkëpunimi të mbështetur nga Ministria e Shkencës midis Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, Institutit të Historisë së Lashtë dhe të Hershme të Universitetit të Vjenës dhe Muzeut u arrit që për herë të parë të merren nga Shqipëria dhe të sillen në Austri më shumë se 350 objekte arkeologjike origjinale.

*Përktheu: Dr.Dr.techn. Ilir Çaushi, Antar i Kryesisë së Institutit Shqiptar të Kulturës „Aleksandër Moisiu“ në Vjenë