|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Diaspora aktive

Bukureshti i promovoi vlerat e shqiptarizmit

11 maj 2004 / TN

 

Nga: Alban VOKA

 

Ambasadori shqiptar falënderoi profesorët Panait, Dumitru M. Jon, Anton Karaxha, si dhe ata që dhanë kontribut për botimin e një autori kosovar në gjuhën rumune, që sipas zotërisë së tij, “është shprehje e ndjenjave të dashurisë dhe mirënjohjes ndaj vëllezërve tanë në Kosovë dhe më gjerë”.

 

Arlinda Morava e mahniti publikun me interpretime artistike

 

Përmes botimit të revistës Shqiptari dhe prezentimit të kulturës shqiptare në massmedian rumune, paralelisht me një cikël emisionesh mbi komunitetin shqiptar të këtij vendi, që i transmetoi televizioni qëndror i Bukureshtit, më 19 prill dhe 7 maj të këtij viti, u mbajtën në “ishkryeqendrën e Shqipërisë së mërguar”, një varg manifestimesh dedikuar afirmimit të vlerave artistike, letrare, kulturore e shkencore, të ndërlidhura me sukseset e shqiptarëve të Rumanisë, dhe studentëve shqiptarë në këtë vend. Kështu, më 7 maj, organizuar nga Ambasada e Republkës së Shqipërisë dhe Shoqata e Miqësisë Rumuno-Shqiptare, në bashkëveprim me Muzeun Nacional “George Enescu”, u dha në Bukuresht një program i pasur artistik. Fjala ishte për një recital kameral, i organizuar nën patronatin e Ambasadorit të Shqipërisë, Ekscelenës së Tij, Zt. Leonidha Mërtiri, që u mbajt me rastin e dhjetëvejtorit të Traktatit të Miqësisë, Mirëkuptimit dhe Bashkëpunimit, ndërmjet Shqipërisë dhe Rumanisë.

 

Duke dëshmuar talent, përkushtim dhe cilësi të larta artistike, interpretuan studentë dhe doktorantë shqiptarë të Universitetit Kombëtar të Muzikës në Bukuresht. Shquhej ndër to, Klara Bregu (violonçelë), Ornela Liçi (kanto), Arlinda Morava (kanto), Irina Nanushi (violinë), Eljona Sinjari (piano). Në piano dirigjonte, edhe prof.univ.dr. Viorica Boerescu. Ishin të pranishëm, përfaqsuesit e Ambasadës së Shqipërisë, ishambasadori i Rumanisë në Shqipëri (prof. Gheroghe Micu), anëtarë të Bashkësisë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë, pjestarë të korit diplomatik, redaktorët e revistës Shqiptari, përkthyesi i veprave të Kadaresë në gjuhën rumune, filoshqiptari Tiberius Puju, etj.

 

Me rastin e këtij koncerti, shkëlqeu mbi të gjitha, Arlinda Morava, studente e vitit të IV, me interpretimin e këngëve “Kur më shkon në krua” (shqip), dhe “Mblidhe mëndjen, o mor burrë!” (rumanisht). U interpretuan me këtë rast, në të dy gjuhët, vepra nga opereta “Karnevalet e Korçës” (Avni Mula), një baladë e Çiprian Porumbeskut, pjesë nga Sonata 26 e George Enescut, koncert për violinë nga Pjetër Gaci, sonatinë për vilonçelë dhe piano nga Ymer Skënderi, etj. Kjo mbrëmje gazmore, mbaroi me cakrime gotash dhe zgjerime miqësishë, me rastin e një kokteji.

 

Kultura shqiptare në veri të Danubit

 

Organizuar nga Bashkësia Kulturore e Shqiptarëve të Rumanisë, më 19 prill të këtij viti, u promovuan në Bukuresht, një serë veprash shkencore e letrare, që e panë dritën e botimit përgjatë dy viteve të fundit. Manifestimi solemn u mbajt në Sallën e Konferencave të Muzeumit qëndror të qytetit të Bukureshtit (Muzeul Shucu, pallat me vlera të posaçme historike). Vlen të theksohet fakti se takimi u krye në ish- sallonin e Pallatit Shucu,  godinë e një princi me prejardhje shqiptare, i ngritur në vitet 1832-33,  godinë e famshme bukureshtare, për mbrojtjen e së cilës kishin kujdes edhe arnautët. Manifestimin e hapi dr.Xhelku Maksuti.

 

Që në fillim, zotëria e tij theksoi faktin se “në Maqedoni, u botuan kohëve të fundit, një serë librash mbi diasporën, tri prej tyre duke qenë të ndërlidhura kryesisht me emigracionin shqiptar në veri të Danubit: Shqiptarët e Rumanisë (1995), Elena Gjika (2001), dhe Emigracioni i Maqedonisë Perëndimore në Rumani (grup autorësh), (2004). Shqiptarët e Maqedonisë, përkatësisht Rexhep Zllatku, Emin Azemi, Baki Ymeri, Shkëlzen Halimi, Daut Dauti, Sefer Musliu, Alush Kamberi, e tjerë, janë të parët që kanë botuar një varg veprash të suksesshme mbi diasporën, monografi mbi shqiptarët e Çamërisë, Egjyptit, Bullgarisë, Ukrainës. “Prestigji i një komuniteti, sipas zotit Maksuti, nuk  qëndron në sasinë e tij, por në cilësinë që e ka. Komuniteti mbahet pikësëpari nëpërmjet kulturës. Që  të kemi prestigjin ndaj komuniteteve të tjera nacionale, si dhe ndaj shoqërisë së vendeve ku jetojmë, duhet të veprojmë sa më shumë, përmes shkrimeve, botimeve dhe afirmimeve dhe të veprimeve të tjera në fushë të qytetërimit”.

 

Prof. Xhelku Maksuti e lansoi para të pranishmëve, monografinë e Seadin Xhaferit, Mustafa Ibrahimit dhe Baki Ymerit: “Emigracioni i Maqedonisë Perëndimore në Rumani”,- botim i Agjencisë së Emigracionit, që e pa dritën e botimit në Shkup, në kuadrin e asociasionit Interlingua, në fillim të këtij viti. U potencua me këtë rast, vlera e lartë dhe rëndësia e kësaj vepre, guximi i autorëve për të zbardhur fatin e shqiptarëve në diasporë, gëzimet, përmallimet dhe shqetësimet e tyre, lojalitetin e shqiptarëve ndaj Rumanisë mikpritse që u ofroi strehim, punë dhe kushte për ekzistencë. Në këtë vepër përmenden edhe intrigat e një klani mafiotik me prejardhje komuniste nga Shqipëria, që tenton ta shkatërrojë komunitetin e këtushëm shqiptar. Zoti Maksuti theksoi me këtë rast faktin, se “nga trojet shqiptare të Maqedonisë, kanë siguruar ekzistencën në veri të Danubit, një numër i madh kurbetçinjsh shqiptarë, gjurmët e të cilëvet i gjen edhe sot e kësaj dite, sidomos në Bukuresht, Moldovë, Transilvani dhe Olteni”.

 

Një thesar mendimesh për afrimin e shqiptarëve me popullin rumun

 

Akademiku Dumitru M. Ion, poet, prozator dhe përkthyes, botues i një numri të konsideruar poetësh shqiptarë në gjuhën rumune, organizator festivalesh dhe drejtor i Akademisë Internacionale “Orient-Occident”, duke e prezantuar librin më të ri të dr. Luan Topçiut “Paradigmat e mallit në poezinë rumune dhe shqipe”, që u botua para një muaji, në gjuhën rumune, në kuadrin e Editurës Cartea Universitara, theksoi faktin se “është fjala për një thesar mendimesh që u drejtohet rumunëve dhe shqiptarëve. Më duket tejet i rëndësishëm fakti të flasim dhe të mendojmë për një botë ballkanike, për fqinjët tanë në jug të Danubit. Duam apo s’duam, jetojmë në këtë botë ballkanike, jemi të afërt njëri me tjetrin, kufinjtë janë mes nesh, dhe dimë shumë pak për njëri-tjetrin, njihemi shumë pak, nuk dimë gjuhët dhe vlerat e fqinjëve tanë. Dimë më shumë për letërsinë franceze, spanjolle, amerikane, ruse, angleze e kështu me rradhë, dhe nuk dimë pothuajse asgjë për kulturën tonë, dhe për kulturën e fqinjëve tanë historikë”.

 

“Mendoj”, theksoi akademiku Ion, “se një hap i lumtur është botimi i kësaj vepre. Dr. Luan Topçiu sipas asaj që konsideroj unë, para së gjithash është një shkrimtar, një krijues i dyfishtë, një filolog, një studjues, dhe pse jo: një poet që na jep përkthime të mrekullueshme nga rumanishtja në gjuhën shqipe. Fjala është pra, për një pjesë të tezës së tij të doktoratës, një libër që të nxit të merresh me një sondazh filologjik, për deshifrimin e një bote të ngjashme përmes identifikimit të mallit, një ndjenjë që i bashkon popujt, përmes një teme të lashtë. Ajo që na duket e re në këtë vepër, është objekti i paralelizmit ndërmjet fjalës “mall” në gjuhën shqipe, dhe “dor” në gjuhën rumune, një subjekt i rëndësishëm që e gërsheton filologjinë me letërsinë. Libri i dr. Luan Topçiut, siç duket pra, shëmbëllen me një ese, me një studim dhe me një “roman”

 

Dr. Luan Topçiu, nga ana e tij, në vazhdim paraqiti librin më të ri të poetit kosovar Halil Haxhosaj: “Hija e ëndrrave/Umbra viselor”, botim i bashkësisë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë, që e pa dritën e botimit në Bukuresht, në janar të këtij viti. Duke dhënë detaje nga jeta dhe vepra e autorit, prezantuesi e potencoi faktin se “është vepra e parë e një autori shqiptar nga Kosova që del në gjuhën rumune, që gëzoi një numër të konsideruar recensionesh, në shtypin shqiptar të Kosovës, Shqipërisë, Maqedonisë, madje edhe në të diasporës, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, si dhe në mass-median elektronike”. Dr. LuanTopciu bëri me dije auditorin se së bashku me poetin e përkthyesin Baki Ymeri punojnë për botimin e antologjisë së parë të poezisë kosovare në rumanisht. Në vazhdim, zoti Topçiu lexoi disa poezi nga vëllimi i zotit Haxhosaj, dhe duke sjellë disa vlerësime eseistike që ndërlidhen me deshifrimin e shpirtit poetik të këtij autori kosovar.

 

Duke e prezantuar librin më të ri të prof. Xhelku Maksutit “Historia e Komunitetit Shqiptar të Rumanisë”, që e pa dritën e botimit me rastin e Ditës së Flamurit, në kuadrin e Editurës Kriterion, Bukuresht, 2003, profesori i Universitetit “Ovidius” të Konstancës, Prof. Univ. Dr. Panait Panaiti, njëri ndër historianët më të shkëlqyer të Rumanisë, theksoi faktin se “ Historia e Shqipërisë është një histori e  turbullt, jo për shkak të shqiptarëve, por për shkak të forcave me tendenca ekspansioniste, që janë manifestuar kundër saj. “Historia” e Xh. Maksutit është një histori e fakteve dhe e njerëzve që e kanë realizuar atë. Fjala është për një kronikë bashkëkohore, që më shtyn ta përshëndes Shqipërinë, e cila ka qenë përherë motra besnike e Rumanisë, një vend me njerëz të ndershëm, të përvuajtur dhe të varfër, por të pastër shpirtërisht”.

 

Sipas vlerësimeve të ekzagjeruara të prof.dr. Anton Caragea, historian i mirënjohur dhe filoshqiptar i dëshmuar,  autor i një varg artikujsh mbi arnautët në shtypine Bukureshtit, “Autori i “Historisë së Komunitetit Shqiptar të Rumanisë” është një dritë për të gjithë ata që duan të dinë më shumë, për komunitetin, për historinë, për kulturën, dhe qytetërimin shqiptar. Dhe ç’mund të thuash më shumë për këtë libër- thotë Anton Karaxha- ndërkohë që shumë pak dimë për shqiptarët, nuk kemi botime të freskëta, ndërsa libri i Xh. Maksutit plotëson disi këtë boshllëk. Më ka pëlqyer-shton prof.dr. Anton Karaxha, historia e komunitetit shqiptar të Rumanisë, ngase ky subjekt, është tejet tërheqës.

 

Popujt e Ballkanit duhet ta duan njëri-tjetrin

 

Me këtë rast, duke përfunduar, ishlideri i shqiptarëve të Rumanisë, Dr. Xhelku Maksuti, theksoi faktin se popujt e Ballkanit duhet ta duan, ta çmojnë dhe përkrahin njëri-tjetrin. “Komuniteti shqiptar i Rumanisë ndodhet në një periudhë të vështirë, si pasojë e faktit se mjetet e buxhetit qeveritar, derdhen në një adresë tjetër” (Liga e Shqiptarëve të Rumanisë). Për subvencione qeveritare, kanë nevojë edhe ata që angazhohen për botimin e revistës Shqiptari, dhe afirmimin e Bashkësinë Kulturore të Shqiptarëve të këtij vendi, organizatë legjitime me një veprimtari të bujshme, e themeluar në maj të vitit 1990, fill pas Revolucionit antikomunist të Dhjetorit (1989)”. Me këtë rast, u shprehën konsiderata dhe fjalë të denja, edhe për kryetaren e BKSHR-së, dr. Xhemile Alia Susliu, zonja që e mban gjallë përmes sponsorizimit, revistën Shqiptari/Albanezul. Manifestimin lidhur me lansimin e botimeve shqiptare në Rumani, e mbylli para koktejit,  fjala përshëndetse e Ambasadorit shqiptar, Leonidha Mërtiri:

 

 “Sa herë që del një numër i ri i gazetës, sa herë botohet një libër për shqiptarët, unë kujtoj se kësaj ngjarjeje të shënuar, i shtohet një ngjarje tjetër, në vargun e aktiviteteve të komunitetit shqiptar.  Duke dëgjuar fjalët e profesorëve të respektuar, s’mund të them tjetër veçse të shpreh mendimet më të mira, të miqësisë ndërmjet popullit shqiptar dhe popullit rumun. Sigurisht që komuniteti shqiptar është në ditë të vështira, gjë të cilën e kemi bërë të njohur në takimet që kemi patur, por kjo nuk e ka penguar Bashkësinë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë të shtojë kontributin e saj, në forcimin e këtij komuniteti, duke i bërë edhe më tej të njohura, kulturën, historinë, dhe traditat më të mira shqiptare në këtë vend. (...) Falënderoj profesorët Panait, Dumitru M. Jon, Anton Karaxha, si dhe ata që dhanë kontribut për botimin e një autori kosovar, që është shprehje e ndjenjave të dashurisë dhe mirënjohjes ndaj vëllezërve tanë në Kosovë dhe më gjerë”. Shkëlqesia e tij, zoti Mërtiri, përmendi me këtë rast faktin, se së shpejti Bukureshti feston dhjetëvjetorin e nënshkrimit të traktatit të bashkëpunimit rumuno-shqiptar, rast me të cilin do të mbahet një manifestim i denjë kulturor, me anëtarët e komunitetit, me studentët shqiptarë, me autoritetet rumune dhe filoshqiptarët e Rumanisië.