|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

OPINIONE

DITË HISTORIKE PËR EVROPËN

5 maj 2004 / TN

 

Nga Zef AHMETI / St. Gallen (ZVIC!ER)

 

I.

Nga 1 maji Bashkimi Evropian pranoi de jure në gjirin e saj 10 shtete te reja. Pranimi i këtyre shteteve është vlersuar si ditë historike për Evropën. Mediat transmetuan pamje të ndryshe rreth përgatitjeve që ishin bërë nga vendet që po hynin në Evropën e Bashkuar, dhe poashtu edhe përgatitjet që ishin bërë nga 15-tësha e vjetër e Evropës.

 

Mbretëronte një atmosfreë festive. Hyrja e 10 shteteve te reja ne Unionin e Evropës, megjithë disa zërave të skeptikëve që gjatë reportazheve të ndryshe u emruan si “real-politikët”, ishte një ditë e madhe për Evropën. Evropa gjithnjë e më shumë po formësohet, ajo ka marrë kahjen e marrjes së konturave të një shteti Evropian, përkatësisht të një identiteti evropian.

Rruga e bashkimit ka qenë e gjatë dhe e përcjellur sa me vështërsi praktike poaq edhe për shkak të mungesës së dëshirës politike të shteteve evropiane për t`a dorzuar një pjesë të suverenitetit të tyrë politik.

 

II.

Historia e krijimit të shteteve dëshmon se ato janë krijuar gjatë historisë në ato pjesë globit të banuara nga njerëzit. Me kalimin e kohës, nga format primitive të organizimit të shoqërisë, duke kaluar nëpër fazat e ndryshme historike, lindën fillimisht qytet-shtetet dhe pastaj shtetet. Krijimi i shteteve gjatë periudhës së viteve të `60, `70 e `80 të shekullit të kaluar zhvillohet me dekolonizimin e teritoreve, ndërsa me shkatërrimin e blokut të lindjes (Bashkimit Sovjetik) dhe rënies së sistemit komunist kemi një prirje të re të krijimit të shteteve por që lidhen në parakushte të vështira. Shtetet gjatë historisë dhe raportet ndërmjet tyre kanë qenë koekzistente (qëndrimi i shteteve pranë njëri tjetrit) e me kohë kalojnë në raporte kooperative (kooperimi mes shteteve) dhe sot gjithnjë e më shumë flitet dhe veprohet për integrim.

Pra kemi një proces historik koekzistencë-kooperim-integrim të shteteve.

 

III.

Pas Luftës së Dytë Botërore në Europë startoi një prirje e re e zhvillimeve. Pas akteve ndërkombëtare me rëndësi të veçantë, si themelimi i OKB-së, Deklarata e të Drejtave të Njeriut e OKB-së e kështu me radhë, në Evropë filloi një proces i ri i integrimit, më së pari ekonomik. Me themelimin e Bashkësisë Evropiane (Europäische Gemeinschaft) të viteve të 1950`, në Evropë filloi fillimisht një proces i integrimit ekonomik, ndërsa integrimi politik trajtohej vetëm si rezultat i integrimit ekonomik. Ky proces i entpolitizim njihet si teoria (neo)-funksionaliste e integrimit. Ky proces është i lidhur ngushtë me ndikimet e saj në rregullimet dhe raportet brendashtetërore.

 

Shtetet e Bashkimit Evropian (Unioni Evropian) në fillim të procesit të integrimeve në Evropë, kanë mbartur më lehtë suverenitetin e tyre ekonomik në organet mbinacionale, ndërsa sa i përket suverenitetit politik, shtetet anëtare kanë ngurruar dhe ende ngurrojnë, që ky suverenitet përfundimisht të mbartet në organet e një krijese, tek organet e mundshme të shtetit a federatës se BE-së. Ndërsa si e veçantë e demokracisë në BE vlersohet neni 6 i Marrëveshjes Amsterdamit ku thuhet se, BE-ja bazohet në parimet themelore të lirisë, demokracisë, respektimit të të drejtave të njeriut, lirive themelore si dhe në shtetin juridik.

 

Procesi i zgjërimit të BE-së ndikoi që çështja e kushtetutës së BE-së të të bëhet temë shumë e rëndësishme për ardhmërinë e Evropës. Në fillim të debatit për kushtetutën e BE-së kanë dalë në pah diferencat mes Gjermanisë dhe Francës lidhur me konceptin e Kushtetutës së Evropës. Përderisa Franca pretendon që politika të mbetet edhe mëtutje në duart e qeverive të shteteve nacionale, vizioni i Gjermanisë flet për ndarjen e suverenitetit mes organeve mbinacionale dhe shteteve anëtare si një sistem kushtetues.

 

E veçanta e një kushtetute Europiane në procesin e integrimit qëndron në atë se kemi të bëjmë me një sistem të ri. Dhe për këtë arsye dëtyra e teorisë kushtetuese në këtë drejtim është që të zhvillojë nga doktrina e tashme, struktura organizative e procedurale për një sistem të tillë.

 

IV.

Në kët proces integrimesh edhe Ballkani Perendimorë, emrim ky që për mua është i gabueshëm, duhet të (ri)shqyrtoj qëndrimet politike aktuale dhe situatën reale të shteteve të këtij rajoni i cili, padyshim, është Evropë dhe i takon Evropës.

 

V.

Në këtë proces integrimesh evropiane populli shqiptarë dhe lidershipi kanë shprehur dëshirën politike për t`iu bashkuar.  Sfidat dhe kërkesat, përkatësisht kushtet që ka vënë BE-ja për shtetet që dëshirojnë të bëhen pjesë e këtij Unioni, janë të emruara në nenin 6 të Marrëveshjes së Amsterdamit. Se sa janë plotsuar këto kushte, këtu konkretisht tani po flasim për shetin e Shqipërisë, sipas vlersimeve të fundit të komisionerit të BE-së për integrime janë vlersuar shumë të mangëta dhe që kanë nevojë për efektivitet më të theksuar dhe praktikim të principeve të dhëna në nenin 6.  Shqipëria sikur të luftonte elementet negative që e kanë kapluar do të kishte mundësi që të jetë vend i shkëlqyeshëm.

 

Integrimet e shqiptarëve në Evropë kanë filluar që moti me diasporën shqiptare që jeton në vendet e ndryshme të BE-së. Mirëpo trungu i tyre ende nuk po i përmbushë kushtet e kërkuara nga Evropa. Populli shqiptar, kudo që jeton, integrimin në Evropë duhet ta shohë edhe si një shansë të mirë për Bashkimin de fakto të tyre në kuadër të këtij procesi.

 

VI.

Megjithë pyetjeve të pazhgjidhura në Evropën Juglindore, e në mënyrë të veçant problemi i Kosovës, me zhgjidhjen e çështjes së saj përkatësisht të statutit, do të bëhej edhe një hapje e rrugës së integrimit të kësaj pjese të Evropës në BE. Një politikë e shëndoshë duke u bazuar në principet e nenit 6 të marrëveshjes së Amsterdamit, tërheqja e disa propozimeve politike nga disa parti shqiptare, si ai për Union Kosovë-Shqipëri që vetëm po shkaktojnë konfuzione, kjo dhe shumë probleme tjera me integrim në Evropë më nuk do te kenë nevojë për zgjidhje, pasi që vetvetiu shumë çështje me realizimin e integrimit në BE do të bëhen të tejkaluara dhe jorelevante për tu diskutuar.

 

Mëtutje nëse shikojmë trendin e zhvillimeve integruese atëherë populli shqiptar në një Evropë të Bashkuar duhet të jenë më vigjilent dhe atraktiv, poashtu edhe më syçelë duke bërë politikë me interes kombëtar patriotik dhe sa më larg nacionalizmit të dëmshëm, por duke ruajtur interesat kombëtare me metoda demokratike e duke demostruar një politikë unike dhe njëkohësisht duke i`u përshtatur ecurive rajonale e globale.