|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

 

 

   
 

Pėrkujtim

 
 

55-vjetori i vrasjes tinėzake e atdhetarit dibran dhe luftėtarit tė papepur pėr liri – Nexhat AGOLLI

 
 

 
26 prill 2004 / TN
                                          
Nga Ibrahim EGRIU
 
Pas arrestimit nė banesėn e tij nga policia sekrete jugosllave, ate e vunė nėn torturat mė ēnjerėzore pėr ta detyrauar qė ta tradhtojė ēėshtjen e shenjtė kombėtare dhe  bashkėluftėtarėt  e  tij ilegalė qė kishte nė Prishtinė e Shkup, siē ishin: -Rifat Berisha  i Drenicės, Xheladin Hana i Gjakovės, e tė tjerė  nė  Kaēanik,  Dibėr, Gostivar e gjetkė.
 
Udbashėt e Beogradit e mbytėn duke e torturauar gjatė natės 27-28 prill 1949 nė njėrėn nga qelitė e burgut tė Shkupit.
 
Trupi i pajetė, i pėrshkuar nga bajonetat e udbashėve, u bart nga qelia e njomur me gjakun e tij dhe u vendos pas mesit tė na tės nė sheshin e Shkupit, ku u qėllua me njė breshėri automatike pėr tė krijuar pėrshtypjen nė popull se u vra nė tentativė arrati sje nga burgu, ku dhe qe mbatur Proēesverbal fiktiv.
 
Nexhat Agolli: “I heshtur, as nė varr nuk dua tė jem”
 
- Nexhat Agolli s’ishte nga ata qė mund tė qėndronte indiferent, as ndaj aku zave e as ndaj krimeve antishqiptare.  Ai u deklaronte autoriteteve jugosllave  e  maqedo nase: ”Pritja nė heshtje nuk mė pėlqen. I heshtur unė, as nė varr nuk dua tė jem”dhe,mė tej u vinte nė dukje se”nė masat shqiptare vėrehen zhgėnjime pėrsa u ėshtė premtuar: Liria, barazia dhe plebishiti”.
 
Logjika e tij politike dhe juridike ishte e fuqishme aq sa kėto detyroheshin qė t’i pėrgjigjeshin disi me terminologji demagogjike e  justifikuese  tė  atij momenti politik:”Kah ajo ditė po shkohet, por le tė kalohen njėherė plagėt e luftės,  e  kė to, pa dhėmbje nuk kalohen”. Por, Nexhati, me njė vizion tė gjėrė kombėtar,  vėrente  se gjithēka qė po ndodhte kundėr popullsisė shqiptare nuk ishe as e rastit, as kalimtare dhe aspak e justifikueshme, por tėrėsisht e pafalshme.
 
Ai, sė bashku me vėllaun e tij, Qemal Agollin, Haqif Lleshin,  Sali Lisin  etj. ngrinte zėrin tek udhėheqėsit serbė e maqdonas, pėrkatėsisht tek Svetozar Vukmanoviq Tempo e Lazar Kolishevski pėr lirimin e dhjetėmijė shqiptarėve qė mbaheshin nė izolim nė Stacionin e Monopolit tė duhanit nė Tetovė nė gjendje torturash dhe pa shpresė shpėtimi, nga tė cilėt brenda njė nate qenė masakruar 1.200 veta, ashtu siē  ndodhi  edhe  nė Gostivar, Kėrēovė, Dibėr e gjetkė; pėr tė cilėt spekulohej tmerrėsisht nėn akuzėn:”bashkėpunėtorė tė fashizmit”.
 
Ndėrhyrja e Nexhat Agollit aq e guximshme pėrbėn njė akt tė madh  atdhe tar, duke shpėtuar mijėra jetė shqiptare nga vdekja e sigurt pa pėrfillur fatin e  jetės  sė vet, kėshtu qė mbi kėtė bazė pati shumė familje shqiptare qė e mbiquajtėn meritueshėm shpėtimtar tė jetės sė tyre, e qė e pėrcollėn me buqeta lulesh.
 
Si deputet i popullsisė shqiptare, ai ngriti zėrin qė shqiptarėve t’u  jepen  tė drejtat dhe liritė e premtuara, barazia kombėtare dhe simbolet e veta historike,  e drejta e pėrdorimit tė gjuihės,e drejta e arsimit dhe e kulturimit tė masave shqiptare nė gjuhėn amėtare, barazia e pėrfaqėsimit nė pushtetin legjislativ, ekzekutin dhe gjuhėsor.
 
Eshtė veēori e veprimtarisė kombėtare e tij qė pa pritur se ē’do tė  ndodhte me fatin e vetėvendosjes kombėtare, krijoi dhe shtriu bėrthama arsimore e kulturore nė gjirin e vetė njėsive ushtarake shqiptare gjatė  luftės,  si  dhe  nė  rimėkėmbjen  e  rrjetit shkollor e tė aktiviteteve kulturo-artistike nė terrenin e hapsirave shqiptare. Ai, qysh  nė procesin e vetėēlirimit nga pushtuesi nazifashist, i jepte rėndėsi arsimit dhe kulturės,  hallkė kryesore vlerėsonte shkollėn, kuadrin arsimor dhe tekstet shkollore.
 
Me pėrkushtim tė veēantė siguroi hapjen e Kursit pedagogjik shqiptar nė Shkup,  krahas atyre  qė  hape shin nė Prizren e Prishtinė aso kohe dhe merrnin nė ndihmė disa dhjetra  arsimtarė  nga shteti i pavarur shqiptar, pra nga Shqipėria. Mė  1945  hapi shkollėn  ”Liria” nė  gjuhėn shqipe, ndėrsa pėr drejtor emėroi pishtarin e arsimit, Abdi Begun-Haxhiu.
 
Mandej, kujdesi i tij direkt ishte pėrqėndruar edhe tek nevoja  e  njė  Tribu ne publicistike tė asj kohe, nė bashkėpunim me bashkėluftėtarėt e vet: -Xheladin  Hanėn nė Prishtinė dhe Ali Mullain nė Dibėr nxorrėn nė dritė gazetėn e parė shqipe”Flaka” Kėshtu, kjo Tribunė publicistike e nisi fillin e jetės, prej nga filloi  tė  rreza tonte mendimi dhe vullneti i popullsisė shqiptare, ndonėse pasoi cenzurimi dhe persekutimi i kėsaj gazete sė bashku me vetė nismėtaron e saj,Nexhat Agolli.
 
Nė drejtim tė vetėvendosjes kombėtare shqiptare, si Nexhati,  poashtu  edhe bashkėluftėtarėt e tij dhe vetė popullsia shqiptare po vetėdijėsoheshin se ēėshtja e  tėrėsisė kombėtare shqiptare po tradhtohej jo vetėm  nga  udhėheqja  e  shtetit  jugosllav, por edhe nga vetė Fuqitė e Mėdha, tė cilat deklaruan paprekshmėrinė e kufijve tė paraluftės, gjė qė pėr kombin shqiptar pėrligjej ricoptimi i tij nė dobi tė Jugosllavisė. Dhe, nga baza juridike, Nexhat Agolli, gjithnjė e quajti Jugosllavinė krijesė  artificiale,  tė  ngritur  mbi bazėn e dhunės dhe tė padrejtėsisė kombėtare e njerėzore ndaj kombit shqiptar.
 
Nexhati e ndjeu thellė edhe shpatėn tjetėr tė Beogradit ku, trevat shqiptare, nuk i la si njė tėrėsi tė vetme nė pėrbėrje tė tij, por i coptoi midis tri republikave,  ndonė se kishin kompaktėsinė dhe vazhdimėsinė etnike. Shovinistėt  jugosllav  kishin  vendosur qė nė pėrbėrje tė shtetit federativ tė mos lejohej faktori unik shqiptar, ndėrsa nė tė ardh men tė mos ekzistonte faktori unik shqiptar as nė Gadishullin Ballkanik. Ai, kishte ardh ur edhe nė pėrfundim tjetėr se: si fuqitė perėndimore edhe ata lindore ia kishin bėrė me hile Shqipėrisė si tėrėsi kombėtare dhe Shqipėrisė si shtet i pavarur.
 
Dihet dhe fakti se, Nexhat Agolli dhe shumė atdhetarė tė tjerė, kanė qenė tė papajtueshėm me aneksimet e trevave shqiptare: - Serbisė, Maqdonisė e Malit tė  Zi,  kur dihet se ato janė etni shqiptare. Figura e Nexhatit bėhet edhe mė  madhore  pėrmes  konfrontimeve nė vazhdimėsi dhe pas Konferencės sė paqės nė Paris tė vitit  1946  e  deri  nė vitin 1949, duke qenė nė brendinė e planeve antishqiptare tė  qarqeve  sunduese  serboju gosllave; ai e thoshte fjalėn e vet  kundėr  pabarazive  dhe  padrejtėsive  ndaj  popullsisė shqiptare dhe jo pak ishte impulsiv. Por, mendimet dhe qėndrimet e tij nuk ishin tė  mby llura nė vetvete, ato gjenin pasqyrimin e tyre edhe nė organizimin e veprimtarisė  ilegale e tė programuar, thelbi i sė cilės ishte dhe mbeti - bashkimi mbarėkombėtar shqiptar.
 
Lidhja e tij me atdhetarėt e tjerė tė shquar, siē ishin: - Rifat Berisha ish –nėn kryetar i Kėshillit Nacionalēlirimtar tė Kosovės e Rrafshit tė Dukagjinit, Xheladin Hana isht.drejtor i gazetės”Rilindja” dhe me disa aktivistė tė tjerė, kishte tėrhequr vemendjen UDB-sė qėndrore tė Jugosllavisė. Kėshtu, nė maj tė vitit  1948,  shkarkohet  nga  funksionet ekzekutive,  kurse nė mesnatėn e 15-16 prillit 1949,  arrestohet nė banesėn e tij,  ndėr sa, mė 27-28 prill *49 ekzekutohet barbarisht e tinėzisht.
 
Nexhat Agolli, si luftėtar i ditur dhe i guximshem e si atdhetar i  paepur,  qe kthyer nė legjendė, ndėrsa vepra e legjenda mbeten burim frymėzimi. Ai  pėrbėn  njėrėn nga figurat mė tė kompletuara me dije, me botkuptim tė thellė kombėtar dhe plot virtyte pėr ēka meriton nderime dhe respekt tė thellė e tė pėrjetshėm. Figura dhe vepra e tij pėrbėn kushtrim pėr liri dhe bashkim kombėtar.
  
 
P. S. - Tė dhėnat janė marrė nga shėnimet e profesorit tė nderuar, z. Shaban Braha,  kryetar i luftėtarėve tė Tiranės, me rastin e mbajtjes sė Simpoziumit, fjalėn e ras tit ia kushtoi figurės patriotike tė Nexhat Agollit: atdhetar, intelektual, ushtarak  dhe  qe veritar i viteve tė pasluftės nė Maqedoni.-Lavdi veprės sė tij !  Me nderime:-I. Egriu


                       Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.