Inspektorati i pasurive te padeklaruara

Koment

Inspektorati i pasurive te padeklaruara

21 prill 2004 / TN

Çerçiz LOLOÇI

Ligji më i ri parlamentar për deklarimin e pasurive të zyrtarëve të lartë të shtetit, pason një dekret të kahershëm të ish presidentit Sali Berisha dhe të një insektoriat të posaçëm parlamentar, iniciativa këto që nuk patën ndonjë rezultat të dukshëm pavarësisht se strukturat shtetërore të qeverisë së parë demokratike arritën të çojnë para dyerve të drejtësisë një grup zyrtarësh të lartë, përfshi edhe kryeministrin e tanishëm Fatos Nano.

Ligji i përgatitur me konsulencë të specialistëve të huaj dhe i kaluar me ngut në Kuvendin e Shqipërisë, ka krijuar tashmë një strukturë të pavarur për zbatimin e tij, të kryesuar nga gjykatësja e njohur Fatmira Laska si dhe ka arritur të mbledhë më shumë se tetëdhjetë për qind të formularëve detyrues.

Në funksion të kësaj detyre, kreu i komisionit të deklarimit të pasurive ka pohuar se është përmbushur faza e parë e grumbullimit të formularëve tip dhe tashmë do të fillojë verifikimi në terren i pasurive të deklaruara me ato në fakt.

Pa pasur kurrfarë paragjykimi për funksionimin dhe veprimtarinë e këtij institucioni të ri (për hir të së vërtetës janë ende të papërcaktuara se çfarë statusi duhet të kenë inspektorët dhe nëninspektorët e kontrollit të pasurive; ka ende probleme me mbështetjen logjistike), strukturat shqiptare kanë pasur dhe kanë gjithashtu një strukturë të Kontrollit të Lartë të Shtetit që, pavarësisht raporteve voluminoze dhe kontrolleve të institucione dhe zyrtarëve, nuk ka mundur të çojë në dyert e gjykatave asnjë zyrtar të lartë.

Kjo ka ndodhur edhe në vitet 1997-1998 që po ribëheshin strukturat për shkak të një mazhorance tjetër, por edhe në 2003-2004 kur shumë institucione ndërkombëtare, Departamenti i Shtetit Amerikan dhe Bashkimi Europian denonconin për shkallë të lartë korruptive të ministrave, deputetëve, ish deputetëve dhe të zyrtarëve me poste mjaft të larta shtetërore.

Hapi i parë, ai i dorëzimit vullnetar dhe në afatin e duhur të dokumentacionit për deklarimin e pasurive, është një hap pozitiv që duhet përshëndetur; edhe nëse nuk ndëshkohet askush nga kjo veprimtari kontrolluese ajo presupozon edhe një amnisti fiskale, vë një gur në sistemimin e pasurive dhe në dokumentimin e kapitaleve që deri më tani kanë kaluar në kanale të errta dhe të paverifikueshme. Por, përveç kësaj ane, në shumë deklarime mendohet të jetë dhënë minimumi i pasurive për të eleminuar kështu edhe pyetjet që vijnë pas tij: si janë siguruar këto të ardhura, ç'pjesë zë trashëgimia, në ç'raport janë këto kapitale me detyrimet që ke paguar çdo vit në shtet etj..

Nuk përbën ndonjë zbulim të madh që shumë pasuri zyrtarësh dhe ish zyrtarësh nuk gjenden në formularët e kontrollit të pasurive, sepse janë nën emra të afërmish, ose rrethe farefisnore, të cilët janë njerëz fare të zakonshëm dhe pranë minimumit jetik; edhe për këto raste shoqëri më të konsoliduara se ne kanë tashmë mekanizmat për t'i vënë "emrin e vërtetë". Këtu qëndron edhe thelbi i funksionimit të një komisioni shtetëror në kontrollin e pasurive të zyrtarëve të lartë që të shohë përtej asaj deklarate të thjeshtë që është arshivuar pranë tyre. Zbardhja e këtyre pasurive të nëndheshme do të sjellë një realitet tjetër edhe në spektrin politik shqiptar dhe do të kufizojë shumë diktimin e krimit në politikë dhe në shumë nivele të tjera.