|  KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

 

 

   
 

Njė botim i rėndėsishėm kushtuar shqiptarėve nė Düsseldorf me rrethinė

 
 

PASQYRĖ E VEPRIMTARISĖ SĖ DENJĖ ATDHETARE DHE KULTURORE

 
 

 

13 prill 2004 / TN

- „Pasqyra e Mergimtarit”, botim me rastin e 25 - vjetorit tė themelimit te Klubit pėrkatėsisht tė Qendrės Kulturore Shqiptare „Emin Duraku” nė Düsseldorf, hartuar nga veprimtari Hyzri Rekaj;

Ēerkin BYTYĒI

Diaspora shqiptare nė  Gjermani, qė  nga vitet e para tė  vendosjes nė kėtė nėnqiell tė vendit mik tė shqiptarėve, u organizua me qėllimin e vetėm – aktivizimin e bashkėkombasėve nga trevat e ndryshme shqiptare, lidhmėrinė e ngushtė tė tyre dhe bashkėrenditjen e veprimtarive kulturore e politike nė funksion tė mbėshtetjes sė aspiratave shekullore shqiptare pėr liri e pavarėsi.

Si formė mė e mirė dhe e favorshme e organizimit, tek pjestarėt e popujve tjerė, u dėshmuan klubet dhe shoqėrit syrėsh si ato tė italjanėve, spanjollėve, turqėve, kroatėve e tė tjerėve qė nė Gjermani ishin vendosur mė parė, ndaj mėrgimtarėt shqiptarė shfrytezuan pėrvojėn e veprimit tė tyre dhe nė bazė tė specifikave shqiptare, jetėsuan nevojėn e organizimit, tė thuash si ato nė kohėn e rilindasėve, qė nuk kursyen asgjė pėr zhvillimin  e veprimtarive kulturore, politike e patriotike.

Kėshtu, edhe pse vite mė parė shfaqeshin ide dhe inisiativa pėr tu organizuar rreth vatrave kulturore e sportive tė bashkatdhetarėve tanė tė mėrguar, kjo u realizua ne vitin 1978 dhe pikėrisht nė Düsseldorf tė Gjermanisė, kryeqendrėn e Nordrein Westvalisė, ku pėrqėndrimi i punėtorėve shqiptarė ishte i madh. Kjo vatėr kulturore dhe me rėndėsi politike dhe atdhetare, shpejtė u bė qerthe rreth tė cilės u tubuan qindra bashkatdhetarė, tė cilėt, pėrkundėr pengesave tė mėdha, shantazheve dhe bllokimit tė veprimtarisė nga organet konzulare jugosllave tė kėtij qyteti, kėtė Klub emėrtuan me emrin e heroit Emin Duraku.

Punėn e ēmueshme dhe tejet tė rėndėsishme, plotė mund e sakrifica, qė pėr 25-vite me rradhė e zhvilluan anėtarėt e Klubit pėrkatėsisht tė Qendrės Kulturore Informative Shqiptare „Emin Duraku” nė Düsseldorf, nė njė botim tejet tė vlefshėm, publikuar kohė mė parė, e ka pasqyruar veprimtari i palodhshėm, njėri nė mesin e nismėtarėve pėr themellimin e tij, atdhetari i shquar dhe i palodhshmi pėr organizimin e mėrgatės sonė dhe pėr ēėshtjen shqiptare, Hyzri Rekaj.

Ndonėse botim modest, me pak faqe, por me material tė hollsishėm, shėnime tė detajizuara qė i ngjajnė njė ditari tė mbajtur me kujdes e pasion, ky botim paraqet njė dokument me vlerė tejet tė ēmueshme nga mund tė merren tė dhėna pėr fillimin e organizimit tė diasporės shqiptare jo vetėm nė Düsseldorf e rrethinė por edhe nė Gjermnani e mė gjerė. Fotoset qė e ilustrojnė kėtė botim janė

dėshmi mė e mirė e punės sė begatshme kulturore e sportive, politike e atdhetare, zhvilluar nė funksion tė organizimit tė shqiptarėve tė mėrguar.

Shqiptarėt-pjestarė tė njė kombi tė madh

Me organizimin e Klubit „Emin Duraku” nė Düsseldorf, nė tė vėrtetė shqiptarėt u identifikuan si pjestarė tė njė kombi tė madh qė erdhėn nga trojet shqiptare tė Jugosllavisė sė atėhershme. Ishte ky argument i fuqishėm jo vetėm para organeve tė shtetit Gjerman por edhe pikėnisje pėr tė shtuar kėrkesat pėr trajtim tė drejtė tė shqiptarėve nga organet e kėtushme konzulare, tė cilave organizimi i shqiptarėve nė baza kombėtare iu bė halė ne sy. Shi pėr kėtė, pėrpjekjet e konsulatės Jugosllave nė Düsseldorf pėr tė mbikqyrė dhe pėrcjellė shqiptarėt, veprimtarinė e tyre kulturore dhe politike, u shtuan dukshėm, ngase me formimin e Klubit Shqiptarė „Emin Duraku”, diaspora shqiptare nė kėtė pjesė, filloi tė pavarėsohet nė aktivitete dhe organizime tė ndryshme duke mos pėrfillė fare kėrkesat dhe udhėzimet e punėtorėve konzular.

Autori Hyzri Rekaj, nė kėtė botim kushtuar veprimtarisė sė kėtij klubi tė rėndėsishėm, pėrshkruan nė hollėsi fėrkimet dhe kundėrthėniet me konzulatėn jugosllave nė Düsseldorf, qė nismės dhe formimit tė klubit, synonin ti jepnin dimension tė interesit qė nuk pėrkonte me atė shqiptarė.

Organizimi i Klubit te Punėtoreve Shgiptarė nga Jugosllavia „Emin Duraku” ne Düsseldorf, siē u emėrtua fillimisht, bėri jehonė tė madhe nė mbarė Gjermaninė dhe nė shtetet pėrreth. Hyzri Rekaj si pjesėmarrės i aktiviteteve qė nė ditėt e para, shkruan se nė fillim u anėtarėsuan mėse 300 bashkatdhetarė, tė cilėt iu ēasėn formave tė shumta tė organizimit kulturor, sportiv. Arrinin kėtu delegacione tė shumta nga Kosova, pėrfagesues tė jetės kulturore, arsimore, informative e sportive por edhe pėrfaqėsues politik. Nė lokalet e klubit u organizua edhe arsimimi fillor dhe profesional pėr tė rritur, u hap biblioteka dhe zhvilloheshin veprimtari tė ndryshme. Interesimi i bashkatdhetarėve pėr tė mbeshtetur aktivitetet, shtohej dukshėm. Pėr tė gjitha kėto veprimtari dhe organizime, autori Hyzri

Rekaj, jep tė dhėna tė detajizuara, sikundėr edhe pėr masat represive qė ushtroi pushteti jugosllav ndaj veprimtarėve dhe anėtarėve tė klubit.

Klubi dhe veprimtarėt nė shenjestėr tė konzulatės e pushtetit

Nė vazhdėn e masave tė marra, me qėllim tė futjes sė frikės tek veprimtarėt dhe anėtaret e klubit, ishin shpifjet e shumta, shantazhet dhe bisedat qė zhvilloheshin me anėtarėt e klubit nė konzulatėn nė Düsseldorf.

Nė kėtė botim, autori njofton se nė vitin 1980 veprimtari i kėtij klubi Nebi Reka, me tė shkuar nė pushimet e verės nė Kosovė, burgoset nga policia dhe dėnohet pėr propagandė armiqėsore kundėr Jugosllavisė. Kėshtu ai mbeti nė vendlindje dhe e humbi vendin e punės nė Gjermani. Masa tė njejta pėrjetuan edhe veprimtarėt tjerė si Malush Ademaj, Xheladin Rrustemi, Isa Vishi, Hajrush Vishi, Sinan Zogaj, Safet Azizi, Musa Dakaj, Azem Ademaj e tė tjerė tė cilėt u dėnuan nė kohėzgjatje  prej dy muajsh deri gjasht vite burgim.

Nga frika se do t'iu nėnshtrohen masave tė policisė pėr veprimtarinė e tyre nė Klubin „Emin Duraku” sikurse Sylejman Hagjia, Samedin Ilazi, Xhafer Ademaj, Azem Ademaj, Haki Bega, Avdyl Berisha etj., tė cilėve iu muarrėn pasaportat dhe u ndaluan shumė kohė nė vendlindje, e disa madje edhe pėrgjithmonė, njė numėr i anėtarėve pėrkohėsisht u larguan nga aktiviteti. Shumė veprimtarėve tė klubit iu ndėrpre rruga pėr udhtim nė vendlindje me vite tė tera. Shumė sish, afro 20 vite nuk e vizituan vendlindjen dhe tė afėrmit e tyre.

Masat e shqiptuara ndaj kėtyre dhe shumė veprimtarėve tjerė u manifestuan veēanėrisht pas pėrkrahjes publike dhe tė vendosur tė kėrkesės pėr Kosovėn Republikė qė u shprehė fuqishėm dhe nė  mėnyrė tė organizuar nėpėr demonstratat e organizuara me bashkatdhetarėt e qendrave tė shumta tė Evropės. Kėto dhe organizimi i demonstratės nė Düsseldorf me 9 maj te vitit 1981, nė bashkėpunim me Klubin „Kosova“ nė Bielefeld, nė shenjė solidarizimi me demonstratat studentore tė Prishtinės dhe duke e ndier vehten si pjesė e pandarė e popullit tė Kosovės, tė indinjuar nga terrori qė ushtroi policia dhe ushtria ndaj demonstrueseve paqėsor nė Prishtinė, nxiti edhe mė shumė organet e atėhershme jugosllave pėr tė keqtrajtuar punėtoret shqiptarė, pjesemarrės tė demonmstratave dhe veprimtarėt e klubeve.

Klub i dashur dhe respektuar nga mėgimtarėt

Duke i bėrė njė pėrshkrim veprimtarive tė viteve 1981-1983, Hyzri Rekaj shkruan se kjo ishte njė periudhė e demonstrimeve nėpėr rrugėt e qyteteve mė tė mėdha tė Evropės si nė Gjermani, Zvicėr, Austri, Francė, Belgjikė, Suedi etj.  - Nė kėto demonstrata, Klubi ynė, ishte njėri prej klubeve mė nė zė, mė i organizuar dhe mė masovik qė ishte shembull pėr rrethe tė tjera, si nė Gjermani ashtu edhe jasht saj.

Me tė drejtė Klubi „E.Duraku” u bė klubi mė i dashur dhe mė i respektuar nė mesin e mėrgatės shqiptare. Gjatė kėtyre demonstratave, pos qė popullit shqiptarė nė Kosovė i jepej mbėshtetje e plotė nė kėrkesėn sublime pėr Kosovėn Republikė, bėhej senzibilizimi i opinionit evropian me kėtė kėrkesė, si  edhe njohja e veprimtarėve shqiptarė qė jetonin dhe punonin nė vendet e Evropės perėndimore. Kjo njohje pastaj do tė shėrbej nė konsolidimin e rradhėve tė atdhetarėve pėr ta ndihmuar e udhėhequr luftėn deri nė zgj edhjen e ēėshtjes shqiptare.

- Nga individėt qė u bėnė mė tė njohur e mė tė dashur nė mesin e mėrgatės shqiptare ishin tre udhėheqėsit tanė: Jusuf e Bardhosh Gėrvalla dhe Kadri Zeka, qė na prinin e na udhėzonin nė shumė protesta, tubime e biseda qė organizonim nėpėr klube. Kėta tre veprimtarė tė shquar ishin edhe nė mesin tonė, pra nė Klubin „Emin Duraku”. Kėta e deshtėn shumė klubin dhe rretheve tjera u thonin ta merrnin si shembull pėr tė hapur edhe ata klube si ky nė rrethet ku vepronin, rrėfen H.Rekaj.  

Autori sikur bėnė pėrpjekje tė rradhisė nė faqet e historisė sė organizimit tė mėrgatės sė re shqiptare emrat e shumtė tė veprimtarėve nga Düsseldorfi dhe rrethe tė tjera tė Gjermanisė si nga Wuppertali, Mülheimi, Dusiburgu, Oberhauseni, Bochumi, Dortmundi, Kölni, Leverkuseni, Acheni e qytete tė tjera qė me vetėmohim u angazhuan dhe mbėshtetėn veprimtarinė e kėtij asociacioni tė rėndėsishėm shqiptarė nė Gjermani. Tė tillė ishin shumė por po i pėrmendim disa nga ata si Nazmi Nuha, Xhemajl Nuha, Sylė Nuha, Samedin Ilazi, Mursel Nuha, Besim Rexha, Haxhi , Sadri e Zade Bega, Jakup Kurtishaj, Qamil Rexhepi, Zyber Kryeziu, Hamdi e Sadri Gashi etj.

Ndėrkaq, pėr veprimtarinė e Klubit nė vitet para luftės, nė kėtė botim pėrmenden nisma, aktivitete dhe aksione tė shumta organizuar pėr tė ndihmuar popullin e pėrvuajtur tė Kosovės. Nė shifra e fakte pėrmenden aksionet e grumbullimit tė ndihmave materiale dhe lexuesit pėrshtypje i bėn njė shifėr prej 90 mijė markash gjermane, grumbulluar nga bashkėatdhetarėt pėr tė ndihmuar arsimin nė Kosovė.

Shkruhet kėtu edhe pėr aksionet e zhvilluara nė periudhėn gjatė luftės nė Kosovė dhe theksohet se u pėrkahėn dhe mbėshtetėn fuqishėm tė gjitha aksionet e organizuara . Pėr aksionin Gjithēka pėr Pavaresinė e Kosovės u tubuan kėtu madje mėse 700 mijė marka.

Shkolla Shqipe ne Düsseldorf krah i fortė

Njėri nga segmentet qė e ka preokupuar edhe mėrgatėn e Düsseldorfit me rrethinė ka qenė ruajtja e identitetit tė fėmijėve qė jetojnė nė mėrgim. Mbase nė Gjermani, kaherė mundėsohej organizimi i shkollave nė gjuhėt e popujve tė ardhur, shumė herė u inciuan kėrkesa pėr hapjen edhe tė shkollės shqipe, por konzulata jugosllave, injoronte kėrkesat e tilla dhe pengonte hapjen e shkollės. Por, pas insiistimit tė vazhdueshėm, presioneve tė bėra dhe bisedave tė zhvilluara me organet  gjermane e ato tė Kosovės, megjithatė u mundėsua organizimi i mėsimit pėr fėmijėt shqiptarė.

Kėshtu, duke shkruar pėr segmentin tejet tė rėndėsishėm tė Qendrės Kulturore Informative Shqiptare „E.Duraku” tė Düsseldorfit, si u emėrtua ky asociacion nė vitin 1996, pėrkatėsisht pėr Shkollėn plotėsuese shqipe, thuhet se ajo qė nga themelimi nė vitin 1985, funksionon me sukses dhe me aktivitetet intensive tė zhvilluara u bė dhe vazhdon tė jet shpirt i kėsaj Qendre shqiptare. Me respekt pėrmendet edhe angazhimi i mėsuesve Pal Pergjokaj (i ndjerė), Rifat Hamiti dhe Nexhmije Hamiti, tė cilėt me pėrkushtim angazhohen nė tė gjitha veprimtaritė. Puna e tyre me nxėnės, programet e organizuara, aktivitetet e zhvilluara, dhe aktiviteti intenziv i tyre i zhvilluar deri mė tash, kėsaj qendre i dhanė impulse te reja.

Asnjėherė nuk ėshtė paramenduar organizimi i aktiviteteve tė Qendrės “E.Duraku” pa pjesėmarrjen aktive tė nxėnėsve, tė cilėt, me prezentimet solide, me programet kulturore, tė udhėhequr e pėrgatitur nga arsimtarėt  e tyre, entusiasmojnė bashkatdhetarėt nė tė gjitha programet qė shfaqen me rastin e shėnimit tė festave kombėtare. Tradita e bashkėpunimit tė sukseshėm po vazhdon edhe mėtej dhe po arrihen suksese nė tė gjitha sferat e organizimit.

Nė kėtė vazhdė pėrmenden edhe rezultatet e  Klubit futbollistik tė formuar pran kėsaj Qendre, me rezultatet e arritura tė tė cilit, mburren tė gjithė.

Aktivitetet qė s`kan tė ndalur

Rreth  Qendrės Kulturore Informative Shqiptare „E.Duraku“ nė Düsseldorf edhe sot e kėsaj dite me zell punojnė veprimtarė tė dalluar, tė cilėt premtojnė se kjo vatėr kulturore e mėrgimtarėve, e themeluar ndėr tė parat me pėrcaktim kombėtarė nė diasporėn shqiptare nė Gjermani, do tė vargoj suksese tė mėtejshme nė tė gjitha sferat e veprimit. Vazhdimėsia e traditės shumėvjeēare tė punės ka rėndėsi tė veēantė edhe aktualisht, mbase numri i klubeve shqiptare jo vetėm nė Gjermani po pakėsohet.

Nė Düsseldorf lindin nisma, die, aksione e aktivitete nga mė tė ndryshmet dhe tė rėndėsishme kombėtare. Ndaj, me tė drejtė thuhet se aktivitetet  kėtu nuk kan tė ndalur.

Ky botim i Hyzri Rekajt, mbase pas disa vitesh do tė zgjėrohet, do tė jet mė gjithėpėrfshirės, ėshtė pasqyrė e vėrtetė  e organizimeve tė mirėfillta shqiptare nė diasporėn tonė nė Gjermani dhe njėkohėsisht dėshmi e sakrificėc dhe vetėmohimit tė shumė veprimtarėve tė cilėt mė herėt por edhe aktualisht, dhanė e po japin kontributin e madh nė tė gjitha sferat e organizimit.

„Pasqyra e mėrgimtarit“ pėrgatitur nga Hyzri Rekaj ėshtė njė dokument tejet i rėndėsishėm, qė sėbashku me tre librat e botuar kushtuar disaporės shqiptare nė Gjermani nga Fahredin Tafallari si dhe  monografitė e botuara kushtuar shkollave shqipe nė Düsseldorf, Neuss, Wuppertal. Geselkirchen, Rottweil, Nürnberg, Bavarinė Vriore, Tuttlingen etj., paraqet njė bazė tė mirė informacionesh mbi tė cilat do tė mbėshteten studimet e ardhshme lidhur me organizimin dhe veprimtarinė e diasporės shqiptare jo vetėm nė Gjermani.


                       Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.