Sula

Koment

Sula

1 prill 2004 / TN

Edison Ypi

Në një kafene pranë një lavazhi afër Kasharit, buzë Autostradës, ulur në një tavolinë, vetëm fare, mendueshëm, kafe, cigare, rrathë tymi, muri përballë. Kështu e njoha Sulën e urtë me sytë me shkëndija. Sula është trembëdhjetë vjeç. Sula nuk kishte lindur ende në dhjetor të nëntëdhjetës ! Sula ka ardhur nga Kukësi. Sula ka bërë vetëm pesë klasë shkollë. Sula është fukara. Sula është fëmijë i gjashtë...

Sula ka baba të verbër invalid prej shumë vitesh. Sula ka lindur gjatë viteve të verbërisë atërore ! Sula ka vëllezër e motra shumë, asnjëri në punë. Sula, babai i Sulës, nëna e Sulës, vëllezërit, motrat, kanë ndërtuar si kanë mundur një barrakë të pastër mbuluar me llamarinë buzë Autostradës. Sula nuk di ç’bëhet në qytet, nëpër shkolla, nëpër libra, nëpër diskora, nëpër televizora ku kërkohet një gjeni i moshës së tij. As e ha meraku fare për të tilla. Ka halle Sula. Sula nuk rri kot. Sula punon gjithë ditën. Sula pi kafe dhe tymos cigare vetëm në mbrëmje.

Sula e ka nisur jetën duke shkallmuar vdekjen. Sula u bën bunkerëve atë që bombat nuk ua bëjnë dot, u heq skalpin, kafkën, trutë, shpirtin, u merr hekurin. Sula, me hekurin e vdekjes, fiton 1 Euro në ditë. Sula mbijeton, punon e fiton, në një kilometër katrore, këndej e andej Autostradës. Ç’nuk i shohin sytë e ç’nuk dëgjojnë veshët vogëlushit të vëmëndshëm, fukarait, punëtorit të lodhur por të pa epur Sulë që jeton jetë-e-vdekje-përqafuar. Ja halabaku me Benz si po vjen me dyqint në orë !

Dje e shqeu një plak të mjerë që u rrek të kapërcente murin e Autostradës. Plaku iku po halabaku ?! Sula nuk e di ç’u bë me halabakun, por e merr me mënt, dhe nuk gabon, por nuk flet, vetëm shikon, vetëm dëgjon, vetëm mendon, vetëm akumulon. Se ja ku polici rrugor ka ndalur një makinë dhe shoferi me marifet diç po i jep policit nën dorë. Tre qen shqyen makinat sot n’at kilometrin ku mbijeton Sula.

Tre ditë ndejtën mishrat e shqyer të qenve mbi asfalt derisa ra një shi dhe i shpëlau. Sula e di, por nuk e kupton dhe nuk e arsyeton dot pse ndonjëherë një këtu një atje matanë disa ushtarë rrinë kot. Do kalojë Presidenti, Kryeministri, ministri për në aeroport, gjith’ boria, gjith’ zhurmë, gjith’ pordhë. Sula e di gjithashtu se shpesh brënda makinave të shpejta me xhama të zinj dhe sirena ulëritëse nuk ka as President as Kryeministër as ministër, por halabakë shofera dhe roja që shkojnë për punë të tyre kush e di ku.

Sula sheh me çudi se si një plakë hallexheshë e cila e ka shtëpinë “andej” Autostradës dhe kullotat “këtej”, po instrukton lopët si të kalojnë mbikalimin metalik. Sulës i vjen për të qeshur dhe për të qarë kur sheh një fshatar i cili ka hipur mbi murin ndarës të autostradës bashkë me një frigorifer dhe po pret një moment të mirë që të hidhet matanë pa vdekur nën rrotat e ndonjë Benzi. Aty afër janë dy hotele luksi. Sula e di çfarë bëhet brënda tyre por nuk bëzan. Sula nuk bëzan për kurgjë, Sula vetëm punon dhe ëndërron. Sula nuk do vdesi pa e ndërtu ai vetë një hotel më të mirë se këta, por kurrë si këta.

E di vetë ai kur dhe si. Në këtë kthesë, në këtë pusi’, Sulës nuk i shpëton asgjë, Sula i sheh dhe i njeh të gjithë fluturimthi; edhe familiarin që vete në plazh, edhe pordhacin që s’dihet si i ka rënë në dorë ajo makinë e shtrënjtë, edhe italianin a gjermanin që ngutet për në aeroport, edhe kosovarin nga targa, edhe fillestarin që e nget makinën dredha-dredha duke rrezikuar të tjerët, edhe nëpunësin gjoja serioz që rri në sedilien e pasme, edhe horrin me sekretareshën që rrëshqet si gjarpër nga mbrapa hotelit, edhe hallexhiun shofer të kamionit të superngarkuar që ikën shpejt duke parakaluar veturat për atje ku duhet të vejë sa më shpejt.

Nga të gjitha këto Sula edhe zbavitet, por më tepër ngryset, rreshket, zemërohet, hidhërohet, rrihet, rritet, si edhe mënçurohet, por kurrë nuk ndalet. Para disa ditësh, kur po çarmatoste një bunker vdekjeje duke ja rrafshuar trurin, duke ja shkulur hekurat, e preku një nga ato makinat e shpejta. E preku dhe iku. Sula prej disa ditësh rri në shtëpi.

Njërin vesh e ka të mbyllur me pambuk, njërin sy pothuajse të mbyllur, tjetrin të zmadhuar, dhe buza i ka ikur pak mënjanë nga e majta. Nuk epet Sula, nuk lëshohet. Vogëlushi Sulë është burrë, nuk është qaraman. Sula veç trimërohet, veç burrërohet. Horra, morra, hajduta, kodosha, shkërdhata, minj burokrata, pis analista, bosh opinionista, budallenj ministra, kafshë deputeta, ruhuni nga Sula lindur nga mjerimi, verbëria, ardhur nga malësia, trimëria. Atje e keni, shkoni shiheni. Mos thoni nuk e dinim kur t’nisi t’jua sheshojë skalpin dhe t’jua presi fytin me biçak, t’jua shkuli gurmazin t’jua hedhi rrotull qafës.

Sul’, pse nuk shkon në shkollë, çfarë do bësh kur të rritesh ?! Do ta ketë rujt Zoti i madh noi fat ene për mu. Fat të mirë Sulë, biçak të mprehtë. Hajt rritu edhe pak, dhe fillo si ta do zemra. Hiqe pambukun nga veshi dhe dëgjo, hape syrin e mbyllur dhe shkrepëti, drejtoje buzën dhe buçit ! Shkulje të mbarë, namzirave, namqirirave, Sulë ! Nuk ka burrë me të ndalë ty ! Nuk ka mur që nuk shemb ti ! Nuk ka beton që nuk shkallmon ti ! Nuk ka mal që nuk sheshon ti ! Nuk ka t’zez’ që nuk zbardh ti ! Kusur mos u lër qenave ! Nuk je vetëm. Zoti t’ndihmoftë !