Europa të mos nxitohet me azilimin

Koment

Europa të mos nxitohet me azilimin

30 mars 2004 / TN

Ruud LUBBERS, Komisioneri i Lartë për Refugjatët i Kombeve të Bashkuara

Komisioneri i Lartë për Refugjatët i Kombeve të Bashkuara, Ruud Lubbers shprehu të hënën shqetësime ndaj dy pjesëve kyçe të projektit të legjislacionit të Bashkimit Europian, duke paralajmëruar se disa dispozita në projektet aktuale nuk do të përmbushnin standardet ligjore ndërkombëtare. Lubbers tha se këto mund të çojnë në gërryerjen e sistemit botëror të azilit, duke vënë në rrezik jetën e refugjatëve të ardhshëm.

Dy projekt direktivat – të fundit prej pesë pjesëve të rëndësishme të legjislacionit që ka për qëllim harmonizimin e ligjit për azilin të BE-së – do të diskutohen nga Ministrat e Drejtësisë dhe Çështjeve të Brendshme të BE-së në Bruksel të martën. Supozohet që ato të përfundohen në kohë për zgjerimin e Bashkimit Europian në 1 Maj.

“Numri i azilkërkuesve që hyjnë në BE ka rënë në mënyrë të theksuar dhe vazhdon të ndodhë kështu”, vuri në dukje Lubbers.

“Ne mund ta përmirësojmë menaxhimin e azilit duke u fokusuar në një ndarje më të mirë të barrës mes BE-së”, tha ai. “Edhe më shumë e rëndësishme, ne mund t’i mbajmë numrat të vegjël duke investuar përpjekje dhe burime më të mëdha në rajonet nga vijnë refugjatët. Tashmë jemi duke parë progres në këtë kuptim. Nuk ka nevojë të fokusohemi vetëm në pakësimin e standardeve dhe përpjekjen për të frenuar, dhe refuzuar mbrojtjen sa më shumë njerëzve të jetë e mundur”.

Lubbers i dërgoi një letër javën e kaluar Kryeministrit irlandez, Bertie Ahern, mbajtësit aktual të Presidencës së BE-së, të ndjekura nga dy nota të hollësishme që parashtronin shqetësimet kryesore të UNHCR-së: njëra për draftin e Direktivës së Cilësimit, e cila parashtron përkufizimin se kush kualifikohet si refugjat dhe kush kualifikohet për mbrojtje plotësuese (që përdoret, mes të tjerash, për viktimat e luftës); dhe tjetra për draftin e Direktivës së Procedurës së Azilit, e cila parashtron se si arrihet vendimi në rastin e çdo individi.

Për herë të parë, Lubbers i ngriti shqetësimet e UNHCR-së për drejtimin ku po shkon Direktiva e Procedurave, në një deklaratë nëntorin e kaluar.

Në shënimin e saj, UNHCR-ja parashtron një sërë shqetësimesh duke përfshirë zbatimin e të ashtuquajturit koncepti i “vendit të tretë të sigurt” sipas të cilit azilkërkuesit mund të kthehen mbrapsht në një vend tjetër të njohur si “të sigurt”. Agjencia kritikoi një “përjashtim fshirës” që do t’u mohonte disa azilkërkuesve akesin drejt një procedure të tërë, duke mos marrë parasysh mundësinë që një vend i konsideruar përgjithësisht i sigurt, “mund të mos jetë megjithatë i sigurt për individë të veçantë”. Kjo do të krijonte një rrezik të vërtetë të kthimit të detyruar (refoulement) në mënyrë indirekte të refugjatëve deri në persekutimin e mundshëm në vendin e tyre “në kundërshtim me Konventën e vitit 1951 dhe instrumentave ligjorë ndërkombëtarë të të drejtave njerëzore”.

Në lidhje me këtë, UNHCR-ja tha se kriteri për përcaktimin e “sigurisë” së një vendi të tretë është “minimal” dhe mund të çojë në kthimin e azilkërkuesve në vendet që nuk zbatojnë standardet bazë të të drejtave njerëzore dhe ku nuk ka garanci që rastet e tyre do të shqyrtohen në mënyrë të drejtë dhe efiçente. Kjo “mund të çojë në mohim efektiv të së drejtës për të kërkuar azil sipas të drejtës ndërkombëtare”, përmend UNHCR-ja.

UNHCR-ja tha se projektet e neneve në lidhje me apelimet mund të çojnë në dhunimin e së drejtës ndërkombëtare. Sikurse lexon teksti, “shumica” e azilkërkuesve të refuzuar që apelojnë, nuk do të lejohen të qëndrojnë brenda BE-së derisa të merret vendim për apelimet e tyre – pavarësisht faktit se në disa vende europiane 30-60 për qind e vendimeve fillestare negative rrëzohen në vazhdim në apel.

Teksti përmban një listë përjashtimesh të variueshme për parimin që njerëzit duhet të lejohen të qëndrojnë ndërsa shqyrtohen apelimet e tyre – përjashtime “që nuk kanë lidhje me hollësitë e kërkesës së një personi, por bazohen në faktorë teknikë ose të përdorshëm sipas nevojës, ose sjelljes së aplikuesit”, shkruhet në shënimin e UNHCR-së. “ Për shembull, personat mund të lëvizen ndërsa apelimi vazhdon, thjesht, sepse janë ndaluar apo, sepse nuk aplikuan më herët. Këto rregulla mund të paragjykojnë keqasi refugjatët që janë të traumatizuar, konfuzë ose thjesht jo të informuar për procesin e azilit”.

“Efekti kumulativ i këtyre masave të propozuara është që BE-ja do të rrisë dukshëm shanset që refugjatët e vertetë të detyrohen të kthehen në vendet e tyre”, tha Lubbers të hënën. “Do të jetë e vështirë të biesh në gjurmë të tyre, sepse kthimi i detyruar mund të kryhet përmes një zinxhiri vendesh, por kjo nuk do të thotë se nuk do të ndodhë. Qoftë edhe një person i vetëm i kthyer drejt rrezikut të torturës, është shumë”.

UNHCR-ja përmendi gjithashtu një sërë shqetësimesh madhore mbi projektin aktual të Direktivës së Cilësimit, përfshirë propozimet për të kufizuar në një shkallë seriozisht të dëmshme qëllimin e asaj ç’ka përbën “dëm serioz” (dhe si rrjedhojë ata që kualifikohen si përfitues të mbrojtjes ndërkombëtare). Kjo mund të çojë në refuzimin e të gjitha formave të mbrojtjes ndërkombëtare për njerëzit që largohen nga një zonë lufte.

Lubbers tha se disa shtete të BE-së dukeshin të qëllimshme për të detyruar që praktiktat e tyre më kufizuese dhe të diskutueshme të përfshihen edhe në praktikat e 25 anëtarëve të ardhshëm të BE-së. “Madje në disa raste, këto praktika nuk kanë qenë aprovuar edhe në legjislacionin e tyre vendas ose po kalojnë sfida ligjore, megjithatë këto shtete po i shtyjnë këto praktika drejt nivelit të BE-së.”

Lubbers tha gjithashtu se nëse BE-ja aprovonte Direktivat në formën aktuale, kjo do të krijonte një preçedent negativ për pjesën tjetër të botës, ku do të shiheshin si një përpjekje për të kthyer mbrapsht barrën në vendet në zhvillim, të cilat strehojnë tashmë shumicën e refugjatëve të botës. Kjo mund të kishte një efekt të njëpasnjëshëm që mund të dobësojë mbrojtjen e refugjatëve në mbarë botën”, tha ai. “Vendet e tjera do të vështrojnë BE-në dhe do të thonë ‘Nëse ata mund ta bëjnë këtë, edhe ne mund ta bëjmë”.

“Ne duhet të kujtojmë qëllimet fillestare të procesit të harmonizimit, të cilat ishin krijimi i një sistemi azili të përbashkët europian, bazuar – dhe këtu do të citoj Konkluzionet e Tamperës – ‘në respektin absolut të të drejtën për të kërkuar azil’ dhe ‘aplikim të plotë dhe përfshirës’ të Konventës së Kombeve të Bashkuara së 1951-it për Refugjatët. Ne duhet ta ringjallim këtë frymë.

“Europa duhet të jetë krenare për traditën e saj të dhënies së azilit, të shpëtimit të jetëve”, tha Lubbers. “Numri i azilkërkuesve po zvogëlohet. Ne po punojmë për të gjetur zgjidhje dhe për të përmisuar kushtet në rajonet e origjinës, dhe po shohim sukseset e kesaj politike njerëzore dhe efektin e saj në shifrat. Do të ishte një keqardhje e vërtetë nëse në këtë pikë Europa do të dëmtonte traditën e madhe të mbrojtjes së refugjatëve të vërtetë”.