|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

OPINIONE

Koment

Rikthim monoton i muajit të Enverit

29 mars 2004 / TN

Çerçiz LOLOÇI

Ka mëse një javë që shtypi shqiptar i të gjithë përkatësive si dhe disa nga mediat vizive më të ndjekura në vend, kanë filluar një fushatë të gjerë propagandistike rreth bëmave të ish Bllokut ku jetonte asokohe një pjesë e rëndësishme e emërtesës komuniste; kujtime të gjera horizontale po hedh në një të përditshme Nexhmije Hoxha, rrëfime dhe dëshmi shpërndan në dy-tre gazeta të pavarura nusja e djalit të Enver Hoxhës, Liljana Hoxha; prononcime sporadike jep bashkëshorti i saj Sokol Hoxha, ndërsa vërehet një etje e pacaktë e një aradhe gazetarësh dhe ish nomenklaturistësh që rreken të risjellin në kujtesën e shqiptarëve një epokë që tashmë është përmbysur dhe që s'mund të rivlerësohet, përveçse si një model i së zezone së madhe.

Irritimi nga kjo situatë e pazakontë që ndodh fatalisht vetëm te ne, nuk ka aspak qëllim që t'u mbyllë gojën zonjave të mësipërme, nostalgjikëve të paktë të një sistemi të tejkaluar, por nuk mund të quhet kurrsesi normale që në të gjitha këto dëshminaja të rivlerësohet më nota absolutiste një figurë që është përgjegjësi kryesor për gjithçka ngjau për pesëdhjetë vjet në Shqipëri. Për shqiptarët e sotshëm ka pak rëndësi nëse ka shkuar mirë ose keq Nexhmija me Liljanën (pavarësisht nga kushtet komode të banimit ato nuk mund të përjashtohen nga rregulli universal i marrëdhënieve të thikta vjehërr-nuse), nuk ka ndonjë vlerë se kë ka dashur të merrte bashkëshorti i Liljanës dhe se si ka qenë raporti i tyre bashkëshortor, të marra të gjitha së toku konfliktet e brendshme familjare të parcelës së Bllokut nuk sjellin asgjë për moralin dhe moralitetin aktual.

Përkundër tyre, dëshmitë që shpjegojnë mekanizmin e eleminimit të kundërshtarëve ose të ish "grupeve armiqësore", përdorimi prej diktatorit të zyrtarëve të lartë të shtetit kundër njëri-tjetrit dhe sakrifikimi i tyre më pas, me një fjalë shpjegimi i tërë atyre strukturave që prodhuan një kasaphanë të vërtetë në jetët njerëzore e të pafajshme, është gjithherë i domosdoshëm dhe pa cak kohor.

Krahasimi i diktaturave në gjysmëbotën komuniste, ballafaqimi gjakftohtë i fakteve dhe dokumentave që tashmë kanë parë dritën e publikimit nuk gjejnë raste të tilla të ngjashme që, nëse luftohet për çlirimin e Tiranës, të pushkatosh pa gjyq dhe natën, njëqind e ca intelektualë, vetëm sepse i mendon si kolaboracionistë; nëse je për një marrëveshje bashkëpunuese pa dallim krahine-feje-ideje, nuk mund të nxitoje për të ngritur këshilla çlirimtare vetëm me partizanë; periudha 1939-1944 ka tashmë dokumente kokëfortë të elementëve të luftës vëllavrasëse, për të mos thënë faktin tronditës se të vrarët në paqe (1945-1985) janë në një shifër që kapërcejnë të dy luftërat botërore, luftën ballkanike dhe mini-luftërat në truallin tonë të lashtë!

Pavarësisht se i përkasin një periudhe të kaluar, por në të mirë të shkrimit të historisë së një periudhe nga më të rëndat të qenies shqiptare, periudhës komuniste, kategoria e studiuesve, historianëve, letrarëve në dëshmitë e zonjave të sipërcituara, por edhe në shumë dëshmi të tjera, do të ishte e interesuar për të parë se si eleminoheshin komandantët e luftës, si funksiononte mekanizmi i vrasjes-burgimit-internimit të kundërshtarëve politikë, si zanafilloi fushata e goditjeve të të gjithë anëtarëve të Byrosë Politike, të ministrave të Brendshëm, pra të zbardhej më mirë instrumenti i luftës së klasave.

Nga ana tjetër nëse shoqëria shqiptare, institucionet demokratike të saj do të kishin edhe sadopak moral, kjo gjë nuk do të kërkonte të merrej me dënime kolektive, por do të shihte tejkalimin edhe atyre ligjeve dhe normave absurde për persona të caktuar dhe do t'i vinte para drejtësisë.

Para pak ditësh janë gjetur në periferi të Tiranës eshtrat e shtatëmbëdhjetë nacionalistëve, të pushkatuar me një gjyq special ushtarak, të tjerë persona të vrarë dhe të pushkatuar në mënyrat më kriminale dhe të pangjashme ende nuk u janë kthyer të afërmve të tyre, çka, së paku, duhet t'i skuqë si dëshmidhënësit ashtu edhe gjakzënësit e të përditshmeve tona.