ARTAN SHABANI OSE “ALKIMISTI“ I NGJYRAVE


( Piktori i talentuar shqiptar Artan Shabani në një pritje ceremoniale të organizuar para disa ditësh në Vatikan, i dhuron Shenjtërisë së tij Papa Gjon Palit të II-të, portretin në vaj kushtuar "Nenë Terezës" )


KRONIKA

… Para ca ditësh, pikërisht më 17 mars 2004, gjatë një ceremonie të organizuar në Sheshin Shën - Pjetër me një grup të ftuarish nga vende të ndryshme të botës, piktori i talentuar dhe i suksesshëm shqiptar me banim ne Itali Artan Shabani, u takua dhe i dhuroi Shenjtërisë së tij Papa Gjon Palit të i II-të, portretin e Nenë Terezës. Në ketë takim të paharruar artisti shqiptar shoqërohej nga Msg. Pio Laghi, kardinal në Selinë e Shenjtë si edhe nga ambasadori i Shqipërisë në Itali, prof. Pëllumb Xhufi. Portreti "Nenë Tereza" është një punë e realizuar në vaj, ka dimensionet 55 x 65 cm. dhe është punuar me rastin e shenjtërimit të bamirëses së shquar me orgjinë shqiptare, Goxhe Bojaxhiu.

Ndryshe nga shumë dhurata të kësaj natyre që i ofrohen Papës, ajo nuk do të qendrojë në fondin e pikturave të arkivit të Vatikanit, por do të vendoset në kishën e ritit kristiano-ortodoks të "Shën-Thanasi" e cila ndodhet në qendër të Romës. Piktura në fjalë, paraqet Nenën e Përdëllyer të Mbarë Botës e cila mban shtrënguar në gjoks një femijë. E realizuar me mjaft mjeshtëri, tabloja përmban brenda saj një mesazh e gjendje emocionale tëpër të fortë. Pikërisht idenë e dashurisë së pakufishme që Nena e Shenjtë kish për Njerëzit e Zotin ndërkohë që, fëmija të cilin ajo mban shtrenguar në gjoks, ngjan si një kryq e duket si imazhi i krishtëzuar i Jezusit - femijë. Kësisoj, tabloja përmban edhe simbolikën e vetë jetës e veprës së shquar të kësaj Nëne, e cila përjetoi thellësisht e në çdo çast gjithë dhembjet, helmin e përdëllimin e mbarë botës së vuajtur…


“ALKIMISTI“ I NGJYRAVE

... Eshtë fakt i pakundërshtueshëm e njëkohësisht edhe tepër i gezueshëm që në shumë vende jashtë Shqipërisë, po afirmohen gjithmonë e më tepër emra e krijimtari artistësh në gjini e fusha nga më të ndryshmet. Një prej tyre është edhe piktori Artan Shabani, krijimtarinë e të cilit e kam ndjekur prej vitesh, jo vetem si mik i tij por edhe si adhurues i hershëm i pikturës. Ikur nga Vlora në fillim të viteve ’90 drejt gadishullit Apenin, ky djalosh i cili i nisi studimet e tij në liceun artistik të këtij qyteti në degën e violinçelit, u pasionua pas pikturës e i’u perkushtua pastaj asaj duke marrë mesime nga mjeshtrat e "shkollës" së Vlorës në pikturë si Nestor Jonuzi, Agron Dine e të tjerë. Them "shkolla" e Vlorës, sepse ne fakt ajo e tille ishte !...
... Edhe pse nenë trysninë e regjimit totalitar, edhe pse të shtrënguar në darë nga kornizat dhe limitet e egra të skematizmit të artit socialist, në këtë qytet lindi dhe u zhvillua një stil e frymë e veçantë pikture e cila manifestoi një risi të re e cila solli edhe një ekspresion të ri të mbështetur kryesisht në forcën e ngjyrave dhe përdorimin e tyre me një sensibilitet të fortë emocional. Ishte pikërisht kjo përvojë, kjo frymë, kjo ndjejshmëri, kjo poezi e pafund per natyren e ngjyrat që djaloshi Artan Shabani morri me vehte nga Vlora bregdetare e që i nxorri pastaj në "ankand" në Atdheun e Arteve, aty në Italinë magjike, për të treguar me anë të pathosit të tij artistik e ngjyrave të forta ekspersive se, edhe vendi i tij i vogël përballë Adriatikut, kish një potencial të madh artistik krejt të panjohur, por plot nur e hijeshi, ashtu si bukuria e Hirushes së përrallave...

... Nga koha kur djaloshi piktor 22 vjeçar zbarkoi si refugjat i rendomtë në brigjet e Salentos e gjer më sot, kanë kaluar shumë vite e Artan Shabani tashmë është një piktor i njohur profesionist, i cili jeton e punon në Torino e që ka hapur me dhjetra e dhjetra ekspozita në shumë vende të botës. ( Ai aktualisht bashkëpunon me 2 muze dhe 13 galeri europiane ). Pikturat e tij ndodhen tashmë në koleksione të ndryshme private në Spanjë, Itali, Francë, Shtetet e Bashkuara, Australi, Japoni etj. Artan Shabani ka marrë pjesë në më shumë se 80 ekspozita në vende të ndryshme. Kohët e fundit, ai fitoi çmimin e parë në festivalin e gjashtë të "Contemporary Painting" në San Remo ( Itali ) e gjithashtu një çmim tjetër "International Art Exhibition" në Roquebrune Cap Martin ( Francë ).

... Shkrova pak më lart se e kam ndjekur pikturën e Artan Shabanit jo vetëm si bashkëqytetar ( të dy jemi nga Vlora ), por edhe si adhurues i pikturës e, shpesh herë e kam cilësuar atë si një magjistar, si një "alkmist" të ngjyrave. Përse ?... I afirmuar në perëndim si piktor ekpresionist, Artan Shabani është një krijues i cili e ka mjaft sensible e pothuajse të lindur dhuntinë e nervin e ndjenjës së ngjyrës. I obseduar mbas saj gjer në “marrëzi“, kolorist i përkryer, herë fin e herë ekploziv, ekspresionist trondites e fovist poetik, ai thurr me anë të ngjyrave magjinë e asaj çka syri i zakonshem s’arrin t’a shohë. Tablotë e tij i përshkojnë vazhdimisht penelata të dendura, të shpejta e të trasha, të cilat lenë mbi pelhurë një materie ngjyre të forte e me reliev. Eshtë pikërisht kjo cilësi e cila përbën edhe instrumentin kryesor të këtij alkimisti ngjyrash. Ai është një piktor i ngjyrës si mjet emocional për të shprehur ndjenjat e tij. Ngjyrat e tij të preferuara ?... Bluja e fortë, e kuqja, e verdha dhe e gjelbërta eksperesive. Ngjyrat bazë, ndofta, të imazheve të Vlorës ku piktori kaloi fëmijërinë: të detit blu me Karabrunin përballë, e gjelbërta e ullishtave dhe e makieve mesdhetare, e kuqja e perendimit te diellit mbi Sazan, e verdha e limoneve të Jonufrës. Për Artan Shabanin ngjyra është vetë Jeta e pa të, ajo do te ish ndofta tepër e zymtë në mos po krejt e zezë...


KANE SHKRUAR PER ARTAN SHABANIN

Gian Giorgio Massara ( profesor dhe kritik arti në Torino )

"Tek piktura e Artan Shabanit ka një dëshirë të madhe e të dukëshme për të venë në dukje, për t’u transmetuar të tjerëve ndjenja, zëra, kujtime të tokës së tij të largët – Shqipërisë – e cila është për të vendlindja e tij e largët që ndahet nga Italia nga një det i pikturuar me ngjyrë të kuqe në vend të ngjyrës së kaltër; me një det të mbushur plot varka me vela që humbasin në tisin e muzgut…".


Paolo Levi ( kritik i njohur arti, gazetar në "La Reppublica" )

" Vepra e Shabanit s’është pasqyrë e një artizani ngjyrash i cili vepron vetëm ne saje të zotësisë së tij teknike. Ajo, përkundrazi - për fatin e mire të syve tanë - ka të dhenat e një piktori apo më mirë të themi të një kompozitori muzikor i cili di të shprehet me siguri profesionale, me kontraste kromatike, me timbre tonesh të larta e të ulta, jo sipas gjendjes së vet shpirtërore, por sipas nevojës ekspresive e cila e ben të egzaltojë dritë-hije të brendeshme e të jashtme e ku poezia është nenëshkrimi i punëve të tij ".


Carla Bretone ( kritike arti - Piemonte )

"Arti s’duhet të pasqyrojë por duhet te jetë klithma e lumturisë së dorës së artistit mbi pelhurë" pohonte Ejler Bille më 1948. Dhe ajo e Artan Shabanit duket sikur pasqyron së ploti këtë perkufizim. Punët e tij përbehen nga hedhje të forta ngjyrash të lexueshme, me një efekt thjeshtësie dhe ekspresion të padiskutueshem. Dhe, është pikërisht në ngjyrë që ky artist ka zbuluar instrumentin kryesor të imagjinatës se vet e të paraqitjes së realitetit. E krahasuar nga shumë si dora e Van Gogut dhe e vlerës së artit së tij, teknika e piktures së Shabanit dallohet efektivisht për penelatat e saj të dendura e të trasha, të cilat lëshojnë mbi pelhurë kokëriza pigmenti qe s’të ndahen nga sytë" .


Haider Bucar ( kritik arti )

"Artan Shabani është një ekspresionist "par exellence" e, kjo shprehet me aftësine e tij të transmetimit të emocioneve kromatike, nëpërmjet penelatave të shpejta e të pakta. Ai eshte nje artist "puro", skllav i dashurisë se tij për të pikturuar. Ai e sheh botën përreth si muzen e tij frymëzuese e pastaj shpirtin e saje hedh në telajo. Deti është pothuajse gjithmonë i pranishëm në punët e tij, por jo si diçka e largët, si një hapesirë uji që shtrihet mes nesh e horizontit. Ai është një det që jeton brenda shpirtit të tij e që here pas here i mbush tablotë e tij me një forcë të hatashme tipike për shpirtin njerëzor…Një piktor që jeton me ndjenja e emocione të tilla duhet të cilësohet pa tjetër si një artist i vërtetë e, Artan Shabani, ka të ngjeshura në punën e tij gjithë ndijimet që bota përreth na transmeton…".


Ekspozita të Artan Shabanit së afërmi :

Nga 30 mars gjer në 25 prill. Ekspozitë vetiake në Këshillin e Europës në Strasburg.

Nga 3 gjer në 25 prill. Ekspozitë vetiake "Sguardi del’Est" në Palazzo Salmatoris (Piemonte).

9 prill - Ekspozitë vetiake "Homo Balcanicus" në Villa Strozzi ( Firence )