Vështrim kritik mbi librin “E drejta e Kosovës në tranzicion”

Vështrim kritik mbi librin “E drejta e Kosovës në tranzicion”

19 mars 2004 / TN

Prof. dr. Arsim Bajrami librin e tij të fundit “E drejta e Kosovës në tranzicion – E drejta kushtetuese – libri II”, e ka përgatitur shpejt e shpejt, ka cituar sa për sy e faqe, dhe ka shënuar në bibliografi se ka përdorur shumë literaturë, me siguri për t’u dukur tip intelektuali që lexon dhe punon shumë. Arsim Bajrami nuk din të citojë. Apo, mbase din të citojë, por nuk citon. Pra, edhe më keq. Ai mashtron, bën plagjiaturë...

Shkruan: Shkëlzen GASHI / Marrë nga Tjetërqysh ( Faqe e studentëve të UP-së)

Dr. Arsim Bajrami, profesor në Fakultetin juridik të UP-së, librin e tij të fundit “E drejta e Kosovës në tranzicion – E drejta kushtetuese – libri II” - libër jashtëzakonisht “voluminoz”- e ka shkruar shkel e shko. Ky libër nuk paraqet kurrfarë risie. Libri ka shtatë kapituj, dhe ka përafërsisht 500 faqe, ku mbi 200 faqe janë me dokumente ndërkombëtare për Kosovën (Marrëveshja e Kumanovës, Marrëveshja e Rambouillet, Rezoluta 1244, Korniza Kushtetuese, Marrëveshja Haekkerup-Çoviq, rregullore të UNMIK-ut...), ndërsa, pjesa tjetër më shumë është përmbledhje e librave dhe punimeve të mëhershme të tij, sesa që ka diçka të re në të.

Libri është përplot gabime gjuhësore (mesatarisht çdo faqe ka dhjetë gabime gjuhësore, dhe nga kjo del se, ky libër universitar ka përafërsisht 2500 gabime gjuhësore, duke përjashtuar gabimet e “Shtojcës” e cila përmban dokumentet e lartpërmendura). Ky libër ka aq shumë gabime gjuhësore (edhe titulli i librit është me gabim gjuhësor: “E drejta e Kosovës në tranzicion” në vend të “E drejta e Kosovës në transicion”), sa vihet në dyshim, fatkeqësisht, edhe sinqeriteti i “lekturës profesionale” të lektorit të këtij libri, Jonuz Fetahut, mbase, edhe pa “fajin” e tij. Kjo bën që si me “magji lekturale” të mbijnë ë-jat në fund të fjalëve (p.sh. bënë, ishë, aqë, ishinë... të gjitha këto të përdorura vetëm në gjysmën e faqes 230). Ky keqpërdorim i ë-jave të bën të çuditesh se si emri i autorit në ballinën e librit të tij është shkruar Arsim, e jo Arsimë. Pra, thënë ndryshe, profesor Bajrami e ka masakruar gjuhën. Për më tepër, profesor Bajrami, krejt në fund të parathënies së librit thotë: “Falënderime të veçanta ndaj edhe zotëriut Jonuz Fetahut për lekturën profesionale të librit.”.

Libri “E drejta e Kosovës në tranzicion – E drejta kushtetuese – libri II”, po ashtu përmban edhe gabime teknike, logjike... Bile-bile, shihet qartë se profesor Bajrami nuk din as të citojë. Apo, mbase din të citojë por, nuk citon, dhe idetë e huaja i përvetëson si të tijat. Në bibliografi shënon se ka shfrytëzuar shumë literaturë, ndërsa shihet fare mirë se nuk është shfrytëzuar literaturë aq sa është përmendur në bibliografi. Apo, mbase është shfrytëzuar literatura që përmendet në bibliografi, por nuk është cituar. Pra, edhe më keq. Që do të thotë se profesor Bajrami nuk është i çiltër. Ai nuk tregon qartë se çka mendojnë të tjerët për një problem të caktuar, e çka mendon ai vetë.

Ka raste kur ai për një problem të caktuar, që e ka trajtuar edhe në librin paraprak, idetë, të cilat i ka elaboruar në atë libër si të vetat, tani i parafrazon si ide të James Fishkin-it. Ja një shembull: përderisa në faqen 193-94 të librit, ideja për nëntë atributet e demokracisë, është ide e ekspertit në fjalë, ajo, te libri i mëhershëm ‘’Teoria dhe praktika parlamentare’’, në faqen 31, ‘’çuditërisht’’ shndërrohet në ide të autorit të këtij libri. Në këtë libër, për fat të keq, ka shumë fjali të pakuptimta e jologjike: “Fillet e tranzicionit demokratik në fillim të vitit 1990, në kohën e shpërbërjes së Federatës Jugosllave, kur shqiptarët e Kosovës, krahas deklarimit të pavarësisë, braktisën sistemin monist jugosllav dhe bënë hapat e parë drejtë pluralizmit politik dhe organizimit demokratik.”(faqe 190).

Për dy kapitujt e parë, profesor Bajrami shënon në bibliografi se ka përdorur 39 burime. Ndërsa i citon vetëm 13 prej tyre (ky “fenomen” e përcjell profesor Bajramin në të gjithë kapitujt tjerë). Po në këta kapituj, ai citon disa burime që nuk i shënon fare në bibliografi. Pra, vërehet qartë se profesor Bajrami e ka përgatitur librin shpejt e shpejt, ka cituar sa për sy e faqe, dhe ka shënuar në bibliografi se ka përdorur shumë literaturë, me siguri për t’u dukur tip intelektuali që lexon dhe punon shumë. Në kapitullin e dytë, prof.dr. Arsim Bajrami kur flet për pozitën e Kosovës në bazë të Kushtetutës së vitit 1974, tërë ajo që thotë në faqe 49-67 është pothuajse ad litteram ajo që thotë në faqe 9-42 të librit “Aktet burimore kushtetuese dhe politike të shtetësisë së Kosovës”. Dhe krejt kjo nuk citohet, pëveç pesë paragrafëve të cituar. E paragrafet tjera?!

Ndërsa, në kapitujt tre, katër dhe pesë, profesori flet për fazat e administrimit ndërkombëtar në Kosovë. Mirëpo, në këta kapituj më shumë ka deskripcion sesa që ka origjinalitet dhe qasje kritike. Përjashtim bën evidentimi i të metave të Rezolutës 1244 dhe Kornizës Kushtetuese.

Kurse kapitulli i gjashtë fillon me elaborimin e transicionit demokratik në Kosovë dhe në disa vende tjera të Evropës Juglindore. Vazhdon pastaj me nënkapitullin “demokracia parlamentare”, në të cilin nuk thotë asgjë më shumë, përveç asaj që ka thënë në librin paraprak të tij “Teoria dhe praktika parlamentare”. Dhe për këtë nënkapitull në bibliografi autori shënon se ka shfrytëzuar 153 burime. Si është e mundshme që të shfrytëzohen 153 burime për këtë nënkapitull, kur shumica e asaj që thuhet, në këtë nënkapitull, është marrë prej librit të tij, “Teoria dhe praktika parlamentare”, ku për këtë libër ka shfrytëzuar gjithsejt 58 burime?! Kjo është nonsens.

Në kapitullin e shtatë dhe të fundit të këtij libri, “Faza e tretë e administrimit ndërkombëtar – zgjidhja përfundimtare e statusit juridiko-politik të Kosovës”, autori thotë: “Kosova plotëson të gjitha kushtet ndërkombëtare për të funksionuar si shtet i mvetësishëm, sa i përket territorit, popullsisë dhe të poseduarit e qeverisë efektive.”(faqe 248). Por, sipas Konventës së Montevideos të vitit 1933 për të Drejtat dhe Detyrat e Shteteve, shteti për të qenë subjekt në të drejtën ndërkombëtare duhet t'i plotësojë këto kushte: popullsinë e përhershme; territorin e caktuar; qeverinë përkatësisht pushtetin sovran; dhe aftësinë për të hyrë në marrëdhënie me shtetet e tjera. Kosova i plotëson dy kushtet e para të Konventës së Montevideos. Pra, Kosova e ka popullsinë e përhershme dhe territorin e caktuar.

Mirëpo, Kosova nuk e plotëson kushtin e tretë për të qenë shtet, të poseduarit e qeverisë efektive, sepse, siç e thotë edhe Juraj Andrassy “shteti është organizata më e lartë e rendit juridik që vepron në një hapësirë të caktuar, e njëkohësisht nuk i nënshtrohet asnjë organizate tjetër”, që do të thotë se Kosova nuk i plotëson të gjitha kushtet ndërkombëtare për të funksionuar si shtet i mvetësishëm, ngase institucionet e saj nuk janë organizata më e lartë e rendit juridik në Kosovë e që nuk i nënshtrohen asnjë organizate tjetër.

Madje-madje, Kosova nuk e plotëson as kushtin e katërt, aftësinë për të hyrë në marrëdhënie me shtetet e tjera. E ky kusht sipas disa autorëve të së drejtës ndërkombëtare është krucial, sepse aftësia për të hyrë në marrëdhënie me shtetet e tjera e dallon shtetin nga bashkësitë e tjera siç janë anëtarët e federatës ose vendet nën protektorat. Zaten, këtë gabim, profesor Bajrami e ka bërë edhe në librin e tij “Aktet burimore kushtetuese dhe politike të shtetësisë së Kosovës” të botuar në vitin 1996. (Arsim Bajrami “Aktet burimore kushtetuese dhe politike të shtetësisë së Kosovës”, Shoqata e pavarur e Juristëve të Kosovës, Prishtinë, faqe 45-48).

Në fund fare, po e them edhe këtë: po qe se botues i këtij libri do të ishte autori apo ndonjë biznismen, s’besoj dot se do të kisha reaguar. Pra, ajo që më sëkëlldis është se botues i këtij libri është Universiteti i Prishtinës. Kështu që, nuk mundem pa reaguar. Në të kundërtën, do të isha një ‘përbindësh moral’ i pakundshoq.

http://www.tjeterqysh.com/skandaloze.html