Banalitete kulturore të mediave vizive

OPINIONE

Koment

Banalitete kulturore të mediave vizive

11 mars 2004 / TN

Çerçiz LOLOÇI

Në kushtet kur ka filluar të aplikohet ligji i kryeministrit Fatos Nano për piraterinë televizive, mediat tona kombëtare dhe lokale, ato që kanë mundur të mbijetojnë pas hyrjes në fuqi të këtij ligji, i kanë lënë një vend të veçantë edhe shfaqjeve kulturore, në mënyrë të veçantë përcjelljes së vlerave letrare artistike.

Tre televizionet kombëtare, duke përfshirë edhe Radio Televizionin publik shqiptar si dhe TV Top-Chanel që mendohet me shikueshmëri edhe më të madhe në shkallë kombëtare - pra disa nga mediat më të rëndësishme vizive, janë vënë në garë për t'u paraqitur shqiptarëve antivlera kulturore, ose autorë fare periferikë, të cilat nuk mund të mos bartin ndikim negativ te një pjesë e madhe shikuesish shqiptarë brenda dhe jashtë vendit.

Të zhveshur nga kontrollet e shumëfishta të ish sistemit të përmbysur dhe të pamësuar me administrimin e lirisë në një shoqëri krejt tjetër, publiku shqiptar vjen e bombardohet nga një sërë emisionesh mëngjestarë të TVSH-së dhe të TVA-së që s'kanë kurrfarë vlere artistike dhe që flasin për vlera minimale kulturore të drejtuesve dhe organizuesve të tyre.

Në këtë hulli dhe pa asnjë kufizim kulturor, janë edhe dy programe të tjera televizive, përkatësisht në TV Klan dhe në Top-Channel ku mund të bashkohen një fitues i Pendës së Artë të Ministrisë sonë të Kulturës dhe një intelektual me vlera të pranuara me bejtexhinj e sedërthyer nga një martesë e trishtë, nga një divorc, nga një tradhti e bashkëshortes me postierin e letrave rekomande dhe të tjera kuturisje që s'kanë grimë arti.

Megjithëse nuk ka një kritikë të mirëfilltë për të bërë një farë seleksionimi të vlerave të mirëfillta kulturore dhe të skarciteteve në mbi nëntëdhjetë e ca për qind (në shoqëri të tjera ekzistojnë kritikë të posaçëm për letërsinë, për pikturën e skulpturën, për filmin dhe teatrin, për muzikën dhe koreografinë, etj.) që ndodh rëndom në shumë kultura perëndimore, heqja dorë nga kritere selektive mund të na rikthejë sërish në uniformizmin e artit e të krijimtarisë ku prodhohet me shumicë, por nuk mund të ballafaqohesh me askënd nga vendet fqinje apo nga standartet e tërëpranuara.

Seleksioni dhe përpjekja për të mënjanuar nga ekranet vizive radhët e gjata dhe të pafundme të njerëzve me libra të botuar, me filma të prodhuar, me pjesë teatrale të vënë në skenë apo të hedhura në letër, në të cilat nuk ka aspak art ose vlera nënminimale është shumë i vështirë në çfarëdolloj regjimi, por veçanërisht në demokraci.

Dhe këtë seleksion nuk mund ta bëjë kushdo siç edhe nuk duhet harruar se pavarësisht se një kanal televiziv është privat, ai ka një detyrim publik për të mos futur në dritaren e ekranit banalitete dhe shëmti kulturore që na kthejnë shumë dekada pas. Vetëm në Tiranë mund të ketë mbi pesëdhjetë shtypshkronja dhe dyfish shtëpi botuese, por secili prej pronarëve dhe poseduesve të tyre nuk mund të rekomandonte krijues minorë që afishohen për mëngjes e mbrëmje paturpësisht dhe në mënyrë më akulturore të mundshme.

Liria e krijimit dhe e botimit, e pakufizuar për askënd, qoftë edhe për njerëzit në nevojë dhe me të meta mendore për të cilët shoqëria shqiptare ka një detyrim të veçantë, nëse nuk kalon në filtra dhe sita intelektuale dhe nëse nuk merr përkujdesjen dhe përgjegjësinë edhe të ekraneve televizive, mund të na kthejë edhe më mbrapa se trashëgimia uniforme e diktaturës.