|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Shqipëria në tranzicion: flirte me plagët (2)

6 mars 2004 / TN

Dr. Zydi Dervishi

2. Metoda të tërthorta për korrektimin e masës së tjetërsimit

Populli shqiptar historikisht është përballuar me vështirësi dhe sfida të shumëllojta e të rënda, më së shpeshti deri në zgrip të mbijetesës. Rrethana të tilla në mënyrë të pashmangshme kanë projektuar në vetëdijen e shumicës së shqiptarëve një masë të konsiderueshme tjetërsimi, ç’ka i bën ata të jenë mjaft të rezervuar ose të dyzuar në shprehjen e opinioneve vetjake, veçanërisht për probleme politike dhe për ato intime të marrëdhënieve seksuale.

Me qëllim që të qëmtonim mendësitë e koncepsionet e të rinjve dhe të rejave në trajtën e tyre origjinale, të padeformuar nga spazmat e tjetërsimit, ky studim është mbështetur kryesisht në metodat e tërthorta, që ruajnë me korrektësi anonimatin e përgjigjedhënësve, si biseda të lira të orientuara si rastësisht për të tretët e papranishëm e të panjohur nga studiuesi, fragmente nga histori jete të personave më të ekspozuar ndaj ndikimeve të shumëfishta të dukurive të tilla siç janë marrëdhëniet seksuale paramartesore e jashtëmartesore, prostitucioni, konsumimi i pijeve alkoolike dhe veçanërisht i lëndëve narkotike etj., vëzhgime të tërthorta të realiteteve sociale e psikokulturore përkatëse, analiza komplekse të të dhënave statistikore të publikuara nga strukturat zyrtare, shqyrtimi i artikujve të shumtë të botuar në gazeta e revista të ndryshme dhe i kuptimeve simbolike të përçuara në krijimtarinë folklorike dhe sidomos përgjithësimi i të dhënave të grumbulluara nëpërmjet pyetsorit të një ankete.

Përveç pyetjeve për karakteristikat vetjake demografike e socialarsimore të çdo përgjigjedhënësi, anketa përmbante një pyetje të pastrukturuar dhe 40 pyetje të strukturuara, të “sinkronizuara” logjikisht me njëra-tjetrën, të cilat së bashku ofronin rreth 290 alternativa të nuancuara dhe në mjaft raste të përshkallëzuara përgjigjesh. Kjo anketë është plotësuar nga 914 të reja e të rinj të grup-moshës 15-24 vjeç.

Sipas të dhënave të publikuara nga Instituti i Statistikës, në Republikën e Shqipërisë gjatë janarit 2001 banonin rreth 567314 të rinj e të reja të grup-moshës 15-24 vjeç, të cilët në strukturën e përgjithëshme të popullsisë përbënin rreth 16.68 për qind. Në këtë grup-moshë femrat përbënin rreth 54.32 për qind dhe meshkujt 45.68 për qind (INSTAT; 2001; 9; përllogaritje e autorit). Për llogari të këtij studimi janë anketuar një ndër 523 të reja dhe një ndër 797 të rinj të grup-moshës 15-24 vjeç. Në kampionin e të anketuarve femrat përbënin 64.44 për qind dhe meshkujt 35.56 për qind.

Mendojmë se të anketuarit përfaqësojnë në masë të kënaqëshme opinionet, mendësitë e të rinjve dhe të rejave që banonin në Republikën e Shqipërisë në vitin 2001-2002, duke iu referuar së paku dy profileve kryesore socialkulturore të realitetit shqiptar.

1. Mjaft udhëpërshkrues, vëzhgues e studiues të huaj dhe vendas kanë argumentuar se kultura shqiptare përfaqëson një mozaik të larmishëm subkulturash, me tipare të dallueshme qartë. Sipas mendimtarit të shquar Faik Konica subkulturat kanë profile aq specifike saqë ngjajnë me një numër të madh republikash të vockla dhe njësish mjaft të veçuara e të mënjanuara nga njëra-tjetra (1993:423-424). Për të formuluar përfundime sa më përgjithësuese për gjithë kulturën shqiptare anketimi është realizuar në rrethet Shkodër, Peshkopi, Tiranë, Korçë dhe Vlorë, që përfaqësojnë subkulturat kryesore, më influente në Republikën e Shqipërisë. Rreth 22.98 për qind e të anketuarve  përfaqësonin subkulturat e zonave jugore dhe 37.31 për qind subkulturat e krahinave veriore të vendit. Janë anketuar me përparësi më shumë të reja e të rinj nga Shqipëria veriore ngaqë ata janë më të rezervuar në shprehjen e opinioneve të tyre për “botën” e trazuar të marrëdhënieve intime, seksuale.

2. Rreth 39.71 për qind e anketave janë plotësuar në Tiranë, ku sidomos gjatë dhjetëvjeçarit të fundit banojnë të reja dhe të rinj të ardhur nga të gjithë rrethet e Republikës së Shqipërisë. Kësisoj dhe vetëm të anketuarit në kryeqytet dhe rrethinat e tij përfaqësojnë në masë të konsiderueshme këtë grup-moshë në shkallë vendi.

Në parashtrimin e këtij punimi monografik janë realizuar mjaft analiza komplekse, të cilat kanë zbuluar të vërtetat edhe përmes qëmtimit të kontradiktave në opinionet e përgjigjë-dhënësve dhe në të dhënat e grumbulluara nga burime të ndryshme.

U shpreh mirënjohje drejtueseve të organizatës joqeveritare “Shoqata Shqiptare e Planifikimit Familjar”, të cilat ndërmorën nismën, financuan këtë studim dhe ma besuan mua parashtrimin shkencor të tij. Falenderoj të gjithë ata veprimtarë që me përgjegjësi të lartë qytetare e me përkushtim profesional plotësuan anketat si dhe të rejat, të rinjtë e prindërit e tyre, të cilët na ofruan mendësitë e opinionet vetjake përmes bisedave të lira, rrëfimeve të tërthorta ose për të tretët etj. Gjithashtu i shpreh mirënjohje zonjës Ema Strati dhe Prof. As. Dr. Lulzim Hanelli, të cilët kanë realizuar përkatësisht përpunimin kompjuterik, matematikor të të dhënave të anketimit si dhe grafikat.