Koment Mbi Argumentet e Zoteri Sven Lindholm (OSCE)

“Zgjedhjet ne Kosove: Sistemi me lista te hapura shkakton konfuzion te votuesit“

4 mars 2004 / TN

Samir VOKSHI ( SHBA )

Me daten 3 Mars 2004, ne Trepca.net, ne lajmin e titulluar “Zgjedhjet ne Kosove: Sistemi me lista te hapura shkakton konfuzion te votuesit” Zoteri Sven Lindholm, zedhenes i OSBE-se parashtroi disa argumente pro sistemit zgjedhor me lista te mbyllura. Argumentet e Zoteri Lindholm jan te sumarizuara ne keto pika:


1. Sistemi me lista te hapura nuk eshte aq i thjeshte.

Demokracia nuk eshte e thjeshte. Diktatura eshte e thjeshte. Argumenti se thjeshtesia eshte mengesi e sistemit te zgjedhor me lista te hapura, eshte argument i sistemeve diktatoriale dhe totalitare. Fakti se OSCE dhe per Zoteri Svend Lindholm, sistemi me lista te hapura paraqet gje jo te thjeshte, zbulon jo vetem arrogancen nga ana e tij por edhe mungesen e pervojes, profesionalizimit dhe ne radhe te pare mungesen e aftesise per menagjimin e zgjedhjeve. Sikur te kishte pakes profesinalizem, OSCE-ja do te mund te organizonte keto zgjedhje me lista te hapura shume mire, dhe shume thjeshte, e jo te lejoj te bej eksperimente ne Kosove.

Ky argument i Zoteri Sven Lindholm eshte nje ofendim i inteligjences se Kosovarit. Ai me kete ju ben me dije te gjithe Kosovareve se jan te paciper, pa kurfare intelekti, dhe se detyra e tij duhet te perqendrohet ne thjeshtezimin sa me te madh te zgjedhjeve qe Kosovaret ti marrin vesh ato, edhe nese kjo do te thote perdorimin e menyrave totalitare.

Vertet, ky argument i thjeshtesise eshte nje qe fare nuk qendron. Perkundrazi, thjeshtesia e kufizon te drejten e qytetarit Kosovar ne zgjedhje te lira. Te drejten e qytetarit Kosovar te dij me emer e mbiemer personin i cili eshte kandidat per perfaqesues. Qytetari Kosovar ka te drejte kete ta dij, e jo tia le kete vendim qe te merret ne menyre arbitrare nga ana e Partive Politike. Qytetari Kosovar ka te drejte te dij kush eshte ai ose ajo qe deshiron te behet perfaqesues ne institucionet e Kosoves. Qytetari ka kete te drejt sepse nje informate e ketille do ta ndihmoj ne marrjen e vendimit sa me te mire per te votuar apo mos votuar nje kandidat. Nese kjo i lehet Partise Politike, me kete behet shkelje e rende e te drejtes se Kosovareve per te zgjedhe e per tu zgjedhur. Kjo sepse shume kan deshire te kandidohen, e me lista te mbyllura, PARTIA eshte ajo qe e limiton kete te drejte per tu zgjedhur.


Pra, argumenti i Zoteri Sven Lindholm eshte rezultat i injorances dhe padijes se plote te tij, ose eshte rezultat i deshires se tij tia thjeshtezoj punen vetes sa me shume, sepse ne fund te fundit nuk eshte ai qe zgjedh apo zgjedhet. Interesi i tij ne radhe te pare eshte te kete sa me pak pune per veten. Kjo eshte rezultat i mendimeve te pergjithshme te ketyre personaliteteve nderkombetare.


2. Listat e mbyllura favorizojne perfaqesimin gjinor ne parlament, sepse eshte e vendosur kuota prej 30% per perfaqesues te gjinise femrore.

E vertete eshte se ne Kosove eshte marre vendimi per diskriminimin pozitiv te gjinis femrore. Me garantimin e 30% te posteve per gjinin femerore eshte garantuar edhe barazia ne mes gjinive. Mirepo, kjo nuk do te thote se eshte kufizuar e drejta e qytetarit per zgjedhje te lira. Eshte Kosovari ai i cili ka te drejten me te madhe per te zgjedhe se sa e drejta per garantimin e barazise gjinore. Per te arrite deri te barazia gjinore duhet perdore menyre tjeter te garantimit te kesaj te drejte, menyra te cilat OSCE dhe Sven Lindholm si duket nuk i merr parasyshe.

Menyra tjeter e garantimit te barazise gjinore duhet bere permes marveshjes me Parti Politike qe ne listat e veta te hapura me emra te kandidateve te vendos 30 % vende per gjinine femrore. E le te zgjedhin Kosovaret a deshirojne apo jo qe votojne per ato.

Garantimi i barazise gjinore nuk do te duhej te merte te drejten e Kosovarit per te zgjedhe ate qe deshiron. Nuk do te duhej qe kete vendim ti lihet Partive Politike ose OSCE-se, kjo eshte vertete nje gje per keqardhje.

Me lista te hapura, lejohet mundesia qe te kandidohen edhe me shume pjestare te gjinise femrore, lejohet mundesia qe zgjedhesit te zgjedhin me shume se 30% te perfaqesuesve ne institucione te Kosoves. Prandaj argumenti i Zoteri Lindholm, ne te vertete shkel te drejten e femrave per te zgjedh dhe per tu zgjedhur.

Prandaj, eshte e jologjikshme qe Zoteri Sven Lindholm, te beje nje manipulim kaq flagrant dhe te qarte me zgjedhje. Si edhe eshte ofenduese qe ai te mendoj se Kosovaret jan aq te prapambetur sa nuk do te kuptonin barazin gjinore. Ai, Zoteri Sven Lindholm duhet te mesoj pakes nga Historia e Shqipetareve, se Grate ne shoqerine shqipetare kan pase dhe ende kan respektin e madh ne shoqeri, ne edhe Mbreteresha kemi pase qe ne koherat antike. E keto gjera te tradites Kosovare nuk merren parasysh fare nga Zoteri Linholm, qe tregon injorancen e tij, dhe pakujdesin e neglizhencen ne detyren qe ben ai.


3. Listat e hapura ne fund te fundit serisht partia eshte ajo qe vendose per kandidatet e mundshem ne liste.

Kjo eshte ceshtje krejtesisht e gabuar qe e permend Zoteri Lindholm. Ne keto zgjedhje nuk eshte ceshtja se a vendos apo jo partia politike se kush do te jet ne listen e kandidateve te mundshem. Ceshtja qendron ne te drejten e Kosovarit te zgjedh kandidatin te cilin e din, e njeh, ka degjuar, etj. Me lista te mbyllura votohet per parti politike, e pastaj Partia sipas deshires se vet vendos kush do te perfaqesoj Partin ne instititucione, me crast, hyjne problemet e intrigave, interesave personale e gjera te ngjashme brenda Partise Politike qe ne fund mund te sjellin deri te vendosja e perfaqesueseve me te dobet, me se paku te denje, me te paafte, me te kqinje.

Dhe pastaj Kosovari habitet kur shef se kush po perfaqeson partine politike.

Me lista te hapura, udheheqja e nje Partie Politike duhet te mendoj mire e mire, gjate e gjate se emrat e kujt do ti vendos ne lista, e qe pastaj te del ne zgjedhje. Gjate zgjedhjeve ata persona te kandiduar duhet te jen te gatshem ne pytje nga ana e qytetareve, duhet te jen te gatshem ne ballafaqim me publikun. Duhet te tregojne se sa jane ata te afte per punen ne institucione, dhe sa jan te denje per voten e Kosovareve.

Prandaj, edhe pse Partia Politike vendos kush do te jete ne listen e kandidateve per zgjedhje, me lista te hapura, qytetari ben presion ne ato Parti qe te punojne me shume. E kjo eshte elementi fundamental i cdo demokracije. Kete Zoteri Lindholm nuk e thot. Ai me kete tregon se ne mendjen e tij Kosovaret jan asgje tjeter pos injorant, apo ne menyre diplomatike e thot ate qe Serbia ka thene me shekuj, se Shqipetaret kan bishta dhe jetojne ne drunje.


4. Pervoja e zgjedhjeve te para komunale tregoj se sistemi zgjedhjeve me lista te hapura ne te shumten e rasteve ka shkaktuar huti ne mesin e votuesve me menyren se si duhet votuar. Kurse ne rastet kur eshte perdore sistemi me lista te mbyllura numri i fletevotimeve jovalide ka rene dukshem.

Hutia ne vendvotime dhe me fletvotime nuk eshte rezultat i injorances se votuesit, eshte rezultat i mungesave ne organizimin e zgjedhjeve nga OSCE. Sikur te organizoheshin zgjedhjet, vendovotimet dhe fletvotimet me mire, me profesional, votuesit do te ishin me mire te informuar dhe te edukuar me menyren e votimit. Por OSCE-ja me qellim i kufizon infromatat qe duhet dhene qytetarit per votim. Ketu gjendet arsyeja e vertete e hutimit te votuesve. E argumenti se Votuesit jan hutuar, eshte edhe nje ofendim ne inteligjencen e cdo Kosovari. Eshte absolutisht e papranueshme argumenti se vetem per shkak se votuesi do hutohet me lista te hapura, tash ne Kosove duhet perdore listat e mbyllura. Eshte e papranueshme argumentimi se vetem per shkak se Kosovari nuk qenka ne gjendje te lexoj dhe mendoj per nje kandidat, ky vendim duhet ti lehet Partive Politike.

Kjo eshte shkelje e rende e te drejtes per zgjedhje te lira. Kjo ne cdo shtet demokratik do te perfundonte ne gjyq si kundravajtje penale. Por ne Kosove si duket Kosovaret thjesht po e lejne kete ofendim te kaloj, sepse e ndjejne veten te pafuqishem te ndryshojne ndonje gje.


5. Sistemi zgjedhor me lista te mbyllura eshte me i lire per dallim te atij me lista te hapura. Ne ate me lista te mbyllura votimi shkon me shpejt sepse fletvotimi eshte me i thjeshte e me i vogel, ndersa ne listat e hapura, ne fletevotime jan mijera kandidate.

Kush ka thene se Demokracia eshte e lire? Ajo kushton, shume bile. Ne anen tjeter, menagjimi profesional i zvoglon shpenzimet, jo me kufizimin e te drejtes se Kosovarit per te votuar, por me organizimin e metodologjise se vendvotimeve, fletvotimeve, e gjerave tjera administrative. Burokracia eshte ketu elementi themelor qe bene votimet me lista te hapura me te shtrenjeta. Sikur Zoteri Lindholm te mendonte me shume ne organizimin me te mire te burokracise atehere ai nuk do te kishte perdore kete argument se listat e mbyllura jan me te lira. Vetem per shakaqe financiare lejohet te mendohet ne kufizimin e te drejtes per votim te lire, kjo eshte e papare, mua shume me intereson a ndodh nje gje e ketill ne shtetin prej nga Zoteri Lindholm vie. Nga ky argumentim i tij, njeriu mund te mendon se ai vjen nga Korea e Veriut ose Kuba.


6. LDK-ja dhe partite tjera favorizojne listat e mbyllura qe mohojne se listat e hapura do shkaktojne konfuzion total te votuesit, do te ngadalsonte dhe humbte kohen e votuesit, dhe do te paraqet mundesi te gabimeve te shumta me rastin e rrumbullakesimit te emrave. Sistemi me lista te mbyllura eshte me i shpejt me rastin e numrimit te votave pas zgjedhjeve si edhe se "Ne LDK thone se sistemi me lista ta hapura, me nje zone zgjedhore, nuk praktikohet askund nebote."

OSCE dhe Partite Politike siq eshte LDK-ja ne kete rast, nese ne gjithcka dallojne ne qendrime, ne sistemin e zgjedhjeve pajtohen plotesisht. Eshte kjo e natyrshme, cila parti politike ka ne interes te lejoj qe qytetaret te vendosin per kandidat, kur ata kan mundesin te bejne kete ne diskrecion te tyre. Ky diskrecion i partive politke paraqet nje fuqi shume te madhe, paraqet menyren se si te merret dhe mbahet pushtetit. Kurse per Kosovarin si qytetar paraqet nje shkelje in flagranto te te drejtes se tij per votim te lire, per votimin e kandidatit qe ai ose ajo personalisht favorizon.

Argumenti i LDK-se se votuesit do te behen konfuz eshte i njejt me argumentin e OSCE-se qe shqyrtova me vone, per kete nuk komentoj me tutje. Kurse byrokracia e partive politike eshte ajo qe shtyn ne pune sa me te vogel ne numerimin e fletvotimeve.

Sa i perket humbjes se kohes nga ana e votuesit, kjo eshte plotesisht e pavertete. Une si qytetar i Kosoves, dua te marr gjith kohen per te shqyrtuar secilin kandidat. Nuk eshte kohe e humbur ajo qe e beje per te marre nje vendim kaq te rendesishem. Vendimi per te zgjedhur nje perfaqesues eshte shume i rendesishem sepse ai do te jet personi i cili do ushtron pushtetin ne Kosove, ai do te jete personi i cili do te marr vendime te rendesishme qe do te ndikojne ne jeten time si qytetare i Kosoves, prandaj une dua te jem ai qe do te vendos se kush do te me perfaqesoj. Nuk dua te delegoj kete te drejt ne parti politike, qe ata te vendosin per mua.

LDK gjithashtu argumenton se askund ne bote nuk ka votime me lista te hapura! Kjo eshte per tu habitur. Mungesa e dijenise nga ana e LDK-se vertete nje mister i madh. Si eshte e mundur te perdoret ky argumentim nga LDK, parti qe ka perfaqesues ne shume shtete demokratike. Vetem le te bisedojne me zyren e tyre ne Amerike e te pyesin se si behen zgjedhjet ne Amerike, do te shofin se ne Amerike cdo zgjedhje per funksionet me te vogla ne pushtetin lokal, zgjedhjet behen me lista te hapura, ku cdo kush, cdo qytetar Amerikan mund te kandidohet. Cdo kandidat del me emer e mbiemer, dhe cdo qytetare vendos se kush eshte ai qe me se miri do ti perfaqesoj dhe mbroj interesat e tij si qytetar.

Argumenti i LDK-se, dua shume te besoj se eshte nje lajthim i sinqert, dhe se do ta permiresoj. Kjo sepse nese LDK-ja vertete beson ne kete, ajo definitivisht e ka humbur voten time.

E drejta per zgjedhje te lira, eshte e drejte e paderogueshme, ajo nuk mund te hiqet nga askush, ajo i takon njeriut si qenie.


7. “OSCE-ja nuk ka qendrim lidhur me kete qeshtje sepse kete e vendos Perfaqesuesi Special i SGJ te KB-ve ne Prishtine.”

Pas te gjitha argumentimeve dhe qendrimeve te shprehura nga njeriu numer nje i OSCE-se, ai del me thenie se OSCE-ja nuk ka qendrim lidhur me kete ceshtje! Cka eshte kjo deri tani, pos qendrime dhe argumentime nga ana e OSCE-se? A jan keto argumentime dhe qendrime personale te Zoteri Sven Lindholm? Eshte kjo nje gje shume e cuditshme. Por edhe shume e qarte. Ne njeren ane kjo tregon qellimet e OSCE-se per keto zgjedhje, e ne anen tjeter tregon se OSCE-ja ka pushtet shume te madh per te influencuar ne vendimet e Perfaqesuesit Special te Sekretarit Gjeneral te Kombeve te Bashkuara. Kjo do te thot ne fund te fundit se OSCE-ja ka nje pushtet diskrecioni te marr vendime vet, po marre parasysh se cka Kosovaret mendojne. Kjo tregon se OSCE-ja ka vetem nje interes, ate te vetin, qe te krijoj nje pervoje te zgjedhjeve e te dal ne bote se ja cfare suksesi te madh kan arrite.


Kurse ne Kosovaret mbesim me gishta ne goje, e ne koke, duke u munduar te kuptojme keto makinacione te politikes ndermjet organizatave te ndryshme te huaja ne Kosove. E e verteta gjindet ne nje fakt te qart, se OSCE ben nje eksperiment te madh ne Kosove. Kurse Kosovaret jan subjekte te ketij eksperimenti.


8. “Problemi me lista te hapura a te mbyllura eshte mistifkuar tejmase nga OJQ-tk e ndryshme, te cilat ashiqare nuk e njohin kete problematike.”

Askush nuk ka deshire te kritikohet, e me se paku OSCE. Organizatat Jo Qeveritare qe jan duke vepruar ne Kosove, nga Kosovaret dhe per Kosovaret jan vetedijesuar per eksperimentet qe po i bene OSCE-ja. Per kete ata edhe e kritikojne punen e saj. E te thuhet se OJQ-te kan mistifikuar tejmase problemin e listave te hapura, eshte nje thenije se pari shume qesharake, sepse eshte OSCE-ja qe ka mistifikuar kete problem. OSCE-ja eshte ajo e cila mban sekrete informatat e rendesishme lidhur me arsyet e verteta qe te vendos per te bere zgjedhjet me lista te mbyllura. Duke mbajtu keto gjera te mbyllura per Kosovaret, eshte domosdo e drejt por edhe detyre e cdo Kosovari te pyes, te dyshoj, te kuptoj me shume informata, dhe te kerkoj per ndryshime ne punen e OSCE-se. Eshte e drejt dhe detyre e cdo Kosovari te marre vendime vet per fatin e vet, dhe te kritikoj gjithsecilin qe shkele ne kete te drejte qe aq shume vuajtje dhe gjak u pagua.