Të fitosh për vetveten

12 shkurt 2004 / TN

Nga Miranda HAXHIA

Jeta është gjithmonë e shkurtër, nuk të lë shumë mundësi për të riparuar, por ndodh ndonjëherë që je i penduar, je borxh, ke dhënë borxh, je në një listë. Kur je në listën e të papunëve shumë shpejt zgjeron hartën e listave, sepse shtohet lista e borxhit tek dyqani i bukës, tek dyqani i ushqimeve, shtohet pafuqishmëria përballë vuajtjes e pamundësisë. Mendon se jeta fillon e ndriçohet, kur i shpëton të qënurit në listën e të pamartuarve, pasi kur je martuar, kur të ke fëmijën e parë dhe një të dytë të duket se jeta bëhet më e lehtë.

Pastaj ndihesh i zhgënjyer, sepse fëmijët janë shumë të vegjël dhe nuk e kanë aftësinë për të kuptuar pse prindi përdor më shumë fjalën : nuk kam!, apo një tjetër prind: hape gojën, sa të duash! dhe përsëri ndjen pafuqishmërinë për ta shmangur rritjen e fëmijës me kompleksin e të pasurit apo të mos pasurit, kur kjo moshë eshtë e padenjë për tu lënduar. Për këtë apo për atë mendon që gjërat do të shkojnë më mirë kur ata të jenë rritur. Në vazhdim ndihesh i lënë mënjanë për sjelljen e tyre prej adoleshentësh. Ndjehesh ngushtë kur të dalin duarsh, kupton që ke nënvlerësuar shumë, ose i ke mbivlerësuar shumë, por gjithmonë duke eksperimentuar në bazë të përvojës personale. Jemi të bindur se do ta kemi më të vështirë kur të kenë përballuar këtë moshë.

Mendojmë të ndihemi më mirë kur bashkëshorti të ketë zgjidhur problemet e tij të punës, endwrrojmw se kur do tw mund tw blejmë një makinë, kur do kalojmë pushime të mrekullueshme, jo tw ngjashme me papunwsinw, kur nuk jemi të shtrënguar për të marrë borxh., kur bwjmw pjesw vetwm nw njw listw, nw listwn e vetvetes. Gjithmonë me shpresën se është një moment kur duhet filluar, se është një cak që ose të afron, ose të largon nga e ashtuquajtura lumturi vetiake, familjare, apo asnjëra nga këto. E njohim moralin e shprehjes:

“Duhet gjithmonë të përballojmë vështirësi të çdo lloj gjëje”. Por nuk besoj të ketë psikolog në botë që në bazë të studimit të rrethanave dhe jetës së shumë shqiptarëve që janë të destinuar të jenë papunë, të mos kenë mundësi për të patur ngrohje, të mos kenë mundësi të blejnë një palë këpucë për fëmijët, të mos kenë frymë as për të kërkuar, as për të vendosur, të vazhdojë të thotë se duhet të kemi kurajo dhe fuqi ende për të duruar.

Megjithatë njerëzit e kanë kurajon për të caktuar një moment kur duhet të ndërgjegjësohen, të zgjohen, të ngrihen, të duan veten e tyre, ta respektojnë më shumë mundësinë që u është dhënë kur kanë ardhur në jetë për të qënë të lumtur, çfarëdo që të ndodhë. Alfred Souza thotë: “ Për shumë kohë pata përshtypjen që jeta ime do të kishte filluar shpejt, jeta e vërtetë! Por ishin gjithmonë pengesa për t’u kapërcyer rrugës, diçka për t’u zgjidhur që kërkonte akoma kohë, borxhe që nuk ishin paguar akoma. Në vazhdim jeta do të kishte filluar. Më në fund e kuptova që keto vështirësi ishin vet jeta. Kjo mënyrë perceptimi të ndihmon për të kuptuar që nuk ekziston një mes për të qënë të lumtur, por lumturia është në mes.”

Të vazhdosh të ecësh me dëshirën për të qënë i denjë për një punë, për të bërë dikë të adhurojë punën tënde, për të krijuar një kohë të cilën nuk e përçmon, sepse punon diku, kujtohesh që koha nuk pret asnjë. Pse duhet të presë i papuni për të ngritur zërin, sa të mbarojë dimri e bashkë me dimrin dhe zëri i tij, pse duhet të stërmundohen njerëzit për të harxhuar kohën me dieta shto 5 kg, hiq 5 kg, për të patur fëmijë e për të shikuar si ikin nga shtëpia, si lajnë makinat, si enden rrugëve, si vrasin e vjedhin, si pijnë dhe shajnë. Sa vazhdon pritja për të patur një punë, sa duhet të presë njeriu për të patur një shtëpi, një makinë të re, për të ardhur e premtja, e diela. Lumturia dhe gëzimet e jetës nuk janë grumbuj statikë, por një udhëtim.

Çdo të ndodhte nëse do të punonin njerëzit sikur të mos kishin nevojë për para, të dashuronin sikur të mos donin të vuanin, të kërcenin sikur askush të mos i shikonte. Nuk besoj se i mban mend njeri emrat e njerëzve më të pasur të botës, fitueseve të Miss- bota, e fituesve të çmimit Nobel, fituesit e fundit të Oskar si aktor apo aktore. Dhe kjo është normale, pasi asnjë prej nesh nuk kujton dot më të mirët e së shkuarës. Dhe duartrokitjet ikin. Dhe trofetë e kupat mbulohen nga pluhuri. Fituesit harrohen.

Por të gjithë i kujtojnë emrat e tre profesorëve që kanë ndihmuar në formimin tënd, emrat e tre shokëve që të kanë ndihmuar në një moment të vështirë, apo ndonjë njeri që të ka bërë të ndihesh i rendësishëm. Njerëzit që lënë gjurmë në jetën tënde nuk janë ata me kredibilitet të lartë, me shumë para, apo me shumë çmime. Janë ata që kujdesen për ty, ata që në çdo mënyrë janë pranë teje. Reflekto një moment. Jeta është shumë e shkurtër! Ti në cilën listë je? Nuk je midis të famshmëve, por je midis atyre që unë po të kujtoj me këtë mesazh.

Disa vite më parë, në Paraolimpiadën e Seattle (USA), nëntë atletë, të gjithë mendërisht dhe fizikisht hantikapatë ishin gati në vijën e nisjes për garën e 100 m. Me dëgjimin e krismës së pistoletës, të gjithë filluan garën, jo të gjithë vraponin, por me dëshirën për të arritur dhe fituar. Midis tre vetave vraponte një djalosh i vogël i cili u rrëzua mbi asfalt, bëri dy- tre salto dhe filloi të qajë. Tetë të tjerët e dëgjuan djaloshin të qante, ngadalësuan dhe vështruan prapa. U ndalën dhe u kthyen prapa, secili prej tyre. Një vajzë me sindromën e Down u ul pranë tij. Filloi ta puthte duke i thënë: “Tani je mirë?” atëhere të nëntë u përqafuan e filluan të ecnin drejt pistës së vrapimit. Të gjithë në stadium u ngritën në këmbë dhe duartrokitjet vazhduan për disa minuta.

Njerëzit që ishin prezentë e kujtojnë akoma këtë histori. Pse? Sepse brenda nesh e dimë që:

Gjëja më e rëndësishme në jetë është të fitosh për vetveten. Gjëja e rendësishme në këtë jetë është të ndihmosh të tjerët të fitojnë, edhe pse të ndodh rrallë të ndryshosh drejtimin tënd. Edhe pse të duken të parrëzueshëm njerëzit që kanë kapërcyer majën e pushtetit, edhe pse të duken të papërballueshëm njerëzit që kanë fryrë xhepat në kurriz të votës tënde, në kurriz të vuajtjes tënde, në kurriz të urisë tënde e të fëmijëve të tu, ti, njeri i ndërgjegjësuar dhe i uritur, ti njeri i papunë dhe pa mbiemër të njohur qeveritarësh, ti njeri me gishtin të njollosur akoma nga boja e një vote të stërpërdorur, duhet të guxosh, duhet të ulërasësh: Unë jam ende gjallë! Atëhere, i kthehemi fillimit sërish.

A do të doje të ishe në listën e bosëve të korruptuar, a do të doje të ishe në listën e mjekëve sharlatanë, a do të doje të ishe në listën e zyrtarëve që shesin një firmë si qoftet në mes panines, a do të doje të ishe në listën e partiakut që ndërron 100 parti, a do të doje të ishe në listën e të burgosurve, të vrasësve? Kurrsesi, por është e rëndësishme të jesh në listën e njerëzve të mirë, për t’i treguar të gjithëve se edhe ti je njeri, edhe ti ke të drejtë të jetosh, të hash, të gëzosh, të punosh, të votosh, të kundërshtosh. Nëse arrin të kuptosh rëndësinë e qënies tënde pikërisht sot, në palcë të dimrit, në zemër të paradokseve që të sheh syri çdo ditë, të kujtoj t’ia lexosh edhe dikujt tjetër këtë mesazh, sepse një qiri nuk humbet kurrë, nëse ndez një tjetër.