Femra shqiptare, kjo mungestare e madhe

31 janar 2004 / TN

Rita LOLOÇI

Nuk mendojmë se bëjmë ndonjë mëkat të madh nëse pohojmë se femra shqiptare është një mungestare e madhe e shoqërisë së sotme shqiptare, paçka se si përqindje ajo është pothuaj e barabartë me meshkujt dhe ka një rol të pazëvendësueshëm në çdo sektor të jetës.

Ngado që ta nisësh balafaqimin, do të kesh një rezultat mjaft të trishtë: në Kuvendin e Shqipërisë femrat numërohen me kokrra, (megjithëse edhe ato nuk mund të konsiderohen si gratë më me potencial), në qeverinë më të fundit të kabinetit Nano ka vetëm një të tillë, në pushtetin lokal, në pushtetin gjyqësor, në të gjitha insitucionet në shkallë kombëtare ose në departamente të ndryshme shteërore ato shfaqen rrallë e më rrallë qoftë për hir të emancipimit të ulët të politikës, qoftë nga trysnitë e ndryshme dhe nga paragjykimet e vjetra dhe të reja, qoftë edhe nga një traditë që nuk e vë gruna në peidestalin që i takon. Një ndryshim i konsiderueshëm ka ndodhur në Bashkinë e Tiranës, ku jo vetëm dy nënkryetaret janë femra të mirëshkolluara, por edhe shumë departamente drejtohen plot aftësi nga femrat.

Nëse do të bënim një përpjekje të hetonim gratë që janë përshtatur dhe që kanë bërë emër në këtë tranzicion të gjatë dhe të vështirë shqiptar, mund të veçonim disa syresh mes të cilave Valentina Leskaj, ish ministre e Punës, por më shumë drejtuese e shoqatës për planifikimin familjar, shoqatë kjo me reputacion të ndjeshëm brenda dhe jashtë vendit; kështu me Diana Çulin që drejton një organizatë grash, me Elsa Ballaurin që drejton Grupin Shqiptar për të Drejtat e Njeriut, me Ana Gjokutaj, ish gazetare e Radio Tirana dhe aktualisht specialiste e marrëdhënieve me Publikun në misionin e Bankës Botërore, me Kozara Katin kryetare e QSHDNJ, me Vasilika Hysin, kryetare e komitetit shqiptar të Helsinkit, me pedagogen Vjollca Ibro, ish rektore e Universitetit Bujqësor Kamëz dhe zëvendësministre e Bujqësisë, me poeteshën e talentuar Mimoza Ahmeti që drejton një shtëpi botuese të suksesshme, me Valdet Salën, drejtuese projektesh në fondacionin Soros, me Juliana Hoxhën, kryetare e Partners-Albania dhe e organizatave të tjera prestigjioze, etj.

Dhe pasi ke bërë këtë paradë të grave apo të femrave që kanë një emër publik (jo se ua ka falur kush por se kanë punuar falë aftësive të tyre dhe përkushtimit të admirueshëm), menjëherë vjen ngërçi dhe ndihesh keq kur vëren se një masë e madhe e këtij komuniteti është e nënshturar dhe e papërkrahur; disa prej tyre janë nën kushtet e vështira të divorcit dhe të pamundësisë për të siguruar një jetesë normale për fëmijët dhe familjet e tyre, shuëm janë pre e varfërsië së tejskajshme, e prostitucionit, e rrahjes dhe e fyerjes edhe në mjedise publike; një mentalitet dhe praktikë maskiliste qëndron si muranë nga skajet më të humbura dhe të prapambetura e deri në mjediset e ndritshme të një kryeqyetthi që ndryshon.

Pasi ke bërë një pasqyrë bardh e zi të gjendjes së gruas dhe të femrës shqiptare, pas i ke mëshuar më shumë tablos së zymtë në të cilën është e zhytur ajo, nuk mund të mos thuhet se nuk ka edhe alternativa përmirësimi.

Për të pasur një pjesëmarrje më të madhe të gruas në vendim-marrje si dhe për t’u gjendur ajo e përfaqësuar në Kuvend ose në qeveri; shoqëria civile mund të kontribuojë më shumë që organizatat politike të grave të jenë më në unison duke ndërmarrë aksione të përbashkëta. Këtë e pohojmë se shpesh, duke u tërhequr kërraba nga forca politike që përfaqësojnë, kanë bërë me njëra tjetrën një luftë donkishoteske dhe të pakuptimtë. Në momentin e kuvendeve të partive politike, sensibilizimi i strukturave partiake për të përfshirë më shumë gra, nuk mund të jetë jo fort i dobishëm. Caktimi i një përqindje normative, është gjithashtu një formë që komuniteti ndërkombëtar vendos për politika të vendeve të ngjashme me ne.

Organizmi i protestave qytetare, duke gjetur forma ndikuese edhe për opinionin publik, mund të kontribuonin gjithashtu në një përmirësim të gjendjes së gruas. Këto protesta, kryesisht ndaj pushtetit ekzekutiv dhe ndaj Kuvendit, mund t’i detyronin këta të fundit për të vënë disa kuota përfaqësimi për gratë që, megjithëse nuk janë demokratike, përmirësojnë ndjeshëm situatën ekzistuese.

loloci_rita@yahoo.com

Kryetare e Unionit Rinor për të Drejtat e Njeriut